To publikacja, która nie opisuje rysia jako abstrakcyjnego przedstawiciela swojego gatunku, lecz jako realną istotę – zwierzę z własną historią, trasą wędrówki oraz różnymi doświadczeniami. Ten przyrodniczy reportaż dla małych (ale i większych) odbiorców nie rezygnuje jednocześnie z merytorycznej rzetelności. Możecie dobrze kojarzyć poprzednią część tej serii: Wilki. Historia prawdziwa, która bazowała na tym samym koncepcie, jednocześnie skupiając się na innych bohaterach.

➜ Tytuł: Rysie. Historie prawdziwe
➜ Autorzy: Michał Figura, Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński
➜ Ilustracje: Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Konkret i przygoda zamiast suchych faktów

Każdy rozdział poświęcony jest innemu rysiowi żyjącemu w Polsce lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Czasami ścieżki bohaterów się przeplatają, innym razem przedstawiane są nam rysie, których historie nie są rozwijane (zaintrygował mnie bardzo Uszko). Dzięki takiemu rozwiązaniu narracja zyskuje poniekąd charakter dokumentu. Historie rysiów objętych opieką przyrodników, m.in. ze Stowarzyszenie dla Natury ,,Wilk”, czyta się z autentycznym zaangażowaniem, ponieważ stawką nie jest tu zdobywanie wiedzy i nauka o gatunku, lecz los konkretnego zwierzęcia.

Wiele z tych opowieści kończy się pomyślnie, ale autorzy nie uciekają także od wątków trudniejszych. Pojawiają się one jako element naturalnej rzeczywistości przyrodniczej – nie są ani przemilczane, ani jednocześnie eksploatowane emocjonalnie. Nie zobaczycie więc drastycznych kadrów, które mogłyby wprawić w dyskomfort młodsze dzieci. Smutny los niektórych rysiów może stać się z kolei powodem do rozmowy na ważne tematy.

Fabuła przeplatana wiedzą o rysiach

Między rozdziałami fabularnymi pojawiają się również fragmenty o charakterze edukacyjno-naukowym, które porządkują wiedzę o rysiach: ich zagrożeniach, sposobach ochrony, umaszczeniu, wielkości tropów, diecie, liczbie młodych czy wydawanych dźwiękach. Zostały one umieszczone w taki sposób, żeby nie rozbijać narracji, lecz ją dodatkowe uzupełniać, a nawet rozjaśniać.

Jak wygląda praca przyrodnika?

Szczególnie ciekawe w tej książce jest pokazanie pracy przyrodników od strony, która rzadko trafia do popularnych publikacji. Ochrona rysi nie opiera się na jednorazowych interwencjach czy zabawie z kociakami. Jest długotrwałym, wymagającym procesem: setkami kilometrów przejechanych w terenie, tropieniem śladów, analizą pozostałości po posiłkach, ciągłymi zmianami planów. To praca oparta na cierpliwości, pokorze i świadomym ograniczaniu ingerencji w życie zwierząt.

W tym kontekście ważne wybrzmiewa przypomnienie, że rysie zostały objęte ochroną w Polsce już w 1995 roku – a to znaczy, że były chronione prawnie wcześniej niż wilki. Od ponad 30 lat zaangażowani więc w przyrodę pasjonaci oraz profesjonaliści poświęcają swój czas, żeby rysiom żyło się lepiej.

Ryś to dyskretne zwierzę. Raczej nie uda ci się go zobaczyć podczas spaceru po lesie. Co nie znaczy, że ryś nie zobaczy ciebie.

Rysie. Historie prawdziwe, Cętki i rozety, str. 116

Warstwa wizualna i kompozycja

Na osobną uwagę zasługuje strona graficzna książki. Przejrzysty układ kadrów ułatwia zarówno czytanie, jak i oglądanie ilustracji, które nie pełnią wyłącznie funkcji estetycznej. Pomagają one zrozumieć przestrzeń, skalę i ruch – elementy kluczowe w opowieści o zwierzęciu, które rzadko daje się zobaczyć bezpośrednio, a częściej „dostrzega się” je poprzez ślady.

Aleksandra i Daniel Mizielińscy wykonali fenomenalną pracę, bazując na materiałach wideo oraz foto Michała Figury oraz Stowarzyszenia. Dzięki temu merytoryczna i edukacyjna wartość komiksu dodatkowo wzrasta, a sama pozycja staje się bardziej pasjonująca.

Dlaczego warto sięgnąć po tę książkę?

Rysie. Historie prawdziwe to publikacja, która uczy patrzenia na przyrodę jako na system zależności i procesów, a nie zbiór uproszczonych narracji z morałem. Łączy emocje z faktami, reportaż z edukacją, a wrażliwość z odpowiedzialnością. To książka potrzebna – nie tylko młodszym czytelnikom, ale wszystkim, którzy chcą zrozumieć, jak naprawdę wygląda ochrona dzikiej przyrody. Polecam ją czytelnikom powyżej 9 lat. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie wydawnictwa Dwie Siostry.

FAQ – Rysie. Historie prawdziwe

Czy Rysie. Historie prawdziwe to książka popularnonaukowa czy fabularna?

To książka z pogranicza reportażu przyrodniczego i literatury faktu. Opiera się na rzeczywistych historiach konkretnych rysi żyjących w Polsce lub w jej sąsiedztwie, ale sposób narracji wykracza poza suchy przekaz naukowy. Fakty są tu osadzone w opowieści, która angażuje emocjonalnie, nie rezygnując z rzetelności.

Czy opisane w książce historie są prawdziwe?

Tak. Każda opowieść dotyczy realnie istniejących zwierząt oraz rzeczywistych działań podejmowanych przez przyrodników zajmujących się ochroną rysi. Autorzy bazują na dokumentowanych przypadkach monitoringu, leczenia i obserwacji terenowych.

Jakie tematy przyrodnicze porusza książka?

Książka omawia m.in. zagrożenia dla rysi, zasady ochrony gatunku, ich tryb życia, dietę, wielkość tropów, sposób poruszania się, wydawane dźwięki oraz miejsca narodzin młodych. Wiedza ta pojawia się w formie krótkich, uporządkowanych fragmentów wplecionych w narrację.

Czy książka porusza trudne tematy, takie jak śmierć zwierząt?

Tak, ale robi to w sposób subtelny i wyważony. Autorzy nie unikają tematów strat czy niepowodzeń, ponieważ są one naturalną częścią życia dzikiej przyrody. Jednocześnie nie epatują dramatyzmem – trudne wątki służą zrozumieniu procesów zachodzących w naturze.

Czy książka nawiązuje do innych publikacji przyrodniczych?

Tak, pojawiają się wyraźne punkty styczne z książką Wilki. Wynika to z podobnych realiów pracy terenowej i działań ochronnych, które w wielu przypadkach obejmują zarówno rysie, jak i wilki, funkcjonujące w tym samym ekosystemie.

Dla jakich czytelników przeznaczona jest ta książka?

Choć adresowana jest do młodszych odbiorców, jej język i tematyka sprawiają, że równie dobrze trafi do dorosłych czytelników zainteresowanych przyrodą, ochroną środowiska i literaturą faktu. To książka, która nie upraszcza świata natury.

Dlaczego ta książka jest ważna z punktu widzenia edukacji przyrodniczej?

Ponieważ pokazuje przyrodę jako proces, a nie zbiór prostych historii z morałem. Uczy odpowiedzialności, cierpliwości i szacunku wobec dzikich zwierząt, jednocześnie osadzając wiedzę w realnych przykładach oraz bazując na faktach.

Artykuł Rysie. Historie prawdziwe – recenzja angażującego komiksu przyrodniczego dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuły: Jak żyjemy w społeczeństwie, Jak chronimy zwierzęta
➜  Seria: Dlaczego? Kiedy? Jak?
➜ Tekst: Patricia Mennen, Andrea Erne 
➜ Ilustracje: Markus Humbach, Anne Ebert
➜ Tłumaczenie: Anita i Robert Jonczyk
➜ Wydawnictwo: Sam
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu 
➜ Ocena ogólna: wybitna

Często zastanawiam się jak będzie wyglądał świat, kiedy mój syn będzie dorosły. Chociaż sama nie wiem czy to ,,zastanawiam” jest akurat dobrym słowem. Może bardziej pasowałoby ,,martwię”.

Lepszy świat dzięki książkom

Żyjemy w czasach, w których teoretycznie wszystko jest możliwe. W zdecydowanej większości nie musimy walczyć na froncie, mamy bardzo wygodne domy i prawie każdy rodzaj rzeczy pod dostatkiem. Mimo to, przyszłość jawi się nam jako jedna wielka niewiadoma.

Tylko bycie świadomym, ale i otwartym na potrzeby innych ludzi sprawi, że świat może stać się lepszym, bezpieczniejszym miejscem. I wiecie co? Ta wizja stała się teraz bardziej realna dzięki dwóm książkom, które ukazały się nakładem wydawnictwa Sam.

Popularnonaukowa seria książek dla dzieci

Czym jest seria Dlaczego? Kiedy? Jak? chyba nie muszę Wam już mówić. Dla tych jednak, którzy obudzili się z długiego snu albo zupełnie nowych w świecie literatury dziecięcej, w telegraficznym skrócie – to cykl popularnonaukowych książek dla dzieci z okienkami. Można w nich znaleźć najważniejsze informacje o świecie.

Zazwyczaj dotykają one kwestii, które wyjątkowo interesują najmłodszych, jak np. wspólne odkrywanie kosmosu, przyglądanie się z bliska profesji strażaka, poznawanie dinozaurów, jazdy konnej czy samochodów. Pełną listę zrecenzowanych przeze mnie książek z serii Dlaczego? Kiedy? Jak? znajdziecie na końcu tego artykułu.

Jak żyjemy w społeczeństwie

Czas na pozycję, którą honorowym patronatem objął polski Rzecznik Praw Dziecka. Jak żyjemy w społeczeństwie jest książką zmieniającą perspektywę najmłodszych na to, kim są. Pozwala im ona spojrzeć na siebie jako obywateli oraz członków społeczności.

Zaglądając w poszczególne okienka dzieci poznają różnorodność rozmaitych grup, czytają o ich świętach, zasadach, ale i konfliktach. W Jak żyjemy w społeczeństwie autorka Patricia Mennen konfrontuje czytelnika także z takimi kwestiami jak bycie wykluczonym oraz co to znaczy, prawa człowieka (w tym prawa dziecka) czy poczucie wspólnoty.

To niezwykle ważna lektura, która porusza mnóstwo istotnych tematów. Posługując się wieloma tekstowymi i wizualnymi przykładami, pokazuje dzieciom jak należy zachowywać się w konkretnych sytuacjach, ale również – jak reagować i jaką postawę przyjąć w chwilach, które wymagają naszego działania.

Polecam Jak żyjemy w społeczeństwie wszystkim dzieciom powyżej 3 lat.
Książka dostępna tylko na stronie wydawnictwa: https://wydawnictwosam.pl/produkt/jak-zyjemy-w-spoleczenstwie/

Jak chronimy zwierzęta

Żeby rzeczywiście było na świecie lepiej, nie wystarczy jednak dobre porozumienie międzyludzkie. Naszym obowiązkiem jest pamiętać o zwierzętach, które nie są w stanie zadbać o własne interesy na dużą skalę.

Kolejną książką z serii Dlaczego? Kiedy? Jak?, której premiera miała miejsce niedawno, jest Jak chronimy zwierzęta. Pewnie niektórzy powiedzą, że lektur o ochronie zwierząt dla dzieci jest sporo… i będzie w tym trochę racji, jednak w rzeczywistości – taka pozycja jak ta, jest tylko jedna.

W Jak chronimy zwierzęta autorka Andrea Erne nie tylko tłumaczy, dlaczego w ogóle postawa biorąca zwierzaki pod ochronę jest ważna, ale przede wszystkim podsuwa wiele pomysłów jak nawet małe dziecko może zrobić coś dobrego w tej sprawie.

Czytelnicy dowiadują się co zagraża morskim zwierzętom, dlaczego potrzebujemy owadów, w jaki sposób możemy ułatwić życie zwierzakom, i wiele, wiele więcej. Jestem przekonana, że Jak chronimy zwierzęta rozbudzi w co najmniej kilku dzieciakach wielką pasję oraz miłość do zwierząt oraz pozwoli im je lepiej rozumieć.

Dzięki licznym okienkom i ciekawostkom, nawet dorośli dowiedzą się z tej książki rzeczy, które w nawale codziennych obowiązków mogły gdzieś umknąć. Polecam Jak chronimy zwierzęta każdemu, powyżej 3 roku życia. To piękna pozycja kształtująca wrażliwość i empatię najmłodszych.

Książka dostępna jest tylko na stronie wydawnictwa: https://wydawnictwosam.pl/produkt/jak-chronimy-zwierzeta/

Wszystkie recenzje książek z serii Dlaczego? Kiedy? Jak?:

• Obchodzimy Boże Narodzenie,
• Odkrywamy dinozaury,
• Poznajemy nasze ciało,
• Prawdziwi strażacy,
• Odkrywamy kosmos,
• Prawdziwe księżniczki,
• Dzisiaj, jutro, teraz, zaraz,
• Jak się dzielić, współpracować i sobie pomagać,
• Poznajemy samochody,
• Odwiedzamy zoo,
• Jeździmy konno,
• Miej odwagę, siłę i pewność siebie,
• Poznajemy pojazdy budowlane,
• Poznajemy szpital,
• Uczymy się pływać,
• Prawdziwe roboty.

Artykuł Jak żyjemy w społeczeństwie i Jak chronimy zwierzęta – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Tytuł: 

Autor: Katja Gehrmann

Ilustracje: Katja Gehrmann

Tłumaczenie: Anna Kierejewska

Wydawnictwo: Dwie Siostry

Rok wydania: 2020

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją, dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna:bardzo przyjemna

Recenzja:

Niedźwiedź budzi się po długim zimowym śnie. Ze zdziwieniem zauważa, że las wygląda na… opustoszały. Nigdzie nie może też znaleźć swoich przyjaciół, a co gorsza – wszystko wskazuje na to, że nie ma ich w sąsiedztwie już od dłuższego czasu. 

Kiedy wreszcie spotyka jastrzębia, zagadkę udaje się rozwiązać. Okazuje się, że lis, borsuk, kuna oraz bóbr przeprowadzili się do miasta. Skuszeni łatwiejszym życiem – dostępnym wszędzie jedzeniem, wygodnymi jamkami i przede wszystkim brakiem myśliwych postanowili opuścić las.

,,Niedźwiedź w wielkim mieście” to historia obrazkowa w której humor, doskonale ukazani bohaterowie, ironia losu oraz ważne przesłanie składają się na niezwykle przyjemną bajkę, którą pokochają dzieciaki.

Autorką książki jest Katja Gehrmann, która często stosuje w swojej twórczości zabieg antropomorfizacji, powołując na bohaterów zwierzęta i wyposażając je w ludzkie charaktery oraz motywy postępowania.

W przypadku ,,Niedźwiedzia w wielkim mieście” jest to tym bardziej trafione, że zwierzęta zamieniają się poniekąd w ludzi, bo ludzie nie pozwalają im być zwierzętami.

Autorka opakowała w lekkiej formie bardzo poważny temat. Nie ma co się dziwić Niedźwiedziowi, że wkrótce i on wybierze się mieszkać do lasu, skoro sam stwierdza, że życie w lesie nie jest już takie jak było kiedyś. Powodowany nie tylko wygodą, ale przede wszystkim kwestiami bezpieczeństwa miś dochodzi do wniosku, że pozostając poza miastem, będzie narażony na myśliwych. 

W takim wypadku z książki, która była przewrotną opowieścią o tym jak lis, borsuk, kuna i bóbr starają się, też trochę dla własnej wygody, w końcu zniewolić niedźwiedzia, robi się historia o tym, że natura zawsze pozostanie na pierwszym miejscu. 

Myślę, że im dłużej przyglądać się prowadzonej fabule, tym więcej wartościowych kwestii można z niej wyłuskać.

Warto pamiętać, że ,,Niedźwiedź w wielkim mieście” to jednak przede wszystkim przyjemna opowieść z happy endem. Bardzo udane ilustracje na których widać strukturę farby sprawiają, że historia staje się bardziej rzeczywista.

Momentami (zapewne przez fakt rozgrywania się części akcji nocą) przypomina mi się inna, równie udana książka o podobnym przesłaniu ,,Awaria elektrowni”. 

,,Niedźwiedź w wielkim mieście” to książka, którą polecam dzieciom od 4. roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: https://www.wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/prod-niedzwiedz_w_wielkim_miescie.html

Artykuł Niedźwiedź w wielkim mieście – recenzje pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.