Jednym ludziom wszystko przychodzi z łatwością – inni muszą wkładać w każdy aspekt swojego życia niewyobrażalną ilość pracy oraz samozaparcia. Mam wrażenie, że Emmanuel Larcenet, znany po prostu jako Manu, postawą jest znacznie bliższy do tego drugiego rodzaju człowieka – przynajmniej tak wynika z biografii jego literackich alter ego.
Codzienna walka to ceniony, francuski komiks obyczajowo-psychologiczny w czterech rozdziałach, który opowiada o fotografie pogrążonym w kryzysie, próbującym odnaleźć sens życia po zawodowym wypaleniu, atakach paniki i zderzeniu z własnym lękiem przed zmianami oraz bliskością.
To historia o autorze, o czytelnikach, o ludziach ogólnie, w której Larcenet mówi o strachu przed śmiercią, pożegnaniem, odpowiedzialnością, ale i przyszłością, która przychodzi niezależnie od tego, czy jesteśmy na nią gotowi. Ukazuje te wątki z takim wyczuciem, że nieważne, kim się jest – bardzo łatwo człowiek utożsamia się z bohaterami Codziennej walki.
➜ Tytuł: Codzienna walka
➜ Scenariusz: Manu Larcenet
➜ Rysunki: Manu Larcenet
➜ Tłumaczenie: Paweł Łapiński
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
O oswajaniu strachu
Nie da się uciec od strachu. Może to niezbyt pocieszające stwierdzenie na początek, ale też nie ma w nim ani grama fałszu. Codzienna walka pokazuje bohaterów, dla których każdy dzień tożsamy jest z jakiegoś rodzaju lękiem. Marco jest pełen obaw, przeraża go wiele rzeczy. A jednak nie poddaje się, bo wie, że w tej walce (często z samym sobą) jest jedyna metoda, żeby istnieć.
Boimy się śmierci, więc kurczowo trzymamy się bliskich. Boimy się bliskości, więc uciekamy od zobowiązań. Boimy się zmian, więc stoimy w miejscu – choć często ograniczamy się w ten sposób i pozbawiamy mnóstwa możliwości. Ten komiks pokazuje, że jeśli człowiek przestaje się bać całkowicie, to nie dlatego, że osiągnął jakiegoś rodzaju spokój absolutny, ale dlatego, że wycofał się z życia – poddał się. Marco stale odczuwa strach, ale w jego lęku jest przecież pulsująca obecność świata, powód dla którego warto próbować.
Jaki jest Marco?
Nasz fotograf, główny bohater, nie jest postacią nieustraszoną czy pewną siebie. Jest przepełniony wątpliwościami, ale być może to jeden z głównych powodów, dla którego czytelnikom wydaje się tak bliski.
Jako artysta znalazł się w momencie, w którym nie potrafi już jasno odpowiedzieć ani na pytanie o własną tożsamość, ani na pytanie o sens swojej pracy (trochę tu mamy nawiązanie do innego komiksu Larceneta, czyli Terapii grupowej). Choć porzucił fotografię wojenną, mając nadzieję uwolnić się od obrazów z tamtych dni, to jednak doświadczenia, których stał się częścią, nie chcą tak łatwo wyblaknąć – nawet pod wpływem czasu.
Lęk przed ojcostwem, czyli strach przed zmianą
Marco zamieszkał gdzieś na odludziu, z dala od rodziny. Jego jedynym towarzyszem stał się kot Adolf – dzięki któremu zresztą poznał Émilie. Dobrze mu się z nią układało, ale kobieta wkrótce zapragnęła zrobić krok naprzód i wejść w kolejny etap życia. Marca taka perspektywa przerażała – i to nie tylko ze względu na kwestię potencjalnego ojcostwa. Tak naprawdę chodziło o coś jeszcze bardziej elementarnego: o lęk przed nieodwracalnym.
Dziecko w tym komiksie jest pewnego rodzaju symbolem zmiany perspektywy oraz motywacją dla bohaterów do określenia się, zajęcia jakiegoś stanowiska. Napięcie wokół ojcostwa oraz zobowiązań to jeden z ważniejszych tematów tej historii. W pewnym momencie staje się on jeszcze bardziej istotny ze względu na żałobę po ojcu oraz rodzinne zawirowania.
Codzienna walka nie powie jasno czytelnikowi po jakiej stronie rodzicielstwa stanąć. Nie obieca, że bycie rodzicem naprawi wszystkie problemy lub wręcz przeciwnie – sprawi, że świat się komuś zawali. Ta historia pokazuje jednak, że strach przed rodzicielstwem wynika przede wszystkim ze strachu przed samym sobą w nowej sytuacji. To efekt braku zaufania oraz zagłębiania się we własne lęki.
Między śmiercią a nowym życiem
No właśnie, bo w Codziennej walce Larcenet ustawia na przeciw siebie doświadczenia pozornie skrajne, a jednak w ludzkim życiu bardzo bliskie. Czasem ze strachu ktoś odbiera sobie życie, a innym razem ktoś doświadcza bycia ojcem. Między tymi dwoma wydarzeniami rozciąga się cała skala ludzkiego jestestwa.
Larcenet pokazuje, że życie nie układa się liniowo i nie gwarantuje kolejno następujących po sobie etapów. Często wszystko dzieje się naraz: strata, lęk, pragnienie bliskości, ucieczka i konieczność podjęcia trudnej decyzji. To od konkretnego przypadku zależy, jak sobie z tym poradzi (dobrze to zresztą widać w samym komiksie).
Dlatego tak trudno czytać tę pozycję wyłącznie jako opowieść o jednostkowym kryzysie. To znacznie głębsza historia o kondycji człowieka, który nie dojrzewa w romantycznym świetle wielkich olśnień, lecz w chaosie zwykłej codzienności. To nie batalia o spektakularne zwycięstwo, ale próba przeżycia dnia, spotkania, związku i przyszłości bez całkowitego poniesienia klęski. Larcenet opowiadając więc o tym, co małe i zwyczajne, doskonale trafia w sedno tego, czym ogólnie jest życie.
Komiks, który jest o istocie człowieczeństwa
Wybitność Codziennej walki opiera się w dużej mierze właśnie na jej autentyczności. Nawet jeśli czytelnik nie jest fotografem, nie mieszka na francuskiej prowincji, nie przeżywa dokładnie tych samych kryzysów oraz nie stoi przed decyzją o zostaniu rodzicem – to i tak może przejrzeć się w postaci Marco jak w lustrze.
Dzięki temu, że artysta bazuje na emocjach bezradności, wstydu, ale i nadziei czy braterstwa – komiks staje się opowieścią o dużo większym znaczeniu – o tym, jak trudno jest czasami dorosnąć do własnego życia.
Pomaga w tym również warstwa graficzna. Larcenet nie rysuje w sposób realistyczny, wydumany. On używa wielu kolorów, przerysowuje postaci, ale jednocześnie jest bardzo uporządkowany. Jego rysunki są szalenie przystępne i bardzo czytelne, pozwalają więc skupić się w pełni na historii.
Czy warto sięgnąć po Codzienną walkę?
Nieprzypadkowo komiks ten uchodzi za jeden z najważniejszych w dorobku Larceneta i został nagrodzony m.in. na festiwalu w Angoulême. To opowieść o rodzinnych tajemnicach, o lęku, pracy twórczej, żałobie, o dojrzewaniu do bliskości i o tym, że codzienność bywa trudniejsza niż można to sobie wyobrazić.
Codzienna walka jest dziełem wybitnym. Serwuje czytelnikom emocjonalny rollercoaster. Bawi się koncepcją strachu. Jednocześnie jest przewodnikiem po meandrach życia, doświadczonym obserwatorem – kimś, kogo warto wysłuchać. Bardzo polecam tą opowieść dojrzałym czytelnikom.
Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Mandioca.
FAQ
O czym jest komiks Codzienna walka Manu Larceneta?
Codzienna walka to komiks obyczajowo-psychologiczny o fotografie, który po zawodowym i emocjonalnym kryzysie próbuje na nowo ułożyć sobie życie. To opowieść o lęku, zmianie, relacjach, dojrzewaniu do bliskości i o codziennych zmaganiach, które bywają znacznie trudniejsze, niż można byłoby zakładać.
Kim jest główny bohater Codziennej walki?
Głównym bohaterem komiksu jest Marco, fotograf zmagający się z atakami paniki, wypaleniem i poczuciem zagubienia. To postać bardzo ludzka, zupełnie nieheroiczna, pełna wątpliwości oraz emocjonalnych wątpliwości, dlatego tak łatwo się z nią utożsamić.
Czy Codzienna walka to komiks o depresji i lęku?
Tak, ale nie wyłącznie. To komiks, który porusza temat lęku, kryzysu psychicznego i trudności w odnalezieniu sensu, ale równie mocno opowiada o miłości, rodzinie, pracy twórczej, dojrzewaniu i odpowiedzialności za własne życie.
Dlaczego Codzienna walka jest uznawana za ważny komiks?
Ten tytuł uchodzi za jedną z najważniejszych francuskich powieści graficznych XXI wieku, ponieważ pokazuje, jak dojrzale komiks może opowiadać o psychice, codzienności, żałobie, relacjach i lęku przed zmianą. To dzieło cenione zarówno za warstwę emocjonalną, jak i artystyczną.
Dlaczego warto przeczytać Codzienną walkę?
Bo to komiks, który nie bazuje na wielkich wydarzeniach, a mimo to mówi o życiu w wyjątkowo przejmujący sposób. Jeśli ktoś szuka historii dojrzałej, poruszającej i prawdziwej emocjonalnie, Codzienna walka może okazać się jedną z najważniejszych lektur komiksowych.
