Jeszcze kilkanaście lat temu książka popularnonaukowa kojarzyła się prawie wyłącznie ze zbiorem monotonnie przedstawianych, suchych faktów w towarzystwie fotografii lub prostych grafik. Gdy w marcu 2016 roku ukazała się Ekonomia Bogusia Janiszewskiego z rysunkami Maxa Skorwidera czytelnicy wstrzymali oddech… żeby za chwilę wybuchnąć gromkim śmiechem. Takiej lektury jeszcze nie oglądano na półkach polskich księgarń oraz bibliotek.
A to właśnie z tej książki wyrósł jeden z najciekawszych i najbardziej konsekwentnych projektów popularyzujących wiedzę dla młodych czytelników. Dziesięć lat później seria obejmuje wiele kolejnych tomów. Części poświęconych między innymi polityce, mózgowi, klimatowi, sztucznej inteligencji czy dojrzewaniu. Jej najnowsza odsłona, Relacje, która miała premierę 11 marca 2026 roku – tradycją poprzednich – bierze się za niezwykle skomplikowane zagadnienie i tłumaczy go tak prosto, że prościej już się nie da.
➜ Tytuł: Relacje. To, o czym dorośli Ci nie mówią
➜ Seria: To, o czym dorośli ci nie mówią
➜ Autor: Boguś Janiszewski
➜ Ilustracje: Max Skorwider
➜ Wydawnictwo: Publicat
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Seria, która nie stroni od trudnych tematów
Zamiast wybierać bezpieczne, „szkolne” zagadnienia, twórcy sięgnęli po tematy, które nawet dla wielu dorosłych byłyby nie do przebrnięcia, a już z pewnością – nie do wytłumaczenia innym: ekonomię, politykę, mózg, kosmos, klimat, emocje, dojrzewanie czy sztuczną inteligencję. To książki, które nie uciekają od fundamentalnych pytań, ale też nie popadają w mentorski ton. Zamiast pouczać, próbują tłumaczyć. Otwierają przestrzeń do rozmowy, w dużej mierze bazują na nawiązaniach do kultury masowej i przewspaniałym poczuciu humoru swoich autorów.
Formuła serii To, o czym dorośli ci nie mówią od początku opierała się na założeniu, że młody czytelnik jest partnerem intelektualnym, a nie biernym odbiorcą uproszczonych komunikatów. Twórcy łączą więc wiedzę, humor, celne obserwacje i ilustracje będące integralną częścią opowieści, przygotowując książki angażujące oraz wartościowe.
Dlaczego To, o czym dorośli ci nie mówią tak dobrze się sprawdza
Wiele książek popularnonaukowych dla dzieci bardzo szybko traci na aktualności, bo jest zbyt przewidywalna, albo zbyt mocno osadzona w akurat ,,modnej” estetyce. W przypadku tej serii kolejne tomy nie tylko odpowiadają na palące współcześnie pytania, ale poruszają kwestie ponadczasowe oraz uniwersalne.
To cykl, który przez lata dojrzewał, choć już od pierwszego tomu był dopracowany do perfekcji. Początkowo pomagał rozumieć wielkie systemy i mechanizmy rządzące światem, później coraz śmielej wchodził w obszary bardziej osobiste, bliskie codziennemu doświadczeniu młodych ludzi, a nawet kwestie duchowe. Dzięki temu stał się czymś więcej niż zbiorem pojedynczych książek. Dziś można na tę serię patrzeć jak na spójny projekt edukacyjny i kulturowy, który od lat porządkuje współczesny chaos dezinformacji, przełamuje tabu oraz sprzeciwia się zbędnemu komplikowaniu tego, co powinno być przedstawiane w sposób prosty i czytelny.
10 lat serii i bardzo dobrze wykorzystany potencjał
Dziesięciolecie istnienia tego cyklu to dobry moment, by spojrzeć jak rzadko w polskiej literaturze dziecięcej trafia się projekt aż tak konsekwentny. To, o czym dorośli ci nie mówią nie rozmienia się na drobne i nie próbuje przypodobać wszystkim naraz. Ma bardzo charakterystyczny styl, rozpoznawalny język i jasno przyświecający cel: oswajać to, co na pozór skomplikowane.
Ważne jest też to, że seria nie traktuje wiedzy jako zestawu definicji do zapamiętania. Tutaj nauka zawsze pozostaje w związku z codziennością. Pieniądze, emocje, ciało, technologia czy klimat nie istnieją w próżni, ale wpływają na decyzje, relacje i poczucie bezpieczeństwa. Być może właśnie dlatego te książki tak dobrze sprawdzają się również w rodzinnej lub szkolnej rozmowie. Czyta się je nie tylko po to, by „wiedzieć więcej”, ale także po to, by łatwiej było nam się ze sobą komunikować.
Relacje – najnowszy tom serii
Najnowsza książka, Relacje, bardzo dobrze wpisuje się w ten schemat. To tom, który skupia się nie na abstrakcyjnych mechanizmach, lecz na czymś, co dotyczy każdego: budowaniu więzi, stawianiu granic, byciu blisko z innymi i rozumieniu, że więzi to fundament bycia w społeczeństwie.
To temat z pozoru oczywisty, ale – na tym poziomie zgłębienia – na pewno wcześniej niezaopiekowany, bo dotyka przyjaźni, konfliktów, kompromisów, potrzeby akceptacji i lęku przed odrzuceniem. Właśnie dlatego Relacje mają szansę stać się jednym z ważniejszych tomów całej serii – bo oferują młodym czytelnikom narzędzia do opisywania spraw, które intensywnie są przez nich procesowane, ale nie zawsze potrafią je w prosty sposób nazwać.
Seria potrzebna bardziej niż kiedykolwiek
Po dziesięciu latach widać wyraźnie, że To, o czym dorośli ci nie mówią nie było jednorazowym sukcesem wydawniczym, lecz długofalową odpowiedzią na bardzo realną potrzebę. Dzieci i nastolatki nie chcą dziś wyłącznie ładnych książek, banalnych morałów, ani tym bardziej suchych faktów. Pragną rozumieć świat, a jeszcze bardziej chcą rozumieć siebie w tym świecie (co jak wiemy, wcale nie jest takie proste). Ta seria od lat pomaga im robić jedno i drugie.
Moje poprzednie recenzje tomów tej serii znajdziecie poniżej:
- Klimat. To, o czym dorośli ci nie mówią,
- Ekonomia. To, o czym dorośli ci nie mówią,
- Sztuczna inteligencja. To, o czym dorośli ci nie mówią,
- Emocje. To, o czym dorośli ci nie mówią,
- Wirus i inne drobne ustrojstwa,
- Sex. To, o czym dorośli ci nie mówią.
FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi
Czym jest seria To, o czym dorośli ci nie mówią?
To, o czym dorośli ci nie mówią to popularnonaukowa seria książek dla dzieci i młodszej młodzieży, która w przystępny, ale nienachalny sposób tłumaczy trudne zagadnienia związane ze światem, społeczeństwem, emocjami i codziennym życiem.
Kto stworzył serię To, o czym dorośli ci nie mówią?
Serię współtworzą Boguś Janiszewski, autor znany z umiejętności wyjaśniania złożonych tematów prostym językiem, oraz Max Skorwider, ilustrator nadający książkom charakterystyczną, dynamiczną i dowcipną formę wizualną.
Dlaczego seria To, o czym dorośli ci nie mówią jest tak popularna?
Popularność tej serii wynika z połączenia ważnych tematów, przystępnego języka, humoru oraz ilustracji, które pomagają lepiej zrozumieć nawet bardzo złożone zagadnienia. To książki, które nie infantylizują młodego czytelnika i zachęcają do rozmowy.
Dla jakiego wieku jest seria To, o czym dorośli ci nie mówią?
Seria jest najczęściej polecana dzieciom od około 9–10 roku życia, ale wiele tomów świetnie sprawdza się również u starszych czytelników, a nawet dorosłych, którzy szukają prostego i ciekawego wprowadzenia do trudnych tematów.
O czym opowiada seria To, o czym dorośli ci nie mówią?
Książki z tej serii poruszają tematy, o których dorośli często mówią zbyt ogólnie albo wcale: ekonomię, politykę, mózg, klimat, sztuczną inteligencję, emocje, dojrzewanie, religię, biznes czy relacje międzyludzkie.
Co wyróżnia serię To, o czym dorośli ci nie mówią na tle innych książek popularnonaukowych?
Serię wyróżnia odważny dobór tematów, publicystyczne zacięcie, partnerskie traktowanie młodego odbiorcy i forma, która łączy wiedzę z lekkością. To nie są klasyczne encyklopedie dla dzieci, ale książki, które pomagają zrozumieć współczesny świat.
O czym jest książka Relacje. To, o czym dorośli ci nie mówią?
Relacje to najnowszy tom serii, poświęcony budowaniu więzi z innymi ludźmi. Książka porusza tematy przyjaźni, konfliktów, kompromisów, bliskości, granic i tego, jak tworzyć wartościowe relacje.
Czy seria To, o czym dorośli ci nie mówią zmieniła książki popularnonaukowe dla dzieci?
Tak, ta seria wyraźnie pokazała, że książki popularnonaukowe dla młodych czytelników mogą być jednocześnie mądre, aktualne, odważne i atrakcyjne formalnie. Dla wielu odbiorców stała się nowym standardem mówienia do dzieci o świecie bez uproszczeń.
