Bajkochłonka: Pani Barbaro, co aktualnie czyta się we Francji z kategorii literatury dziecięcej?

Barbara Wicher: Zauważyłam, że trendy są podobne do tych w Polsce, chociaż we Francji o wiele większą popularnością cieszą się na przykład komiksy i to dla wszystkich kategorii wiekowych. Ponadto młodzi czytelnicy pasjami czytają serie. Gdy coś się podoba, części może pojawić się nawet kilkadziesiąt.

Bajkochłonka: Zapytałam o Francję, bo wiem, że teraz tam Pani mieszka. Jak długo jest Już Pani związana z tym krajem?

Barbara Wicher: Mieszkam we Francji od dwudziestu lat. Jak będzie w przyszłości? Nikt tego nie wie. Podobno, gdy człowiek coś planuje, to Bóg się śmieje.   Polskę noszę w sercu, więc zawsze jest ze mną.

Zafascynował mnie fantastyczny świat stworzony przez Jana Brzechwę. Niezwykłe przygody zadziwiającego nauczyciela oraz wspaniałe ilustracje Jana Marcina Szancera pobudzały moją wyobraźnię.

Bajkochłonka: No właśnie, urodziła się Pani w Czeladzi – to niezwykle blisko, gdzie ja teraz mieszkam (niedawno przeprowadziłam się do Katowic). Jakie ma Pani wspomnienia z dzieciństwa?

Barbara Wicher: Wspomnień z dzieciństwa mam mnóstwo i pozostają dla mnie bardzo świeże. Pamiętam zdarzenia od mniej więcej trzeciego roku życia i potrafię umiejscowić je w czasie i przestrzeni. Oczywiście są to wspomnienia subiektywne i wyrywkowe, jednak wiele scen potrafię dokładnie odtworzyć w pamięci, nie tylko jako obraz, ale przeżycie odebrane wszystkimi zmysłami.

Pamiętam pachnące świeżo skoszonym sianem wakacje u dziadków, przedszkole i nazwisko najlepszej koleżanki z tych czasów, pierwszy dzień szkoły, zabawy na przerwach w kółku, w którym kręciliśmy się wyśpiewując, ile sił w płucach: „Jedziemy sobie do Krakowa i ty też!” . Wspomnienia mogłabym długo wymieniać. Podobnie jest z książkami.

Bajkochłonka: Co lubiła Pani wtedy czytać?

Barbara Wicher: Bardzo polubiłam na przykład „Akademię pana Kleksa”. Zafascynował mnie fantastyczny świat stworzony przez Jana Brzechwę. Niezwykłe przygody zadziwiającego nauczyciela oraz wspaniałe ilustracje Jana Marcina Szancera pobudzały moją wyobraźnię. Niezapomniane wrażenie zrobiła na mnie „Ania z Szumiących Topoli”, bo to właśnie od tego tytułu przypadkiem zaczęłam czytać cykl o rudej Ani mieszkającej na Wyspie Księcia Edwarda.   

Późniejsze literackie podróże zaprowadziły mnie do kanadyjskiej puszczy, gdzie zaprzyjaźniłam się ze zwierzętami, których perypetie opisał James Oliver Curwood („Szara Wilczyca”, „Bari, syn Szarej Wilczycy”, „Władca Skalnej Doliny”). Wyżej wymienione książki to przykłady.

Jeżeli kogoś bardziej interesuje temat literackiego świata mojego dzieciństwa, zachęcam do sięgnięcia po najnowszy numer czasopisma „Guliwer”, w którym o tym świecie opowiadam.

Bajkochłonka: O, w takim razie dobrze trafiłam z pytaniem! A może pozostało z Panią jakieś wyjątkowe wspomnienie z okresu Świąt?

Barbara Wicher: Chyba najprzyjemniejsze było oczekiwanie, przygotowania, wspólne ubieranie choinki kruchymi, delikatnymi cackami, pierwszy błysk światełek, gdy w końcu udało się je rozplątać, zapachy wigilijnych dań i wypatrywanie pierwszej gwiazdki.

Ludzie na świecie obchodzą przeróżne święta. Potrzebujemy tych wyjątkowych, radosnych, pełnych życzliwości dni.

Bajkochłonka: Ostatnio napisała Pani książkę ,,Pierwsza Gwiazdka w Cichej Dolinie”. Na początku jest ona historią o tym, jak wyglądałby świat literackich króliczków, gdyby Święta nie istniały. A jak Pani myśli, jak wyglądałby świat ludzi, gdybyśmy co roku nie obchodzili Pierwszej Gwiazdki?

Barbara Wicher: Myślę, że odczuwalibyśmy brak, tęsknotę za czymś wyjątkowym, niezwykłym. Ludzie na świecie obchodzą przeróżne święta. Potrzebujemy tych wyjątkowych, radosnych, pełnych życzliwości dni.

Bajkochłonka: Starsze pokolenie królików jest poniekąd kopalnią wspomnień oraz tradycji. Czy zainspirowała się Pani własnym doświadczeniem z zasłyszanymi historiami od starszych osób?        

Barbara Wicher: Oczywiście! Pisząc książkę, wykorzystałam wiedzę przekazaną mi przez starsze pokolenia (rodziców, dziadków). Zrobiłam również research, żeby przekonać się, jak te tradycje, które poznałam w najbliższym otoczeniu, mają się do innych i czy są popularne na szeroką skalę. Odkrywałam symbolikę czynności, które często wykonujemy bez zastanawiania się nad ich głębszym sensem oraz źródłem.

Bajkochłonka: Z którym bohaterem z ,,Cichej Doliny” utożsamia się Pani najbardziej?

Barbara Wicher: Myślę, że w jakiejś części z każdym! I wszystkich lubię, pomimo ich niedoskonałości oraz licznych słabości. Jednak, jeżeli mam wybrać jedną postać, to najbliżej mi chyba do Imisi.

Warto regularnie się zatrzymać, przypomnieć sobie o wartościach i priorytetach.

Bajkochłonka: Ważnym przesłaniem tej książki jest także to, żeby nie podchodzić do Świąt jako czasu, gdzie wszystko musi być idealne. Uważa Pani, że za dużo osób przejmuje się w tym okresie rzeczami mało istotnymi?

Barbara Wicher: Nie tylko w Święta przejmujemy się często rzeczami mało istotnymi. Warto regularnie się zatrzymać, przypomnieć sobie o wartościach i priorytetach.

Bajkochłonka: Czym dla Pani są Święta? 

Barbara Wicher: Miłym oczekiwaniem, radosnymi przygotowaniami, okazją do zjednoczenia rodzin oraz wymiany pozytywnej energii.

Bajkochłonka: Czy odwiedza Pani Polskę podczas Świąt?

Barbara Wicher: Tak się składa, że rodzina przeważnie odwiedza wtedy mnie.

Bajkochłonka: Nad jaką książką pracuje Pani obecnie? Czy rzeczywiście możemy się spodziewać opowieści wielkanocnej z Cichej Doliny?

Barbara Wicher: Widzę, że w pytaniu znajduje się po części odpowiedź. Faktycznie pracuję nad dalszymi przygodami mieszkańców Cichej Doliny. Mam nadzieję, że wkrótce będę mogła zdradzić więcej szczegółów na ten temat.

Bajkochłonka: Bardzo się cieszę i czekam na wieści! Czy Pani zawodowe życie składa się tylko na pisanie?

Barbara Wicher: Oprócz pisania czasami zajmuję się też tłumaczeniem książek. Bardzo lubię gimnastykę językową związaną z tym zajęciem. Aktualnie jednak przede wszystkim piszę. Pisanie pozwala mi z kolei na większą kreatywność. 

Bajkochłonka: Z którą książką w Pani portfolio wiązało się najwięcej wyzwań?

Barbara Wicher: Każda książka na swój sposób jest wyzwaniem. Zresztą sama ich szukam. Dlatego, jak łatwo zauważyć, moje książki są bardzo różnorodne.

Warto szukać własnej drogi i sposobu, w jaki mamy ochotę ją pokonać.

Bajkochłonka: Jaką radę dałaby Pani osobom, które chciałyby zajmować się pisaniem?

Barbara Wicher: Radziłabym im kształcić warsztat na wszelkie możliwe sposoby. A przed zabraniem się za pisanie przemyśleć historię, którą chcą opowiedzieć i przynajmniej z grubsza jej strukturę. Oczywiście wszystko jest możliwe i zdarza się, że komuś uda się przebiec maraton bez żadnego przygotowania i nawet z dobrym rezultatem. Warto szukać własnej drogi i sposobu, w jaki mamy ochotę ją pokonać.

Bajkochłonka: Bardzo dziękuję za rozmowę!

Moje recenzje książki Barbary Wicher:

• Pierwsza Gwiazdka w Cichej Dolinie.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: W którym momencie swojego życia postanowiłaś ilustrować książki dla dzieci?

Ola Szwajda: Chciałam się tym zajmować od kiedy byłam malutka, chociaż wtedy nie wiedziałam chyba jeszcze, że istnieje coś takiego jak ilustrowanie książek. Pamiętam, że kiedyś chciałam zostać malarką i wyobrażałam sobie jak godzinami stoję przed sztalugą.  Później marzenie ewoluowało w bycie architektem, projektantem, grafikiem, a dopiero na studiach przerodziło się w marzenie o byciu ilustratorem.

Bajkochłonka: A jak to się stało, że na takie studia w ogóle trafiłaś?

Ola Szwajda: To była wynikowa marzenia o byciu grafikiem. Zawsze byłam osobą bardzo ,,techniczną”: lubiłam, jak coś jest osadzone na siatce, ma jakieś proporcje, gdy rządzą tym czymś matematyczne schematy. Zaczęłam więc studiować grafikę projektową, bo każdy designer pracuje w duchu matematycznej precyzji i spełnia się przy robieniu logo.

Na uczelni trafiłam pod skrzydła mojej ulubionej prowadzącej, dr Sylwii Godowskiej, z którą miałam już  wcześniej styczność w prywatnej szkole rysunku. Ona nie wiadomo kiedy i nie wiadomo jak, zaraziła mnie magią ilustracji – już po pierwszym semestrze wiedziałam, że wszystkie inne (tak uprzednio ukochane) przedmioty bedą tylko miłym dodatkiem w mojej podróży do zostania ilustratorem. Zaczęłam tymi ilustracjami oddychać i myśleć.

Oczywiście początki nie szły jak po maśle i nic nie wskazywało, że ilustracja zamieszka w moim sercu. Na uczelni miałam standardowe i ogólne zadania: wybierz sobie jakiś tekst i go zilustruj, pokaż jakieś opowiadanie w formie graficznej, zrób jakąś książkę, a potem będziemy dopracowywać to na korektach z prowadzącym zajęcia. I nie będę owijać w bawełnę – totalnie mi to nie szło. Z moim technicznym podejściem i umiłowaniem do projektowania logo, robienie ilustracji pędzelkami czy farbkami – i to jeszcze w dziecięcym stylu – było torturą.

Coś „kliknęło” dopiero na etapie wspomnianych wcześniej korekt z Sylwią (nie byłyśmy na per pani). Tylko ona potrafiła w taki sposób przekazać krytykę, żeby zmotywować studenta i sprawić, żeby zmienił swoje myślenie o 180 stopni. Sylwia zawsze powtarzała jak mantrę, że ilustracje muszą być dynamiczne między rozkładówkami, oraz że muszą występować kontrasty w kolorze, w rozmiarze, w zagęszczeniu elementów itd. Czytelnik nie może się znudzić – musi wejść do świata, który dla niego zilustrowano i w nim przepaść. Bardzo mi to zapadło w pamięć – od tej pory kiedy jestem na etapie szkiców w jakiejś książce, to przypominam sobie tę piękną mantrę

Bajkochłonka: Najpierw było ilustrowanie książek dla dorosłych, czy od razu zajęłaś się pozycjami dla młodszych czytelników?

Ola Szwajda: Atmosfera, która panowała na zajęciach z ilustracji naturalnie narzuciła bardziej „dziecięcą” estetykę. Sylwia stworzyła tak swobodne i twórcze warunki pracy, że każdy ze studentów miał możliwość rozmowy ze swoim wewnętrznym dzieckiem, co owocowało powstawaniem książek w stylu dla młodszych czytelników.

W pracowni panował trochę taki ,,dziecięcy klimat”: nastrój był tam totalnie inny niż na wszystkich pozostałych zajęciach. Nie był to, bynajmniej, przejaw infantylności, ale jakiejś takiej kreatywnej swobody: tutaj można zrobić plamę farbą, a tutaj włożyć kredkę do nosa. I to było jednocześnie śmieszne i bardzo wartościowe. Więc mogę powiedzieć, że od samego początku wpadłam w świat ilustrowania dla dzieci. 

Bajkochłonka: Jaka książka została przez Ciebie zilustrowana jako pierwsza?

Ola Szwajda: Podczas zajęć mieliśmy kilka naprawdę starych tekstów do wyboru, gdzie każdy z nich dotyczył innego zawodu; ja ilustrowałam tekst o kucharzu, który piekł jakieś ciasteczka, gotował rosół i budyń z indyka. I to była właśnie pierwsza zilustrowana przeze mnie w całości pozycja. Wtedy nie miałam jeszcze w ogóle pojęcia o ilustracji czy o składzie, więc z perspektywy czasu nie była to najbardziej udana książka – ładnie mówiąc. Ale fajnie mieć takie doświadczenie, bo przecież każdy kiedyś gdzieś zaczynał. Gdyby nie tamta książkowa porażka, to nie byłabym zmotywowana do dalszych prób. 

Chodzi o to, żeby po prostu dać się prowadzić swojej wyobraźni. Wtedy można coś stworzyć.

Bajkochłonka: Czyli to nie jest tak, że człowiek może się od razu urodzić z wielkim ilustratorskim talentem?

Ola Szwajda: Różnie – na pewno trzeba mieć pewną wrażliwość artystyczną, jakąś czułość na estetykę, bo każdy, kto zostaje artystą, powinien tymi podstawowymi rzeczami dysponować. Z drugiej strony, to nie jest tak, że jeśli nie potrafisz rysować to bez problemu dostaniesz się na studia – podstawy techniczne też są ważne. Dopiero, kiedy człowiek decyduje się na pracę z ilustracjami, to zmieniają się trochę wartości, są potrzebne trochę inne narzędzia: kreatywność, dociekliwość, a przy tym chęć przełamywania konwencji, chociażby w tych wspomnianych wcześniej „matematycznych” proporcjach.

W ilustracjach dziecięcych często posługuję się różnymi skalami, deformacjami czy kolorem, który nie zawsze jest rzeczywisty: czasami śliwka może być różowa w kropki. Ważne jest natomiast, żeby było to jakoś uargumentowane, żeby pobudzało wyobraźnię. Talent ilustratorski można mieć od zawsze, no bo czemu nie, tylko ważne jest, żeby móc ,,pozdejmować” z niego dużo zasad, obostrzeń i rygorów, które człowiek tworzy sobie wraz z wiekiem i doświadczeniem. Chodzi o to, żeby po prostu dać się prowadzić swojej wyobraźni. Wtedy można coś stworzyć.

Bajkochłonka: Ładnie powiedziane! Ale przecież Ty nie tylko ilustrujesz, bo bardzo często odpowiadasz także za treść i za ogólną koncepcję różnych książek.

Ola Szwajda: Uwielbiam mieć kontrolę nad tym, nad czym akurat pracuję – na ogół, jak dostaję jakiś tekst, który muszę ilustrować, to od razu tworzę sobie całą wizję, jak powinien wyglądać, gdzie powinny być marginesy, jak musi układać się tekst, który będzie się z tymi moimi ilustracjami przeplatał. Natomiast w momencie, kiedy do zrobienia mam tylko jedną część z tej całej układanki, to jest ryzyko, że pozostałe części nie spełnią moich oczekiwań. Dlatego lubię taką kompleksowość, gdzie mogę wszystko zaplanować i zrealizować od A do Z.

To jest chyba dla mnie większa radocha, tworzyć coś od początku i obserwować, jak się to rozwija i kształtuje, bez osób trzecich dodających swoje trzy grosze. To też kwestia odpowiedzialności – z każdego projektu możesz zrobić coś, co w jakiś sposób wyraża ciebie, twoje uczucia, twoje emocje, często takie, którymi na ogół człowiek nie dzieli się z nikim innym.

Bajkochłonka: A gdybyś – wbrew temu, co powiedziałaś – miała możliwość współpracy nad książką z innym twórcą, to kogo byś wybrała?

Ola Szwajda: Ola Szwajda: Jeżeli chodzi o innych ilustratorów, to przychodzą mi do głowy trzy osoby, i to w dodatku z naszego polskiego ,,poletka”: Emilia Dziubak, Daria Solak i Marcin Minor. Można powiedzieć, że to marzenie połowicznie się spełniło, bo z dwójką z nich współpracowałam od zaplecza przy przygotowywaniu książek z ich autorskimi ilustracjami dla Wydawnictwa Natuli. Fajnie byłoby zrobić jakiś wspólny projekt, gdzie mogłabym wtrącić swoje „trzy kredki”.

Jeśli natomiast chodzi o autorów, to ciężko wskazać mi kilku tak ,,od ręki”: bardziej od nazwisk patrzę na same dzieła, na efekty finalne. Nieważne, czy to będzie ktoś sławny czy zupełnie nieznany, ważne jest dla mnie to, nad czym będziemy razem pracować.

Więc zawsze noszę w sobie taki trochę podwójny zachwyt – nad pomysłami innych i swoimi własnymi. (śmiech)

Bajkochłonka: A czy jest jakaś książka, którą czytałaś lub oglądałaś, która sprawiła, że pomyślałaś ,,kurczę, chciałabym to zrobić po swojemu”?

Ola Szwajda: I tak, i nie. Przede wszystkim, chodząc po księgarniach czy po sklepach, najpierw zawsze wpadam w zachwyt: wow, jak ktoś to fajnie zrobił! Ciekawe, czy ja bym na coś takiego wpadła? Ale fajny kolor, ale komuś to fajnie wyszło. Z drugiej strony, jak już się tak pozachwycam czyjąś pracą, to przychodzą takie myśli, że fajnie byłoby też zrobić coś takiego, oraz: czy gdyby ten konkretny autor dał mi swój tekst, to w jaki sposób zrobiłabym go po swojemu. Więc zawsze noszę w sobie taki trochę podwójny zachwyt – nad pomysłami innych i swoimi własnymi. (śmiech)

Trochę w tym temacie: byłam wykładowcą na szczecińskiej Akademii Sztuki i ostatnio mnie to zupełnie pochłonęło czasowo: musiałam w pewnym sensie ,,stanąć na rozdrożu” i wybrać: albo nauczanie, albo ilustracja, czyli robienie tego, co najbardziej kocham. Więc wybór był jednocześnie bardzo prosty i bardzo trudny, bo przecież całe życie marzyłam o tym, żeby móc uczyć na uczelni.

Jako wykładowca prowadziłam mnóstwo technicznych przedmiotów, mających bardzo ładne, długie nazwy, których nawet już nie przywołam; wśród nich było chociażby przygotowanie do druku, czyli cały ten skład, którym się zajmują DTP-owcy; było nauczanie o tworzeniu książek, o tym, jak powstają, z czego się składają, na co zwracać uwagę w procesie produkcyjnym… Podstawowe teorie koloru, łamania, w skrócie – wszystko, co powinien wiedzieć drukarz, ilustrator i ktoś, kto pracuje w wydawnictwie.

Z jednej strony to było fantastyczne doświadczenie, a z drugiej, no właśnie – byłam bardzo daleko od faktycznej, twórczej pracy z ilustracją. Szczęśliwie, w tym okresie największych wątpliwości trafiłam do wydawnictwa Natuli.

Na początku przygody współpracowałam kilka lat z wydawnictwem jako zewnętrzny ilustrator. Później, od kiedy weszłam ,,na etat”, stałam się prawdziwym człowiekiem-orkiestrą; oprócz tego, że jestem ilustratorem, zajmuję się także grafiką, odpowiadam za składy książek dla dzieci i dorosłych, za fonty, za okładki, za animacje czy za kontakt z drukarniami. Robię wszystko, co można zrobić wizualnie, czy to kredkami, czy na komputerze i kocham to.  I chyba idzie mi całkiem nieźle, bo spod moich kredek wyszła nawet już seria książek o Niuniusiu, która jeszcze bardziej będzie się rozrastać! 

Bajkochłonka: Czy możesz w kilku zdaniach opowiedzieć o tych książkach komuś, kto jeszcze nigdy wcześniej nie słyszał o Małym Prosiaczku?

Ola Szwajda: ,,Niuniuś” to seria, która pomaga przeżyć maluchom swoje codzienne łatwiejsze i trudniejsze chwile – to książki, w których staramy się zaopiekować emocjami małego dziecka. Nie stawiamy na magiczną fabułę z tęczą i jednorożcami, tylko skupiamy się na prostych, prozaicznych codziennościach małego człowieka pokazanych często w zabawny sposób – po to, żeby je (zarówno im samym, jak i ich rodzicom) trochę ułatwić i uprzyjemnić świadomą naukę emocji.

To taka opowieść o codziennych perypetiach – czasami jest cudownie, bo jest zupa z błota albo kanapki dla jeża, a czasami ta błotna zupa czy te kanapki stoją w centrum wielkiego dramatu, który akurat dany maluch przeżywa. Chodzi nam o to, żeby w tej serii poruszyć emocje, z którymi małe dziecko może się w łatwy sposób utożsamić. To punkt wyjściowy do radzenia sobie z nimi, niezależnie od tego, w jakich okolicznościach do nas przychodzą.

Bajkochłonka: Płynnie przechodzę zatem do pytania o ostatnią książkę ,,Niuniuś i Jesień”. Czego czytelnicy mogą się po niej spodziewać?

Ola Szwajda: Przede wszystkim dużej ilości pomarańczu i rudości. Taka ,,złota polska jesień” – chyba to jest książka, której najbardziej będzie oddawać klimat tej pory roku. Więc z jednej strony mamy jesień w najpiękniejszym wydaniu, a z drugiej – w najgorszym, czyli takim, gdzie jest dużo katarów, smarków i zielonych glutów, które są obrzydliwe i paskudne, ale z którymi i tak damy radę się w tej książce uporać.

Będzie o fajnych skarbach, które nie ograniczają się tylko do kasztanów i żołędzi, ale mogą także pojawić się pod postacią kamienia, szyszki czy starego samochodzika. Opowiadamy przy tym o przygotowaniach do zimy, do świąt, w czasie których będzie okazja trochę się wyciszyć, a jednocześnie dalej pozwalać sobie na zabawę i fajność. Jesień to moja ulubiona pora roku!

Chcę jeszcze wspomnieć, że książek o Niuniusiu na pewno pojawi się dość sporo. Wchodzimy w trochę inny format, kwadratowy, w ramach którego ukazały się już dwie pozycje; będzie dużo tematów, które będą pomagać dzieciom i rodzicom w takim codziennym życiu, bo nadal będziemy poruszać te najbardziej prozaiczne – ale bardzo ważne – zagadnienia. Od tej pory to będą bardziej pojedyncze historie, którym będziemy poświęcać każdą książkę z osobna. Mamy już zresztą kilka rozpisanych w naszym kalendarzu!

Autorka ,,Niuniusiów”, Aga Nuckowski jest chyba jedną z najbardziej profesjonalnych osób, jakie znam, zajmujących się w swojej pracy zawodowej dziećmi; jakiego tekstu by nie wymyśliła, z pewnością będzie to strzał w dziesiątkę. Sądzę zatem, że przed nami jeszcze całe mnóstwo książek z tej serii.

W swoim życiu mam dużo miłości – do ilustracji, do książek dla dzieci, do piesków, do męża i do rodziny!

Bajkochłonka: Chcę jeszcze zapytać o inną książkę wydawnictwa Natuli, którą ilustrowałaś, czyli o ,,Zobacz, jak wielka jest miłość” – powiedz, czym jest dla Ciebie miłość?

Ola Szwajda: Ojej, ale kaliber pytań! (śmiech) Miłość jest dla mnie… czymś bezwarunkowym. Czymś, czego nie można kupić czy wymusić. To jest jedno z najbardziej szczerych i pierwotnych  uczuć, którego tak naprawdę jeszcze za dobrze nie znamy, a które nas uskrzydla, daje nam szczęście, satysfakcję i motywację do działania. To taka świetlista kula, która nadaje sens naszemu istnieniu. W swoim życiu mam dużo miłości – do ilustracji, do książek dla dzieci, do piesków, do męża i do rodziny!

Lubię tworzyć coś, co będzie użyteczne, pożyteczne i co może w jakiś sposób komuś pomóc, nawet w najbardziej prozaicznym znaczeniu.

Bajkochłonka: Pytałam o miłość, to teraz zapytam o rzeczy, których się boisz.

Ola Szwajda: Pająków! Właśnie teraz jednego ilustrowałam i musiałam pooglądać sobie zdjęcia w ramach inspiracji. Podchodziłam do tego z piętnaście razy, bo jak tylko zaczęłam te obrazki powiększać, to musiałam odejść od komputera i wyjść z pokoju. I kto mi teraz powie, że bycie ilustratorem to nie jest praca w ciągłym stresie? (śmiech)

Mówiąc o strachu, chciałabym wspomnieć o mojej autorskiej książce, która właśnie temat oswajania strachu porusza – czyli o ,,Piotrusiu Nieustraszonym”. Pomysł na tę książkę przyszedł mi od trochę innej strony, niż to zwykle bywa w całym procesie ,,wpadania na pomysły”: najpierw wymyśliłam bajer, jaki chciałabym zastosować. 

Zależało mi, żeby zrobić coś w ultrafiolecie, który został wtedy kolorem roku Pantone – nie wiedziałam jeszcze, że drukarnie mają możliwości zadruku lakierem, który będzie świecić pod takim właśnie ultrafioletowym światłem. Od skojarzenia do skojarzenia doszłam do wniosku, że to musi być coś związanego z nocą, bo kwestie ,,świecenia” czy ,,oświetlania” są o tej porze dnia najistotniejsze. A jeśli noc, i jeśli książka dla dzieci, to i oswajanie strachu przed ciemnością. I tak to jakoś poszło.

Lubię tworzyć coś, co będzie użyteczne, pożyteczne i co może w jakiś sposób komuś pomóc, nawet w najbardziej prozaicznym znaczeniu. Taki poradnik, który rozwiązuje problem nocnych strachów – trochę u dzieci, a trochę u dorosłych – wydawał mi się bardzo ważny i potrzebny. Pisałam go razem z psychologiem dziecięcym, bo zależało mi, żeby nie ograniczał się on wyłącznie do mojego widzimisię, tylko żeby mógł być wykorzystywany jako profesjonalna, rzetelna pomoc przy takich problemach – w lekkim, prawie bajkowym wydaniu.

Kiedy książka w końcu pojawiła się w sprzedaży, natychmiast zaczęłam otrzymywać mnóstwo wiadomości – najpierw, że latarka UV dołączana do książki to rewelacyjny pomysł, ale wkrótce potem – że to naprawdę pomaga konkretnym dzieciom w przełamywaniu ich niepokojów. Tego, że nie trzeba się takich rzeczy bać, że można je wytłumaczyć czy nawet obrócić w zabawę. 

W tym miejscu chciałam też podziękować Monice Szymanik z Kamienicy w Lesie, która jest matką chrzestną mojego Piotrusia Nieustraszonego, a która jest taką moją ,,dobrą duszą”. Nie wiem, jak to robi, ale wie o Piotrusiu więcej, niż ja sama!

Bajkochłonka: Nad czym obecnie pracujesz?

Ola Szwajda: Póki co – nad nowym Niuniusiem, dniami i nocami, żeby mógł jak najszybciej się pojawić. Po nim mam zaplanowaną serię rodzicielską – nie ma ona może jakichś bardzo awangardowych ilustracji, bo w tym przypadku pełnią one bardziej rolę uzupełnienia tekstu skierowanego do rodziców. W tym roku nie mam za to w planach żadnej książki świątecznej, co jest dla mnie pewną nowością, ale to się wkrótce zmieni – bo sezon na te ,,zimowe” ilustracje zaczyna się już w maju! (śmiech)

Bajkochłonka: Opowiedziałaś, co robisz w ramach pracy – a czym zajmuje się Ola Szwajda, kiedy nie pracuje?

Ola Szwajda:  O rany, to jest chyba w ogóle najtrudniejsze pytanie, bo ja zawsze pracuję! Ale jeśli mam już ten mityczny czas wolny, to spędzam go z psiakami i mężem. Najczęściej idziemy w stronę planszówek, którymi zaraził mnie mój ukochany. Zaczęło się od jednej (oczywiście wybranej ze względu na najpiękniejsze ilustracje), a skończyło na regale pękającym w szwach od ciężaru miliona planszówek – moje serduszko biegnie przede wszystkim w kierunku Nemezis i Everdella ze wszystkimi dodatkami, ale na obie te gry trzeba poświęcić sporo czasu, co często bywa wyzwaniem.

Ostatnio zaczęłam przygodę z tenisem, ale chwilowo musiałam sobie zrobić z tym przerwę, bo powiększyła nam się rodzinka – niedawno dołączył do nas Henio. Tutaj trzeba będzie dodać do wywiadu zdjęcie, żeby nie było wątpliwości, że Henio jest psem, a nie dzieckiem (śmiech). 

Przygarnęliśmy go ze schroniska w Młodlinie, bo stamtąd pochodzi też piesek moich rodziców. Wróciliśmy akurat z mężem z urlopu i powiedzieliśmy sobie: dobra, bierzemy drugiego psiaka. I padło na biszkoptowego kundelka o najsłodszym pyszczku na świecie! Więc drugą rzeczą, na jaką przeznaczam czas wolny, to głaskanie i zabawy z piesełkami.

Jak się okazało, Henio ma poważne zaburzenia lękowe i boi się zostać sam. Planujemy zatem z mężem, kto zostaje danego dnia w domu, a kto ma wychodne do sklepu i po inne sprawunki. Wychodzi na to, że aktualnie mam psią symulację „bycia mamą na pełny etat”. Mam nadzieję, że treningi okażą się skuteczne i będę mogła niedługo wychodzić znowu razem z lubym, a bąbelki będą grzecznie pilnowały naszego mieszkania. Trzymaj kciuki!

Bajkochłonka: Na sam koniec; gdybyś mogła dać jedną radę komuś, kto chciałby zacząć ilustrować, to co by to było?

Ola Szwajda: Pamiętaj o spadach! (śmiech) To bardzo ważne, powiem z doświadczenia; o, i jeszcze nie zapominaj o CMYKu, żeby nie przygotowywać plików w RGB. Ale tak na poważnie – to najważniejsze jest, żeby się nie poddawać. Zawsze znajdą się ludzie, którym nie będą podobały się dane prace, dany styl, dana sztuka: w takich sytuacjach po prostu trzeba dalej robić swoje, bo prędzej lub później na pewno znajdzie się ktoś, kto to wszystko doceni. No i kropka! Dzięki! 

Bajkochłonka: Bardzo dziękuję!

Moje recenzje książek Oli Szwajdy:

• Zobacz, jak wielka jest miłość,
• Kołysanki,
• Piotruś Nieustraszony,
• Niuniuś i wiosna, Niuniuś i lato, Niuniuś i niemiły pan,
• Niuniuś śpi bez mamy,
• Niuniuś i jesień,
• Fikamy po Szczecinie. Przewodnik. Trasa Mewy,
• Zeszyt Recenzenta z Bajkochłonką,
• Zielony latawiec. Przyjaźń przez 6 kontynentów.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: Jak to jest z tymi artystycznymi zawodami? Rzeczywiście rodzice powinni się bać, że ich dziecko chce pracować w ilustracji?

Paulina Nachman: Oj, aż westchnęłam, bo moja historia świetnie pokazuje, że zawsze znajdziesz jakoś drogę do tego, co naprawdę lubisz robić! Rysowałam dużo od przedszkola. W gimnazjum mocno wkręciłam się w projektowanie ubrań i szkicowanie na lekcjach wiec zamarzyłam o liceum plastycznym. I tu pojawiają się rodzice – którzy przerażeni wizją artystki pod przysłowiowym mostem, skutecznie wybili mi plastyka z głowy.

Do tego od pana z plastyki usłyszałam, ze trudno się dostać do tego liceum i mam kiepskie szanse, więc klasycznie skończyłam w ogólniaku. Myślę, że jest wiele tak przesyconych zawodów jak te artystyczne, np. psychologia czy anglistyka, a jednak ludzie, którzy robią to dobrze i umiejętnie odnajdą się bez problemu. Umiejętności są kluczowe.

Bajkochłonka: Ty na początku studiowałaś język czeski. Skąd taki wybór?

Paulina Nachman: Bohemistyka była tak naprawdę ,,z braku laku” – na uczelni w moim mieście jedynie taki kierunek wydał mi się ciekawy, a na Uniwersytet Jagieloński nie udało mi się dostać. Chciałam studiować w Krakowie arabistykę lub indianistykę. Moje plany przekreśliła kiepsko zdana matura z rozszerzonego polskiego. Byłam wtedy chyba trochę zagubiona, tak teraz myślę. Szybko zrezygnowałam z czeskiego. Podjęłam decyzję, że chcę zdawać na grafikę na Uniwersytecie Śląskim – tam właśnie studiowali mój chłopak i jego siostra.

Wybrałam taką specjalizację, ale mój poziom był odległy od książek dla dzieci, którymi się fascynowałam. Raczej nie wierzyłam, że uda mi się wejść na ten rynek.

Bajkochłonka: Czy podczas późniejszych studiów na wydziale artystycznym Uniwersytetu Śląskiego, wiedziałaś że będziesz ilustrować książki dla dzieci?

Paulina Nachman: Nie do końca. Wybrałam taką specjalizację, ale mój poziom był odległy od książek dla dzieci, którymi się fascynowałam. Raczej nie wierzyłam, że uda mi się wejść na ten rynek. Ogólnie nie sądziłam, ze będę żyła z ilustracji,  nadstawialiśmy się na prace w grafice;  w drukarniach czy agencjach.

Bajkochłonka: Mieszkasz w Bielsko-Białej. Jeździłam tam kiedyś do Studia Filmów Rysunkowych. Czy ono jeszcze istnieje? Co się z nim dzieje?

Paulina Nachman: Tak, to wspaniale miejsce, zdecydowanie godne uwagi i na jego historii bazuje nasze miasto – mamy pomniki postaci – Reksia czy Bolka i Lolka  i pamiątkowe miejsca z nimi związane. Jeszcze kilka lat temu chodziliśmy tam do kameralnego kina studyjnego, ale chyba od 2018 roku trwa tam wielki remont i budowa nowoczesnego Muzeum Bajki. Mam nadzieję, że będzie fantastyczne!

Bajkochłonka: A z jakimi bajkami kojarzysz swoje dzieciństwo?

Paulina Nachman: Byłam maniaczką Disney’a – w końcu lata 90-te – Pocahontas, Mulan i moje ulubione Toy Story. Na kasetach vhs! Do tego Muminki i jak już byłam w podstawówce, także: Kapitan Planeta, Beyblade, Super Świnka i Aparatka – świetny serial na kanale Fox Kids! To był w ogóle genialny kanał w telewizji. Oglądałam tam namiętnie animowanych X-menów. Pamiętam jeszcze Kubę Guzika, Księżniczkę Sissi i kucyki Pony!

Z książek jedynie wiersze – Tuwima i Brzechwę z ilustracjami Wilkonia, disneyowskie adaptacje książkowe i jakieś koszmarnie zilustrowane książeczki dla dzieci … niestety, ale w latach 90-tych estetycznie to Disney był wybitny!

Uczę się czerpać z tego radość i do lasu chodzić bez telefonu.

Bajkochłonka: Jesteś autorką ilustracji do serii ,,Zwierzęta z mojego lasu” od wydawnictwa Studio Koloru. Czy kwestie przyrodnicze są Ci szczególnie bliskie?

Paulina Nachman: Na pewno odkąd współpracuję z Asią Kowalczyk-Bednarczyk, moja świadomość i wrażliwość ekologiczna mocno się zwiększa! Niedawno również uświadomiłam sobie, ze uwielbiam wszystkie zwierzęta, bo adoptowalismy sunię – mój pierwszy piesek w życiu – a zawsze byłam kociarą. Spacerowanie z piesem to nowy wymiar przechadzek, wspaniale widzieć jej dziką naturę – jak nasłuchuje i wącha las.

Mieszkam dosłownie pod ogromnym lasem, skąd zresztą prowadzi wiele szlaków górskich, więc spędzanie weekendów wśród drzew jest dla mnie czymś naturalnym. Uczę się czerpać z tego radość i do lasu chodzić bez telefonu. Niestety moje dzieci mają inne zdanie

Bajkochłonka: Czy masz jakieś swoje ulubione miejsca?

Paulina Nachman: Tak, szczególnie jesienią – to światło, wysokie, trochę przytłaczające drzewa, kojąca cisza, której tak brakuje mi w domu. Staram się tym cieszyć, ale bywa trudno i są momenty, że spacer w lesie po prostu przelatuje przez palce. Moje ulubione miejsce to Bielskie Błonia – teren rekreacyjny u podnóża Koziej Góry, do którego idę przez las z domu.

Moja 4-latka oszalała na jej punkcie i chciała ją czytać co wieczór.

Bajkochłonka: Brzmi pięknie! Wracając jednak na chwilę do miasta – ostatnio zilustrowałaś książkę o polskiej policji – ,,Mamo, tato, chcę zostać policjantem„. Czy ten projekt był dla Ciebie wyzwaniem?

Paulina Nachman: Ogromnym! Jednak nie jest to tematyka, powiedzmy szczerze, bliska mojemu sercu, hehe. Ale miałam bardzo obeznaną w temacie autorkę-policjantkę pod ręką, która zawsze służyła radą i rozwiewała wszelkie wątpliwości. Wyszła z tego naprawdę świetna pozycja dla dzieci – powinna być w każdym domu. Ma mnóstwo ciekawostek, angażuje dzieci w ćwiczenia i zadania np. wyszukiwanie elementów na ilustracjach. Moja 4-latka oszalała na jej punkcie i chciała ją czytać co wieczór.

Bajkochłonka: Jak przygotować się do tego rodzaju książki popularnonaukowej?

Paulina Nachman: Duużo reaserchu. Zdjęcia, filmiki, scrollowanie i Google. Nie jest tak, że muszę się w temat wybitnie zanurzyć, bo tym zajmuje się autor, który dostarcza tekst i dba o to, żeby ilustracje odzwierciedlały rzeczywistość w jak najbardziej adekwatny sposób. Autorki wychwytują merytoryczne błędy w rysunkach i dzięki temu mogę skupić się na tym, co lubię robić najbardziej.

Bajkochłonka: Co Twoim zdaniem jest najbardziej istotnego w tej książce?

Paulina Nachman: To, że jest jedynym w Polsce, rzetelnym i merytorycznym przewodnikiem po zawodzie policjanta.

Bajkochłonka: Które z Twoich osiągnięć uważasz za największe?

Paulina Nachman: Moim największym osiągnięciem jest to, że wraz z partnerem wychowujemy dwójkę dzieci i psa, utrzymując się oboje ze sztuki i jeszcze czasem nam to dobrze wychodzi

Niestety rynek wydawniczy w Polsce bardzo mnie zawiódł.

Bajkochłonka: A może masz taki projekt, który bardzo chciałabyś kiedyś zrealizować?

Paulina Nachman: Niestety rynek wydawniczy w Polsce bardzo mnie zawiódł. Konkurencja jest ogromna, a finansowo również nie jest to coś, czego się spodziewałam. W wieku 32 lat prestiż nie jest czymś co mnie interesuje – więc staram się realizować jak najwiecej projektów dla prywatnych klientów, szczególnie z USA. To daje mi ogromną satysfakcję.

Obecnie marzę o etacie w zawodzie ilustratorki. Chciałabym kiedyś wydać własną książkę dla dzieci. Mam już taki projekt dyplomowy na koncie, niestety nie doczekał się jeszcze większego nakładu.

Bajkochłonka: Jakich kolejnych książek dla dzieci z Twoim udziałem możemy spodziewać się w przyszłości? Czy możesz coś zdradzić?

Paulina Nachman: Mam kilka nieopublikowanych jeszcze projektów, niestety nie jestem uprawniona do opowiadania o nich ponieważ… no, umowy! Bardzo zachęcam do obserwowania mojego Instagrama, tam na bieżąco chwalę się nowościami!

Moje recenzje książek Pauliny Nachman:

• Mały Bóbr,
• Mamo, tato, chcę zostać policjantem.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: Spotykamy się dzisiaj popołudniu, a Pani wcześniej zdążyła już wziąć udział w grze miejskiej z Emi i być na marszu w Warszawie. Czy lubi Pani być w ciągłym ruchu?

Agnieszka Mielech: To jest trudne pytanie. Na pewno czasem wolałabym – jak to się mówi – leżeć i pachnieć. Ale mam przed sobą wizję czwartego kwartału, który na rynku książki oraz we wszystkich biznesach związanych z produktami dla dzieci, jest bardzo szczególny. 

Natomiast istotnie dużo się dzieje dlatego, że łączę pisanie z pracą zawodową. Na co dzień zajmuję się marketingiem filmowym. Podejmuję też inne projekty z pogranicza filmu i książki. I do tego oczywiście jeszcze piszę książki.

W tym roku Emi i Tajny Klub Superdziewczyn odchodzą dziesiąte urodziny. Jest to okrągła i bardzo wymagająca rocznica. Od zeszłego roku prowadzę też oficjalny sklep internetowy Tajnego Klubu Superdziewczyn. Bardzo dużo aktywności!

Bajkochłonka: Czyli Emi stała się w pewnym momencie marką?

Agnieszka Mielech: Tak, i staram się, żeby jej sklep internetowy dobrze funkcjonował, bo trzeba mieć naprawdę rozwinięte kompetencje z dziedziny marketingu digitalowego, np. social mediów, aby skutecznie docierać do odbiorców.

Na bieżąco organizuję też spotkania autorskie, więc powiem szczerze, że rzeczywiście można odnieść takie wrażenie, że jestem strasznie zajęta. I coś na deser – moje dziecko zdaje maturę.

Bajkochłonka: Basia, tak?

Agnieszka Mielech: Basia zdaje maturę i wybiera się na studia poza Polskę. Jest stypendystką jednego z warszawskich liceów anglojęzycznych. Pomagam jej w różnych dziedzinach, przynajmniej w takim zakresie logistyczno-organizacyjnym. Ten rok jest akurat bardzo specyficzny.

Prowadzę także intensywne działania związane ze sprzedażą praw Emi za granicę. Mamy bardzo dobrą sprzedaż na Ukrainie, mimo tego, że cały czas trwa tam stan wojny.

(…) Książki o Emi mogą więc stanowić dla czytelników rzeczywiście swego rodzaju antidotum na trudne czasy.

Bajkochłonka: Może właśnie dlatego dzieci sięgają tam częściej po książki, poszukując bezpiecznych treści.

Agnieszka Mielech: Nie wykluczam tego, bo rzeczywiście treści w EMI są bardzo optymistyczne. Cała seria jest zabawna. Ostatnio właśnie we Wrocławiu miałam okazję się o tym przekonać. Zostałam zaproszona do XII Filii Biblioteki Publicznej we Wrocławiu, która mieści się w fenomenalnych wnętrzach na Dworcu Głównym. Jest to chyba jedna z piękniejszych bibliotek w takich historycznych, zaadaptowanych wnętrzach, jaką udało mi się odwiedzić.

Spotkałam tam wiele osób z Ukrainy, ponieważ gra była zorganizowana w języku polskim i ukraińskim właśnie z tego powodu, że społeczność ukraińska zamieszkująca Wrocław, bardzo chętnie i bardzo często odwiedza tę bibliotekę.

Nazywałam ją grą miejską, ale tak naprawdę była to gra mobilna, która po prostu rozgrywała się we wnętrzach biblioteki. To było coś nieprawdopodobnego. Dziewczyny opracowały grę samodzielnie w aplikacji, która jest specjalnie dedykowana do tworzenia gier mobilnych. Cała fabuła była oparta z jednej strony o serię EMI, a z drugiej strony o historię polskich miast. To było naprawdę bardzo fajne.

Spotkałam kilka rodzin z Ukrainy. Była też pewna pani, której koleżanka pozostająca w Ukrainie poprosiła, aby zdobyła autograf dla jej córki. Pokazywała mi zdjęcie jak ta dziewczynka czyta jeden z tomów Emi w schronie. To było bardzo wzruszające i jednocześnie podnoszące na duchu.

Książki o Emi mogą więc stanowić dla czytelników rzeczywiście swego rodzaju antidotum na trudne czasy. W trakcie pandemii odnotowaliśmy ogromne zainteresowanie serią. Wraz z Joasią Pach-Żbikowską aktorką, która jest głosem Emi w serii audiobooków, zorganizowałyśmy cotygodniowe czytanie EMI. To były przezabawne spotkania dla fanów prowadzone na Instagramie. Trwały prawie rok. Poza czytaniem organizowałyśmy konkursy, przebieranki i w efekcie bardzo zżyłyśmy się z naszą klubową społecznością.

Z pewnością czytelniczki i rodzice oczekiwali w tamtym niepewnym dla wszystkich momencie pozytywnych doświadczeń. Fajnego i zabawnego przekazu dającego dobrą energię. 

Bajkochłonka: Moim zdaniem Emi oferuje pewien rodzaj poczucia bezpieczeństwa. Czytelnik po prostu wie, że mimo rozmaitych elementów dramaturgicznych, wszystko i tak dobrze się skończy. Wydaje mi się, że jest to bardzo ważne dla młodych ludzi.

Agnieszka Mielech: Takie mam właśnie wrażenie, że ta pozytywna energia jest fajnie przyjmowana przez odbiorców. Chociaż zauważam, że nasz odbiorca na przestrzeni tych 10 lat zdecydowanie przeszedł gigantyczną ewolucję.

Bajkochłonka: Pierwszy tom ukazał się w listopadzie 2013 roku, prawda?

Agnieszka Mielech: Wydaje mi się, że to był albo 6 albo 8 listopada. Premiera przeszła bez echa, bo bardzo się z nim spieszyliśmy. Dziesięć lat temu myśląc o odbiorcach serii, miałam przed oczami oczywiście tylko dziewczynki – w tamtych czasach ta seria była wyłącznie im dedykowana. Chciałam docierać do dziewczynek od drugiej do szóstej klasy szkoły podstawowej i ten cel został zrealizowany.

W tej chwili mam już absolutne przekonanie, że dziewczyny w szóstej klasie mogą czytać Emi, ale są to czytelniczki sentymentalne, które rosły wraz z Emi. Grupa odbiorców uległa wielkim przeobrażeniom. Seria trafia do młodszego odbiorcy, często też do chłopców.

Bajkochłonka: Czy to znaczy, że dzieci zaczęły trochę szybciej dorastać?

Agnieszka Mielech: Zdecydowanie, wcześniej też sięgają po globalne fenomeny, zarówno w zakresie serii filmowych jak i książkowych. Interesują się literaturą fantasy i mangą, i co jest dość naturalne, szybciej dorastają.

Właśnie we Wrocławiu rozmawiałam z dziewczynką z szóstej klasy, która wygrała konkurs prowadzony przez bibliotekę. Zadałam jej pytanie o ulubione lektury. Jej odpowiedź wcale mnie nie zaskoczyła – mówiła o cyklu ,,Rodzina Monet”, który jest ogromnie popularny także w młodszej grupie wiekowej. 

Staram się być na bieżąco z literaturą, którą czytają moje fanki, więc przyznam, że jestem w trakcie drugiego tomu. Uważam jednak, że to lektura dla osób znacznie dojrzalszych, niż czytelniczki Emi. Globalne czy ogólnopolskie fenomeny mają dużą siłę przeciągania – czy tego chcemy, czy nie – dziewczyny będą się tym interesować.

Książkami interesowałam się od dziecka. Właściwie można powiedzieć, że książki mnie współwychowywały.

Bajkochłonka: Bardzo podziwiam sposób, w jaki Pani mówi i w jaki w ogóle patrzy na książki. Przez to, że jest Pani marketingowcem, to nawet sposób w jaki poddaje je analizie – jest zupełnie inny od tego, który mają inni piszący autorzy. Czy kiedy zaczynała Pani pisać o EMI, przygotowała badanie rynku? Czy sprawdziła Pani co się czyta, co jest na topie, jakie elementy umieścić w książce, żeby zachęcić do niej młodych ludzi?

Agnieszka Mielech: Odkryła pani moją technikę, to prawda. Przygotowałam się do pisania z dużą uwagą. Moje pierwsze studia to jest polonistyka więc kompetencje językowe i literaturoznawcze mam dość rozwinięte. Książkami interesowałam się od dziecka. Właściwie można powiedzieć, że książki mnie współwychowywały.

Wychowałam się na Białostocczyźnie, a do szóstego roku życia mieszkałam na wsi, pod Białymstokiem. Pochodziłam z rodziny wielodzietnej a w tamtych czasach było to zupełnie czymś innym niż współcześnie. Dostępność różnego rodzaju atrakcji, rozrywek czy wyjazdów, była dość ograniczona. Moim głównym miejscem poszukiwania rozrywki była więc biblioteka na wsi.

Bajkochłonka: Jaką książkę zapamiętała z tamtąd Pani najbardziej?

Agnieszka Mielech: Oczywiście ,,Ania z Zielonego Wzgórza”. Ale też lektury Zbigniewa Nienackiego, Edmunda Niziurskego, jednak ,,Ania z Zielonego Wzgórza” zawsze była na pierwszym miejscu. I tak mi to czytanie zostało. Zdecydowałam się więc na studiowanie polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim.

Potem okazało się, że znajomość języka angielskiego otworzyła mi nowe ścieżki. Zrobiłam więc studia podyplomowe marketingowe na SGH w Warszawie i kształciłam się z zarządzania.

Generalnie czuję się więc osobą przygotowaną do pisania ze względu na polonistykę, ale też zanim zaczęłam pisać zawodowo, uzupełniłam studia polonistyczne rocznymi studiami podyplomowymi w dziedzinie literatury dla dzieci i młodzieży. To kierunek prowadzony od kilku lat przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Może nie jest to takie typowe, ale ja chcę pisać popularną literaturę, którą się czyta, którą się kupuje i w związku z tym chcę podejmować tematy, które interesują czytelników, nie tylko popularyzatorów literatury.

Z jednej strony czuję się więc merytorycznie przygotowana do pisania, ale też z drugiej strony ma pani rację, że rzeczywiście patrzę na ten proces jako proponowanie kontentu czytelnikom. Patrzę na to z punktu widzenia marketingowego. Analizuję, co chciałyby dziewczyny czytać – a nie z punktu widzenia, co ja chciałabym napisać.

Może nie jest to takie typowe, ale ja chcę pisać popularną literaturę, którą się czyta, którą się kupuje i w związku z tym chcę podejmować tematy, które interesują czytelników, nie tylko popularyzatorów literatury.

Bajkochłonka: Widocznie takie myślenie jest bardzo trafne, bo seria o Emi istnieje już 10 lat i właśnie w tym roku (2023) obchodzone są z tym wydarzeniem różne jubileusze. Sama jubilatka choć potocznie nazywana Emi, w rzeczywiście ma na imię Stanisława. Skąd inspiracje na to imię?

Agnieszka Mielech: Stanisława łączy się z pewnym tematem wielopokoleniowości. Emi na początku pierwszego tomu przyznaje, że nie jest szczęśliwa z powodu swojego imienia. W jej rodzinie babcia nazywała się Stanisława i prababcia była Stanisława i tak dalej. Często w naszych rodzinach nadawano dzieciom w przeszłości imiona po dziadkach, po babciach, po to, aby upamiętnić kogoś, żeby przedłużyć pewną historię życia.

Bajkochłonka: Czy z Pani imieniem też tak jest?

Agnieszka Mielech: W mojej rodzinie było podobnie. Ja co prawda nie dostałam imienia po swojej babci, ale np. moja mama dostała imię po swojej mamie. 

Bajkochłonka: A czy przygody Emi były inspirowane bardziej Pani wspomnieniami z okresu szkoły, czy może doświadczeniami Pani córki?

Agnieszka Mielech: Zawsze starałam się być blisko z córką, kiedy dorastała i uczestniczyłam praktycznie we wszystkich etapach jej życia przedszkolno-szkolnego. Emi jest w pewnym sensie takim połączeniem jej i moich doświadczeń.

Wyrosłam w dużej rodzinie. Ja i moje rodzeństwo czy też kuzynostwo, zawsze się spotykaliśmy u babci na wakacjach. Mieliśmy domek nad rzeczką, cały czas go mamy i ten domek nad rzeczką był naszą przystanią i ucieczką od smutnej rzeczywistości tamtych lat. Budowaliśmy szałasy, chodziliśmy do biblioteki, jeździliśmy na rowerach – to wszystko gdzieś znalazło swoje odzwierciedlenie w serii.

Bajkochłonka: A miała Pani swój Tajny Klub Superdziewczyn?

Agnieszka Mielech: W pewnym sensie takim klubem była organizacja, którą tworzyliśmy z moim rodzeństwem, kiedy każdego lata bawiliśmy się w wioskę indiańską. Budowaliśmy szałasy, a każdy z nas miał jakieś indiańskie imię. Działo się tam bardzo dużo fajnych rzeczy.

Bajkochłonka: Przeczytałam gdzieś w Pani materiałach takie bardzo ładne stwierdzenie, którego Pani użyła. Zdecydowała się Pani nie na pojedynczą książkę, ale na serię, ponieważ jest to koncept kolekcjonowania przeżyć. Bardzo mi się to spodobało.

Można powiedzieć, że jest Pani specjalistką od serii, bo ma Pani na koncie właśnie Tajny Klub Superdziewczyn i to jest największy Pani projekt, ale też gdzieś rzuciło mi się w oczy i przyznam szczerze, że dopiero kiedy się przygotowywałam do wywiadu, to o tym przeczytałam, że jesteś Pani autorką serii ,,Jaga Czekolada”.

Agnieszka Mielech: ,,Jaga Czekolada” powstała w 2015 roku na prośbę ówczesnej pani redaktor, kiedy seria o Emi zaczynała zdobywać popularność. Wszystko na to wskazuje, że ten cykl będzie zakończony w 2024 roku. Główną bohaterką jest Jagoda, czyli tytułowa Jaga, która przez zupełny przypadek poznaje dwie czarownice, mamę i córkę, które musiały uciekać ze swojego kraju. Jaga jest jedyną na świecie osobą, która może, wraz z czarownicami, odnaleźć pewien ważny artefakt, dzięki któremu na świecie zapanuje znów pokój. 

Tę książkę piszę na nowo, bo jednak mój styl przez te 10 lat przeszedł wielką ewolucję. Wraca zainteresowanie literaturą fantasy wśród grupy najmłodszej, więc to idealny moment na jej wydanie.

Bajkochłonka: Wróćmy jednak do Emi, bo jej nowe części także powstają i to w serii głównej, ale również cyklach pobocznych, jak na przykład ten ,,Dookoła świata”, gdzie bohaterka zwiedza różne kraje. Czy miejsca w których była, np. Kalifornia, Nowy Jork, Szwecja i Hiszpania, Pani także odwiedziła?

Agnieszka Mielech: Staram się zawsze pisać wiarygodnie. Tak, byłam w każdym z tych miejsc. Jestem wielką wielbicielką turystyki amerykańskiej, czyli jeżdżenia samochodowymi objazdami Stanów Zjednoczonych. Zresztą, to było zawsze moim wielkim marzeniem. Po raz pierwszy byłam w Stanach, kiedy pracowałam dla jednego z dużych studiów filmowych.

Sama idea serii ,,Dookoła świata” została podrzucona przez fanów w czasie pandemii. To była trafiona propozycja – zawsze chciałam pisać w takim stylu, ponieważ mam żyłkę reporterską.

Chciałabym przekazać czytelnikom, że pewne projekty czy pewne przedsięwzięcia są związane z ich działaniami.

Bajkochłonka: Czyli serię ,,Dookoła świata” można trochę traktować jak przewodniki po tych miejscach?

Agnieszka Mielech: Książki z tego cyklu zawierają dużo wskazówek czy też opisów miejsc. Jeżeli ktoś chce się wybrać na przykład do Nowego Jorku, spokojnie może przeczytać ,,Dookoła świata. Nowy Jork” i będzie wiedział, gdzie się warto wybrać i co zobaczyć. Jednak nie są to typowe przewodniki, dlatego że główną osią fabuły jest zawsze tajna misja, tak jak w każdym innym tomie.

W przyszłym roku na pewno Tajny Klub Superdziewczyn wyjedzie do Londynu. Będzie też nowa książka z serii głównej. Pojawi się także pozycja tzw. innowacyjna, ale jeszcze nie mogę więcej zdradzić.

Wracając do cyklu ,,Dookoła świata”, to chcę zaznaczyć, że jest dla mnie wyjątkowy, ale i trudniejszy. Nie chciałam dawać przekazu czytelnikom, że podróżowanie jest bardzo proste i każdy może pójść do kasy na terminalu lotniczym czy wejść do internetu i kupić sobie bilet do Nowego Jorku.

Dlatego zawsze bohaterowie muszą bardzo się postarać o dofinansowanie albo stypendium, czyli przeprowadzić specjalny projekt. Jest o tyle ważne, że chciałabym, żeby dzieciaki nie myślały, że wszystkich rodziców stać na takie wycieczki. Chciałabym przekazać czytelnikom, że pewne projekty czy pewne przedsięwzięcia są związane z ich działaniami. 

Bajkochłonka: Mamy już omówiony cykl ,,Dookoła świata”, kiedy jednak kończą się wakacje lub ferie i zaczyna szkoła, najbardziej przydatny okazuje się… ,,Szkolnik”. Ostatnio ukazało się już piąte jego wydanie – czym różni się od poprzednich?

Agnieszka Mielech: Zwyczajowo co roku ,,Szkolniki” różnią się przede wszystkim selekcją tzw. super dziewczyn, ponieważ z zasady jest to publikacja, która łączy w sobie cechy kalendarza szkolnego, motywatora, dobrego planera, planera czasu.

Staram się też inspirować dziewczyny, które korzystają z tego kalendarza w trakcie roku szkolnego, historiami tzw. super dziewczyn. Co roku wybieramy 12 ciekawych postaci. Dwukrotnie w ciągu pięciu lat opisywaliśmy historię Igi Świątek. Pojawiła się też Tove Janssen czy przewodnicząca Parlamentu Europejskiego. Naszymi bohaterkami były też Zendaya i Ariana Grande. Staram się łączyć ważne postaci historyczne z postaciami, które współcześnie funkcjonują i inspirują młodych ludzi.

To jest pierwsza różnica. Druga różnica – kwestia okładki. Zawsze okładka jest absolutnie świeża, nowa. W tym roku uważam, że jest absolutnie wybitna. Przygotowuje je niezmiennie Magda Babińska, która też jest ilustratorką EMI.

,,Szkolnik” jest zwykle sporym bestsellerem. W tym roku akurat tak się złożyło, że ten nowy jest dostępny tylko w oficjalnym sklepie i w internetowej księgarni Tania Książka.

Bajkochłonka: Dla osób w jakim wieku byłby polecany?

Agnieszka Mielech: Uważam, że minimalnie, to jest pierwsza klasa szkoły podstawowej, bez górnej granicy wieku.

Bajkochłonka: Jakie są kolejne kroki i plany co do Emi?

Agnieszka Mielech: Planuję dalszy rozwój na rynkach zagranicznych. Seria już jest bardzo popularna w Ukrainie i planuję kolejne wydania. A moim marzeniem jest przede wszystkim obecność na rynkach angielskojęzycznych, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. To jest w tej chwili główny punkt, na którym się koncentruję oraz mój główny cel.

Skoro dziewczyny mają potrzebę czytania czegoś bardziej dojrzałego, to powinniśmy jakoś tę lukę wypełnić.

Bajkochłonka: Czy myślała Pani o napisaniu książek dla trochę starszego odbiorcy, na przykład dla nastolatków?

Agnieszka Mielech: Jestem wielką fanką literatury young adult. Czytam książki młodych popularnych autorek, takich jak Marta Łabędzka, Weronika Marczak czy Weronika Ancerowicz. Być może zaistnieję w tym segmencie, chociaż jestem dużo starsza od nich. Zobaczymy czy jest tam miejsce dla kogoś bardziej doświadczonego. 

Myślę też, że byłoby dobrze, aby pojawiło się więcej propozycji dla dziewczynek 9-12 lat. Skoro dziewczyny mają potrzebę czytania czegoś bardziej dojrzałego, to powinniśmy jakoś tę lukę wypełnić.

I tutaj akurat literatura fantasy robi bardzo dobrą robotę. Ta grupa wiekowa może znaleźć fajne serie, jak np. ,,Baśniobór”. Ale z literaturą obyczajową jest gorzej. Kiedyś Ewa Nowak pisała świetne pozycje dla dziewczyn w tym wieku. Nie rozumiem, dlaczego ich się nie wznawia. Można zaryzykować stwierdzenie, że potrzebujemy nowej Ani z Zielonego Wzgórza na miarę naszych czasów.

Uwielbiam zbierać książki o pisaniu i bardzo często z nich korzystam.

Bajkochłonka: Trzymam w takim razie kciuki, żeby Pani czy też innym autorom udało się napisać takie książki, które zapełnią tę niszę. Ale no właśnie, może to kwestia świeżego podejścia nowego autora. Gdyby miała Pani polecić początkującym twórcom jakąś książkę lub publikację czy może doświadczenie, aby pisać i pisać dobrze, co by to było?

Agnieszka Mielech: Myślę, że trzeba iść za głosem serca. Jeżeli mamy przekonanie, że chcemy pisać i chcemy realizować się twórczo, to zdecydowanie nie wolno się poddawać i pisać chociażby nawet do szuflady, wykonywać inne zawody, które pozwalają nam się utrzymać.

Natomiast na pewno jest wiele, wiele różnych publikacji, które na tym początkowym etapie mogą pokazać kierunki oraz pomóc w twórczym rozwoju. Ja korzystałam z wielu publikacji. Słynna książka Stephena Kinga ,,Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika”. Korzystałam też z wielu pozycji anglojęzycznych

Jest świetna książka Katarzyny Bondy ,,Maszyna do pisania, Kurs kreatywnego pisania”, którą też mam na półce,. Jest książka ,,Warsztat pisarza. Jak pisać, żeby publikować” Dwighta V. Swaina. Uwielbiam zbierać książki o pisaniu i bardzo często z nich korzystam.

Natomiast w tej chwili, już jako osoba pisząca i publikująca, przede wszystkim korzystam z podcastów. Podcast, który na pewno polecam – The Creative Penn Podcast for Writers tworzony przez autorkę, która pracuje w systemie self-publishingu. Drugi podcast, który lubię i słucham, to rewelacyjny The Rebel Author Podcast. Oba dostępne na Spotify.

Bajkochłonka: Bardzo dziękuję za te polecenia, myślę, że wiele osób na pewno z nich skorzysta. Pani Agnieszko, bardzo dziękuję za rozmowę!

Moje recenzje książek Agnieszki Mielech:

• Emi i Tajny Klub Superdziewczyn. Wielka Księga Przygód 2,

• Emi i Tajny Klub Superdziewczyn. Kociaki adopciaki,

• Tajny Dziennik. Emi i Tajny Klub Superdziewczyn,

• Szkolnik Superdziewczyny.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: Jest Pani filologiem, nauczycielką i pisarką. Kim najczęściej?

Weronika Szelęgiewicz: Najczęściej jestem nauczycielką. Uczenie jest moją największą pasją i mimo tego że w Polsce nauczyciele mają bardzo złe warunki pracy, to kontakt z uczniami, wymiana myśli, projekty i różne aktywności rekompensują mi te niedogodności. Nigdzie nie czuję się tak na miejscu jak w klasie.

Potem jestem pisarką. Niestety szkoła zostawia mi bardzo mało czasu na pisanie, w zasadzie robię to tylko podczas ferii i wakacji. Jednak w ciągu roku szkolnego też bywam pisarką, ponieważ biorę udział w licznych spotkaniach autorskich, prowadzę warsztaty, jeżdżę na targi książki. Bardzo to lubię. Najrzadziej jestem filologiem, choć staram się dokształcać i uzupełniać swoją wiedzę.

Bajkochłonka: Czego Pani uczy?

Weronika Szelęgiewicz: Uczę języka polskiego w jednym z krakowskich liceów. Najbardziej lubię tę energię, która wyzwala się podczas lekcji, wymianę myśli. Pracuję z literaturą i żywymi ludźmi, dlatego każda lekcja wygląda inaczej. Zmieniam swój warsztat, wymyślam nowe metody, staram się uczyć w sposób kreatywny, atrakcyjny i skuteczny. Miałam okazję prezentować swoje metody pracy na paru ogólnopolskich konferencjach metodycznych. Najważniejsze jest jednak budowanie relacji z uczniami i myślę, że to udaje mi się zrobić. Po prostu lubię moich uczniów.

Od podstawówki było we mnie marzenie, by napisać książkę.

Bajkochłonka: Według portalu lubimyczytac.pl ma Pani na swoim koncie cztery książki. Pani debiut ,,Koniberki” stał się bestsellerem i ostatnio ukazał się w trzecim tomie. Jak wpadła Pani na jego pomysł?

Weronika Szelęgiewicz: Tak naprawdę to mam na koncie sześć książek, tylko dwie przeszły bez echa, bo miały mały nakład, a po ich wydaniu wydawca zawiesił działalność. Do tej pory ukazały się trzy tomy „Koniberków” oraz baśniowy przewodnik dla najmłodszych „Na tropie baśniostworów”. Dwie przygody opisane w tej książce ukazały się osobno jako „Niesamowite przygody Diabnielątka i Diabniołeczka”. Z tego przewodnika jestem bardzo dumna, ponieważ nie ma podobnej pozycji na rynku.

Koniberki, czyli małe koniki – koliberki, wymyśliło moje dziecko, gdy było w przedszkolu. Bawiło się w nie często, a ja tylko dopisałam historie. Dlaczego postanowiłam przelać te opowieści na papier? Od podstawówki było we mnie marzenie, by napisać książkę. Na wiele lat o nim zapomniałam, ale w pewnym momencie powróciło i je zrealizowałam.

Bajkochłonka: Co jest najważniejszego w byciu koniberkiem?

Weronika Szelęgiewicz: Trudno mi powiedzieć, co jest najważniejsze w byciu koniberkiem. Pod tym kostiumem kryją się ludzie, więc to, co jest ważne w byciu człowiekiem. W książce pokazuję wartość miłości, przyjaźni, poświęcenia, współpracy. To są też wartości, którymi kierują się koniberki.

Bajkochłonka: Dlaczego dzieci kochają tych małych bohaterów?

Weronika Szelęgiewicz: Dzieci kochają koniberki, ponieważ mogą się z nimi utożsamić. W książce mamy wielu bohaterów o różnym charakterze czy usposobieniu. Każdy znajdzie kogoś, kogo polubi, z kim może się zaprzyjaźnić.

Bajkochłonka: Na jak wiele części zaplanowana jest ta seria? Czy w planach są już kolejne tomy?

Weronika Szelęgiewicz: Nie mam pojęcia, bo seria w ogóle nie była zaplanowana. Gdy napisałam pierwszą część byłam przekonana, że to koniec. Żartowałam, że książka ma kompozycję podobną do „Chłopów” Reymonta – pokazuje życie gromady, na tle przyrody, na planie roku. I to wystarczy.

Po paru latach przyszedł mi do głowy pomysł na drugą część. I też byłam pewna, że to już koniec. Potem napisałam trzecią. Na razie nie planuję kontynuacji, ale nie wykluczam, że przyjdzie mi do głowy kolejny pomysł i wtedy go opiszę.

Bajkochłonka: Gdyby zaproponowano Pani przenieść ,,Koniberki” na ekran w postaci animacji, jaką historię z książek chciałaby Pani widzom pokazać jako pierwszą?

Weronika Szelęgiewicz: Gdyby „Koniberki” miały się ukazać w wersji filmowej, to najlepszy byłby serial, który by pokazywał przygody z obu pierwszych części po kolei. Natomiast film pełnometrażowy mógłby powstać na podstawie części trzeciej. Ale się rozmarzyłam :D.

Bajkochłonka: Zanim napisała Pani pierwszą książkę, czy specjalnie się do tego jakoś Pani przygotowywała?

Weronika Szelęgiewicz: W ogóle się nie przygotowywałam do pisania książki. Mam jednak ukończoną filologię polską. Te studia nie przygotowują do twórczości własnej, ale dają wiedzę na temat tego, jak powinna być skonstruowana i napisana dobra książka.

Uważam, że dzieci należy traktować poważnie, bez infantylizowania, bez zbędnego moralizatorstwa i tego się trzymam.

Bajkochłonka: Co jest najtrudniejszego w pisaniu dla dzieci?

Weronika Szelęgiewicz: Dla mnie zawsze najtrudniejsze jest znalezienie czasu na pisanie. Samego pisania nie postrzegam jako trudnego. Uważam, że dzieci należy traktować poważnie, bez infantylizowania, bez zbędnego moralizatorstwa i tego się trzymam. Książek nie planuję drobiazgowo. Po prostu historia sama się snuje. Z reguły nie wprowadzam większych poprawek, wersja wstępna niewiele się różni od tego, co znajduje się w wydrukowanej książce.

Bajkochłonka: A jakie książki pamięta Pani z własnego dzieciństwa? W jaki sposób wywarły na Pani wrażenie i poniekąd Panią ukształtowały?

Weronika Szelęgiewicz: Ulubionych książek z dzieciństwa mam wiele. Myślę, że czytałam wiele nieznanych dziś książek. Do moich ulubionych należały: „ O księciu Gotfrydzie rycerzu gwiazdy wigilijnej” Haliny Górskiej, „Paziowie króla Zygmunta” Antoniny Domańskiej, „Belfegor z Drewnianej Górki” Markety Zinnerovej, „Fikołek” Josefa Grunda, „Dziewczynka i deszcz” Mileny Lukesovej. Potem zaczytywałam się w książkach przygodowych. Seria o Tomku Wilmowskim, „Winnetou”, trylogia Sienkiewicza podbiły moje serce.

Teraz widzę, że te książki łączy to, że ich autorzy pisali pięknym, bogatym językiem. Gdy powstawały, nikt nie uważał, że do dzieci trzeba mówić w sposób uproszczony, zdaniami pojedynczymi, z prostym słownictwem. Dzięki temu nigdy nie poznałam bariery językowej przy czytaniu literatury dawnych epok. Od wczesnego dzieciństwa była dla mnie zrozumiała.

Bajkochłonka: Co jest dla Pani w życiu najważniejsze?

Weronika Szelęgiewicz: Zgadzam się z Bartoszewskim, że warto być przyzwoitym, choć to się nie opłaca. Warto też być odważnym, by nie bać się walczyć o to, co słuszne. Stosunek do innych i świata, który nas otacza, świadczy o tym, jakimi ludźmi jesteśmy.

Bajkochłonka: Gdyby miała Pani więcej czasu dla siebie, jakiej pasji by się Pani poświęciła?

Weronika Szelęgiewicz: Gdybym miała więcej czasu, poświeciłabym go na pisanie, robótki ręczne, spotkania ze znajomymi. No i na czytanie książek.

Bajkochłonka: Bardzo dziękuję za rozmowę!

Moje recenzje książek Weroniki Szelęgiewicz:

• Koniberki,
• Koniberki. Powrót na łąkę,
• Koniberki. Spotkanie.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: Dlaczego na okładkach Pani książek jest Aga zamiast Agnieszki? Woli Pani krótsze imiona, czy jest jakiś inny powód takiego wyboru?

Aga Nuckowski: To bardzo praktyczny powód Dla rodziny i przyjaciół zawsze byłam Agą, a odkąd zostałam obywatelką drugiego kraju to bardzo potrzebowałam ujednolicić w dokumentach moją tożsamość. I od kilku już lat jestem Agą Nuckowski zarówno w USA, jak i w Polsce. I mam na to papier

Bajkochłonka: W biogramie na stronie wydawnictwa Natuli można przeczytać, że mieszka Pani na jednej wyspie na Pacyfku. Czyżby było to miejsce, gdzie turystów wita się kwiatowymi wieńcami?

Aga Nuckowski: Tak, od 9 lat mieszkam wraz z rodziną na Hawajach, na wyspie Oahu gdzie gości wita się lei oraz nosi się kwiaty we włosach. Lei to tradycyjny hawajski naszyjnik ze świeżych kwiatów.

Bajkochłonka: Brzmi to pięknie, ale to strasznie daleko od Polski! Jak Pani się tam znalazła?

Aga Nuckowski: Na Hawajach znalazłam się całkiem przypadkiem. To było czyste zrządzenie losu, bo nigdy ani nie planowałam, ani nawet nie marzyłam, żeby żyć na wyspach hawajskich. A ponieważ wyspy te dobrze nas przyjęły i zatroszczyły się o nas, stały się naszym nowym domem. Nasz syn, który większość swojego życia spędził na tej wyspie, w głębi serca czuje się Hawajczykiem.

Bajkochłonka: Co jest pięknego w mieszkaniu w takim miejscu?

Aga Nuckowski: Przyroda, wielokulturowość, różnorodność, ludzka życzliwość i filozofia Aloha. Mieszkając w miejscu tak odizolowanym od reszty świata, człowiek pokornieje wobec potęgi natury, zmieniają się priorytety, a życie siłą rzeczy staje się prostsze.

Wychowałam się na podkrakowskiej wsi, gdzie obcowanie z naturą było moją codziennością.

Bajkochłonka: Przyznam, że kiedy czyta się Pani serię o Niuniusiu, zupełnie nie czuć, że jest Pani tak daleko. Obserwacje przyrody małego bohatera zawsze są opisane w punkt. Czy to kwestia bardzo dobrej pamięci czy może Hawaje nie różnią się tak bardzo od Polski jak mogłoby się wydawać?

Aga Nuckowski: Wychowałam się na podkrakowskiej wsi, gdzie obcowanie z naturą było moją codziennością. Wciąż pamiętam światło, zapachy i dźwięki łąki, wałów wiślanych, łanów zboża i lasu. W tej samej wsi pierwsze lata swojego życia spędził nasz syn, po raz drugi odkrywając dla mnie siłę i magię kontaktu z naturą. Zresztą, wszędzie gdzie się przeprowadzaliśmy – do Szkocji, czy Kalifornii – możliwość swobodnego dostępu do natury była dla nas priorytetem.

Na Hawajach odkryliśmy dodatkowo przyjemność obcowania z oceanem i dżunglą, a także – co dla mnie wciąż jest wyjątkowym przeżyciem – z wulkanem. Co roku, pomijając okres pandemii, latamy z Honolulu do Krakowa, żeby spędzić lato z dziadkami w naszych ukochanych miejscach – pod Krakowem i w Przemyślu.

Niuniuś powstał dla dzieci i z myślą o dzieciach, szczególnie o ich naturalnej potrzebie doświadczania i przeżywania świata.

Bajkochłonka: Jak w ogóle narodził się pomysł na serię o Niuniusiu? Dlaczego ona powstała?

Aga Nuckowski: Niuniuś powstał dla dzieci i z myślą o dzieciach, szczególnie o ich naturalnej potrzebie doświadczania i przeżywania świata. Mam wrażenie, że rynek książek dziecięcych trochę zagalopował się w edukowaniu dzieci na wszystkie możliwe sposoby, zapominając, że literatura czyli opowiadanie historii (storytelling) odgrywa ogromną rolę w rozwoju człowieka.

Chciałam napisać historyjki, które będą poruszać dziecięce serca – nie dramatyczne, nie komiczne, ale właśnie poruszające. Wszystkie przygody Niuniusia osadzone są w – z pozoru nudnej – codzienności, a wiele z nich zdarzyło się naprawdę w życiu naszego syna. To tylko podkreśla fakt, że w oczach małego dziecka codzienność jest poruszającym i nieskończonym polem doświadczeń. Czyż to nie jest wspaniałe i piękne?

Jestem zdania, że wcale nie musimy uczyć dzieci uważności – wystarczy, że wyjdziemy z nimi do ogrodu czy lasu. Wcale nie musimy motywować ich do samodzielności – wystarczy, że damy im przestrzeń i czas na swobodną zabawę.

Bajkochłonka: Pięknie powiedziane! Muszę też przyznać, że wybór głównego bohatera jako świnki jest bardzo oryginalny, ale też w pewien sposób ryzykowny. Nie obawiała się Pani, że niektórzy rodzice nie będą chcieli, aby ich dziecko utożsamiało się z… małym prosiaczkiem?

Aga Nuckowski: Szczerze mówiąc, w ogóle o tym nie pomyślałam. To nie jest jakaś głęboka myśl, ale w moim odbiorze małe świnki mają pewien rodzaj uroku i energii charakterystyczny również dla małych dzieci. Może właśnie stąd ten wybór? A może Niuniuś świnka po prostu mi się przyśnił i nie był to wcale wybór świadomy? Najważniejsze, że dzieci go zaakceptowały i polubiły.

Myślę, że dzieci (i rodzice!) lubią niuniusiową prostotę, autentyczność i humor. W Niuniusiu nietrudno dostrzec dziecko – ciekawe, naiwne ale i niewinne.

Bajkochłonka: No właśnie, na szczęście całe mnóstwo małych czytelników pokochało Niuniusia. Na czym więc polega jego fenomen?

Aga Nuckowski: Miałam ogromną nadzieję, że tak się stanie! Myślę, że dzieci (i rodzice!) lubią niuniusiową prostotę, autentyczność i humor. W Niuniusiu nietrudno dostrzec dziecko – ciekawe, naiwne ale i niewinne. To budzi czułość w rodzicach, a dzieciom pomaga utożsamić się z głównym bohaterem. Poza tym forma krótkich historyjek z komiksowym wręcz nasyceniem genialnych w swojej prostocie ilustracji Oli Szwajdy zwyczajnie ułatwia dzieciom czytanie. Pozwala śledzić historię z zaangażowaniem oraz skupić uwagę adekwatnie do możliwości małego czytelnika.    

Bajkochłonka: W ramach serii ukazują się książki-zbiory opowiadań z linii o porach roku, a także nieco mniejsze formatem, pozycje na konkretne zagadnienia. Kiedy możemy spodziewać się zimowego Niuniusia oraz jakie kolejne tytuły planowane są w ramach tego cyklu?

Aga Nuckowski: W 2024 roku planowane są trzy kolejne części: zbiór zimowych historyjek, oraz dwie pojedyncze książki – o emocjach przedszkolnych oraz o emocjach związanych z dzieleniem się.

Bajkochłonka: Wspaniałe wieści! Przy okazji ostatniej premiery, czyli ,,Niuniuś i jesień. Książka o emocjach małego dziecka”, w której przeplatają się tematy przeziębień, zwierząt i jesiennych skarbów, muszę zapytać – co Pani lubi w tej porze roku, a czego wolałaby nie doświadczać?

Aga Nuckowski: Uwielbiam jesień  i tęsknię za nią co roku. Na Hawajach okres od września do końca października to najgorętsza pora roku, zaraz potem przychodzi zima, która pogodą przypomina polski sierpień więc prawdziwej jesieni nie doświadczyłam od wielu lat. Ale za katarem i grypą nie przepadam,co pomaga mi pogodzić się z moimi jesiennymi tęsknotami.

Myślę sobie, że rodzice małych dzieci bardzo starają się zapewnić im jak najlepszy start w życie, przez co czasem zapominają, że nie wszystko w rozwoju dziecka zależy od nich.

Bajkochłonka: Jest Pani jedną z autorek bestselleru ,,Jak zrozumieć małe dziecko”. Ja dopiero uczę się rozumieć mojego syna, który skończył się 10 miesięcy. Gdyby mogła Pani powiedzieć, o czym wielu świeżo upieczonych rodziców zapomina najczęściej w takich codziennych relacjach ze swoim dzieckiem, co by to było?

Aga Nuckowski: Myślę sobie, że rodzice małych dzieci bardzo starają się zapewnić im jak najlepszy start w życie, przez co czasem zapominają, że nie wszystko w rozwoju dziecka zależy od nich. Rozwój jest naturalnym i długotrwałym procesem, a dziecko jest osobnym człowiekiem, któremu my, rodzice towarzyszymy w tym procesie. Ułatwienie dziecku zbudowania trwałej i bezpiecznej więzi z nami to najlepszy start, jaki możemy mu zapewnić. To fundament, jakiego nie zapewnią mu najlepsze zajęcia rozwojowe, przedszkola czy szkoły.

Bajkochłonka: Czym zajmują się terapeuci Gestalt?

Aga Nuckowski: Głównie pomagają ludziom w kryzysie, ale także w rozwoju psychospołecznym.

Bajkochłonka:  W jaki sposób się zostaje takim terapeutą?

Aga Nuckowski: Trzeba mieć studia wyższe, zaliczyć minimum 600 godzin szkolenia z terapii Gestalt oraz adekwatną ilość godzin terapii własnej.

Bajkochłonka:  Jakiej pracy poświęca Pani najwięcej uwagi?

Aga Nuckowski: Najwięcej uwagi poświęcam pracy zarobkowej i studiom w Instytucie Neufelda w Vancouver, a najwięcej energii zabiera mi myślenie oraz pisanie, choć wcale tak dużo nie napisałam.

Bajkochłonka:  A co robi Pani, kiedy nie pracuje?

Aga Nuckowski: Kiedy nie pracuję, to robię to, co Hawajczycy nazywają holoholo – chodzę, szwędam się, odpoczywam.

Bajkochłonka: Gdyby mogła mieć Pani kilka godzin tylko dla siebie, w jaki sposób spędziłaby Pani czas?

Aga Nuckowski:  Z pewnością poszłabym na długi spacer. Podczas spaceru wszystko magicznie wpada we właściwe tory – układają się myśli, rozwiązują się problemy, zmyślają się historie…

Bajkochłonka: To jeszcze na zakończenie; jaka jest Pani najukochańsza książka z dzieciństwa?

Aga Nuckowski: Najukochańszą zawsze pozostanie ,,Dzieci z Bullerbyn”.

Historie, które nas poruszają są wyrazem naszego człowieczeństwa i zostają z nami na zawsze.

Bajkochłonka: Pisze Pani książki dla dzieci, a także była Pani redaktorką w wydawnictwie Natuli. W jaki sposób zmienia się literatura dziecięca na przestrzeni lat? Jaki kierunek chciałaby Pani, żeby obrała ona w przyszłości?

Aga Nuckowski: Trzymam kciuki, żeby wróciła na swoje tory czyli przestała nachalnie edukować, a zaczęła poruszać. Historie, które nas poruszają są wyrazem naszego człowieczeństwa i zostają z nami na zawsze. To prawdziwe dziedzictwo kulturowe.

Bajkochłonka: Dziękuję za rozmowę!

Moje recenzje książek Agi Nuckowski:

• Niuniuś i wiosna, Niuniuś i lato, Niuniuś i niemiły pan,
• Niuniuś śpi bez mamy,
• Niuniuś i jesień.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Maria Strzelecka: Tak, oczywiście, że pamiętam. Bardzo dużo czytałam, ale wyłącznie to, co mnie interesowało, do lektur szkolnych nie miałam serca. Czytałam wszystkie książki, gdzie bohaterami/bohaterkami były zwierzęta, czyli głównie Curwooda i Londona. W bibliotece w podstawówce pani odkładała je dla mnie, a ja czytałam je od nowa i od nowa.

Bajkochłonka: Jednym z głównych wątków ostatniej książki „Hajda. Beskid bez kitu”, której akcja rozgrywa się w 1947 roku i opowiada o wysiedleniach w ramach akcji ,,Wisła”,  jest pies. Jak to było z tymi psami, rzeczywiście w tych czasach były one niewskazane na wsiach?

Maria Strzelecka: Tak, zawsze podczas ludzkich wojen ofiarami stają się również zwierzęta. Głównie konie, które kiedyś służyły ludziom jako zwierzęta juczne i środek transportu ginęły na wojnie tak samo jak ich jeźdźcy, kiedy brakowało jedzenia konie zjadano. Zwierzęta gospodarskie w ciężkich powojennych czasach traktowane były jako cenny łup, więc często kradziono je z gospodarstw.

Psy natomiast były przeszkodą ponieważ pilnowały dobytku i często ostrzegały szczekaniem i udaremniały tym samym kradzieże. Nie można powiedzieć, że były niewskazane – były przeszkodą dla bandytów i obrońcami dla gospodarzy. Niestety często padały ofiarą tych pierwszych. W czasie wysiedleń akcji „Wisła” Wojsko Polskie nie pozwoliło na zabranie ze sobą psów ani kotów, jedynie konie, krowy, kozy i pozostałe zwierzęta gospodarskie mogły opuścić zagrody razem ze swoimi ludźmi.

Po trzecie, jestem psim człowiekiem, kocham psy, żyję z nimi pod jednym dachem, mam wrażenie że dobrze się rozumiemy, od dawna chciałam wymyślić psiego bohatera.

Bajkochłonka: Przyznam, że zawsze bardzo się wzruszam, kiedy w historii pojawia się pies – szczególnie, gdy jest on w opałach. Dlaczego zdecydowała Pani pokreślić jego rolę w książce tak mocno, że nawet jej tytuł nawiązuje do imienia psiego bohatera?

Maria Strzelecka: Po pierwsze dlatego, że uważam psie losy za godne upamiętnienia w kontekście Akcji „Wisła”.

Po drugie, wydarzenia te były na tyle dramatyczne, że pokazane z punktu widzenia psa, mogą zyskać dla dzieci bardziej zrozumiały emocjonalnie wymiar. Chciałam uniknąć patosu oraz oceniania, do którego my ludzie jesteśmy tak bardzo przywiązani. Pies nie ocenia, on obserwuje i odczuwa.

Po trzecie, jestem psim człowiekiem, kocham psy, żyję z nimi pod jednym dachem, mam wrażenie że dobrze się rozumiemy, od dawna chciałam wymyślić psiego bohatera.

Nie chciałam jednak fundować dzieciom tego, co mi zafundowała książka „O psie który jeździł koleją”, czyli kilku przepłakanych tygodni. Nie ma tam tak dramatycznych opisów i zdarzeń, proszę się nie martwić.

Kiedy ktoś jest otwarty na spotkania z innymi gatunkami to spotka je wszędzie, również w zatłoczonym centrum miasta, ale z pewnością w Beskidzie jest to prostsze.

Bajkochłonka: Zwierzęta ogólnie pełnią znaczące role w serii ,,Beskid bez kitu”. Ich ścieżki zawsze w pewnym momencie przecinają się z ludzkimi bohaterami. Tak wygląda życie w Beskidzie Niskim, czy może tak jest wszędzie?

Maria Strzelecka: W Beskidzie łatwiej o spotkanie zwierząt nieudomowionych, żyjących na wolności, specjalnie nie mówię „dzikich” bo to słowo ma pejoratywny wydźwięk . Jest to wspaniała kraina wilków, jeleni, niedźwiedzi i rysi, jeżeli patrzeć na tych największych, ale też bobrów, borsuków, żmij, kumaków, orlików, kruków, nadobnic alpejskich, lisów… mogłabym tak wymieniać długo.

Wystarczy posiedzieć cicho w lesie lub na łące i w końcu ktoś się pojawi. Kiedy ktoś jest otwarty na spotkania z innymi gatunkami to spotka je wszędzie, również w zatłoczonym centrum miasta, ale z pewnością w Beskidzie jest to prostsze.

Bajkochłonka: W cyklu mieliśmy więc już lato, zimę i wiosnę. Będzie część o jesieni?

Maria Strzelecka: W pierwszej części „Beskidu bez kitu” jest część letnia z lat 60-tych oraz współczesna opowieść jesienna. Wydaje mi się, że już skończyłam tę 4-sezonową i dziejącą się w różnych latach opowieść.

Potrzeba bierze się z miłości, po prostu kocham to miejsce, ono bardzo dużo mi daje i to jest mój sposób na odwdzięczenie się.

Bajkochłonka: To wielka szkoda, że kontynuacja nie jest planowana. Ta opowieść została mocno osadzona w Beskidzie Niskim. Skąd w Pani taka potrzeba tworzenia o tym miejscu?

Maria Strzelecka: Potrzeba bierze się z miłości, po prostu kocham to miejsce, ono bardzo dużo mi daje i to jest mój sposób na odwdzięczenie się.

Bajkochłonka: ,,Beskid bez kitu” był Pani pracą doktorską na Akademii Sztuk Pięknych. Jak długo powstawał i co zainspirowało Panią do jego stworzenia?

Maria Strzelecka: Powstawał przez dwa lata. Od dawna chciałam opowiedzieć taka historię. Jestem mamą i chciałam opowiedzieć o tym miejscu własnym dzieciom, ale też innym, które potem staną się dorosłymi i może zostanie w nich choć część uważności i szacunku do przyrody oraz historii tego miejsca, właśnie dzięki takiej książce przeczytanej w młodości.

Doktorat to dobry moment, aby zatrzymać się i wczuć we własne potrzeby i zrobić coś na 100% tak jak się uważa, że powinno być zrobione.

Bajkochłonka: Napisała Pani także książkę o ,,Nikiforze”. W zasadzie każda stworzona przez Panią pozycja albo otrzymała nagrodę Książki roku IBBY, albo Nagrodę im. Ferdynanda Wspaniałego dla najlepszej książki dziecięcej, albo została nominowana do jakiegoś znaczącego wyróżnienia. W jaki sposób pisać książki, żeby robiły tak duże wrażenie na czytelnikach?

Maria Strzelecka: Na to pytanie nie potrafię odpowiedzieć, ponieważ nie robię tego z „premedytacją”. Myślę, że tak jak we wszystkim – ważna jest szczerość i wierność sobie.

Jestem tym co aktualnie robię, a pracować bardzo lubię.

Bajkochłonka: Kim czuje się Pani bardziej – pisarką, artystką, wykładowczynią, a może aktorką albo wokalistką?

Maria Strzelecka: Nie jestem w stanie zdefiniować mojego istnienia żadnym z wymienionych zawodów. Jestem tym co aktualnie robię, a pracować bardzo lubię. Zapalam się do każdego projektu, który rezonuje z moimi przekonaniami.

Bajkochłonka: Czytałam, że śpiewała Pani kiedyś w punkowej kapeli. O czym śpiewa się w takiej kapeli? Co manifestuje się światu?

Maria Strzelecka: Ruch punkowy oraz jego stylistyka wypływa z określonego podejścia do świata, a w punkowych zespołach śpiewa się całe szczęście o czym się chce. W tekstach jest dużo treści antyfaszystowskich, proekologicznych, prozwierzęcych, społecznych, które zgadzają się z moim światopoglądem.

Bajkochłonka: Jak nazywał się Pani zespół?

Maria Strzelecka: Było ich kilka: Up Yours, White Rabbit; potem dołączyłam do istniejących wcześniej zespołów: Starzy Singers, Starzy Sida, Jezus Chytrus Oi!

Bajkochłonka: Czy pisanie książek dla dzieci to teraz Pani główne zajęcie? Jakich pozycji możemy się spodziewać na przestrzeni kolejnych miesięcy?

Maria Strzelecka: Robię wiele rzeczy jednocześnie, ale pisanie i ilustrowanie książek są najbardziej praco i czasochłonnymi z nich, więc można uznać je przez przewagę czasową za główne zajęcie. A planów nie będę już chyba nigdy zdradzać, mogę powiedzieć jedynie, że nie będzie to kolejna książka „Beskid bez kitu”.

Chodzę z psem do lasu, czytam książki, czytam książki i czytam książki.

Bajkochłonka: Co robi Pani, kiedy ma czas tylko dla siebie?

Maria Strzelecka: Chodzę z psem do lasu, czytam książki, czytam książki i czytam książki.

Bajkochłonka: Czego czytelnicy nie wiedzą o Marii Strzeleckiej i nie dowiedzieliby się, gdyby nie to pytanie?

Maria Strzelecka: Okej, dawno nie wypełniałam „złotych myśli”, ostatnio w podstawówce.

Chciałabym mieć kilka żyć, aby zdążyć zrobić to, na co nie mam czasu, być (nie użyję samych feminatywów bo jest mi obojętne czy w tych pozostałych życiach będę kobietą czy mężczyzną) cieślą, rzeźbiarką, traperem, tkaczką, maszerem psich zaprzęgów. Himalaistką, dużo tego.

Bajkochłonka: Bardzo dziękuję za rozmowę!

^{Za udostępnienie zdjęć dziękuję pani Kaśce Jabłońskiej.}

Moje recenzje książek Marii Strzeleckiej:

• Beskid bez kitu,
• Beskid bez kitu. Zima,
• Nikifor,
• Hajda. Beskid bez kitu.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Paulina Bobrycz-Rogala: Zdecydowanie team kot. Darzę ogromną sympatią wszystkie zwierzęta, ale gdybym nie była człowiekiem, to pewnie byłabym kotem.

Ulubiony bar mleczny jest takim fajnym, bezpiecznym miejscem z jedzeniem, które budzi skojarzenia z domem, ciepłem i komfortem.

Bajkochłonka: A często stołuje się Pani w barach mlecznych?

Bajkochłonka: O, to tak jak ja – kocham ziemniaki! Ale czy bary mleczne to nie jest już trochę taki przeżytek, wyparty przez modne kawiarnie?

Bajkochłonka: W książce ,,Jak Pies z Kotem” pisze Pani o pewnej małej społeczności. Czy bohaterowie, którzy się tam znaleźli, zostali zainspirowani osobami, których zna Pani osobiście?

Paulina Bobrycz-Rogala: Niewykluczone, że podświadomie nadałam im cechy znanych mi osób, ale jednak „wszelkie podobieństwo do osób i zdarzeń jest przypadkowe”

Lubię czytać (choć chciałabym więcej), słuchać muzyki (szczególnie w samochodzie) i nigdy nie pogardzę drożdżówką.

Bajkochłonka: A z kim z książki najbardziej się Pani utożsamia?

Bajkochłonka: Czy ,,Jak Pies z Kotem” to Pani debiut w kategorii literatury dziecięcej? Czy długo myślała Pani o realizacji książki dla dzieci?

Bajkochłonka: I pięknie się to udało! Najpierw pojawił się pomysł na fabułę czy wcześniej zobaczyła Pani obrazy – te lub podobne, które można oglądać na ilustracjach w książce?

Chciałam, żeby bar był miejski, żywy i ciekawy, a jego bohaterowie barwni i charakterystyczni.

Bajkochłonka: Co Pani chciała uchwycić na tych kadrach?

Bajkochłonka: Czy ukryła Pani na nich jakieś easter eggi?

Bajkochłonka: Z wykształcenia jest Pani specjalistką w dziedzinie animacji oraz efektów specjalnych. Czy ta wiedza przydaje się w tworzeniu książek?

Paulina Bobrycz-Rogala: Na pewno wiedza ze studiów jakoś mi pomogła. Szczególnie w pisaniu, bo scenariusz w szkole filmowej był zawsze bardzo ważny. Z samą animacją nie miałam do czynienia już dawno. Jednak do dziś wspominam ile pracy trzeba było włożyć w to, aby na ekranie powstała 1 sekunda filmu. To zazwyczaj 12 rysunków.

Bajkochłonka: Co jest według Pani najtrudniejsze w procesie wymyślania i realizacji książek?

Bajkochłonka: Poza tym, czytałam, że pracuje Pani również jako grafik oraz storyboardzistka. Jakie ciekawe projekty ma Pani na swoim koncie?

Bajkochłonka: A co Pani robi, kiedy nie pracuje?

Uwielbiam wyprawy do mojej ulubionej księgarni w Domu Braci Jabłkowskich i wyszukiwanie nowych pozycji.

Bajkochłonka: Czy książki dla dzieci zajmują w Pani życiu ważne miejsce?

Bajkochłonka: Co czytała Pani w dzieciństwie?

Bajkochłonka: Gdyby miała Pani wskazać jedną książkę dla dzieci, o której długo później nie mogła przestać myśleć, co by to było?

Bajkochłonka: Czy pracuje już Pani nad kolejnymi książkami? Czego czytelnicy mogą się spodziewać w kolejnych miesiącach?

Mój wzrok padł wtedy na półkę z książkami córki. Już od dłuższego czasu miałam na nie zajawkę, dlatego szybko stwierdziłam, że w sumie mam coś do powiedzenia.

Bajkochłonka: Dlaczego Wielokropki?

Katarzyna Mikulska: Trochę przypadkiem, choć osobiście w przypadki nie wierzę. To było pierwsze półrocze pandemii. Plany zawodowe, które miałam, musiały zaczekać, a ja całymi dniami zajmowałam się domem i dzieckiem. Czułam, że dłużej tak nie dam rady, że potrzebuję mieć jakiś własny kawałek świata, który pozwoli mi odetchnąć.

Pamiętam, że była 1 w nocy. Rozmawiałam z mężem i zastanawiałam się na głos, co mogłoby stać się tym moim ,,nowym kawałkiem”. Możliwości były dość ograniczone – to musiało być coś, co nie zajmie dodatkowej przestrzeni, co nie będzie wymagało specjalistycznych narzędzi (zdecydowana część rękodzieła odpadała).

Mój wzrok padł wtedy na półkę z książkami córki. Już od dłuższego czasu miałam na nie zajawkę, dlatego szybko stwierdziłam, że w sumie mam coś do powiedzenia. Dodatkowo zawsze myślałam o blogowaniu i chciałam spróbować tworzyć na Instagramie. Dzień później już wymyślałam nazwę.

Bajkochłonka: Zanim zaczęłaś myśleć o blogowaniu, kim chciałaś zostać, gdy byłaś mała?

Katarzyna Mikulska: Nie wiedziałam, kim chcę zostać. Oczywiście jako mała dziewczynka mówiłam coś o tym, że chcę zostać „piosenkarką”, ale to była raczej chwilowa fantazja. Nigdy za tym nie poszłam. Ogólnie bardzo długo moim problemem było to, że nie wiedziałam kim jestem i co chcę w życiu robić.

Zdecydowanie wolę dać się ponieść wyobraźni jako autorka albo wyszukiwać perełek i „kwiatków” wśród książek innych autorów.

Bajkochłonka: Teraz jednak jesteś wydawczynią, autorką oraz recenzentką książek dla dzieci. Która z tych trzech ról pasuje do Ciebie najbardziej?

Katarzyna Mikulska: Myślę, że najbardziej pasują do mnie role druga i trzecia. Bycie wydawczynią jest fajne (bo czuję, że mam oko do książek), ale wiąże się też z „twardym” prowadzeniem biznesu, sprzedażą, marketingiem, wszystkimi formalnościami i finansami – a ja tego nie lubię. Zdecydowanie wolę dać się ponieść wyobraźni jako autorka albo wyszukiwać perełek i „kwiatków” wśród książek innych autorów.

Bajkochłonka: Czy często się złościsz?

Katarzyna Mikulska: Ostatnio bardzo często, może nawet za często. Pracuję nad tym.

Bajkochłonka: Napisałaś książkę ,,Mama się złości”, dlaczego?

Katarzyna Mikulska: Lubię mówić, że ,,Mamę się złości” napisało samo życie.  Któregoś dnia, w natłoku emocji, pierwszy raz porządnie wydarłam się na moją (wtedy około dwuletnią) córkę. Był płacz dziecka, strach. Były moje wyrzuty sumienia. Na szczęście nie poprzestałam wtedy na samobiczowaniu się – jaką to złą matką jestem – tylko postanowiłam przeprosić córkę, ukoić, zapewnić, że ją kocham.

Jako, że córka była jeszcze zbyt mała na rozmowę, postanowiłam opowiedzieć jej bajkę, w której mama nakrzyczała na bohatera, a później go przeprosiła i zapewniła, że go kocha. Wtedy zrodziła się w mojej głowie myśl, że to jest dobry temat na książkę dla dzieci. Chciałam dać wsparcie mamom podobnym do mnie – mamom, którym czasem nie wychodzi i które czasem dają się ponieść trudnym emocjom.

Bajkochłonka: Co jest najtrudniejszego w byciu mamą?

Katarzyna Mikulska: Dla mnie jest to chyba ciągła dostępność dla dziecka. Z natury jestem introwertyczką i od czasu do czasu potrzebuję chwili ciszy, czasu z samą sobą. W macierzyństwie o to bardzo trudno.

Drugą sprawą jest chyba taki rozdźwięk pomiędzy zaspokajaniem potrzeb dziecka i swoich własnych potrzeb – te potrzeby często nie idą ze sobą w parze i trzeba wybierać, co zawsze jest bardzo trudne.

Bajkochłonka: A co jest trudnego w byciu autorką książek dla dzieci?

Katarzyna Mikulska: Żeby napisać nową historię potrzebuję natchnienia – takiego momentu, w którym jakaś żaróweczka zapali się nagle w mojej głowie, a historia ,,sama” zacznie się wymyślać i tworzyć. No i to zwykle jest spory problem, bo żeby przyszła taka wena, potrzebuję totalnego luzu i oderwania myśli od codziennych obowiązków – a o to, jak wiadomo, nie jest łatwo.

Nie wiedziałam jeszcze z czym się to wszystko je, ale wiedziałam, że sama chcę wydać swoją książkę, mieć stuprocentowy wpływ na ilustracje, promocję i wszystko co z tym związane.

Bajkochłonka: W którym momencie postanowiłaś założyć wydawnictwo z książkami dla dzieci?

Katarzyna Mikulska: Kiedy postanowiłam, że napiszę ,,Mamę się złości”, wiedziałam, że będę zakładać własne wydawnictwo. Nie wiedziałam jeszcze z czym się to wszystko je, ale wiedziałam, że sama chcę wydać swoją książkę, mieć stuprocentowy wpływ na ilustracje, promocję i wszystko co z tym związane. Wiedziałam, że będą kolejne tytuły i te też chciałam prowadzić ,,po swojemu”, zgodnie z własnym wyczuciem.

Bajkochłonka: Czy spotkałaś się z jakimiś trudnościami na tym polu?

Katarzyna Mikulska: Zbyt często chciałabym lecieć na spontanie albo dać ponieść się pomysłowi, podczas kiedy prowadzenie firmy to przede wszystkim konsekwencja i dobra strategia. Wielokropki nie trzymałyby się tak dobrze, gdyby nie mój ogarnięty mąż.

A druga trudność to marketing. Niestety obecnie nie wystarczy stworzyć dobrego produktu, trzeba potrafić go sprzedać. Przyznam, że cały czas uczę się promocji i sprzedaży, ale jak na razie nie czuję się w tym szczególnie dobrze.

W mojej ocenie czas ,,ot, takich” opowieści – bez przesłania, bez większego sensu – już minął.

Bajkochłonka: Gdybyś miała dać jakąś radę komuś, kto chciałby sam wydawać książki – co by to było?

Katarzyna Mikulska: Przede wszystkim – niech twoja książka będzie JAKAŚ. Może to być książka, która rozwiązuje problem, czy książka która daje rozrywkę, ale niech będzie O CZYMŚ. W mojej ocenie czas ,,ot, takich” opowieści – bez przesłania, bez większego sensu – już minął.

Bajkochłonka: Póki co na koncie wydawnictwa są dwie książki drukowane i aż osiem audiobooków! Wierzysz w moc słuchanych książek?

Katarzyna Mikulska: Wierzę to za mało powiedziane – ja tę moc po prostu czuję! Zawsze, kiedy puszczam córce audiobajkę, mam 10-15 minut dla siebie.

Bajkochłonka: Twoja druga książka wydana drukiem, czyli ,,Zagraj ze mną” to ważna lekcja na temat języka miłości. Który z tych języków najlepiej oddziałuje na Ciebie?

Katarzyna Mikulska: Najważniejszym dla mnie językiem miłości jest wartościowy czas (o nim też napisałam książkę). Dla mnie relacja bez częstego kontaktu, bez poświęcenia czasu na dłuższą i głębsza rozmowę, praktycznie nie istnieje.

Bajkochłonka: Jakie kolejne książki są planowane w wydawnictwie Wielokropki?

Katarzyna Mikulska: Najbliższą premierę planuję już na wiosnę 2024 – wtedy ukaże się kontynuacja książki ,,Mama się złości”! Tym razem główną rolę odegra tata Tiny (mama będzie odpoczywać!:) i pokaże, że ojcowie mogą zajmować się dzieckiem i domem równie dobrze jak matki. Będzie trochę przełamania stereotypów, będzie ciepło i bliskościowo!

Bajkochłonka: Czy planujesz kiedyś również wydawać książki innych autorów i autorek?

Katarzyna Mikulska: Bardzo możliwe, że kiedyś tak. Najpierw jednak potrzebuję „wyżyć się” twórczo i wydać kilka(naście?) książek pod własnym nazwiskiem. Mam sporo pomysłów i bardzo chcę zrealizować je najpierw.

Sama uwielbiam takie książki dla dzieci, z których wyciągam coś dla siebie, które coś we mnie zmieniają.

Bajkochłonka: Na jakim przekazie wydanych książek najbardziej Ci zależy?

Katarzyna Mikulska: Przede wszystkim zależy mi na tym, żeby z moich treści mogło skorzystać zarówno dziecko, jak i rodzic. Sama uwielbiam takie książki dla dzieci, z których wyciągam coś dla siebie, które coś we mnie zmieniają.

Zawsze staram się też zostawić czytelnika z poczuciem ukojenia i zrozumienia – z takim poczuciem ,,jesteś w porządku”.

Bajkochłonka: Jaka była Twoja ulubiona książka w dzieciństwie?

Katarzyna Mikulska: W podstawówce bardzo lubiłam ,,Dzieci z Bullerbyn„, później podobali mi się ,,Chłopcy z placu broni”. Ale pierwszą książką, którą faktycznie się zachwyciłam był ,,Kwiat kalafiora” Małgorzaty Musierowicz.

Bajkochłonka: Czy spotykasz współcześnie wiele niedobrych książek? Jakie największe przewinienie może popełnić autor lub wydawca, wypuszczając książkę dla najmłodszych na rynek?

Katarzyna Mikulska: Wiele raczej nie, ale zdarzają się takie. W mojej ocenie największym błędem jest powielanie schematów wychowawczych z zeszłej dekady – brak poszanowania dla emocji dziecka, system kar i nagród itp. O przemocy nawet nie wspominam, bo tej w książkach dla dzieci być nie powinno (chyba, że jej pokazanie ma czemuś służyć, a czytelnik jest ,,zaopiekowany”, ale to już historia na inna rozmowę :).

Bajkochłonka: Co lubisz robić w wolnym czasie, kiedy nie pracujesz?

Katarzyna Mikulska: To jest dobre pytanie (aż musiałam się zastanowić). Lubię shopping, samotne spacery (szczególnie wieczorami) z dobrą muzyką czy podcastem (ostatnio kocham Podcast Historyczny). Lubię też obejrzeć coś odmóżdżającego, najlepiej serial.

Bajkochłonka: Czego nie wiemy o Kasi Mikulskiej i nigdy byśmy się tego nie dowiedzieli, gdybym nie zadała tego pytania?

Katarzyna Mikulska: Niech będzie, zdradzę! Wcale nie jestem (i nigdy nie byłam) molem książkowym. Jeśli mówimy o książkach dla dorosłych (nie dla dzieci), to nie przeczytałam jakiejś zatrważającej ilości. Oczywiście, co jakiś czas lubię przeczytać coś dobrego, ale to już musi być ,,to coś” – co mnie zaintryguje i skusi. Z kolei z książkami dla dzieci jest zupełnie inaczej – uwielbiam wciąż poznawać nowości. Więc… może jednak jestem molem książkowym, tylko takim „mniejszym”?

Bajkochłonka: Dziękuję, że się tym z nami podzieliłaś!

Moje recenzje książek Katarzyny Mikulskiej:

• Mama się złości,
• Zagraj ze mną. Wartościowy czas.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl

Bajkochłonka: Chciałam najpierw bardzo podziękować, że znalazła Pani czas, żeby się ze mną spotkać i porozmawiać.

Justyna Bednarek: To dla mnie intensywny moment! Muszę skończyć pisać dwie książki, z których zaczęłam dopiero pierwszą – a czas mam tylko do końca grudnia! Mam naprawdę bardzo napięty grafik przy wszystkich dodatkowych atrakcjach, stąd jestem taka zmobilizowana (śmiech).

Bajkochłonka: No właśnie – termin naszego spotkania był zależny od Pani podróży; zresztą nawet Pani profil na Instagramie to justyna_bednarek_w_podrozy, zamiast justyna_bednarek_pisarka. Dlaczego tak jest?

Justyna Bednarek: To się wzięło stąd, że w Śniadaniu u Tiffany’ego (w swoim czasie jednej z moich ulubionych książek), Holly, główna bohaterka, ciągle gdzieś się rusza, jeździ, ucieka itd. Na wizytówce ma napisane Holly w podróży. Bez adresu.

Zobaczyłam taką wizytówkę u przyjaciółki mojej mamy, która mieszka w Paryżu: ona też sobie taką zrobiła i powiedziała mi, że pomysł wzięła właśnie ze Śniadania. Myślę sobie: przecież to jest dokładnie to, co sama też bym chciała o sobie napisać! Na moje wizytówki nie trafiło, ale za to nazwałam się tak w social mediach.

Podróżowanie w sensie dosłownym to dla mnie sposób na „reset, Muszę jednak przyznać, że bardziej niż podróże geograficzne inspirują mnie podróże w głąb siebie.

Bajkochłonka: Dla osoby piszącej, takie podróże to duże źródło różnych inspiracji, prawda? Co przywozi Pani ze sobą – z rzeczy niekoniecznie materialnych?

Justyna Bednarek: Mam bardzo dużo pracy – nie tylko pisarskiej, ale też różnych innych obowiązków. Podróżowanie w sensie dosłownym to dla mnie sposób na „reset”. Muszę jednak przyznać, że bardziej niż podróże geograficzne inspirują mnie podróże w głąb siebie. To z takich podróży czerpię najwięcej – z przemyśleń nad różnymi rzeczami oraz ze wspomnień.

Niewyczerpanym rezerwuarem pomysłów jest dla mnie moje dzieciństwo: różne rzeczy mogą się dziać w czasie teraźniejszym, ale najmocniej działają na mnie te, które wydarzyły się w czasie przeszłym; które są w jakiś sposób wpisane we mnie.

Jeżdżąc na spotkania autorskie proponuję szkołom czy bibliotekom różne scenariusze. Jednym z najchętniej wybieranych jest ten, który mówi o ziarenkach prawdy ukrytych w bajkach. Rozbieram wtedy te opowieści na czynniki pierwsze i pozwalam dzieciom dopytywać: w ten sposób opowiadam o Skarpetkach, o Smopsach, o Kunach, o Babcosze, o Panu Kardanie, o czym tylko zechcę – o Kurach też! Więc z takich historii i wydarzeń zebranych w podróży, od różnych ludzi, czerpię inspiracje. Ładne krajobrazy czy nietypowe miejsca – to inspiruje mnie trochę mniej, traktuję je bardziej jak didaskalia w teatrze.

Bajkochłonka: Czyli raczej nie zobaczymy napisanego przez Panią przewodnika?

Justyna Bednarek: A, to zależy! (śmiech) Jeżeli ktoś będzie chciał jakiś przewodnik po bliskim mi miejscu – i pozwoli mi do tego wybrać sobie atrakcje – to może i tak, bo mam takie swoje miejsca, które bardzo lubię. Na przykład: Podlasie; jeżdżę na nie ostatnio często, bo mam tam mały wiejski domek. Staje się on takim moim drugim, równoległym światem. Jest tam inaczej niż w Warszawie, gdzie mieszkam na co dzień: za każdym razem czuję się, jakbym wyjeżdżała za granicę. Gdybym mogła zatem opisać na przykład to właśnie miejsce, to kto wie, może i napisałabym przewodnik!

A z tym zwierzyńcem to było tak, że wzięliśmy po prostu cztery kury rasy Sussex, tak samo jak w książkach, bo mój nieżyjący od kilku lat mąż wyczytał, że ten właśnie rodzaj kur jest bardzo przyjacielski: że można je głaskać, że będą chodzić za człowiekiem, że są trochę jak małe pieski – i to wszystko jest prawda!

Bajkochłonka: Czytałam gdzieś, że ma Pani w domu cały zwierzyniec (podejrzewam, że raczej na Podlasiu niż w Warszawie), a w nim m.in. kury i kaczory. Z pewnością była to duża inspiracja do napisania właśnie serii książek o Kurach?

Justyna Bednarek: Zdecydowanie! Do tego dodałabym jeszcze kuny mieszkające po sąsiedzku w warszawskim lasku Lindego. Zależało mi na połączeniu tych wszystkich elementów (prawie zapomniałam wymienić jeszcze jamnika, którego mam w domu).

Na ten moment nie mam jednak ani kur, ani kaczorów – u mnie się wszystko bardzo szybko się zmienia. Jeżeli porozmawiamy za rok, to prawdopodobnie kury znowu będą, bo bardzo za nimi tęsknimy i było nam z nimi dobrze: kurnik cały czas stoi (bo wybudowałam solidny, murowany), więc wystarczy go tylko oczyścić i zasiedlić na nowo. Stanie się to prawdopodobnie na wiosnę.

A z tym zwierzyńcem to było tak, że wzięliśmy po prostu cztery kury rasy Sussex, tak samo jak w książkach, bo mój nieżyjący od kilku lat mąż wyczytał, że ten właśnie rodzaj kur jest bardzo przyjacielski: że można je głaskać, że będą chodzić za człowiekiem, że są trochę jak małe pieski – i to wszystko jest prawda! Były ciekawskie, wchodziły do mieszkania, potrafiły nawet wskoczyć na kanapę.

Natomiast z kaczorami było tak, jak w pierwszym tomie Kury z grubej rury, w historii o indyczce Malwinie, która wysiedziała kurze jajka: historia była prawdziwa, tylko nie zamiast kurczaków indyczka Malwina (mieszkająca pod Warszawą) wysiedziała kaczorki. Kaczki biegusy! Nikt nie chciał się do tych kaczek przyznać, więc były rozdawane wśród przyjaciół.

Dowiedziałam się wtedy, że biegusy wyjadają ślimaki, a że u mnie – w miejscu porośniętym drzewami – jest ciemno i wilgotno, to tychże ślimaków jest wszędzie pełno. Zjadają wszystko, cokolwiek się posadzi – no, może z wyjątkiem chwastów, te jakimś cudem zostawiają nieruszone. Stąd pojawiły się u mnie kaczory: zresztą, równocześnie z malutką jamniczką, którą próbowaliśmy z nimi integrować.

Była jeszcze historia ze szczurem! Pewnego upalnego dnia patrzę, a na tarasie siedzi biały szczurek. Pomyślałam sobie, że biedactwo uciekło komuś z jakiejś hodowli czy po prostu z domu – pokroiłam kiełbaskę, dałam miseczkę z wodą. Szczurek jak najbardziej się pożywił, ale następnego dnia wrócił ze starszą siostrą – wielką, paskudną szczurzycą. Od tego czasu zaczęły się nasze problemy ze szczurami – kupiłam kiedyś nawet potwornie drogą elektroniczną odstraszarkę do gryzoni, ale moje szczury chyba nie wiedziały, jaka była skuteczna, bo miały ją zupełnie w nosie.

Wtedy wzięliśmy kota. Koleżanka powiedziała, że ma śliczną, wysterylizowaną koteczkę znalezioną gdzieś na stacji benzynowej. Okazało się, że ta śliczna, wysterylizowana koteczka, która miała absolutnie nie nadawać się do życia w domu i być kotem żyjącym na zewnątrz, przez pierwsze trzy miesiące nie zeszła z łóżka mojej córki. A chwilę później powiła nam do tego pięć pięknych małych kociąt.

Na szczęście każdy chce wziąć do domu małego kotka, co nie zmienia faktu, że przez trzy miesiące mieliśmy w domu całe stadko, co też jest cudownym doświadczeniem, które człowiek powinien przeżyć chociaż raz. Został z nami z tego miotu jeden maluch, Bobik, nasz mały koci demon.

Opowiedziałam o większości moich zwierząt, ale nie o wszystkich, bo w szczytowym momencie mieliśmy jeszcze trzy psy, kota, dwie kury, dwie kaczki i papugę. Zwierzyniec jest dla mnie źródłem wszelakich inspiracji i zdecydowanie brakuje mi książki o kotach. Kiedyś trzeba będzie nadrobić tę zaległość! (śmiech)

Bajkochłonka: Wydaje mi się, że w tych wszystkich książkach o zwierzętach zawsze chce Pani przekazać coś więcej, niż tylko opowieści o przygodach całego inwentarza.

Justyna Bednarek: No pewnie! Nigdy nie chodzi tylko o same zwierzęta, ale zawsze pod futerkiem czy piórkami kryje się coś więcej.

Jestem wielbicielką cywilizacji, więc wszystkie udogodnienia bardzo mi się podobają.

Bajkochłonka: W ostatniej części Kur (Hip, Hip, Kura!) ukrył się chociażby temat technologii: podoba mi się, że nie jest ona ukazana w czarno-biały sposób, ale podchodzi Pani do niej bardzo obiektywnie. Jak Pani się czuje z nowinkami technologicznymi?

Justyna Bednarek: Jestem wielbicielką cywilizacji, więc wszystkie udogodnienia bardzo mi się podobają. Zagrożenia, które ze sobą niosą, są za to potężne, więc myślę, że trzeba po prostu nauczyć się ją obsługiwać. Nie mam pojęcia, jakie pokolenie wyrośnie z dzisiejszych dzieci – którym rodzice od samego początku podrzucają telefony czy tablety.

Przykładowo – od wieków dziecko uczyło się empatii obserwując twarz swojej matki, jej miny czy uśmiechy. Ale dziś, kiedy ta matka cały czas się gapi w monitor, a jeszcze podrzuca ten monitor dziecku, to wyobrażam sobie, że to może przełożyć się na tejże empatii spadek!

Jestem jak najbardziej za tym, żeby podchodzić do tego wszystkiego rozsądnie i ostrożnie – chociażby dywersyfikować źródła rozrywki swoje i dzieci; wtedy chyba jesteśmy w stanie wyciągnąć z tej technologii tylko to, co dobre. No, ale jak się coś tak gwałtownie pojawia (a jednak byliśmy świadkami rewolucji technologicznej), to nic dziwnego, że przy tym tempie nie jesteśmy w stanie tego mądrze obsługiwać.

Jeśli chodzi o mnie samą, to ja bardzo lubię próbować nowych rzeczy. Jak tylko weszły na rynek te książki elektroniczne, wieki temu, to od razu z tego skorzystałam. Okazało się, że nie jestem w stanie tego czytać – w ogóle! Że brak papierowej książki w ręce oddziałuje u mnie na zupełnie inne miejsce w mózgu. No, a teraz mam już drugi czy trzeci czytnik, bo jest dla mnie bardzo atrakcyjne mieć szybki dostęp do całej biblioteki: nie muszę nigdzie iść, tylko jeżeli czegoś potrzebuję czy zapragnę, to klik, klik, klik – i już to mam.

Nie jestem Instagramowa, ale zdecydowanie jestem Facebookowa. Dla mnie media społecznościowe są jak kolega z pracy – od wielu lat pracuję przy biurku i gdy jestem sama w pokoju i zapragnę towarzystwa, możliwość kontaktowania się z innymi ludźmi jest nieoceniona. Gdyby nie Facebook, z bardzo wieloma osobami nie miałabym w ogóle żadnego kontaktu.

Z drugiej strony, mam też takie doświadczenie, że brak funkcji emotywnych języka, czyli wyrażania emocji poprzez język, sprawia, że łatwiej o nieporozumienia. Łatwiej się na siebie wkurzać, bo nie widać na przykład, kiedy ktoś stosuje ironię, a kiedy coś jest jego prawdziwą opinią. Przez to, że nie dogadałyśmy się na czacie w kwestii intencji, pokłóciłam się z jedną koleżanką.

Gdybyśmy były naprzeciwko siebie, to widać by było minę, słychać by było intonację… łatwiej poznać i zrozumieć drugiego człowieka, widząc jego całokształt, a nie tylko literki, które wystukuje na klawiaturze.

Bajkochłonka: A propos wystukiwania literek – technologicznym tematem, o którym teraz mówi się najwięcej, jest sztuczna inteligencja. Czy gdyby miała Pani napisać książkę, w której występowałaby sztuczna inteligencja, grałaby ona pozytywną rolę, czy raczej – byłaby antagonistą?

Justyna Bednarek: To jest tak, że wszystko może być wykorzystane ku dobremu albo ku złemu. Moim zdaniem to ogromna szansa, fantastyczne narzędzie pozwalające na oszczędzanie czasu w wielu dziedzinach i możliwość rozwijania się w innych. Jeżeli cała ludzkość pracowała na coś przez jakiś wycinek czasu, to raczej nie po to, żeby sobie zaszkodzić!

Jestem przekonana, że wpłynie to na nasze podejście do twórczości i chociażby do edukacji, ale jest zarazem szansą na odsianie rzeczy miałkich i nieciekawych. Sztuczna inteligencja wygeneruje byle jaki tekst odpowiadający zdolnościom byle jakiego pisarza, ale nie będzie w stanie robić rzeczy wybitnych, takich, na których twórca odciska swoje indywidualne piętno.

Spójrzmy na sztuki plastyczne – realizm nie jest wcale moim ulubionym gatunkiem malarskim. Cenię indywidualizm, abstrakcję, własny styl. Jeżeli jednak poprosilibyśmy któregoś z fantastycznych abstrakcjonistów o namalowanie rzetelnego portretu czy ludzkiej ręki, być może okazałoby się, że nie potrafi tego zrobić dobrze: AI natomiast w tym właśnie sprawdza się najlepiej.

Więc twórcy, którzy mają prawdziwy talent i umiejętności, a do tego dodadzą swoją osobowość, duchowość, czy inteligencję, nie muszą się chyba obawiać tego, że sztuczna inteligencja zabierze im chleb.

Bajkochłonka: Tak pięknie mówi Pani o sztukach wizualnych – zastanawiam się, czy wpływ na to miało ukończenie przez Panią Uniwersytetu Ludowego Rzemiosła Artystycznego w Woli Sękowej?

Justyna Bednarek: Ale ja przecież nie zrobiłam dyplomu! (śmiech)

Strasznie się broniłam, bo oczywiście człowiek boi się zmiany – utraty pracy, pieniędzy, tego, co będzie z kredytem i trójką dzieci… Natomiast okazało się, że był to najlepszy moment w moim życiu – właśnie wtedy powiedziałam sobie: Justyna, masz czterdzieści-parę lat, wkrótce będziesz myśleć o emeryturze, to naprawdę ostatni dzwonek, żeby zacząć pisać książki dla dzieci.

Bajkochłonka: Czego dokładnie się tam Pani uczyła?

Justyna Bednarek: Ceramiki, haftu, wyplatania koszyków, trochę rysunku, trochę robienia witraży. Poznawałam te techniki, pomimo, że nie mam za grosz talentu plastycznego w rękach – to znaczy, umiem robić na drutach… Ale tak przede wszystkim to chciałam tam po prostu być.

Usłyszałam o tym Uniwersytecie gdy Basieńka, moja najmłodsza córka, miała parę miesięcy; było raczej oczywiste, że w najbliższej przyszłości nie będę mogła tam pojechać. Na to nałożył się inny krytyczny moment w moim życiu, bo po raz pierwszy spotkałam się w pracy z poważnym mobbingiem. Strasznie się broniłam, bo oczywiście człowiek boi się zmiany – utraty pracy, pieniędzy, tego, co będzie z kredytem i trójką dzieci… Natomiast okazało się, że był to najlepszy moment w moim życiu – właśnie wtedy powiedziałam sobie: Justyna, masz czterdzieści-parę lat, wkrótce będziesz myśleć o emeryturze, to naprawdę ostatni dzwonek, żeby zacząć pisać książki dla dzieci.

Wtedy też postanowiłam pojeździć do tego Uniwersytetu Ludowego i okazało się, że obcowanie z ludźmi, dla których twórczość i kreacja to są w życiu bardzo ważne rzeczy, było doświadczeniem podobnym do wejścia w nurt czystego strumienia. Czułam się tam tak, jakbym po najdłuższej podróży dotarła do domu. Tak mnie to wyzwoliło, przetarło kanały w mózgu, że mi z tymi Skarpetkami i dalszymi książkami poszło później jak z płatka (śmiech).

Te dwie rzeczy – ten kryzys i Wola Sękowa – sprawiły, że po latach przestałam pisać wyłącznie do szuflady. To mnie uskrzydliło.

Mam w sobie taką żyłkę, można powiedzieć, survivalowca. Lubię być niezależna od różnych czynników zewnętrznych, więc umiejętność robienia mydła, pieczenia chleba, hodowania własnych warzyw to coś, co jest mi bardzo bliskie. Lubię poczucie, że „w razie czego” jestem zabezpieczona przed tym, co się dzieje na zewnątrz.

Kiedy byłam małą dziewczynką, lubiłam sobie wyobrażać, że mój pokój jest statkiem kosmicznym, w którym mam wszystko potrzebne do życia – i mogę w każdej chwili odlecieć w kosmos i sobie, lecieć, lecieć tym moim pokojem, i niczego mi nie będzie potrzeba. Że w ścianie mam taki guzik, którego naciśnięcie sprawi, że wyskoczy mi gotowy obiad. Wymyślałam sobie takie historie.

Teraz, już jako dorosła, w domu mam taką spiżarkę, w której wszystko zrobiłam sama: przerabiam na przykład sto kilogramów pomidorów na przeciery pomidorowe, i z tych przetartych pomidorów, które pracowicie w lato pakuję do słoików, w styczniu i w lutym bucha mi w nos pomidorowy sierpień. W moim domu zupa pomidorowa jest nazywana zupą miłości.

Kiedy przyjdzie sroga zima, zasypie nas po sam dach, albo jak przyjdzie głód (wiadomo, jakie człowiek ma myśli w tych niepewnych czasach), to mi daje taką kotwicę bezpieczeństwa – i myślę, że jest to jakaś pamięć ciała, coś wziętego z poprzednich pokoleń, co noszę w sobie z tych wszystkich pradawnych czasów.

Jedna moja prababcia była ziemianką z dworkiem na Kresach, druga była chłopką spod Krosna, trzecia prababcia była nauczycielką historii w Krakowie, ale ponad wszystko mieszczką: taką panią Dulską, która zawsze uważała na pozory i na „co ludzie powiedzą”. I ja te wszystkie rzeczy w sobie mam. I pewnie gdzieś tam jest w tym wszystkim konieczność robienia przetworów, żeby nie zginąć na przednóżku.

Bajkochłonka: Wnioskuję, że dzięki temu wszędzie czuje się Pani „u siebie”?

Justyna Bednarek: Tak, oczywiście! Najbardziej „u siebie” czuję się właśnie na Podlasiu, na Podkarpaciu, w Małopolsce, w całej szeroko rozumianej Galicji: od Krakowa na wschód. To są moje rewiry. Kiedy pojechałam do Lwowa czy do Wilna, to najpierw czułam, że jestem „u siebie”, a dopiero potem, że jestem we Lwowie czy w Wilnie. W Katowicach też mi było dobrze. Tam już się Galicja gdzieś tam powoli zaczyna, na tym Śląsku (śmiech).

A poza tym mam tam bardzo dobrą, zaprzyjaźnioną osobę w Katowicach – Ślązaka, kapitana Henryka Kwiatka, z którym od kilkunastu lat żeglujemy co roku tą samą ekipą. On pochodzi z takiej śląskiej, górniczej rodziny: najpierw był ratownikiem górniczym, potem komandosem, a teraz jest kapitanem statku. Bardzo ciekawa postać: znalazł się w Skarpetkach jako górnik Henryk, który chciał być kapitanem.

Bajkochłonka: Ogromne sukcesy zaczęły się pojawiać, gdy była już Pani dorosłą kobietą – początek Skarpetek to 2015 rok, później było pierwsze miejsce w konkursie Empiku na najlepszą książkę dziecięcą, nagroda literacka Miasta Stołecznego Warszawy, Nagroda Koziołka Matołka, coroczne nominacje do nagród polskiej sekcji IBBY, w końcu – za ostatnią część Skarpetek – przyznawany przez IBBY tytuł „Najlepszej Książki Roku”. Pomijam tutaj mnóstwo innych nagród i wyróżnień…

Justyna Bednarek: Żeby nie było, to wszystko nie tylko za Skarpetki, ale też za Dom numer pięć, a nagrodę im. Ferdynanda Wspaniałego dostałam wraz z Danielem de Latour – rzeczywiście, tych nagród było sporo. Jest to ogromna przyjemność. Cieszę się też z tego, że Maryjki i Babcocha trafiły na listę „White Ravens”. Cieszę się, że nasza Niegrzeczna mama została zaliczona do Skarbów Literatury Dziecięcej… Bardzo miło mi słyszeć, że moje książki się podobają, ale oczywiście mam świadomość, że prawdziwym probierzem jest zapał czytelniczy, a nie przyznawane nagrody. W związku z tym, najbardziej cieszą mnie chociażby wygłaszane w trakcie spotkań autorskich pochwały od dzieci, czy też czasem nawet ich rodziców.

Żeby był rozwój, musi być na niego przestrzeń – a ja dużo i ciężko pracuję na co dzień, dużo jeżdżę na spotkania (i to jest dla mnie bardzo ważne, żeby na nie jeździć!), a jest to taka moja dodatkowa działalność pro-czytelnicza.

Bajkochłonka: Czy czuje się Pani doceniona jako pisarka?

Justyna Bednarek: Chyba tak, ale też nie czuję się skończona jako pisarka w takim sensie, że ja ciągle jestem przecież Justyną w podróży! (śmiech) Mam taką nadzieję, że moje najlepsze książki jeszcze są przede mną i że będę się rozwijać. Równocześnie chciałabym doprowadzić do sytuacji, w której będę mogła odcinać kupony od czegoś, co już wcześniej wypracowałam. Mam swoje marzenia, mam swoje plany, trudno jest je realizować, dostając sporo zleceń na nowe książki.

Żeby był rozwój, musi być na niego przestrzeń – a ja dużo i ciężko pracuję na co dzień, dużo jeżdżę na spotkania (i to jest dla mnie bardzo ważne, żeby na nie jeździć!), a jest to taka moja dodatkowa działalność pro-czytelnicza. Chodzi o budowanie ogólnej kultury wokół czytania. Być może poskutkuje to tym, że dzieci, które nie poszły do tej pory do biblioteki, do niej pójdą, czy przeczytają książkę choćby tylko dlatego, że pisarka im ją podpisała (śmiech). To jest ważne, ale zabiera sporo czasu. No – ale tak jak powiedziałam, mam nadzieję, że moje najlepsze książki są jeszcze przede mną!

Bajkochłonka: Pozostając w tym temacie – przeczytałam kiedyś, że Roald Dahl pisał każdego dnia po osiem godzin; choćby się waliło i paliło, zaszywał się w specjalnie wybudowanym domku i pracował. Czy Pani też narzuca sobie podobną dyscyplinę?

Justyna Bednarek: Miałam ją na początku, ale po prostu już się trochę zużyłam i zestarzałam w międzyczasie, więc w tej chwili trudno jest mi aż tyle wytrwać. Były takie momenty, kiedy wiedziałam, że muszę nadgonić stracony czas, bo zaczęłam publikować, jak miałam 45 lat – a mam teraz 53 lata. No i wiadomo, że żeby móc być takim pisarzem „na sto procent”, to jednak trzeba móc po prostu z tego żyć.

Z każdą książką człowiekowi przybywa nowych czytelników i staje się to coraz bardziej realne. U mnie „poszło” jednak dosyć szybko, bo można powiedzieć, że udało mi się osiągnąć cel już po czterech latach – żyłam wyłącznie z pisania książek i spotkań autorskich. Ogromną rolę odegrała w tym agencja Autograf, która wzięła mnie pod swoje skrzydła, a w szczególności Gabrysia Niedzielska, która wielu pisarzom literatury dziecięcej w Polsce po prostu umożliwiła funkcjonowanie w zawodzie. To jest ogromny wkład w rozwój czytelnictwa w Polsce!

Chciałam powiedzieć coś jeszcze – na początku, kiedy nie byłam jeszcze tak przeciążona pracą, rzeczywiście każdego dnia pisałam konkretną liczbę znaków – nawet osiągając ich dziesięć tysięcy – a to ponad pięć stron! No bo co z tego, że człowiek siedzi jeśli nic nie „wyprodukuje”. Natomiast w tej chwili już po prostu piszę mniej. Jeżeli udaje mi się dziennie pisać trzy strony, to uważam, że jest to bardzo dobry wynik. Nie można brać na siebie zbyt dużo.

Ten rok w ogóle był dla mnie szczególny, bo po raz pierwszy od 20 lat miałam w sumie pięć tygodni wakacji! A do tego trzeba zawsze liczyć jeszcze tydzień przed i tydzień po, bo wiadomo, że najpierw musi się człowiek zorganizować przed wyjazdem, a po powrocie do domu jeszcze jakoś dojść do siebie. Byłam w Portugalii, byłam we Francji, byłam długo u siebie w Socach. Na dwa tygodnie pojechałam do Grecji. Niedługo jeszcze jadę z córką do Paryża.

Mam w głowie historię, którą wymyśliłam jak miałam dwadzieścia- parę lat; ciągle nie jest ona jeszcze napisana, więc mam nadzieję, że w jakimś momencie w końcu się za nią zabiorę.

To nie zdarza się co roku i raczej nie będzie się zdarzać – natomiast byłam już tak zestresowana, że potrzebowałam sobie solidnie doładować akumulatory. I to rzeczywiście działa! Bo jak siadłam do roboty nad nową książką po powrocie z Grecji, to poczułam taki entuzjazm i taką radość tworzenia, jaką czułam na samym początku. Już się bałam, że to się gdzieś traci po drodze wraz z ilością książek; a to się traci po postu wraz z poziomem zmęczenia. Trzeba sobie robić przerwy.

Nie umiem już robić kilku rzeczy naraz – kiedyś na przykład pisałam trzy książki w tym samym czasie, dlatego chyba udało mi się dobić do tej magicznej liczny 77 pozycji (śmiech). Oczywiście pomogło też zbierane latami w szufladzie biurka całkiem spore archiwum z jakimiś opowiadankami czy zbieranymi pomysłami. Wcale nie wszystkie z tych pomysłów jeszcze wykorzystałam. Mam w głowie historię, którą wymyśliłam jak miałam dwadzieścia- parę lat; ciągle nie jest ona jeszcze napisana, więc mam nadzieję, że w jakimś momencie w końcu się za nią zabiorę. Z tą dyscyplinąbywa u mnie bardzo różnie!

Bajkochłonka: Wspominała Pani o zleceniach na książki; jak wygląda to od strony pisarki? Czy wydawnictwa proponują konkretne tematy?

Justyna Bednarek: Niedawno zdarzyło mi się, że poproszono mnie o konkretny temat – ale żebym miała radość i energię do pisania, to muszę mieć swój margines wolności. Dostałam ramowy pomysł, że książka ma być o tym i o tym, na co zgodziłam się pod warunkiem, że to ja zadecyduję, co konkretnie znajdzie się „w środku”. Do pisania tej książki się bardzo szykuję, mam nadzieję, że wyjdzie coś fajnego.

Ja w ogóle jestem osobą bardzo rodzinną! Staram się utrzymywać bliski kontakt z większością mojej rodziny, która wcale nie jest mała.

Bajkochłonka: W kontekście jednej z zapowiedzi, na którą wpadłam ostatnio, chciałam zapytać o nadchodzące Święta Bożego Narodzenia – czym są one dla Pani?

Justyna Bednarek: To jest dla mnie wielkie wydarzenie rodzinne! Uwielbiam spędzić wszystkich w jedno miejsce, żeby jedli i śpiewali. To mi się bardzo podoba.
Ponieważ mam duży salon, takie spotkania rodzinne zawsze odbywają się u mnie. Ja w ogóle jestem osobą bardzo rodzinną! Staram się utrzymywać bliski kontakt z większością mojej rodziny, która wcale nie jest mała.

Co jakiś czas pojawia się jakiś odzyskany kuzyn, który też jest przygarniany. Poszerzam ten rodzinny krąg o przyjaciół, których mam sporą gromadę. Bardzo ważnym dniem to jest zawsze u nas drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia, kiedy wszyscy przychodzą i wspólnie kolędujemy – mój brat jest skrzypkiem, czasem dołącza do nas jakiś jego przyjaciel, także muzyk. Moje siostrzenice potrafią przepięknie śpiewać, śpiewają w różnych chórach, więc u nas to jest naprawdę ogromne święto. Jak po prostu huknie dwadzieścia czy trzydzieści osób, Bóg się rodzi, to naprawdę czuć, że się rodzi! To są dla mnie niezwykle ważne momenty w roku, na które zawsze czekam.

Uwielbiam też szykowanie prezentów, kupowanie prezentów, pakowanie. Takie myślenie, co też komu sprawi przyjemność. No i robienie pierogów z moimi dziećmi stało się od paru lat takim ważnym momentem – wcześniej robiłam sama te pierogi, ale pierwsze Święta po śmierci mojego męża były bardzo trudne; wtedy wszyscy męscy członkowie mojej najbliższej rodziny skrzyknęli się i zrobili te pierogi razem. Mam takie zdjęcia, jak panowie próbują ulepić stos pierogów w kuchni. To było bardzo fajne i dało początek nowemu świątecznemu zwyczajowi.

Ja jestem z frakcji barszczu z uszkami, więc jest barszcz z uszkami, potem na stół idą pierogi ruskie; te ze słodką kapustą zostały przeze mnie zaniechane, ponieważ nie były moimi ulubionymi. Z kolei mój syn wprowadził pierogi kozackie (to jego własna nazwa), czyli ruskie pierogi, do których dodaje się kozi twarożek.

Bajkochłonka: A czy są jakieś tradycje, które pamięta Pani z dzieciństwa, a które udało się zaadaptować do dzisiejszych czasów?

Justyna Bednarek: Jadłospis to coś takiego, co powtarza się u nas od pokoleń. Ja jestem z frakcji barszczu z uszkami, więc jest barszcz z uszkami, potem na stół idą pierogi ruskie; te ze słodką kapustą zostały przeze mnie zaniechane, ponieważ nie były moimi ulubionymi. Z kolei mój syn wprowadził pierogi kozackie (to jego własna nazwa), czyli ruskie pierogi, do których dodaje się kozi twarożek. Więc to jest wymysł Bartłomieja Bednarka. Potem idzie kapusta z grzybami (moja podobno jest najlepsza, bo daję tyle grzybów, że właściwie są to grzyby z kapustą); potem idzie karp, kompot z suszu, a po kompocie następuje rozdawanie prezentów. No i później już są ciasta. To wszystko to jest takie, jak było w moim domu rodzinnym – i jak w domu rodzinnym mojej mamy.

Lubię gotować – należy natomiast powiedzieć, że moja mama zamiast gotować nauczyła mnie przede wszystkim dobrze jeść. Sama wspaniale gotowała! Często darłam z nią koty: jak mi wyjaśniła moja serdeczna koleżanka zajmująca się chińską astrologią: nie było takiej szansy, żebyśmy się z moją mamą dobrze porozumiały, ponieważ byłyśmy w przeciwfazie ze wszystkim. Jak trafiałyśmy do jednej kuchni, to dosłownie leciały pióra – takie były awantury. Więc gotować musiałam nauczyć się sama.

Z kolei moja córka, która jest wegetarianką, gotuje wspaniale – więc miło patrzeć, jak pomimo, że mamy różne smaki, można bez wahania rozróżnić indywidualny styl każdej z nas. Wszystko wygląda podobnie, a smakuje inaczej! (śmiech)

Bajkochłonka: A kim chciała Pani zostać, kiedy była małą dziewczynką?

Justyna Bednarek: Dosyć wcześnie chciałam być pisarką. Kiedy miałam 15 lat, byłam pewna, że będę poetką. Pisałam wiersze. Wcześniej miałam różne pomysły. Jako zupełnie mała dziewczynka mówiłam, że chcę być leśnikiem, bo lubiłam las. To się zresztą nie zmieniło. Chciałam przez chwilę być żoną zbója, bo w telewizji leciał Janosik – tak naprawdę chciałam sama być tym zbójem, ale jakoś w mojej ukształtowanej przez patriarchalny system głowie nie wchodziło w grę, żeby być zbójniczką, tylko właśnie żoną zbója. To było jeszcze przed czasami Ronji, córki zbójnika.

Później przez moment myślałam, że będę lekarką – i to powiedziałam mojej mamie. Dlatego pozwoliła mi opuścić szkołę muzyczną i iść do normalnego liceum; po kądzieli pochodzę z wybitnie lekarskiej rodziny, gdzie prawie wszyscy (od trzech pokoleń) są lekarzami, więc mama z radością przyjęła wiadomość, że też mogłabym pójść na medycynę. Potem mi się to dosyć szybko odkręciło. Dosyć szybko pochłonęły mnie książki, historie, wiersze.

W drugiej klasie szkoły średniej zaczęłam wagarować i przewagarowałam większość roku; chodziłam wtedy do biblioteki, na ulicy Świętojańskiej na Starym Mieście, i tam sobie siedziałam czytając rosyjskich poetów, akmeistów, Annę Achmatową, Marinę Cwietajewą i tak dalej. Takie miałam pomysły na siebie.

Z tym, że no właśnie: co tu robić, jak człowiek chce być pisarką? Poszłam na romanistykę, co było takim sobie wyborem; chciałam iść na polonistykę, ale mi powiedzieli, że nie będę miała potem pracy. Na drugim roku stwierdziłam, że nie, jednak wybieram polonistykę – to są fajniejsze studia i tego zawsze chciałam! Rzuciłam tę romanistykę, zdałam na polonistykę, ale wtedy w czasie wakacji spadło po prostu big love, Michał Bednarek, no i na świecie pojawił się Bartłomiej, mój najstarszy syn, więc trzeba było czym prędzej wracać na te studia, które były już trochę bardziej zaawansowane.

Na trzecim roku urodziłam dziecko i później poszłam na studia doktoranckie; urodziłam drugie dziecko, nie skończyłam studiów doktoranckich, poszłam pracować do gazet, urodziłam trzecie dziecko i dopiero właśnie jak zaczęło mi się tak plątać w tej robocie, to pomyślałam sobie: teraz albo nigdy! I tak doszłam do punktu, w którym jestem dziś.

Bajkochłonka: Kiedy byłam mała, też chciałam być pisarką. Za to w dzisiejszych czasach dzieci, które pyta się o wymarzony zawód, często marzą o byciu influencerem; jak Pani uważa, co jest teraz najtrudniejszego w byciu dzieckiem?

Justyna Bednarek: Sztuczność świata – najogólniej mówiąc, właśnie to przeniesienie dużej części życia do komputera. Mało takiej prostej radości z bycia w świecie, doświadczania go, za to dużo podatności na zranienie i krytykę tych wszystkich małych głosów z zewnątrz, na cały ten hejt, który też jest pokłosiem zbyt głębokiego wejścia w świat technologii. Myślę, że to jest bardzo duża trudność.

Trudnością też jest taka konieczność dźwigania oczekiwań współczesnego świata: coś jest dobre, coś jest niedobre, coś jest na topie, a coś jest już w ogóle do niczego.

Kiedy byłam mała, były dzieci, które miały lalkę Barbie oraz dzieci, które lalki Barbie nie miały – to też na jakiś sposób rozdzielało dzieciaki między sobą, ale w tej chwili młodzi ludzie w Internecie rozwijają coraz bardziej umiejętność dopieprzania sobie nawzajem. Anonimowość jest czymś, co wyzwala… Nie we wszystkich, ale przecież wystarczy jedna osoba, którą dobrze widać: ta jedna osoba pociągnie za sobą drugą, głupszą, ta głusza pociągnie inną – niedobrą, i tak się to zaczyna. Myślę, że to wiele odbiera naszym dzieciom, chociaż one mogą nie zdawać sobie z tego sprawy, bo przecież nie znają świata sprzed komputera.

Bajkochłonka: Uważam, że właśnie takim dobrym powrotem do rzeczywistości są książki, które pokazują ją w taki sposób, w jaki chcielibyśmy mieć ją na co dzień;
chciałabym w tym miejscu podziękować Pani w swoim imieniu, ale pewnie w imieniu tysięcy czytelników, za to, że Pani książki wzbudzają takie właśnie poczucie bezpieczeństwa – to wydaje mi się bardzo ważne. Na jaką książkę teraz możemy czekać? Co niebawem się ukaże? O czym może Pani już mówić?

Justyna Bednarek: Teraz ukazały się dwie książki: w świat poszły właśnie trzecia część Kur oraz Wnuczka Antykwariusza. Jest to książka wydana przez Instytut Książki w ramach akcji „Mała Książka Wielki Człowiek”. Będzie ona rozdawana pierwszoklasistom w całej Polsce.

Bajkochłonka: Nie będzie można jej nigdzie kupić, prawda?

Justyna Bednarek: Wystarczy być pierwszoklasistą! (śmiech) W zeszłym roku to była książka Wojtka Widłaka, Krasnal w Krzywej Czapce. Wcześniej były: antologia ilustrowana przez Olę Wasiuczyńską i Alfabet zrobiony przez Iwonę Chmielewską. Jeszcze wcześniej pan Józef Wilkoń zrobił ilustracje do antologii tekstów literackich. Od dwóch lat są to natomiast książki pisane na specjalne zamówienie Instytutu.

No, ale przez to, że sobie pojeździłem po świecie, to mam teraz taką małą lukę – żaden tekst jak na razie nie leży w wydawnictwie i nie czeka na wydanie; ja natomiast pracuję nad jedną książką, zaraz po niej będzie druga, potem będzie trzecia, potem będzie czwarta i potem będzie piąta.

Obecnie wisi nade mną miecz, żeby zdążyć to wszystko napisać, więc po takim momencie oddechu znowu będzie można na coś czekać.

Bajkochłonka: Czyli do którego roku już ma pani plany?

Justyna Bednarek: Tylko do wakacji! Obecnie wisi nade mną miecz, żeby zdążyć to wszystko napisać, więc po takim momencie oddechu znowu będzie można na coś czekać.

Książka, którą piszę w tej chwili, jest już dość zaawansowana. Opowiada ona o świętych. I to o świętych z całej historii – czyli zaczyna się od biblijnych proroków, od Eliasza, potem jest święta Anna, czyli babcia Pana Jezusa, i tak to idzie aż do współczesności. Będzie to wybór świętych, którego dokonałam razem z Anną Salamon, artystką, ilustratorką, robiącą ilustracje na szydełku. A tak naprawdę zaczęło się od tego, że Ania do mnie napisała i wysłała mi kilka zdjęć swoich świętych, wydzierganych na tymże szydełku.

Powiedziała mi: „Wiesz, Justyna, czytałam Maryjki i chciałabym, żebyś napisała taką książkę, którą mogłabym zilustrować”. To się chwilę odleżało, bo miałam jakieś swoje inne rzeczy, ale porozmawiałam z wydawnictwem Świetlik, które zechciało wydać właśnie taką książkę. To jest taki rodzaj pisania jak w Maryjkach – to jest książka, która jakby „włącza” przyrodę do tej całej historii zbawienia i opowiada o ludziach, którzy robili świetne rzeczy i mieli dobre cechy.

Inny sposób pisania o tych świętych sprawach niż jest praktykowany na przykład w wydawnictwach katolickich. To jest coś takiego, co sama chciałabym pokazać swoim dzieciom, gdyby były jeszcze całkiem małe. Staram się, żeby to było pięknie napisane i żeby wyłuskiwać rzeczy, które są uniwersalne i łączące wszystkich ludzi.

Jeżeli mamy świętego, który jest dobrym człowiekiem, to bycie dobrym człowiekiem będzie też atrakcyjne zarówno dla dziecka, które chodzi do kościoła, jak i dla dziecka, które do kościoła nie chodzi. I ja bardzo chcę, żeby to była książka o świętych, również dla dzieci, których rodzice do kościoła nie prowadzają. Żeby to była ciekawa historia. Uniwersalna.

Następnie będę pisać książkę, która będzie początkiem nowej, absolutnie zwariowanej serii dla Naszej Księgarni. Następnie idzie czwarta część Kur. Później szykuje się książka, którą napiszę dla Fundacji Upowszechniania Czytelnictwa i będzie to – o dziwo! – krótka książka dla dorosłych. No i na koniec taka książka, którą mi zleciło wydawnictwo Libra z Podkarpacia; będę dla nich pisać coś osadzonego w lokalnej tematyce. I to jest mój plan, który muszę zrealizować do początku lipca.

Bajkochłonka: A czy ukaże się dziesiąty tom przygód Skarpetek, gdzie poruszy Pani temat rozmnażania, tak jak było to kiedyś obiecywane?

Justyna Bednarek: To był żart! Wie Pani, zapytało mnie kiedyś dziecko, dlaczego nie spełniłam obietnicy i nie ma Skarpetek o rozmnażaniu. A ja nie przypuszczałam, że dojdę nawet do piątego tomu!

Bajkochłonka: Jesteśmy już zatem na półmetku, więc ten tytuł zbliża się nieuchronnie (śmiech). Na razie mamy sześć tomów Skarpetek plus książka z aktywnościami, czy więc należy spodziewać się części siódmej?

Justyna Bednarek: Pewnie tak, bo jest taka wola ludu i jest takie życzenie wydawnictwa, ale naprawdę muszę się poważnie zastanowić, jaką formułę wybrać tym razem, bo mamy już krótsze opowiadania, dłuższe opowiadania, powieść przygodową, kryminał, opowiadania historyczne… nie chcę serwować czytelnikom czegoś, co dostali już wcześniej. Być może to będą krótkie kryminałki? Ta formuła dla mnie samej jest atrakcyjna i myślę, że mogłaby się spodobać dzieciom. Możliwości jest mnóstwo!

Bajkochłonka: Czekam jeszcze na opowiadanie o rękawiczkach. Oczywiście nie białych, bo te są podejrzane (tak jak kiedyś Pani mówiła), ale o kolorowych jak najbardziej! Zmierzając już ku końcowi – ostatnie pytanie na rozluźnienie, w kontekście zimy i w nawiązaniu do Skarpetek: czy ma Pani swoją ulubioną parę skarpetek?

Justyna Bednarek: Ja gubię wszystkie moje skarpetki! Te, które jeszcze trzymają się razem, przejmuje moja ukochana „mała B”, czyli Basia. Ja tak naprawdę nie nazywam Basi „małą B”, to było wymyślone na potrzeby książki. Ale od czasu do czasu, jak właśnie chcę żartować, to do niej tak mówię.

Ale, żeby odpowiedzieć na pytanie: ostatnio przywiozłam sobie ze spotkania autorskiego w irlandzkim Cork mnóstwo cudów z wełny, m.in. wełniane skarpetki w tonacji fuksjowo-fioletowej. Śliczne! W tej chwili są to moje ulubione skarpetki, cieplutkie i naprawdę bardzo ładne. A w książkach moją ulubioną jest oczywiście zielona skarpetka Pinkerton i dlatego występuje aż cztery razy.

Bajkochłonka: Czyli cieszymy się z obecnych mrozów, bo można je wykorzystać! Bardzo dziękuję za rozmowę.

Justyna Bednarek: Było mi bardzo miło. Mam nadzieję, że uda się Pani jakoś wybrnąć z mojego gadulstwa!

^{Zdjęcia na szarym tle wykonała Julita Delbar, a z ,,Kurami” – Zuzanna Wyżykowska}

Moje recenzje książek Justyny Bednarek:

• Hip, hip, KURA! Kury. Tom 3,
• Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek,
• O kurza twarz,
• Kury z grubej rury,
• Dobre Miastko. Warzywa z podróży,
• Dobre Miastko. Najlepsze ciasto na świecie,
• Basik Grysik i wrony,
• Pięć sprytnych kun,
• Pan Stanisław odlatuje,
• Dusia i Psinek – Świnek. Nikt się nie boi,
• Dusia i Psinek – Świnek. Pierwszy dzień w przedszkolu,
• Babcocha.

Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sprawdź najnowsze recenzje, tutaj: bajkochlonka.pl