W czerwcu 2005 roku całą Polskę obiegła wiadomość o tajemniczym porwaniu. Z wystawy w łódzkim kinie Charlie zniknął… Miś Uszatek! Nie byle jaki, bo oryginalna lalka wykorzystywana podczas produkcji słynnej dobranocki. Sprawą zajęła się policja. Zainteresowały się nią również media, które szeroko informowały o poszukiwaniach. Za pomoc w odnalezieniu zaginionego bohatera wyznaczono nawet nagrodę. Na szczęście po kilku dniach Uszatek został odnaleziony i bezpiecznie wrócił ponownie na wystawę kina.
Od początku tej właśnie historii Małgorzata Strękowska-Zaremba rozpoczyna wstęp do książki Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie, która niedawno ukazała się nakładem Wydawnictwa Nasza Księgarnia. Zastanawiam się, czy przywołując tę niecodzienną sytuację, autorka nie chciała skłonić czytelników do refleksji nad tym, jak wiele znaczy dla nas ten niepozorny niedźwiadek.
Skoro zaginięcie jego małej podobizny wywołało tak ogromne poruszenie, to co by się stało, gdyby Misia Uszatka zabrakło zupełnie? Gdyby nigdy nie powstały opowiadania Czesława Janczarskiego i dobranocka, którą pokochały całe pokolenia?
➜ Tytuł: Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie
➜ Autor: Czesław Janczarski
➜ Ilustracje: Zbigniew Rychlicki
➜ Wydawnictwo: Nasza Księgarnia
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Skąd wziął się Miś Uszatek i dlaczego ma klapnięte uszko?
Miś Uszatek narodził się w 1957 roku z pomocą pisarza Czesława Janczarskiego oraz ilustratora Zbigniewa Rychlickiego. Zanim trafił na ekrany telewizorów, był bohaterem opowiadań publikowanych na łamach czasopisma Miś. Swoje imię zawdzięcza jednak czytelnikom, którzy wybrali je w specjalnym konkursie.
Skąd jednak wzięło się jego charakterystyczne, klapnięte uszko? Odpowiedź znajdziemy już w pierwszym opowiadaniu, zatytułowanym W sklepie z zabawkami, które znalazło się w nowym zbiorze Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie.
Okazuje się, że niedźwiadek przez długi czas siedział na sklepowej półce, obserwując, jak inne pluszaki znajdują nowych właścicieli. Jego jednak nikt nie wybierał. Miś tak bardzo martwił się, że nie może bawić się z dziećmi, aż ze smutku oklapło mu jedno uszko. Na szczęście szybko dostrzegł w tym pewną zaletę – teraz wszystkie bajki, które wpadną mu jednym uchem, nie będą mogły uciec drugim! Prawda, jakie to słodkie? 🙂
Autor słynął zresztą z tego, że potrafił dostrzegać niezwykłość w zupełnie zwyczajnych wydarzeniach. Potrafił nawet z pozornie przykrego doświadczenia uczynić początek czegoś dobrego. Tak jest zresztą z samym Uszatkiem, który początkowo nieporadny i naiwny, z każdą kolejną przygodą coraz lepiej poznaje otaczający go świat.


Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie – pięć książek w jednej
Tym bardziej się cieszę, że Wydawnictwo Nasza Księgarnia przygotowało imponujące, liczące niemal 450 stron wydanie kolekcjonerskie. Zebrano w nim wszystkie pięć tomów przygód Misia Uszatka, publikowanych pierwotnie w latach 1960-1970:
- Przygody i wędrówki Misia Uszatka,
- Nowi przyjaciele Misia Uszatka,
- Gromadka Misia Uszatka,
- Bajki Misia Uszatka
- oraz Zaczarowane kółko Misia Uszatka.
Całość uzupełniają oryginalne ilustracje Zbigniewa Rychlickiego. To prawdziwa gratka dla miłośników klasyki literatury dziecięcej! Książka pozwala prześledzić losy niedźwiadka od samego jego początku, przez kolejne etapy „dojrzewania”. Obserwujemy, jak poznaje przyjaciół, popełnia błędy, odkrywa świat, podróżuje, a z czasem sam zaczyna opowiadać innym historie.
W 2018 roku pisałam już na Bajkochłonce o książce Dalsze przygody Misia Uszatka, w której znalazły się dwa ostatnie tomy cyklu. Bardzo wysoko oceniłam wówczas zarówno same opowiadania, jak i sposób ich wydania. Po ośmiu latach mogę tylko podtrzymać tę opinię, choć przyznaję, że spojrzenie na wszystkie przygody Uszatka jako na pewną literacką całość pozwoliło mi docenić twórczość Janczarskiego jeszcze bardziej.




Bajki Misia Uszatka, które nie zawsze mają morał
Czesław Janczarski posługiwał się przepiękną polszczyzną. Jego opowiadania są pełne kwiecistych sformułowań, wdzięcznych dialogów i wyrażeń, które coraz rzadziej słyszy się we współczesnym języku. Jest w nich pewna poetyckość i szczególna dbałość o słowo, ale jednocześnie lekkość, dzięki której historie pozostają przystępne dla najmłodszych.
Zaskoczyło mnie jednak – wbrew temu, czego moglibyśmy oczekiwać po literaturze dziecięcej sprzed dobrych kilku dekad – że nie wszystkie opowiadania Janczarskiego mają morał. Owszem, znajdziemy wśród nich historie wychowawcze, ale wiele po prostu przedstawia jakieś zjawisko, przybliża dzieciom codzienne wydarzenia albo kończy się zabawną puentą czy wierszykiem. Jest to, paradoksalnie, niezwykle odświeżające!
Współczesna literatura dla najmłodszych bardzo często koncentruje się na konkretnych problemach, emocjach czy umiejętnościach, które należy rozwijać. Czasami można odnieść wrażenie, że zapominamy o najprostszej funkcji książek – dostarczaniu przyjemności z czytania. Uszatek tymczasem nie musi za każdym razem tłumaczyć, jak należy postępować. Bywa, że po prostu przeżywa zabawną przygodę, obserwuje przyrodę albo dziwi się otaczającemu go światu. Nic dziwnego, że dzieci tak bardzo go pokochały!
Czy Miś Uszatek dobrze się zestarzał?
Oczywiście trudno oczekiwać, by literatura powstająca kilkadziesiąt lat temu była całkowicie odporna na upływ czasu. Wśród opowiadań Janczarskiego znajdują się takie, których realia odbiegają już od naszej współczesności. Przykładem może być historia o cyrku i występujących w nim egzotycznych zwierzętach. Dzisiaj na podobne widowiska patrzymy zupełnie inaczej, a cyrki wykorzystujące zwierzęta coraz częściej zastępowane są przedstawieniami opartymi wyłącznie na umiejętnościach artystów.
Zaskakujące jest jednak to, jak w tym zbiorze naprawdę wielu bajek, niewiele z nich posiada takie zdezaktualizowane elementy. Zdecydowana większość opowiadań wciąż spełnia swoje zadanie, a te pozostałe, w moim odczuciu, są raczej świadectwem dawnych czasów niż treściami szkodliwymi dla współczesnych czytelników. Co więcej, mogą stać się doskonałym punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak zmienił się nasz świat na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat.
Sporo opowieści poświęconych jest także przedszkolu i codzienności przedszkolaków. Dziecięce przyjaźnie, wspólne zabawy czy drobne nieporozumienia to przecież rzeczywistość, która w gruncie rzeczy niewiele się zmieniła. Właśnie dlatego uważam, że Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie to znakomita propozycja dla kilkulatków. Krótkie historie świetnie nadają się do codziennego czytania – również przed snem – a ich różnorodność sprawia, że do książki można wielokrotnie wracać, za każdym razem odkrywając w niej coś nowego.




Ilustracje Zbigniewa Rychlickiego – ponadczasowe dzieła sztuki
Nie byłoby jednak Misia Uszatka, którego znamy i kochamy, gdyby nie Zbigniew Rychlicki. Artysta nadał niedźwiadkowi jego rozpoznawalny wygląd, a przy okazji stworzył ilustracje, które do dziś zachwycają pomysłowością. Rychlicki, nagrodzony w 1982 roku Medalem im. Hansa Christiana Andersena, był jednym z najwybitniejszych polskich ilustratorów literatury dziecięcej. Wystarczy przyjrzeć się jego pracom, żeby zrozumieć, dlaczego zasłużył na to wyróżnienie.
Kolory, faktury, niezwykłe kompozycje, charakterystyczne postacie oraz nieoczywiste połączenia form sprawiają, że każda kolejna ilustracja jest jedyna w swoim rodzaju. Nie są to obrazki, które jedynie odtwarzają treść opowiadań. Mają własny charakter, pobudzają wyobraźnię i zachęcają do zatrzymywania się na kolejnych stronach. Przyznaję, że chciałabym częściej oglądać podobnie zilustrowane współczesne książki dla dzieci.
Ogromną zaletą Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie jest zachowanie kompletu oryginalnych ilustracji. W połączeniu z dużym formatem, mnóstwem stron i efektowną, twardą oprawą z uszlachetnieniami złotą folią powstała książka, która znakomicie się prezentuje. Może być fantastycznym prezentem dla dziecka, ale zarówno dla kogoś, kto o Misiu Uszatku myśli z sentymentem.
Miś Uszatek – bohater dzieciństwa trzech pokoleń
Miś Uszatek to ulubiony bohater dobranocek mojej mamy. Ja również doskonale pamiętam jego telewizyjne perypetie, muszę jednak przyznać, że kiedy emitowano je w ramach Wieczorynki – choć oglądałam z przyjemnością – zdecydowanie wolałam nieco nowocześniejsze wówczas produkcje, takie jak Smerfy czy Gumisie. Uszatek wydawał mi się przy nich nieco zbyt staroświecki.
Dzisiaj patrzę jednak na niego zupełnie inaczej. Doceniam nie tylko nieśpieszną, kojącą narrację, ale przede wszystkim literacki kunszt Czesława Janczarskiego. Znakomity humor, niewymuszoną mądrość i niezwykłą umiejętność dostrzegania wielkich rzeczy w małych wydarzeniach. Z perspektywy dorosłego czytelnika widzę również, jak wiele swobody autor pozostawiał dziecięcej wyobraźni, nie próbując za każdym razem narzucać jej jedynej słusznej interpretacji.
W 2027 roku Miś Uszatek skończy 70 lat. To doskonała okazja, żeby przypomnieć sobie jego historię i przedstawić ją kolejnemu pokoleniu dzieci. Polecam ten zbiór maluchom już powyżej 2 lat.
Sprawdzajcie dostępność Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie na stronie Wydawnictwa Nasza Księgarnia.
FAQ – Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie
Dlaczego Miś Uszatek ma klapnięte uszko?
Miś Uszatek ma klapnięte uszko, ponieważ bardzo się martwił, że nikt nie chce zabrać go ze sklepu z zabawkami. Ze smutku oklapło mu jedno ucho. Później uznał, że dzięki temu zasłyszane bajki nie będą mogły uciec mu drugim uchem.
Kto jest autorem Misia Uszatka?
Autorem opowiadań o Misiu Uszatku jest Czesław Janczarski, a charakterystyczny wygląd niedźwiadka stworzył ilustrator Zbigniew Rychlicki.
Kiedy powstał Miś Uszatek?
Miś Uszatek zadebiutował 6 marca 1957 roku na łamach czasopisma dla dzieci Miś. Popularny serial animowany studia Se-Ma-For pojawił się w 1975 roku.
Co zawiera książka Miś Uszatek. Opowiadania wszystkie?
Wydanie Naszej Księgarni z 2026 roku zawiera pięć zbiorów opowiadań Czesława Janczarskiego, publikowanych pierwotnie w latach 1960-1970, wraz z oryginalnymi ilustracjami Zbigniewa Rychlickiego.
Dla dzieci w jakim wieku jest Miś Uszatek?
Opowiadania o Misiu Uszatku są odpowiednie przede wszystkim dla przedszkolaków, już od około 2. roku życia. Krótkie historie świetnie sprawdzają się podczas wspólnego czytania oraz jako bajki na dobranoc.









