Jeżeli chcemy pokazywać dzieciom świat w całej jego złożoności, nie możemy rezygnować z trudnych tematów. Historie, w których wszyscy postępują uczciwie, a krzywdy czy przemoc nie istnieją, niewiele mówią o życiu. Istnieją przecież zło, cierpienie i niesprawiedliwość. Podobnie jak istotną częścią rzeczywistości jest dobroć, bezinteresowność oraz troska o tych, którzy akurat znaleźli się w potrzebie.
Taką wielowymiarową opowieścią jest Kto zabił naszego koguta? Andersa Sparringa z ilustracjami Pera Gustavssona. Kryminał dla dzieci, w którym nie chodzi wyłącznie o wskazanie mordercy, lecz także o zrozumienie motywów czy konsekwencji pochopnych osądów, ukazania śmierci jako naturalnej części życia oraz natury z jej bezwzględnymi i wrażliwymi stronami.
➜ Tytuł: Kto zabił naszego koguta?
➜ Autor: Anders Sparring
➜ Ilustracje: Per Gustavsson
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Stróżyk-Dembińska
➜ Wydawnictwo: Zakamarki
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Lisica w kurniku. Co może pójść nie tak?
Po gwałtownej wichurze mała lisica Bima oddziela się od rodziny i wiedziona smakowitym zapachem, znajduje schronienie w kurniku. Nietrudno zgadnąć, jak reagują jego mieszkańcy. Lis wśród kur? Nie zapowiada to nic dobrego. Tylko Beata, kura z której zdaniem wyjątkowo liczono się w kurniku, dostrzega w małej Bimie osamotnione dziecko. Postanawia się nią zaopiekować.
Bima próbuje dostosować się do nowych warunków. Zamiast polować – je ziarno, choć trudno pozbyć się jej wizji ucztowania ptasiego mięsa. Udaje się jej mimo wszystko przezwyciężyć instynkty. Kiedy kogut Herman zostaje znaleziony martwy na klepisku, podejrzenie pada jednak właśnie na nią. Lisica dostaje szansę od psa stróżującego i rozpoczyna śledztwo na własną łapę, by odkryć prawdę oraz oczyścić swoje imię.
Czy natura przesądza o winie?
Sparring i Gustavsson zamiast jednak prowadzić narrację skupioną przede wszystkim wokół pytania o winnego, pozwalają czytelnikom rozważyć zagadnienia głębsze, ocierające się niemal o filozoficzną istotę natury tego, kim się jest. Czy wystarczy być lisem, żeby zostać uznanym za sprawcę? Czy o winie rozstrzygają dowody, czy może reputacja? A kiedy dochodzi do tragedii – liczy się tylko to, kto ją spowodował, czy również dlaczego to zrobił?
W Kto zabił naszego koguta? łatwo dostrzec różnice pomiędzy światem zwierząt a ludzi. Od człowieka oczekiwalibyśmy innych motywacji, bycia wiernym jakiemuś kodeksowi moralnemu. Choć w przypadku zwierząt działa to inaczej, bo przecież lis zawsze będzie drapieżnikiem – to jednak nawet lis może czytelników zaskoczyć.
Właśnie dzięki takiemu podejściu do tej historii, jest ona ciekawym studium przypadków, w którym można odnaleźć wiele wartościowych treści. Instynkt nigdy nie będzie tym samym co świadome okrucieństwo, a strach nie usprawiedliwia wydawania wyroku bez dowodów. Ale czy ludzie momentami nie zachowują się niepokojąco podobnie do zwierząt? Czy i im nie zdarza się osądzić kogoś wbrew logice?
Twórcy Rodziny Obrabków odwracają role
Autorzy dobrze wiedzą, jak przemycić ważne pytania do lekkiej, humorystycznej fabuły. Stworzyli przecież Rodzinę Obrabków, o której wielokrotnie pisałam na Bajkochłonce i którą bezwarunkowo uwielbiam – między innymi tomy Rodzina Obrabków i złoty diament, Rodzina Obrabków i dama w boa czy Rodzina Obrabków i srebrny puchar.
Najbardziej uczciwym członkiem rodziny był tam złodziei Ture, mały chłopiec odstający od reszty. W nowej powiastce lisica staje się główną podejrzaną. W obu tych literackich przypadkach twórcy wydają się wybierać bohaterów, którzy dociekają prawa do bycia kimś innym, niż oczekuje tego od nich otoczenie.
W Szwecji książka zdobyła w 2026 roku Crimetime Award dla najlepszego kryminału dziecięcego. To drugie takie wyróżnienie duetu – po tym przyznanym w 2022 roku, gdy nagrodzono Rodzinę Obrabków i damę w boa. Moim jednak zdaniem to nie tylko dobre kryminały, ale błyskotliwe oraz interesujące lektury, które zachęcają dzieci do samodzielnego myślenia.
Kryminał, który zostawia pytania
Kto zabił naszego koguta? w przekładzie Agnieszki Stróżyk-Dembińskiej, to propozycja dla dzieci od 7 lat. Sama śmierć koguta oraz niektóre sceny mogą mocniej poruszyć wrażliwszych odbiorców, dlatego najlepiej czytać tę książkę razem z dorosłym.
Po lekturze warto porozmawiać też o tym, jak łatwo wytypować winnego, kiedy z góry wiemy, kogo chcielibyśmy oskarżyć. Czy też dlaczego nie musimy godzić się na łatkę, którą ktoś nam wcześniej przypiął. Sprawdzajcie dostępność tej pozycji na stronie Wydawnictwa Zakamarki.
FAQ – Kto zabił naszego koguta?
O czym jest książka Kto zabił naszego koguta??
Kto zabił naszego koguta? to kryminał dla dzieci opowiadający o małej lisicy Bimie, która po wichurze znajduje schronienie w kurniku. Kiedy jeden z jego mieszkańców zostaje znaleziony martwy, podejrzenia natychmiast padają na lisicę. Bohaterka rozpoczyna śledztwo, aby udowodnić swoją niewinność.
Dla dzieci w jakim wieku jest książka Kto zabił naszego koguta??
Książkę Andersa Sparringa i Pera Gustavssona polecam dzieciom od 7. roku życia. Łączy humor z zagadką kryminalną, ale porusza również temat śmierci, uprzedzeń i niesprawiedliwości. W przypadku wrażliwszych czytelników warto rozważyć wspólną lekturę z dorosłym.
Czego uczy ta książka?
Książka pokazuje, jak łatwo pomylić podejrzenia z dowodami i oceniać innych przez pryzmat stereotypów. Zachęca dzieci do samodzielnego wyciągania wniosków, poznawania różnych perspektyw oraz zastanowienia się nad motywami i konsekwencjami cudzych działań.
