Londyn, 1988 rok. 78-letni Nicholas Winton zostaje zaproszony do udziału w programie telewizyjnym That’s Life!. Nie podejrzewa, że przygotowano dla niego niespodziankę. Nie do końca też rozumie, dlaczego organizatorzy tak bardzo nalegają, żeby zajął miejsce w pierwszym rzędzie.
Dopiero podczas nagrania dowiaduje się, że siedząca obok niego kobieta jest jednym z 669 dzieci, które blisko pół wieku wcześniej pomógł uratować przed nazistami. Od tej niezwykle wzruszającej sceny rozpoczyna się komiks Winton nie był sam. Historia, która udowadnia, że za wielkimi czynami rzadko stoi tylko jeden człowiek.
➜ Tytuł: Winton nie był sam
➜ Autorzy: Tereza Verecká, Mikuláš Podprocký
➜ Rysunki: Mikuláš Podprocký
➜ Tłumaczenie: Ewa Piankowska
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Winton nie działał sam. Kto jeszcze pomagał uchodźcom?
Przyznam, że przed lekturą komiksu Terezy Vereckiej i Mikuláša Podprockiego nie słyszałam ani o Nicholasie Wintonie, ani o Doreen Warriner. Tym bardziej doceniam, że mogłam poznać tę historię – a przede wszystkim odkryć, jak wiele osób było zaangażowanych w ratowanie migrantów w ówczesnej Czechosłowacji.
Twórcy komiksu zabierają nas do 1938 roku, kiedy po układzie monachijskim do Pragi napływają Żydzi i przeciwnicy nazizmu, uciekający z terenów zajętych przez Niemców. Jedną z osób organizujących pomoc był Winton, młody brytyjski makler, który po kilku tygodniach intensywnej pracy wolontariackiej wraca do Londynu. Tam szuka rodzin zastępczych dla dzieci, zbiera fundusze oraz ogarnia niezbędne formalności. Razem ze swoją mamą są w stanie załatwić od ręki coś, co w innym przypadku zajęłoby miesiące, a może nawet lata.
Tymczasem członkowie British Committee for Refugees from Czechoslovakia (BCRC) nadal działają bezpośrednio w Pradze. Z każdym kolejnym tygodniem ich praca staje się coraz bardziej niebezpieczna – szczególnie po wkroczeniu niemieckich wojsk do miasta, w marcu 1939 roku. Wśród tych osób znajduje się kobieta, której historia zdecydowanie zasługuje na większą uwagę.
Doreen Warriner – brytyjska Irena Sendlerowa?
Doreen Warriner, brytyjska ekonomistka, już jesienią 1938 roku pomagała uchodźcom w Pradze. Kierowała tamtejszym biurem BCRC, organizowała dokumenty i wyjazdy zagrożonych ludzi, także dorosłych działaczy antynazistowskich. Pozostała w mieście nawet po wkroczeniu nazistów, a opuściła je dopiero w kwietniu 1939 roku, gdy groziło jej aresztowanie przez gestapo.
Trudno nie porównywać jej do naszej polskiej Ireny Sendlerowej. Choć działały w innych okolicznościach i ratowały różne grupy prześladowanych, obie podejmowały bardzo wysokie ryzyko, aby inni mieli szansę przeżyć. Warriner nie była przy tym jedyna. Warto zapamiętać również Trevora Chadwicka, Beatrice Wellington czy Marie Schmolkę, o których także jest komiks Winton nie był sam.
Komiks, który oddaje głos innym
Winton, pełniący rolę narratora, od pierwszych stron budzi sympatię. Jest skromny i sprawia wrażenie, jakby najchętniej przypisał wszystkie swoje zasługi innym. To jego perspektywa pozwala czytelnikowi dostrzec tych, którzy przez dziesięciolecia pozostawali w cieniu.
Narracja jest niezwykle emocjonująca oraz poruszająca. Podobnie jak w komiksach o Sendlerowej Morvana, Trefouel i Evrarda, ilustracje doskonale oddają napięcie przedstawianych wydarzeń. Szczególnie zapadli mi w pamięć esesmani i gestapowcy: zamiast ludzkich twarzy dostali szare, bezkształtne oblicza. Odebranie im indywidualnych rysów sprawia, że stają się niemal uosobieniem bezdusznego, pozbawionego pierwiastka człowieczeństwa systemu.
Winton nie był sam nie umniejsza zasług tytułowego bohatera. Przeciwnie – pokazując ludzi, z którymi współpracował, pozwala jeszcze bardziej docenić jego niezwykłą determinację. Winton nie przyjmował do wiadomości, że czegoś nie da się załatwić. Jeśli brakowało dokumentów, pieniędzy czy rodzin gotowych przyjąć dzieci, po prostu szukał kolejnych rozwiązań.
Ta niezachwiana wiara w powodzenie całego przedsięwzięcia, nawet w obliczu piętrzących się przeszkód, jest dla mnie najbardziej inspirującą częścią tej historii. Winton nie mógł powstrzymać wojny ani ocalić wszystkich. Nie uznał jednak, że skoro nie może zrobić wszystkiego, nie warto robić niczego.
Niezmiernie polecam ten komiks czytelnikom powyżej 16 lat. Sprawdzajcie jego dostępność na stronie Wydawnictwa Timof Comics.
FAQ – Winton nie był sam
O czym opowiada komiks Winton nie był sam?
Winton nie był sam to komiks historyczny przedstawiający akcję ratowania dzieci i innych uchodźców z Czechosłowacji przed II wojną światową. Opowiada nie tylko o Nicholasie Wintonie, ale także o jego mniej znanych współpracownikach.
Kim był Nicholas Winton i ile dzieci uratował?
Nicholas Winton był brytyjskim maklerem, który w latach 1938-1939 współorganizował ewakuację 669 dzieci z zagrożonej przez nazistów Czechosłowacji do Wielkiej Brytanii.
Kim była Doreen Warriner?
Doreen Warriner była brytyjską ekonomistką i działaczką humanitarną, która kierowała praskim biurem British Committee for Refugees from Czechoslovakia (BCRC). Pomagała prześladowanym zdobywać dokumenty i opuszczać kraj, ryzykując własnym bezpieczeństwem, a nawet życiem.
Czy komiks Winton nie był sam jest oparty na faktach?
Tak. Komiks przedstawia autentyczne wydarzenia związane z ratowaniem uchodźców z Czechosłowacji przed II wojną światową. Twórcy wykorzystują jednak środki narracji komiksowej, dlatego nie wszystkie sceny należy traktować jako dosłowną rekonstrukcję historyczną.
Czy warto przeczytać komiks Winton nie był sam?
Tak, szczególnie jeśli interesują nas historie ludzi, którzy sprzeciwiają się krzywdzie ludzi. Komiks wyróżnia się emocjonującą narracją, ekspresyjnymi ilustracjami oraz pokazuje, jak dzięki determinacji i współpracy wielu osób udało się uratować setki istnień.
