Leopold Chauveau należy do tego typu autorów, których twórczość dla dzieci wydaje się jednocześnie odkryciem i… doskonałą reprezentacją bajek z przeszłości. Francuski lekarz, rzeźbiarz oraz ilustrator, tworzący na początku XX wieku, pisał historie dla własnych synów – pełne czarnego humoru, antropomorficznych zwierząt i przewrotnej mądrości.
Nakładem wydawnictwa Noir sur Blanc ukazały się już Cudowne kuracje doktora Popotama oraz Królik, królewna i marmolada – książki, które pokazały, że dziecięca literatura może zawierać elementy przyrodniczej bezkompromisowości, jeżeli są one właściwie uzasadnione oraz przeplatane czułością. Nie ma co bowiem mydlić dzieciom oczu, że świat pozbawiony jest brutalności i bezwzględności. Kura i kaczor, w przekładzie Marii Raczkiewicz-Śledziewskiej, domyka tę trylogię w sposób wyjątkowo sugestywny.
➜ Tytuł: Kura i kaczor
➜ Autorka: Léopold Chauveau
➜ Ilustracje: Léopold Chauveau
➜ Tłumaczenie: Maria Raczkiewicz-Śledziewska
➜ Wydawnictwo: Noir sur Blanc
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Kura i kaczor – klasyka o prawdziwym świecie
Fabułę poprzedza zakulisowa informacja o powstaniu bajki autora, jak i kilka słów wstępu od Grzegorza Kasdepke (tak jak w częściach poprzednich). Stara, chuda wieśniaczka wyrusza na targ z koszem, w którym niesie kurę i kaczora przeznaczonych na sprzedaż. W koszyku jest także cuchnący ser – detal wprowadzający czytelnika w ton historii oraz jej absurdalny wymiar. Kiedy staruszka zasypia pod drzewem, tytułowy drób korzysta z okazji i ucieka.
Wbrew pozorom, nie jest to jednak urocza historia o odzyskanej wolności. Ucieczka szybko zamienia się w ciąg coraz dziwniejszych oraz pełnych ryzykownych decyzji wątków: umknięcie rzeką, złapanie się na haczyk oraz wyspa, która oferuje tylko iluzoryczne schronienie. Chauveau za pomocą nagłych zwrotów akcji oraz bezustannego balansowania na granicy komizmu i grozy, pokazuje jaki naprawdę jest świat. Dzięki jednak jego błyskotliwemu sposobowi opowiadania i charyzmatycznym bohaterom bajka nie przytłacza, a lekko prowadzi czytelnika do nieuchronnego finału.
Bajka, która jest odzwierciedleniem bezwzględnej natury
To, co wyróżnia Kurę i kaczora na tle wielu współczesnych książek dla dzieci, to bezkompromisowy ton. Bajki pisane obecnie często celowo unikają niektórych tematów, uznając je za nieodpowiednie lub kontrowersyjne. W przypadku Chauveau okrucieństwo nie oznacza jednak epatowania przemocą. To raczej uczciwe nazwanie tego, że:
- zwierzęta w dużej mierze są dla człowieka tylko towarem (niestety);
- los bywa bezlitosny, a często nasze położenie może zdecydować o pomyślności lub pechu;
- bohaterowie podejmują samodzielne decyzje, które także mają swoje realne konsekwencje.
Chauveau wyposażył kurę jak i kaczora w ludzkie cechy – ale choć prowadzą one między sobą rozmowy, są także niezwykle związane z tym, jakimi konkretnie są zwierzętami. Dzięki temu dzieci mają szansę doświadczyć świata w jego prawdziwej postaci – bez idealizowania, moralizowania czy udawania, że niektóre zwierzaki mogą być najlepszymi przyjaciółmi, podczas kiedy w naturze postrzegają się wyłącznie jako pożywienie.
Książka, która oswaja lęki
Czy Kura i kaczor jest więc lekturą odzierającą z ideałów? Z pewnością istnieje w niej pewien element pesymizmu i realizmu połączonego z humorem – gorzkim dowcipem, absurdalnymi sytuacjami oraz dialogami. Taka lektura będzie niebywale wartościowa. To właśnie dzięki takim książkom (jak i za sprawą klasycznych, starych baśni) można nauczyć się oswoić lęk oraz nadać trudnym doświadczeniom symboliczny wymiar.
Dla kogo jest Kura i kaczor?
Kura i kaczor to jedna z tych książek, które wymykają się prostym definicjom. Bogata w symbolikę oraz filozoficzny kontekst, może stać się fundamentem do rozmów na ważne tematy. Z tego powodu sprawdzi się zarówno dla dzieci od około 6. lat jako lektura do wspólnego czytania i dyskutowania, ale również pozycja odpowiednia, żeby sięgnąć po nią np. w szkole czy nawet już w dojrzałym, dorosłym życiu.
Jeśli dopiero zaczynacie przygodę z literaturą Leopolda Chauveau, Kura i kaczor będzie wymagającym, ale niezwykle satysfakcjonującym początkiem Waszej przyjaźni. Książkę znajdziecie na stronie wydawnictwa Noir sur Blanc.
FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi
1. O czym jest książka Kura i kaczor?
Kura i kaczor to groteskowa baśń o tytułowym drobiu, który ucieka z koszyka kobiety wiozącej go na targ. Ucieczka szybko zamienia się w pełną niebezpieczeństw podróż: pogoń właścicielki, spotkanie z bocianicą i kolejne próby ocalenia własnej skóry. To historia o wolności, przypadkowości losu oraz konsekwencjach podejmowanych decyzji.
2. Dla jakiego wieku przeznaczona jest Kura i kaczor?
Wydanie Noir sur Blanc jest rekomendowane mniej więcej od 6. roku życia, ale to raczej dolna granica. Młodsze dzieci skorzystają z lektury razem z dorosłym, starsze (9–12 lat) dostrzegą więcej niuansów groteski i pytań filozoficznych, które autor ukrył pod warstwą humoru.
3. Kim jest autor książki Kura i kaczor?
Autorem jest Leopold Chauveau – francuski lekarz, rzeźbiarz i pisarz tworzący na początku XX wieku. Pisał historie dla własnych synów, łącząc czarny humor, okrucieństwo natury i czułość wobec dziecięcej wrażliwości. Jego proza dla dzieci jest dziś odkrywana na nowo jako ważny głos w historii literatury dziecięcej.
4. Jak Kura i kaczor ma się do wcześniejszych książek Chauveau wydanych po polsku?
Kura i kaczor bardzo wyraźnie nawiązuje do tonu znanego z Cudownych kuracji doktora Popotama oraz Królik, królewna i marmolada. Podobnie jak tam, pojawia się tu czarny humor, absurd i okrutna strona baśni, ale konstrukcja fabuły jest jeszcze bardziej skondensowana, a relacje między komizmem i grozą – podkreślone. Dla czytelników znających wcześniejsze tytuły to naturalne domknięcie „tryptyku” Chauveau.
5. Czy Kura i kaczor jest odpowiednia dla wrażliwych dzieci?
Książka nie unika tematyki okrucieństwa: bohaterowie są traktowani jak towar, grozi im śmierć, a świat bywa bezlitosny. Groza równoważona jest jednak groteską oraz humorem, a lektura z dorosłym pozwala oswoić trudniejsze sceny. Dla bardzo wrażliwych czytelników warto najpierw samemu sprawdzić książkę i zdecydować, czy to dobry moment na taki rodzaj opowieści.
