Radek Rak, laureat Nagrody Literackiej Nike, tym razem wziął na warsztat książkę dla dzieci. Maja i czas motyli to opowieść o jedenastoletniej dziewczynce żyjącej w dwóch domach po rozstaniu rodziców, a zarazem historia mocno zakorzeniona w przyrodzie oraz rzeczywistym krakowskim pejzażu doliny Drwinki.
Gdybym miała opisać tę książkę jednym tylko słowem, byłoby to słowo: cudowna. Autor w Maja i czas motyli przedstawia perspektywę bohaterki tak przekonująco, że nie mam wątpliwości, że czytam o kimś prawdziwym – kimś z krwi i kości. Chociaż nie istnieje żadne konkretne potwierdzenie, że to historia stworzona na kanwie autentycznych wydarzeń.
➜ Tytuł: Maja i czas motyli
➜ Autor: Radek Rak
➜ Ilustracje: Aleksandra Krzanowska
➜ Wydawnictwo: Powergraph
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
O czym jest Maja i czas motyli?
Nastolatka mieszka tydzień z mamą, a tydzień z tatą. Po rozstaniu rodziców jej świat się rozpada – znika poczucie bezpieczeństwa, a pojawia się niepewność i poczucie zagubienia. Tata wynajmuje pokój w starym ,,Domu pod Dębami”, mama z kolei układa sobie życie na nowo w mieszkaniu na zamkniętym osiedlu. Maja próbuje się odnaleźć pomiędzy nową rzeczywistością, wstydem i potrzebą zachowania choćby resztek normalności w całym tym chaosie.
Fabuła nie zamyka jednak dziewczyny w jednowymiarowej tematyce rozwodu rodziców. Zamiast tego pokazuje dorastające dziecko, które w tym nieuporządkowanym świecie, na pozór znacznie bardzie skomplikowanym, odnajduje schronienie, zachwyt, ciekawość i spokój. W starym domu, na strychu, w ogrodzie, wśród małych żyjątek, które dla innych często pozostają niewidzialne – Maja znajduje swój własny azyl.
Natura, która niesie wytchnienie i spokój
Książka ma niecodzienną formę. Fabularne rozdziały przeplatają się z krótkimi, przyrodniczymi wstawkami. Natura bowiem jest tu bardzo znaczącym elementem – czymś, co pozwala znaleźć bohaterce wytchnienie i spokój.
Tym, co w wybitny sposób łączy strefę fikcji oraz realizmu, są ilustracje. Aleksandra Krzanowska stworzyła subtelne rysunki, które za pomocą wygaszonej palety barw, monochromatyczności oraz plam kolorystycznych tworzą baśniowo-obyczajowy pejzaż. Niektóre obrazki bez pudła mogłyby ilustrować książki przyrodnicze, inne – bajki dla najmłodszych. W tym koncepcie jest jednak wyjątkowa spójność, która zachwyca całokształtem, poetyckością oraz symboliką.
W Mai i czasie motyli pojawia się więc motyw biologicznych ciekawostek splecionych z historią bohaterki. Radek Rak i Aleksandra Krzanowska budują opowieść o jedności człowieka z naturą, ale robią to w sposób naturalny. Przyroda nie jest tu pretekstem do nauki, ale czymś, co reguluje nastrój oraz przynosi ukojenie.
Bardzo porusza mnie też sposób, w jaki Maja daje do zrozumienia, że czuje się bezpiecznie ze swoimi tajemnicami. A tymi tajemnicami są właśnie żyjątka, którymi się otacza i które mieszkają razem z nią oraz innymi współlokatorami starego domu. Nieważne, czy są to zimujące na strychu nietoperze, czy ukrywające się za dnia rybiki – wszystkie te drobne istnienia współtworzą jej prywatny, zamknięty wszechświat. Świat, do którego nie każdy ma dostęp, ale który pozwala jej przetrwać trudne chwile.
Dziesięć miesięcy w świecie Mai
Bardzo spodobał mi się również sam układ książki. Rozdziały zostały w niej zebrane w większe działy oraz oznaczone konkretnymi miesiącami, w których toczy się akcja. Ten podział porządkuje narrację oraz wyraźnie ukazuje upływ czasu. Maja i czas motyli to przecież historia przemiany, a może nawet przeobrażenia – i to nie tylko motyli.
Bohaterka dojrzewa, zaczyna inaczej patrzeć na pewne rzeczy. Uczy się nie przejmować tym, na co nie ma wpływu oraz czerpać z tego, co naprawdę sprawia jej radość. Człowiek – podobnie jak świat wokół niego – nie trwa w jednym stanie na zawsze. Czasami coś musi się zakończyć, żeby można było powitać nowy początek. To bardzo ładne i uniwersalne przesłanie.
Błyskotliwy styl, humor oraz słowotwórstwo
Ogromnie cenię u Radka Raka to, że potrafi pisać o tak ważnych sprawach w lekki oraz przystępny sposób. Choć mamy do czynienia z książką – jakby nie było – o mierzeniu się z wewnętrznymi troskami, tekst pozostaje pełen ciepła, wrażliwości i otwartości na innych oraz świat. To nie jest literatura, która chce wyłącznie „zaopiekować trudny temat”, ale pozycja, w której będzie mogło się przejrzeć wielu czytelników.
Błyskotliwy styl, zabawny język, słowotwórstwo – wszystko to, co lubię. Historia pełna jest uważności i ciekawości świata. Ta lekkość nie unieważnia jednak problemów bohaterki, ale sprawia, że opowieść staje się prawdziwsza. W dzieciństwie przecież właśnie tak to bywa: nawet w czasie największych perturbacji można jednocześnie cierpieć, śmiać się, zachwycać i obserwować rzeczywistość z nieustającą ciekawością.
Czy warto przeczytać Maję i czas motyli?
Byłoby bardzo szkoda, gdybyście nie znaleźli na nią czasu. Maja i czas motyli jest opowieścią o dziecięcych lękach, o zmianie, o wstydzie, o potrzebie schronienia, ale też o tym, że świat wciąż potrafi być pełen cudów – nawet wtedy, gdy w domu nie wszystko układa się tak, jak powinno.
Dla mnie to książka naprawdę piękna: ciepła, mądra, zabawna, chwilami wzruszająca, a przy tym bardzo dobrze napisana. Taka, która zostawia po sobie nie tylko cały wachlarz emocji, ale też rodzaj pewnego wyciszenia. Bardzo mocno ją polecam wszystkom powyżej 9. lat.
Sprawdzajcie dostępność książki na stronie Wydawnictwa Powergraph.
FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi
O czym jest książka Maja i czas motyli?
Maja i czas motyli to opowieść o jedenastoletniej dziewczynce, która próbuje odnaleźć się w nowej rzeczywistości po rozstaniu rodziców. To jednak nie tylko książka o rodzinnych zawirowaniach, ale również czuła historia o naturze, dziecięcej wrażliwości i szukaniu ukojenia w świecie natury.
Dla jakiego wieku jest książka Maja i czas motyli?
To bardzo dobra propozycja dla dzieci w wieku od około 9 lat, ale książkę z powodzeniem mogą czytać także starsi czytelnicy oraz dorośli, którzy szukają mądrej literatury dziecięcej, poruszającej ważne emocjonalnie tematy.
Czy Maja i czas motyli to książka o rozwodzie?
Tak, ale nie tylko. Rozstanie rodziców stanowi w niej ważne tło dla historii, jednak książka skupia się szerzej na dziecięcych emocjach, poczuciu bezpieczeństwa, zmianach oraz próbie oswojenia nowej codzienności.
Dlaczego natura jest tak ważna w książce Maja i czas motyli?
Natura pełni w tej opowieści wyjątkową rolę, ponieważ staje się dla Mai przestrzenią spokoju, schronienia i uważnej obserwacji. Przyrodnicze wstawki nie są tu dodatkiem, ale ważną częścią historii i sposobem opowiadania o emocjach bohaterki.
Czy Maja i czas motyli to książka przyrodnicza?
Nie w dosłownym sensie, choć zawiera elementy przyrodnicze. To przede wszystkim powieść obyczajowa dla dzieci, w której wiedza o naturze została wpleciona w fabułę oraz emocjonalną historię głównej bohaterki.
Co wyróżnia Maję i czas motyli na tle innych książek dla dzieci?
Książkę wyróżnia wiarygodnie pokazana dziecięca perspektywa, ciepły i błyskotliwy język, a także nietypowa forma, w której rozdziały fabularne przeplatają się z krótkimi fragmentami poświęconymi przyrodzie. To połączenie sprawia, że historia jest jednocześnie poruszająca, mądra i pełna subtelnego uroku.
Czy warto przeczytać Maję i czas motyli?
Tak, szczególnie jeśli szuka się wartościowej książki dla dzieci o emocjach, zmianach i relacji człowieka z naturą. To tytuł, który może poruszyć zarówno młodszych, jak i dorosłych czytelników.
Jaką tematykę porusza Maja i czas motyli?
Książka porusza temat rozstania rodziców, dziecięcego wstydu, samotności, potrzeby bezpieczeństwa, dorastania, obserwacji przyrody oraz odnajdywania ukojenia w świecie, który nie zawsze jest prosty i przewidywalny.
