Kubuś i przyjaciele z 2011 roku jest animacją, którą jako jedną z pierwszych pokazałam swojemu synowi. Bardzo lubimy ten film – jego subtelny humor, klasyczną animację i historię, która wydobywa esencję z najmilszego z dziecięcych, literackich bohaterów. 

Kiedy więc dowiedziałam się o komiksie na jego podstawie, bardzo ucieszyła mnie możliwość obejrzenia tej opowiastki ponownie – tym razem jednak w nieco innej formie. 

➜ Tytuł: Kubuś i przyjaciele
➜ Scenariusz: praca zbiorowa
➜ Rysunki: praca zbiorowa
➜ Tłumaczenie: Ewa Karwan-Jastrzębska
➜ Wydawnictwo: Egmont Polska
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją, dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Wydawnictwo Egmont wydało Kubusia i przyjaciół jako imponujący album w twardej oprawie, z dodatkowo efektownymi barwionymi brzegami. Dlaczego akurat teraz? Nie jest to przypadek, ponieważ w 2026 roku mija dokładnie 100 lat od pierwszego wydania Winnie-the-Pooh A.A. Milne’a. Disney również świętuje w tym roku stulecie bohatera, którego pierwsza literacka przygoda ukazała się dokładnie w październiku 1926 roku.

Kubuś Puchatek z klocków LEGO

Czy Kubuś i przyjaciele jest adaptacją filmu?

Tak – i to bardzo wierną. Oryginalny tytuł publikacji brzmi Disney Winnie the Pooh Cinestory Comic. Cinestory Comic w tej nazwie oznacza rodzaj komiksu, który różni się od tradycyjnej powieści graficznej. Zamiast nowych rysunków wykorzystuje się w nim bowiem kadry pochodzące bezpośrednio z animacji. Stopklatki zostają skomponowane na stronach w komiksową sekwencję, a dialogi umieszcza się w komiksowych dymkach. 

Można więc powiedzieć, że to coś pomiędzy komiksem a filmem storyboardem, ale już po realizacji filmu ;-). Dla nas takie proste rozwiązanie ma sporo uroku. Skoro tak bardzo lubimy film Kubuś i przyjaciele, zupełnie nie przeszkadza nam oglądanie znajomych scen klatka po klatce i powracanie do nich podczas lektury.

Dlaczego film Kubuś i przyjaciele nadal ujmuje?

Animacja z 2011 roku nie próbowała za wszelką cenę unowocześniać Kubusia. Reżyserzy Stephen Anderson i Don Hall bazowali zarówno na prozie Milne’a, jak i klasycznych disneyowskich animacjach. Twórcy pojechali nawet do Ashdown Forest, czyli lasu, który inspirował Stumilowy Las, oraz studiowali oryginalne ilustracje E.H. Sheparda. Zdecydowali się też na tradycyjną, ręcznie rysowaną animację, ponieważ – jak tłumaczył Hall w „Los Angeles Times” – właśnie taki sposób pokazania historii najlepiej pasował do świata Kubusia. 

Film został zainspirowany pięcioma historiami A.A. Milne’a. Odnajdziecie więc tu wątki, w których Kłapouchy gubi ogon, tajemnicza wiadomość Krzysia wywołuje zamieszanie z Bendezarem, a mieszkańcy Stumilowego Lasu wpadają w rozmaite pułapki… zastawiane właściwie przez nich samych. Wszystko spaja oczywiście postać Kubusia, który niezależnie od skali problemów, nie przestaje myśleć o miodku (a właściwie to miotku).

Kubuś Puchatek do czytania i oglądania

Kubuś i przyjaciele w komiksowym wydanie nie zastąpi Wam filmu, ale też nie taka jest jego rola. To raczej jego papierowy odpowiednik, który ponownie pozwoli powrócić do chwil sprzed ekranu, ale też niespiesznie podziwiać każdy kadr i cieszyć się poznawaną fabułką.

Sprawdzi się więc szczególnie u tych czytelników, którzy film już znają i lubią. My do tej grupy zdecydowanie należymy. Możliwość ponownego zanurzenia się w tej konkretnej wersji Stumilowego Lasu, okazała się zaskakująco przyjemnym doświadczeniem.

A barwione brzegi? Są przysłowiową wisienką na torcie tego wydania, które w roku setnych urodzin Kubusia ma wszelkie predyspozycje, żeby trafić nie tylko na półkę dziecka, lecz także dorosłego kolekcjonera. 

Sprawdzajcie dostępność Kubusia i przyjaciół na stronie Wydawnictwa Egmont.

FAQ – Kubuś i przyjaciele

Czym jest komiks Kubuś i przyjaciele?

Kubuś i przyjaciele to komiksowa adaptacja filmu animowanego Disneya Winnie the Pooh z 2011 roku. Publikacja wykorzystuje kadry pochodzące z animacji, ułożone w formie komiksowych plansz z dymkami i dialogami.

Czy Kubuś i przyjaciele to komiks na podstawie filmu?

Tak. Album należy do formatu Cinestory Comic, czyli komiksów tworzonych na bazie stopklatek z filmu. Dzięki temu czytelnik może śledzić znaną historię niemal scena po scenie, ale we własnym tempie.

Na jakim filmie oparto komiks Kubuś i przyjaciele?

Komiks powstał na podstawie disneyowskiej animacji Kubuś i przyjaciele z 2011 roku, wyreżyserowanej przez Stephena Andersona i Dona Halla.

O czym jest Kubuś i przyjaciele?

Historia rozgrywa się w Stumilowym Lesie. Kłapouchy gubi ogon, mieszkańcy próbują mu pomóc, a nieporozumienie związane z wiadomością Krzysia prowadzi do kolejnych zabawnych wydarzeń. Jak zwykle ważnym motywem pozostaje również nieustanne poszukiwanie miodu przez Kubusia.

Czy komiks Kubuś i przyjaciele zawiera nowe ilustracje?

Nie w tradycyjnym sensie. Zamiast rysunków przygotowanych specjalnie do komiksu wykorzystano kadry pochodzące bezpośrednio z filmu animowanego. To właśnie odróżnia Cinestory Comic od klasycznej adaptacji komiksowej.

Czy Kubuś i przyjaciele ma barwione brzegi?

Tak. Jedną z cech tego wydania są barwione brzegi, które nadają albumowi bardziej kolekcjonerski charakter i dobrze wpisują się w jubileuszowy rok Kubusia Puchatka.

Ile lat ma Kubuś Puchatek w 2026 roku?

W 2026 roku mija 100 lat od pierwszego wydania książki Winnie-the-Pooh A.A. Milne’a z 1926 roku. Z tego powodu nowe publikacje z Kubusiem pojawiające się w tym roku mają dodatkowy jubileuszowy kontekst.

Czy warto kupić komiks Kubuś i przyjaciele, jeśli dziecko zna już film?

Tak, szczególnie jeśli dziecko lubi tę animację. Komiks pozwala wrócić do znajomych scen, zatrzymać się przy ulubionych momentach i przeżywać historię niespiesznie.

Dla kogo jest komiks Kubuś i przyjaciele?

To propozycja przede wszystkim dla dzieci lubiących Kubusia Puchatka i film Kubuś i przyjaciele, ale także dla dorosłych fanów Disneya oraz kolekcjonerów zainteresowanych jubileuszowym wydaniem z barwionymi brzegami.

Artykuł Kubuś i przyjaciele – komiks z barwionymi brzegami na 100-lecie Puchatka pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Cyril Pedrosa i Taiyō Matsumoto udowadniają, że niemal ten sam komiksowy scenariusz może dostarczyć różnych emocji, jeżeli siada do niego dwóch innych artystów. W Nanbanjin czytelnik dostaje wybór – lekturę zaczynamy od przedniej lub tylnej okładki. Przednia jest perspektywą Cyrila Pedrosy (od Złotego Wieku), zgodnie z zachodnim kierunkiem czytania. Opowieść Taiyō Matsumoto zaczyna się po przeciwnej stronie i prowadzi od prawej do lewej, charakterystycznej dla Japonii. 

Obaj twórcy ze swoimi historiami zmierzają do środka książki – splatając w jednym uścisku historie dwóch tak bardzo różniących się od siebie bohaterów: Fernando oraz Shōbeia.

➜ Tytuł: Nanbanjin
➜ Autorzy: Cyril Pedrosa, Taiyō Matsumoto
➜ Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Co oznacza Nanbanjin?

Japonia, pierwsza połowa XVI wieku. Na wyspie Tanegashima pojawia się Fernando, portugalski marynarz, który zupełnie nie przypomina członków tamtejszej społeczności. Miejscowym jawi się jako olbrzym, albo nawet demon. Fernando nie rozumie lokalnego języka, a po wyrzuceniu go na brzeg przez spienione fale, czuje się osłabiony i zagubiony.

Tytułowy termin nanbanjin wywodzi się z japońskiego określenia używanego wobec przybyszów z innych krajów, także Europy – czyli obcych „barbarzyńców z południa”. Fernando jest więc od początku definiowany, jako ktoś niebezpieczny, nieobliczalny, inny. Wyróżnia się wyglądem, językiem, zachowaniem i pochodzeniem. Wzbudza lęk i burzy poczucie bezpieczeństwa – do czasu.

Z czasem, gdy poznaje język, wykazuje się pracowitością oraz łagodnością, ludzie powoli się do niego przekonują i z nim oswajają.

Fernando rodzi się na nowo

Fernando daleki jest jednak od postaci przypadkowego podróżnika, który nie ma nic na swoim sumieniu. To człowiek po przejściach, który nie tylko podejmował bardzo złe decyzje w swoim życiu, ale co gorsza – krzywdził innych.

W retrospekcjach z jego dzieciństwa jawi się jednak obraz wrażliwego chłopca, posiadającego bardzo silną więź ze zwierzętami. Niestety, los od samego początku go nie oszczędzał. Być może na skutek splotów akcji oraz doświadczania przemocy, Fernando musiał stać się innym człowiekiem, żeby przetrwać.

Kiedy więc morze wyrzuca go na japoński brzeg, są to dla niego w pewien sposób ponowne narodziny. Przygarnięty przez starego rybaka Shōbeia, powoli zaczyna tworzyć obraz siebie od podstaw. U Pedrosy możemy zagłębić się w tę postać, dostrzec jego emocje. To perspektywa człowieka, który zostaje wrzucony w obce środowisko i musi uczyć się wszystkiego od nowa – jak dziecko.

Jedna historia opowiedziana na dwa sposoby

To jednak dopiero połowa Nanbanjin – dosłownie. Kiedy docieramy do środka komiksu, okazuje się, że jest to jego fabularny koniec. Poznaliśmy wydarzenia i bohaterów. Przynajmniej częściowo, bo po rozpoczęciu ponownego czytania – tym razem w interpretacji Matsumoto – okazuje się, że sporo jednak przeoczyliśmy.

Pedrosa opowiada więc przede wszystkim historię Fernanda. Dzięki niemu poznajemy przeszłość Portugalczyka, jego wspomnienia, lęki i doświadczenia. Matsumoto rzuca jednak światło na drugą stronę tej historii – pokazuje ją nam oczami mieszkańców Tanegashimy. To, co dla Fernanda było tajemniczym gestem czy niezrozumiałym zachowaniem, przefiltrowane przez narrację i wzbogacone o kontekst kultury japońskiej, staje się czymś naturalnym i oczywistym.

Ponownie zanurzając się więc w tę opowieść, zupełnie nie ma się wrażenia, że drugi raz czytamy to samo. Tym bardziej, że i wydanie tego komiksu zasługuje na uwagę. Do tych dwóch narracji wybrano dwa zupełnie inne rodzaje papieru, pasujące do stylu i charakteru rysunków. Choć rozkładówki różnią się od siebie wizualnie, niezmiennie tworzą spójną, zachwycającą całość.

Żeby zrozumieć obcego, trzeba zmienić perspektywę

Początkowo może wydawać się, że to Shōbei ratuje Fernanda. Starszy Japończyk pomaga rannemu Portugalczykowi, oferuje mu schronienie i szansę, by dojść do siebie. Dopiero po pełnej lekturze okazuje się jednak, że oni obydwoje sobie pomogli.

Los połączył mężczyzn, których dzieliło niemal wszystko: pochodzenie, język, wiek, zwyczaje i doświadczenia. Teoretycznie trudno wyobrazić sobie bardziej przypadkowy początek znajomości. A jednak właśnie ta relacja przerodziła się w serdeczną przyjaźń.

Nanjbanjin pokazuje, że wiele granic między ludźmi istnieje głównie dlatego, że sami je wcześniej wyznaczyliśmy. Kiedy dwoje ludzi spotyka się w odpowiednim momencie i każde z nich odczuwa potrzebę towarzystwa i wsparcia – różnice przestają być widoczne. Liczy się wówczas choć nić porozumienia, której niewiele potrzeba. Często wystarczą tylko chęci.

Bywa więc i tak, że los robi nam psikusa stawiając na drodze kogoś, z kim pozornie nic nas nie łączy. Może jednak okazać się, że właśnie ta osoba była nam najbardziej potrzebna. 

Sprawdzajcie dostępność tego komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – komiks Nanbanjin

Co oznacza słowo „nanbanjin”?

Nanbanjin to historyczne japońskie określenie odnoszące się do zagranicznych przybyszów, m.in. Portugalczyków i Hiszpanów. W komiksie odnosi się konkretnie do Fernanda – Portugalczyka, który trafia do XVI-wiecznej Japonii.

O czym jest komiks Nanbanjin?

Nanjbanjin opowiada historię portugalskiego marynarza Fernanda, który po dramatycznych wydarzeniach trafia na japońską wyspę Tanegashima. Pomaga mu starszy Japończyk Shōbei, a przypadkowe spotkanie stopniowo przeradza się w głęboką przyjaźń.

Kto stworzył komiks Nanbanjin?

Autorami Nanbanjin są Cyril Pedrosa i Taiyō Matsumoto. Każdy z twórców przedstawia tę samą historię z innego punktu widzenia.

Dlaczego Nanbanjin czyta się z dwóch stron?

Album ma dwie okładki i dwa początki. Część Cyrila Pedrosy czyta się zgodnie z zachodnim kierunkiem, natomiast opowieść Taiyō Matsumoto rozpoczyna się po przeciwnej stronie książki i prowadzi w kierunku środka.

Czy Nanbanjin opowiada prawdziwą historię?

Komiks jest fikcyjną opowieścią osadzoną w realiach XVI-wiecznej Japonii. Nawiązuje do okresu pierwszych kontaktów Japończyków z Portugalczykami, którzy pojawili się na wyspie Tanegashima w 1543 roku.

Dla kogo jest komiks Nanbanjin?

To propozycja dla czytelników zainteresowanych komiksem historycznym, Japonią, kulturą XVI wieku i historiami o relacjach międzyludzkich. Szczególnie wyróżnia go nietypowa konstrukcja, w której tę samą opowieść poznaje się z dwóch perspektyw.

Artykuł Recenzja „Nanbanjin” – jedna historia, dwa punkty widzenia pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Wydany po polsku przez Mandiocę komiks opowiada o trzech pokoleniach: babci autorki Sun Yi, jej matce Rose i samej Tessie Hulls. Miał on potencjał na fabularyzowaną opowieść opartą na faktach, opowiedzianą przez bezstronnego narratora. Artystka pozwoliła nam jednak zajrzeć do wnętrza swojego umysłu i prześwietlić emocje – co czyni tę historię wybitną.  To właśnie stawiane samej sobie pytania oraz wątpliwości Tessy Hulls sprawiły, że Nakarmić duchy stały się osobiste i tak interesujące w odbiorze.

➜ Tytuł: Nakarmić duchy
➜ Scenariusz: Tessa Hulls
➜ Rysunki: Tessa Hulls
➜ Tłumaczenie: Łukasz Witczak
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Historia Chin w ramce rodzinnej opowieści

Sun Yi była dziennikarką w Szanghaju. Po przejęciu władzy przez komunistów doświadczała niekończących się przesłuchań i politycznych prześladowań – ze względu na swoje poglądy, ale i życiowe wybory. W 1957 roku nielegalnie przedostała się na łodzi z córką do Hongkongu. Niedługo później, zaledwie w 3 miesiące, napisała Eight Years in Red Shanghai: Love, Starvation, Persecution – osobiste wspomnienia obejmujące lata 1949–1957. Zrobiła to w ostatnim możliwym momencie, zanim do jej drzwi nie zapukała choroba psychiczna.

Książka stała się bestsellerem w Hongkongu i na Tajwanie, ale w Chinach została zakazana (co nie powinno nikogo dziwić, biorąc pod uwagę, że jest to w dużej mierze także krytyka komunizmu). Hulls, wnuczka Sun Yi, po latach odnalazła egzemplarz i zleciła jego tłumaczenie na angielski, bo sama chińskiego nie znała. 

Życie osoby mieszanej rasy w Ameryce to nieustanny eksperyment socjologiczny. Jak ktoś, kto stoi jedną nogą w obu światach, ale nie czuje się pewnie w żadnym z nich, ma się odnaleźć w kulturze wielbiącej binarne podziały?

Tessa Hulls, Nakarmić duchy, Część 4, str. 160

Fragmenty tekstu Sun Yi tworzą kolejną warstwę Nakarmić duchy – zaraz po tym, w której autorka opowiada o swoich doświadczeniach z dzieciństwa czy czasu nastoletniego. Mamy tu więc szkatułkową kompozycję: współczesne śledztwo Tessy chcącej zgłębić opowieść o umysłowo chorej babci, prowadzące do historii matki Rose oraz jej mieszanego rasowo pochodzenia. 

Rodzinne wspomnienia konfrontowane są z dokumentami i publikacjami historyków. Tessa Hulls nie ufa jednak źródłom bezwarunkowo. Pokazuje sprzeczności w opowieści babci i wielokrotnie podkreśla, że pamiętnik również jest jakimś konceptem – wyborem tego, co chcemy zachować, przemilczeć albo uczynić prawdziwym, tylko za sprawą siły sugestii. 

Wielka historia widziana z poziomu zwykłego człowieka

Motorem napędowym opowieści jest choroba psychiczna babci i traumy matki, które przez lata kumulowały się na autorce komiksu. W tle przewijają się wojna chińsko-japońska, wojna domowa, narodziny Chińskiej Republiki Ludowej, maoistowskie kampanie polityczne i Wielki Skok Naprzód. Hulls potrzebowała niemal dekady, żeby stworzyć tę książkę; same badania nad nią i etap przygotowań zajął jej około czterech lat oraz obejmował kilkukrotne podróże do Chin czy Hongkongu. 

W Nakarmić duchy historia Chin pozostaje jednak wciąż historią opowiedzianą z perspektywy zwykłego obywatela. Polityczne decyzje przekładają się na utratę pracy, strach, rozłąkę, ucieczkę i demony przeszłości, które potrafią towarzyszyć człowiekowi znacznie dłużej niż system, który je wywołał. 

W 2025 roku Nakarmić duchy otrzymało Pulitzera w kategorii Memoir or Autobiography. Czy mnie to dziwi? Ani trochę. Ta historia jest wstrząsająca i fenomenalnie opowiedziana. Najbardziej wartościowe jest jednak jej oddziaływanie na czytelnika oraz to, w jaki sposób można spojrzeć na siebie oraz swoją rodzinę po takiej lekturze.

Po tej książce inaczej patrzy się na ludzi

Chyba żadna książka nie pomogła mi tak dobrze zagłębić się w historię Chin jak Nakarmić duchy. Hulls pali wszelki dystans między sobą, a odbiorcą. Pokazuje, jak wydarzenia sprzed dziesięcioleci potrafią przeżyć ludzi, którzy ich doświadczyli, i powracać później w lękach, relacjach czy sposobie wychowywania kolejnego pokolenia.

Po tej lekturze inaczej patrzy się też na mijanych na ulicy ludzi. Każdy nosi przecież nie tylko własną historię, ale również historie swoich rodziców i dziadków – czasem znane, przemilczane, a czasem tak długo odsuwane i wypierane, że mogą zacząć przypominać tytułowe duchy, które dopraszają się uwagi.

Gdy zaczynałam ten komiks, zależało mi, by zachować w mojej opowieści chłodny dystans. Sami widzicie, jak mi to wyszło… Chciałam skupić się na faktach historycznych i w ten sposób ochronić się przed własnymi uczuciami. Lecz duchy mnie przechytrzyły. Historia nie była tym, za co ją uważałam.

Tessa Hulls, Nakarmić duchy, Część 1, Str. 40

Po zamknięciu tego komiksu człowiek ma ochotę nie tylko dowiedzieć się więcej o Chinach, ale też zatrzymać się nad własnym życiem. Jak doświadczenia naszych bliskich wpłynęły na nas? Jak historia kraju, w którym żyjemy, przełożyła się na to, kim jesteśmy teraz?

Sprawdzajcie dostępność tej pozycji na stronie Wydawnictwa Mandioca.

FAQ – Nakarmić duchy Tessy Hulls

O czym jest komiks Nakarmić duchy Tessy Hulls?

Nakarmić duchy to autobiograficzny komiks opowiadający historię trzech pokoleń kobiet: Tessy Hulls, jej matki Rose i babci Sun Yi. Rodzinna opowieść splata się tu z historią XX-wiecznych Chin, emigracją, traumą i pytaniem o to, jak doświadczenia przodków wpływają na kolejne pokolenia.

Czy Nakarmić duchy jest oparte na faktach?

Tak. Tessa Hulls rekonstruuje historię własnej rodziny, korzystając z dokumentów, rodzinnych wspomnień, publikacji historycznych i autobiograficznej książki swojej babci Sun Yi. Jednocześnie pokazuje, że pamięć i rodzinne narracje nie zawsze są jednoznaczne.

Kim była Sun Yi w książce Nakarmić duchy?

Sun Yi była babcią Tessy Hulls i dziennikarką związaną z Szanghajem. Po latach politycznych represji uciekła wraz z córką do Hongkongu, a następnie spisała swoje doświadczenia w książce Eight Years in Red Shanghai: Love, Starvation, Persecution.

Jaką historię Chin pokazuje komiks Nakarmić duchy?

Komiks prowadzi czytelnika przez burzliwy XX wiek: wojnę chińsko-japońską, wojnę domową, narodziny Chińskiej Republiki Ludowej i maoistowskie kampanie polityczne. Najważniejsze jest jednak to, że wielka historia zostaje pokazana z perspektywy zwykłych ludzi i jednej konkretnej rodziny.

Czy Nakarmić duchy dostało Nagrodę Pulitzera?

Tak. Feeding Ghosts, czyli oryginalne wydanie Nakarmić duchy, otrzymało w 2025 roku Nagrodę Pulitzera w kategorii Memoir or Autobiography.

Czy Nakarmić duchy to bardziej komiks historyczny czy autobiografia?

To połączenie obu form. Książka jest jednocześnie autobiograficznym reportażem rodzinnym, komiksem historycznym i opowieścią o międzypokoleniowej pamięci oraz traumie.

Dla kogo jest komiks Nakarmić duchy?

To propozycja dla czytelników zainteresowanych historią Chin, reportażem, autobiografią i komiksami non-fiction. Szczególnie dobrze sprawdzi się u osób, które lubią książki łączące wielką historię z bardzo osobistą perspektywą.

Artykuł Każdy nosi historię swoich przodków. Nakarmić duchy pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Każdy tom zawiera trzy historie przygotowane przez różne duety twórców związanych z danym krajem. W tej serii dostajemy więc dziewięć z 27 komiksów, które powstały w ramach projektu BDPALOP.

Czym właściwie jest BDPALOP?

PALOP to skrót od portugalskiego Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa – określenia afrykańskich państw, w których językiem urzędowym jest portugalski. Projekt BDPALOP rozwijano jednocześnie w Angoli, Cabo Verde i Mozambiku.

Inicjatywa, oprócz powstawania komiksów, ma szerszy kontekst. Posiada również charakter twórczy, szkoleniowy i wydawniczy – wspiera scenarzystów oraz rysowników, zapewnia im opiekę mentorską i umożliwia przygotowanie własnych historii graficznych.

Jak już wspomniałam powyżej, po trzech edycjach projektu powstało łącznie 27 historii. Polskie wydania to więc zaledwie fragment znacznie bardziej złożonego przedsięwzięcia, którego jednym z celów jest umożliwienie afrykańskim twórcom dotarcia także do czytelników na rynku europejskim.

Od XVIII wieku aż po przyszłość

Szczególnie interesujące jest podejście z jakim wytypowani twórcy podeszli do swoich zadań oraz jak szeroko odczytywali możliwość opowiadania o własnych krajach.

W Piekielnej zatoce cofamy się do początku XVIII wieku i najazdu francuskiego korsarza Jacques’a Cassarda na Cabo Verde. Bantu na Księżycu rozpoczyna się natomiast w dawnym Królestwie Kongo, ale rezygnuje z historycznego realizmu na rzecz pełnej symboliki podróży.

Na drugim biegunie znajduje się m.in. Niara – dystopia o świecie, w którym ludzie posiadający niezwykłe zdolności stają się celem prześladowań. Z kolei Nowa Wieża to przyziemna historia, w którym równie ważną rolę co główni bohaterowie pełni stary blok, jego mieszkańcy i zmieniająca się miejska rzeczywistość Maputo.

Duchy, przodkowie i bardzo współczesne problemy

W kilku z komiksów silne jest oddziaływanie wierzeń, pamięć przodków oraz szeroko rozumiana duchowość. Mafuta – zapomniana melodia (Opowieści z Angoli) wykorzystuje między innymi motyw Nzambiego i świętego bębna Ngoma, Umbulandi (Opowieści z Mozambiku) opiera swoją tajemnicę na relacji ze światem duchowym, a Jinzumbi Jakulu (Opowieści z Angoli) czerpie z pradawnych mocy oraz idei ubuntu.

PALOP daleki jest jednak od sprowadzania lokalnej kultury tylko do mitów i legend. Trzpiotka (Opowieści z Cabo Verde) mierzy się z przemocą seksualną, traumą oraz myślami samobójczymi. Dracaena Draco (Opowieści z Cabo Verde) łączy natomiast futurystyczną rzeczywistość z pytaniami o tożsamość, korzenie i pamięć o poprzednich pokoleniach.

Fantastyka i rzeczywistość mają więc wiele punktów stycznych i często służą opowiadaniu dokładnie o tych samych problemach, ale na zupełnie inne sposoby.

Nie ma jednej opowieści o Afryce

Afryka jest ogromnym kontynentem. Każdy kraj to inna opowieść. W serii PALOP nie dostajemy komiksowego przewodnika po Afryce, ale dziewięć indywidualnych głosów. Różne style, gatunki, rodzaje narracji i sposoby na ukazanie lokalnej historii czy tradycji. 

Właśnie dlatego PALOP może być bardzo interesującym wprowadzeniem do afrykańskiego komiksu. Pozwala sobie uświadomić, jak różnorodny i trudny do zdefiniowania jest to obszar. Choć poziomy przedstawianych narracji czy rysunków są bardzo nierówne – to zdecydowanie warto zanurzyć się w tych trzech tomach (a może kiedyś więcej?) komiksów z Republiki Zielonego Przylądka, Angoli oraz Mozambiku. 

Polecam dojrzałym odbiorcom. Dostępność serii sprawdzajcie na stronie Wydawnictwa Timof Comics. 

FAQ – PALOP

Czym wyróżnia się współczesny komiks afrykański?

Nie ma jednego stylu, który można byłoby nazwać „afrykańskim komiksem”. Twórcy korzystają z różnych estetyk i gatunków, a w ich historiach mogą pojawiać się zarówno lokalne wierzenia i historia, jak i problemy społeczne, miejska codzienność czy futurystyczne wizje.

Czy w Polsce można kupić komiksy afrykańskich twórców?

Tak, choć nadal jest ich na polskim rynku stosunkowo niewiele. Jednym z przykładów są wydane przez Timof Comics antologie Opowieści z Cabo Verde, Opowieści z Angoli i Opowieści z Mozambiku, zawierające łącznie dziewięć historii lokalnych twórców.

Jak zacząć poznawać afrykański komiks?

Dobrym początkiem są antologie pokazujące kilku twórców i różne style narracji. Polskie wydania historii z Cabo Verde, Angoli i Mozambiku pozwalają od razu dostrzec, jak różnorodny może być komiks tworzony w portugalskojęzycznej Afryce.

Artykuł Trzy kraje, dziewięć historii. Seria PALOP i wprowadzenie do afrykańskiego komiksu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Zbiorcze wydanie obejmuje cztery opowieści: Miasto umarłych, Wrota niebios, Rządy ciemności, a także krótszą Wielka śnieżyca. Pozycja zawiera również część ze szkicownikiem. To tom przełomowy dla Greya. Wydarzenia, których doświadczy, przełożą się później na jego wątpliwości dotyczące dalszej służby w roli królewskiego łowcy czarownic. 

➜ Tytuł: Sir Edward Grey – Łowca Czarownic. Tom 2
➜ Scenariusz: Mike Mignola, Chris Roberson
➜ Rysunki: Ben Stenbeck
➜ Tłumaczenie: Jacek Żuławnik
➜ Wydawnictwo: Egmont
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Zanim powstało B.B.P.O.

W kontekście tej pozycji warto przyjrzeć się chociażby, jak zagęszcza się historia całego Mignolaverse. Grey spotyka ludzi i organizacje, które są zapowiedzią późniejszego świata badaczy zjawisk paranormalnych. Dzięki takim historiom uniwersum Hellboya staje się bardziej pogłębione, bazuje na konkretnej przeszłości, konfliktach oraz całych pokoleniach ludzi mierzących się ze złem, które ma niezmiennie to samo DNA.

Nie jest to przypadek. Mike Mignola – scenarzysta, rysownik oraz twórca Hellboya – wspominał, że kiedy Chris Roberson od czwartej historii, czyli początku drugiego tomu dołączył do uniwersum, imponowało mu właśnie to, jak skrupulatnie przeglądał wcześniejsze wątki, łączył pozostawione tropy i tworzył z nich większą całość. 

Kuba Rozpruwacz w świecie Hellboya

Kulminacją tomu są Rządy ciemności, osadzone akcją w Londynie w roku 1888. Historyczny Kuba Rozpruwacz nigdy nie został schwytany. Pięć kobiet, które najczęściej uznaje się za jego ofiary zamordowano jesienią w Whitechapel. Wydarzenia te wywołały ogromną panikę, a do policji napływały setki fałszywych listów podpisywanych nazwiskiem mordercy. 

Mignola i Roberson nie chcieli w swojej powieści graficznej rekonstruować śledztwa. Bazując jednak na jednej z największych niewyjaśnionych zagadek epoki wiktoriańskiej, rzucają czytelnikom czysto hipotetyczne wyzwanie myślowe: a co, jeśli Grey miał rację, podejrzewając, że nie były to tylko „zwyczajne” zbrodnie?

Ten wątek był w uniwersum zapowiadany od lat. Roberson potwierdził, że wcześniej udało im się ustalić dwa fakty: Grey brał udział w śledztwie dotyczącym Rozpruwacza, a niedługo później opuścił służbę państwową. Dopiero Rządy ciemności miało odpowiedzieć na pytania, co odkrył i dlaczego poróżnił się z królową Wiktorią. 

Łowca Czarownic 2 jest nie tylko spin-offem

Ten tom ma więc dla uniwersum znacznie większe znaczenie, niż mogłoby tylko sugerować nazwisko bohatera na okładce. Edward Grey jest zarówno detektywem rozwiązującym kolejne paranormalne zagadki, ale jednocześnie staje się jednym z ludzi, za sprawą których twórcy serii pokazują, że walka znana później z Hellboya i B.B.P.O. trwała już od pokoleń.

Drugi tom łączy przy tym kilka elementów wiktoriańskiej grozy. Znajdziecie tutaj: wampiry,  podziemia Londynu, okultystyczną technologię, tajne organizacje, a w końcu – prawdziwą zbrodnię, która do dziś spędza sen z powiek kryminologom. Co więcej, Łowca Czarownic 2 wypełnia ważną lukę w historii świata Hellboya i pokazuje, że koncepcja oraz rozbudowane światy Hellboya mają początek właśnie tutaj. 

Polecam dojrzałym odbiorcom. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Egmont.

FAQ – Łowca Czarownic 2

O czym jest Sir Edward Grey: Łowca Czarownic. Tom 2?

Drugi tom zbiera kolejne historie o XIX-wiecznym badaczu zjawisk nadprzyrodzonych, sir Edwardzie Greyu. Bohater mierzy się m.in. z nieumarłymi, tajnymi organizacjami, okultystycznymi zagrożeniami oraz sprawą Kuby Rozpruwacza, a jego losy coraz mocniej łączą się z historią całego uniwersum Hellboya.

Jakie historie zawiera Łowca Czarownic. Tom 2?

W zbiorczym wydaniu znalazły się cztery opowieści: Miasto umarłych, Wrota niebios, Rządy ciemności oraz krótsza Wielka śnieżyca. Album uzupełnia także szkicownik.

Kim jest Sir Edward Grey?

Sir Edward Grey to stworzony przez Mike’a Mignolę XIX-wieczny śledczy królowej Wiktorii, zajmujący się sprawami związanymi z okultyzmem i zjawiskami paranormalnymi. Jego historie pokazują wcześniejszy etap świata, który później znamy z Hellboya i B.B.P.O.

Czy Kuba Rozpruwacz pojawia się w Łowcy Czarownic 2?

Tak. Sprawa Kuby Rozpruwacza odgrywa ważną rolę w historii Rządy ciemności. Twórcy wykorzystują autentyczną zagadkę zbrodni w Whitechapel z 1888 roku i wpisują ją w nadprzyrodzoną mitologię świata Hellboya.

Kto stworzył serię Sir Edward Grey: Łowca Czarownic?

Postać Sir Edwarda Greya oraz całe uniwersum Hellboya stworzył Mike Mignola. W historiach zebranych w drugim tomie ważną rolę jako współscenarzysta odgrywa także Chris Roberson, który wraz z Mignolą rozwija wcześniejsze wątki i uzupełnia historię tego świata.

Czy trzeba znać Hellboya, żeby przeczytać Łowcę Czarownic 2?

Nie jest to konieczne, ponieważ historie Edwarda Greya mają własnego bohatera i fabułę. Znajomość uniwersum Hellboya pozwala jednak wychwycić więcej powiązań, nazwisk, organizacji i zapowiedzi wydarzeń ważnych dla późniejszej chronologii Mignolaverse.

Czy Łowca Czarownic 2 jest horrorem?

Tak, ale łączy kilka rodzajów grozy. W tomie znajdziemy horror gotycki, okultyzm, paranormalne śledztwa, elementy steampunku oraz historyczny kryminał wykorzystujący m.in. legendę Kuby Rozpruwacza.

Artykuł Kuba Rozpruwacz w świecie Hellboya. Dlaczego Łowca Czarownic 2 jest ważny dla całego uniwersum? pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Tym ciekawiej jest więc spojrzeć do pozycji Hobbit albo tam i z powrotem. Powieść graficzna – komiksu, który pokazuje Bilba, Gandalfa, krasnoludy i Smauga w sposób, jaki wyobrażano ich sobie, jeszcze zanim Jackson stworzył swoją trylogię.

Adaptacja Charlesa Dixona z ilustracjami Davida Wenzela ukazywała się pierwotnie w Stanach Zjednoczonych na przełomie lat 80. i 90-tych XX wieku. Trylogia z kolei wchodziła na ekrany od 2012 roku, czyli komiks wyprzedził filmy o dobrych ponad 20 lat. 

Wiemy więc, że Wenzel nie mógł inspirować się Jacksonem, ale czy Jackson inspirował się Wenzelem? Sprawdźmy.

➜ Tytuł: Hobbit albo tam i z powrotem. Powieść graficzna
➜ Autor: J.R.R. Tolkien (adaptacja – Charles Dixon)
➜ Ilustracje: David Wenzel
➜ Tłumaczenie: Paulina Braiter
➜ Wydawnictwo: Zysk i S-ka
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Gandalf wygląda trochę zbyt znajomo

Najłatwiej zacząć od Gandalfa, czyli jednego z najbardziej charakterystycznych bohaterów. Spiczasty kapelusz, broda, wysokie czarne buty – patrząc na niektóre komiksowe kadry, trudno nie pomyśleć o filmowym czarodzieju. Sam David Wenzel wspomina zresztą w dodatku na końcu książki, że czytelnicy często pytali go, czy wzorował swoją postać na wersji z ekranizacji. Oczywiście odpowiadał w jedyny możliwy sposób: nie, bo jego Gandalf powstał wiele lat wcześniej.

To jednak nie znaczy, że to od niego późniejsi twórcy nie czerpali inspiracji. Wenzel tłumaczył, że bardzo szczegółowo opierał się na opisach Tolkiena. Filmowi projektanci prawdopodobnie robili dokładnie tak samo. Trudno więc ustalić czy to podobieństwo pochodzi ze skrupulatnie przygotowanych źródeł, czy może jednak z niewinnego rzucenia okiem do Hobbit albo tam i z powrotem. Powieść graficzna.

A co z Gollumem?

Mamy jeszcze Golluma. Jego podobieństwo wywołuje w wielu obserwatorach nawet więcej skojarzeń, niż sam Gandalf. Jest blady, bardzo chudy, ma gigantyczne oczy i coś wyraźnie zwierzęcego w sylwetce. Nie wygląda co prawda 1:1 jak bohater filmów Jacksona, ale podobieństwo jest wystarczające, żeby po latach oglądać te plansze z pewnym zastanowieniem.

To samo można powiedzieć o wielu fragmentach świata przedstawionego. Nora Bilba jest przytulna dokładnie tak, jak została ujęta w filmowej scenografii. Krajobrazy Śródziemia również wydają się znajome. Nawet sposób tworzenia niektórych scen, ich kadrowania oraz budowania nastroju światłem – ma w sobie coś, co po latach daje do myślenia.

Skupmy się teraz na różnicach

Paradoksalnie to nie podobieństwa w tym komiksie są najciekawsze. Dopiero różnice pokazują, jak bardzo filmy zmieniły nasze wyobrażenie o Hobbicie.

Bilbo od Wenzela jest nieco starszy, wydaje się bardziej stateczny, może nawet mniej „bohaterski” niż Martin Freeman. Krasnoludy nie zostały aż tak mocno zindywidualizowane (w komiksie najłatwiej rozróżniać je za pomocą kolorów czapek). 

Filmowy Smaug jest epicki, niepokojący i momentami przerażający. Ten w wersji rysunkowej ma jednak więcej z klasycznego baśniowego smoka (osobiście podoba mi się znacznie bardziej, niż cyfrowa poczwara).

Cały komiks jest zresztą bardziej baśniowy. Akwarelowe ilustracje Wenzela wyróżniają się miękkością dawnych książkowych rysunków, a ogromna ilość zachowanego tekstu Tolkiena sprawia, że chwilami mamy wrażenie, jakbyśmy czytali bardzo bogato ilustrowaną książkę, a nie współczesną powieść graficzną.

Hobbit Wenzela powraca w dopieszczonej wersji

Najnowsze wydanie Hobbita albo tam i z powrotem. Powieści graficznej nie jest więc zwykłym przedrukiem komiksu sprzed lat. David Wenzel powrócił do swojej adaptacji, poprawił układ części plansz, dodał nowe ilustracje i pozwolił niektórym scenom mocniej wybrzmieć wizualnie. 

W polskim wydaniu od Zysk i S-ka dostajemy również materiały ukazujące kulisy pracy nad albumem, szkice oraz dodatkowe grafiki. Dzięki nim łatwiej pojąć proces, ale i sam geniusz artysty, który z taką skrupulatnością oddał się jednemu z największych dzieł literackich.

Bez względu więc na to czy Peter Jackson rzeczywiście inspirował się tym komiksem, czy podobieństwo jest dziełem przypadku – warto uznać, że graficzna interpretacja mogłaby posłużyć za pierwszorzędny pierwowzór.

Najnowsze wydanie nie tylko przybliża tę adaptację współczesnym czytelnikom. Przypomina również, że Śródziemie odbierano na wiele sposobów, czerpano z niego i fascynowano się nim – zanim kino ustanowiło jakiś odgórnie przyjęty schemat.

Sprawdzajcie dostępność Hobbit albo tam i z powrotem. Powieść graficzna na stronie Wydawnictwa Zysk i S-ka. Dzięki złotym uszlachetnieniom na okładce oraz pięknemu wydaniu świetnie sprawdzi się w roli prezentu.

FAQ – Hobbit w komiksie

Czym jest Hobbit albo tam i z powrotem. Powieść graficzna?

To komiksowa adaptacja powieści J.R.R. Tolkiena przygotowana przez Charlesa Dixona i zilustrowana przez Davida Wenzela. Pierwotnie ukazywała się pod koniec lat 80. i na początku 90-tych, a więc na długo przed filmową trylogią Hobbita Petera Jacksona.

Czy powieść graficzna Hobbit jest wierna książce Tolkiena?

Adaptacja zachowuje wiele elementów oryginalnej narracji i dialogów, ale musi skracać materiał, aby zmieścić historię w formie komiksu. Dzięki temu pozostaje blisko literackiego charakteru Hobbita, choć nie zastępuje pełnej powieści.

Dla kogo jest Hobbit. Powieść graficzna?

To dobre wydanie zarówno dla fanów Tolkiena, jak i dla czytelników ciekawych, jak Śródziemie wyobrażano sobie przed filmami Petera Jacksona. Może zainteresować także osoby, które lubią porównywać różne interpretacje tych samych bohaterów i miejsc.

Artykuł Czy filmowy Hobbit miał swój graficzny pierwowzór? pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Jeżeli jednak zetknęliście się już z uniwersum Donżonu i kojarzycie charakterystyczną dla niego narrację – podbitą czarnym humorem, absurdem oraz sporą dawką brutalności – zapewne domyślacie się, że niewiele ma ona wspólnego z uroczą, wyciskającej łzy historyjką o psiej przyjaźni.

➜ Tytuł: Donżon. Wydanie zbiorcze 9
➜ Seria: Donżon
➜ Scenariusz: Joann Sfar, Lewis Trondheim
➜ Rysunki: Grégory Panaccione, Stéphane Oiry, Juanungo
➜ Tłumaczenie: Wojciech Birek
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Joann Sfar i Lewis Trondheim ponownie stworzyli wielowarstwowy scenariusz, który wizualny kształt zyskał za sprawą Grégory’ego Panaccione, Stéphane Oiry oraz Juana Sáenza Valiente, znanego jako Juanungo. Dziewiąte polskie wydanie zbiorcze obejmuje cztery albumy rozłożone na trzy epoki:

• Donżon Antypody -10 000: Armia Czaszki,
• Donżon Antypody -9 999: Inkwizytorskie igraszki,
• Donżon Świt -82: Kwestia przetrwania,
• Donżon Monstra 15: Motmotmotylkowcy.

Antypody, czyli 10 000 poziomów przed Donżonem

Z Antypodami spotykamy się w polskich wydaniach zbiorczych po raz pierwszy. Cykl zadebiutował we Francji w 2020 roku, kiedy Donżon powrócił do księgarń po sześcioletniej przerwie. To uniwersum jeszcze bez znanych nam bohaterów, samego Donżonu, a nawet bez jednej z najbardziej oczywistych cech Terra Amata – antropomorficznych zwierząt.

Dwa wspomniane przeze mnie na samym początku psy są więc tutaj nie tylko zabawnym pomysłem na protagonistów. Panaccione opiera sporą część narracji na ich mimice, ruchu oraz zachowaniu, a Sfar i Trondheim przemycają historię genezy świata. Twórcy wplatając w te dwa pierwsze rozdziały wątki elfów, orków czy smoków, właściwie bazują na tradycyjnym fantasy, które z czasem przeobrazi się w docelowy Donżon.

Mały Marvin i narodziny Donżonu

Ze Świtem poznaliśmy się już w trzecim wydaniu zbiorczym, gdzie zawarto opowieści oznaczone jako: Świt 99-97 oraz 84-83. Teraz wracamy do poziomu -82. A tam? Mały, uroczy Marvin, w którym dopatrzycie się cech tożsamych z jego starszą wersją, ale jeszcze w bardzo niewinnym wydaniu (jak na Marvina, rzecz jasna). Świadomość tego, kim stanie się później, dodaje jego obecności dodatkowego znaczenia. 

Jeszcze ciekawszy jest jednak Hiacynt. Niejednoznaczny bohater, którego poznawaliśmy jako idealistę w Antypolis. W dziewiątym wydaniu zbiorczym musi wreszcie zacząć myśleć jak zarządca i obrońca rodzinnej posiadłości. Coraz wyraźniej rysuje się zmiana dotykająca Donżonu – z zamku de Cavallère’ów staje się on gniazdem wszelakich, pozbawionych domu potworów.

Monstra, które spinają historię

Płynnie przechodzimy więc do ostatniego rozdziału, Motmotmotylkowcy, tylko pozornie kolejny raz odwracającego narrację. W ósmym tomie czytaliśmy już Monstra 16–18, teraz otrzymujemy więc wcześniejszy numer 15. Trafiamy do szkoły magii, gdzie spotykamy m.in. młodą Pirzuine – przyszłą żonę Marvina. Pod pretekstem komediowej historii o źle użytych zaklęciach oraz nieprzestrzeganiu zasad, kryją się typowe dla Sfara i Trondheima zagadnienia: uprzedzenia wobec ras, twardego oraz bezwzględnego wychowania, odpowiedzialności czy konsekwencji głupoty.

Imponujące uniwersum i najlepsza seria komiksowa

Na mojej stronie recenzuję Donżon od pierwszego wydania zbiorczego. Znajdziecie tutaj teksty o wszystkich ośmiu poprzednich częściach. Po tylu tomach coraz trudniej pojąć skalę tego literacko-rysunkowego przedsięwzięcia, ale jednego można być pewnym – to jedna z najciekawszych i najważniejszych serii komiksowych, jaka kiedykolwiek powstała.

Wydanie zbiorcze 9 zdecydowanie nie jest optymalnym wyborem na pierwszy kontakt z cyklem. Dla osób, które przeczytały wcześniejsze części, jest jednak jednym z tych albumów, które szczególnie hojnie wynagradzają pamięć do szczegółów. 

Każdy z jego bohaterów sprawia wrażenie postaci pochodzących z zupełnie różnych historii. Ale właśnie na tym – od niemal trzydziestu lat – polega jedna z największych przyjemności czytania Donżonu: tutaj wszystko jest ze sobą zależne i składa się na jedno, imponujące, niekończące się uniwersum.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – Donżon. Wydanie zbiorcze 9

O czym jest Donżon. Wydanie zbiorcze 9?

Dziewiąte wydanie zbiorcze Donżonu obejmuje cztery historie rozgrywające się w trzech różnych epokach uniwersum. Czytelnicy trafiają aż 10 000 poziomów przed wydarzenia znane z głównego cyklu, wracają do młodości Hiacynta czy poznają małego Marvina.

Jakie komiksy zawiera Donżon. Wydanie zbiorcze 9?

Tom zawiera cztery albumy: Donżon Antypody -10 000: Armia Czaszki, Donżon Antypody -9 999: Inkwizytorskie igraszki, Donżon Świt -82: Kwestia przetrwania oraz Donżon Monstra 15: Motmotmotylkowcy.

Czy można zacząć czytać Donżon od Wydania zbiorczego 9?

Teoretycznie tak, ponieważ poszczególne historie można zrozumieć samodzielnie, ale nie jest to najlepszy punkt wejścia do serii. Dziewiąty tom mocno bazuje na wcześniejszej znajomości bohaterów, chronologii i relacji między różnymi epokami. Znacznie więcej satysfakcji przyniesie osobom, które znają poprzednie wydania zbiorcze.

Czy Donżon. Wydanie zbiorcze 9 jest bezpośrednią kontynuacją tomu 8?

Nie w tradycyjnym znaczeniu. Donżon nie rozwija się według jednej liniowej chronologii. Tom 8 zawierał między innymi historie Monstra 16–18, natomiast w tomie 9 znalazło się wcześniejsze Monstra 15, a pozostałe albumy prowadzą czytelników do zupełnie innych momentów historii Terra Amata.

Dla kogo jest Donżon. Wydanie zbiorcze 9?

Przede wszystkim dla osób znających już serię i lubiących jej charakterystyczne połączenie fantasy, absurdu, czarnego humoru, brutalności oraz zaskakująco rozbudowanej mitologii. To tom szczególnie ciekawy dla dorosłych czytelników zainteresowanych początkami świata Donżonu i przeszłością jego najważniejszych bohaterów.

Artykuł Donżon 10 000 poziomów temu – recenzja Wydania zbiorczego 9 pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Pamiętam, że jako dziecko odbierałam je jako książki zaskakująco „dorosłe”, mimo że znajdowałam je na półkach z literaturą młodzieżową. Być może odpowiadał za to język Nienackiego: wyszukany oraz kwiecisty. 

Autor nie uciekał też od tematów, które właśnie częściej kojarzą się z kręgiem zainteresowania dojrzałych ludzi – historią, archeologią, sprawami kryminalnymi czy też opisem wydarzeń, potrafiącym wywołać dreszcz ekscytacji. Do tego głównym bohaterem wcale nie był nastolatek. Pan Tomasz jest dorosłym mężczyzną – co w literaturze młodzieżowej stanowiło dość oryginalne rozwiązanie. 

Z tym zapleczem wspomnień usiadłam do trzytomowej, komiksowej adaptacji Uroczyska Mieczysława Sarny, wydanej przez Wydawnictwo Siedmioróg. Odwołując się raz jeszcze do własnych doświadczeń, miałam wrażenie, że Zbigniew Nienacki bardziej pisze o moich rówieśnikach, a trzeba zaznaczyć, że czytałam go nie dalej, niż w czwartej klasie podstawowej.

Tymczasem, 3-tomowy cykl komiksowy o Uroczysku, opowiada o osobach dorosłych, z których najmłodsi się studentami. Już tłumaczę skąd ta rozbieżność oraz dlaczego lektura tej historii pomaga lepiej zrozumieć fenomen Pana Samochodzika. 

➜ Tytuły: Tajemnice kurhanu. Uroczysko. Tom 1, Diabelskie sprawki. Uroczysko. Tom 2, Skarby i sekrety. Uroczysko. Tom 3
➜ Seria: Pan Samochodzik, Uroczysko
➜ Scenariusz: Mieczysław Sarna (na podstawie prozy Zbigniewa Nienackiego)
➜ Rysunki: Mieczysław Sarna
➜ Wydawnictwo: Siedmioróg
➜ Rok wydania: 2024, 2025, 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna +

Zanim Pan Samochodzik stał się Panem Samochodzikiem

Zbigniew Nienacki w rzeczywistości wcale Zbigniewiem Nienackim nie był. Urodził się w Łodzi w 1929 roku jako Zbigniew Tomasz Nowicki, a pseudonimu zaczął używać po problemach, które spotkały go w trakcie studiów scenopisarskich w Moskwie. Został stamtąd usunięty, nie pozwolono mu kontynuować nauki w Polsce, a jego przygotowaną do wydania książkę wstrzymano. 

Uroczysko stało się jego debiutem. Powieść ukazała się w 1957 roku. Oficjalnie seria o Panu Samochodziku narodziła się później, ale to właśnie w Uroczysku pierwszy raz poznajemy młodego reportera Tomasza N.N.. 

W pierwotnej wersji bohater jest więc studiującym jeszcze dziennikarzem, a dopiero później autor nieco eksperymentuje z biografią Pana Samochodzika. Nie pojawiają się na tym etapie m.in. wątki związane zarówno ze słynnym samochodem lub posadą w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Główny bohater niezmiennie pozostaje jednak ciekawy świata i zauważalna jest w nim ta charakterystyczna detektywistyczna żyłka, która później przewija się w całej serii. 

Co właściwie dzieje się na Uroczysku?

Tomasz przyjeżdża wraz z ekipą badawczą na tajemnicze Uroczysko, gdzie archeolodzy chcą zbadać prasłowiański kurhan. Szybko okazuje się jednak, że samo stanowisko archeologiczne jest dopiero początkiem znacznie większej zagadki. Niedaleko znajduje się romańska kolegiata, wokół której krążą stare opowieści, a badacze natrafiają na ślady kolejnych tajemnic.

Apetyt naukowców zaostrza się szczególnie, gdy odnajdują tuż obok niej pozostałości po jeszcze jednej budowli. Pracę nad jej odkopaniem co chwila są im jednak przerywane. Z obozowiska giną potrzebne narzędzia, a grupa przyjezdnych zaczyna mieć coraz poważniejsze przypuszczenia, że ktoś bardzo nie chce ich obecności w tym miejscu.

Wraz z kolejnymi częściami – Tajemnicami kurhanu, Diabelskimi sprawkami oraz finałowymi Skarbami i sekretami – atmosfera coraz bardziej się zagęszcza. Trzeci tom domyka całą historię i przynosi odpowiedzi na pytania zasiane we wcześniejszych albumach. 

Kim jest diabeł Kuwasa?

Ogromną rolę odgrywa w tej historii folklorystyczna otoczka, w której centrum znajduje się diabeł Kuwasa. Można powiedzieć, że to spiritus movens całej fabuły. Wzmianki o nim wydają się interesującą, nieco zabawną, miejscową fanaberią, w którą postanowili wierzyć prości, wiejscy ludzie. 

Kiedy jednak kolejne wydarzenia, z którymi łączy się Kuwasę, coraz częściej zaczynają dotykać naukowców oraz badaczy… oni także wydają się dawać wiarę w obecność diabła w swoim życiu. Każdą trudność, podpalenie czy zaginięcie zaczynają wiązać z istnieniem sił nieczystych. 

To zadziwiający obraz wykształconych ludzi, którzy znajdując się w nowym otoczeniu oraz w konkretnych okolicznościach – przyjechali przecież na Uroczysko po to, aby badać przeszłość za pomocą naukowych metod – dają się ponieść temu szaleństwu. 

Nienacki świetnie wykorzystuje mechanizm, w którym odpowiednio podana legenda, izolacja oraz kolejne niewyjaśnione przypadki stopniowo przesuwają granicę między racjonalnością a przesądem.

Kuwasa nie wziął się przy tym znikąd. W prawdziwym Tumie pod Łęczycą podobną funkcję pełni oczywiście słynny diabeł Boruta, z którym związana jest nawet legenda o śladach pazurów pozostawionych na murze kolegiaty. Nienacki otwarcie przyznawał się do wzorowania właśnie na tych opowieściach.

Czy Uroczysko jest oparte na prawdziwej historii?

Opornej i Uroczyska, o których mowa w fabule, nie znajdziecie na mapie, ponieważ autor zlepił miejsce akcji z kilku prawdziwych lokalizacji. Najważniejszą była wspomniana romańska kolegiata w Tumie pod Łęczycą, do której dodał elementy Czartorii w Ręcznie oraz bagnistego krajobrazu i kurhanu inspirowanego innymi regionami Polski. O tych lokacjach pisze sam autor. Fragmenty jego wypowiedzi przytoczone zostały na końcu każdego tomu opowieści graficznych.

Co więcej, we wspomnianych powyżej miejscach rzeczywiście prowadzono wykopaliska archeologiczne. Regularne badania grodziska rozpoczęły się w 1948 roku i trwały przez osiem sezonów do 1956 roku. Odkryto m.in. dwie głębokie studnie, liczne monety, militaria i przedmioty codziennego użytku. W latach 50. badano również samą kolegiatę. 

Prawdziwy był nawet jeden z najważniejszych historycznych tropów powieści. W kolegiacie przez stulecia przechowywano XII-wieczną staurotekę, czyli bogato zdobiony relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego. Zabytek zaginął po 1939 roku i do dziś go nie odnaleziono. Nienacki zainspirował się więc realnie istniejącym miejscem, badaniami, zaginionym skarbem oraz lokalnym legendami – i stworzył na ich kanwie wielowymiarową, wciągającą opowieść, która przetrwała próbę czasu.

Nienacki w kadrach Mieczysława Sarny

Omawianych tutaj przeze mnie trzech tomów Uroczyska zdecydowanie nie należy traktować jako niezależne historie. To jedna opowieść podzielona na albumy i najlepiej czytać ją w kolejności chronologicznej, od: Tajemnic kurhanu, przez Diabelskie sprawki, aż po Skarby i sekrety.

Mieczysław Sarna bardzo świadomie podszedł do prozy Nienackiego. Prowadzi on narrację komiksową z dużą rzetelnością. Widać, że twórcy zależy, żeby jak najwięcej tekstu oraz tego charakterystycznego stylu Nienackiego przemycić do nowej wersji Uroczyska.

I dobrze. Dzięki temu komiks pozostaje niezwykle bliski oryginałowi, ale jest bardziej skondensowany, dynamiczny i łatwiejszy do przyjęcia dla współczesnego młodego czytelnika. Choć sięgniecie po te pozycje wcale nie musi wykluczać zanurzenia się w pierwowzorze. Być może ta seria graficzna zachęci czytelników do tego, by poznawać powieści Zbigniewa Nienackiego w szerszej skali.

Czy warto przeczytać komiks Uroczysko?

Uroczysko pozwoliło „narodzić się” Panu Samochodzikowi. Składowe prawdziwych wydarzeń w połączeniu z fikcją, realnie istniejącymi zabytkami, powtarzanymi od lat legendami, ale także bardzo ciekawymi bohaterami – poskutkowały fenomenalną historią. 

To pełna akcji, emocjonująca opowieść, której zwroty akcji – szczególnie w trzecim tomie – wybitnie zaskoczą każdego czytelnika. Zbigniew Nienacki zdecydowanie wyprzedzał swoją epokę. Widać w nim także dryg do pisania scenariuszy (rozpoczął przecież studia scenopisarskie). Współcześnie jego historie przeniesione na ekran zbierałyby mnóstwo widzów. 

Na szczęście, po latach, doskonale odnalazły się one w kadrach Mieczysława Sarny. Dzięki temu mogą one przyciągnąć zarówno tych, którzy Pana Samochodzika pamiętają z dzieciństwa, jak i młodszych czytelników, dla których będzie to pierwsze spotkanie z Tomaszem N.N.. Mam nadzieję, że to nie ostatnie słowo w kwestii przywracania Pana Samochodzika do świadomości współczesnych odbiorców.

Polecam te komiksy młodzieży powyżej 13 lat. Sprawdzajcie ich dostępność na stronie Wydawnictwa Siedmioróg.

FAQ – Uroczysko w komiksie

Czy Uroczysko należy do serii o Panu Samochodziku?

Uroczysko nie powstało pierwotnie jako część cyklu o Panu Samochodziku, ale później zostało powiązane z jego biografią. Młody Tomasz z tej historii jest dziś traktowany jako wcześniejsze wcielenie bohatera znanego z późniejszych powieści.

O czym jest komiks Uroczysko?

To opowieść o wykopaliskach archeologicznych, dawnych legendach, tajemniczej kolegiacie, znikających przedmiotach i serii zdarzeń, które z tomu na tom coraz trudniej wyjaśnić racjonalnie.

Ile tomów liczy komiksowe Uroczysko?

Komiksowa adaptacja Uroczyska autorstwa Mieczysława Sarny składa się z trzech tomów. Najlepiej czytać je po kolei, ponieważ tworzą jedną zamkniętą historię.

Kto stworzył komiksową adaptację Uroczyska?

Za adaptację prozy Zbigniewa Nienackiego na język komiksu odpowiada Mieczysław Sarna. Serię wydało wydawnictwo Siedmioróg.

Czy komiks Uroczysko nadaje się dla dzieci?

Tak, ale najlepiej sprawdzi się u starszych dzieci i młodzieży, które lubią zagadki, historię, archeologię i bardziej rozbudowane fabuły. To nie jest prosty komiks przygodowy, lecz opowieść z dużą ilością tekstu, tajemnic i odniesień historycznych. Polecam serię czytelnikom powyżej 13 lat.

Czy warto przeczytać komiksowe Uroczysko?

Tak, szczególnie jeśli lubicie historie o Panu Samochodziku, zagadki historyczne i przygody z archeologią w tle. Komiks skraca i dynamizuje prozę Nienackiego, ale zachowuje jej charakterystyczny styl.

Artykuł Jak narodziła się sława Pana Samochodzika? Recenzja komiksowej serii o Uroczysku pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Shannon Hale, znana m.in. z serii Przyjaciółki, powraca z nową, częściowo autobiograficzną książką, która porusza wątki dotyczące dorastania i wrażliwości. Siła marzeń opowiada o pieniądzach (oraz ich braku), przyjaźni i dziecięcym fantazjowaniu, ale przede wszystkim to historia o bohaterce, która czuje więcej, niż chciałaby czuć, i przez długi czas uważa to za swoją słabość.

➜ Tytuł: Siła marzeń
➜ Scenariusz: Shannon Hale
➜ Rysunki: Marcela Cespedes
➜ Tłumaczenie: Patrycja Pokora
➜ Wydawnictwo: Jaguar
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Wrażliwa dziewczynka z wielkimi marzeniami

Cassie chodzi do czwartej klasy i wychowuje się w dużej rodzinie w Utah w latach 80-tych. Jej rodzice ciężko pracują (tata zawodowo, mama opiekując się rodziną), w domu jest głośno, a pieniędzy brakuje nawet na rzeczy, które dla innych wydają się czymś oczywistym. Dziewczynka dzieli z siostrami pokój oraz łóżko. Właśnie przechodzi przez trudny okres ze swoją najlepszą przyjaciółką, która coraz więcej czasu spędza z kimś innym.

Cassie ma ogromną wyobraźnię więc z niezwykłą intensywnością przeżywa zarówno przykre, jak i te dobre chwile. Shannon Hale przyznała, że stworzyła ją na podstawie własnych wspomnień, rozwijając historie oraz wątki, które nie zmieściły się w autobiograficznych Prawdziwych przyjaciółkach. Cassie nie jest więc jeden do jednego alter ego autorki, ale wiele doświadczonych przez nią emocji z dorastania w dużej rodzinie czy tych związanych z poczuciem zagubienia – zostało zaczerpnięte bezpośrednio z dzieciństwa Hale.

Wygrana, która ma wszystko naprawić

Punktem zapalnym fabuły staje się list informujący Cassie o wygranej w korespondencyjnej loterii. Wraz z marzeniem o nagrodzie dziewczynka przypadkowo zamawia prenumeraty, za które jej rodzice będą musieli zapłacić. Wie, że rodziny na nie nie stać i ma palące poczucie winy, że zamiast sprawić im radość nagrodami – będą musieli ponieść koszty jej wybryku.

A Cassie chciałaby po prostu wygrać dla rodziny większy samochód, wymienić stare meble albo zabrać przyjaciółkę Vali na fantastyczną wycieczkę. Hale szybko demaskuje jednak potrzebę stojącą za tymi marzeniami: bohaterka nie pragnie właściwie rzeczy, tylko tego, co – w jej wyobrażeniu – można dzięki nim otrzymać. Chce zostać zauważona, mieć więcej czasu z mamą i odzyskać wyłączną uwagę najlepszej przyjaciółki.

To jeden z najciekawszych wątków Siły marzeń, bo pieniądze nie zostają tutaj sprowadzone do prostego morału, że „szczęścia nie można kupić”. Mogą przecież ułatwić codzienne funkcjonowanie rodziny Cassie, która naprawdę mierzy się z finansowymi ograniczeniami. Nie potrafią jednak przełożyć się na szacunek, przywiązanie czy wdzięczność. Drogim prezentem można kogoś ucieszyć, lecz nie da się sprawić, żeby dzięki niemu czuł się z nami bardziej związany.

Wrażliwość ma swoje dobre strony

Nie wiem, jak się zachowywać. Nie wiem, jak powinnam się czuć. Ja po prostu nie wiem… jak być.

Shannon Hale, Siła marzeń, Rozdział czwarty, str. 155

Bohaterka wielokrotnie słyszy, że przesadza, jest zbyt emocjonalna albo za bardzo się przejmuje, dlatego też zaczyna podejrzewać, że problemem jest ona sama. Autorka zamiast jednak sugerować, że Cassie powinna mieć bardziej lekceważący stosunek do rzeczywistości – uwypukla te cechy dziewczynki, pokazując że mają one wartość.

Skoro bohaterka tak dotkliwie odczuwa wstyd, rozczarowanie czy odrzucenie, równie intensywnie potrafi doświadczać zachwytu, radości czy bliskości. Wrażliwość nie jest więc wadą, którą Cassie powinna finalnie w sobie przezwyciężyć. W trakcie procesu uczenia się o sobie, zmienia się raczej jej stosunek do samej siebie i świadomość, że intensywne odczuwanie nie ogranicza się wyłącznie do tego, co bolesne. Ma również swoją dobrą stronę, pozwalającą dostrzegać rzeczy, obok których inni przechodzą obojętnie.

Najcenniejszych rzeczy nie da się kupić

Najbardziej wzruszające w Sile marzeń jest dla mnie to, jak niewielkie okazują się ostatecznie największe pragnienia Cassie. Spędzenie czasu z ważną osobą i poczucie, że przez chwilę naprawdę ma się ją tylko dla siebie, jest dla dziewczynki niemal euforyczne.

Marcela Cespedes bardzo dobrze wykorzystuje komiksową formę do pokazania bogatego wnętrza oraz wyobraźni bohaterki. Dzięki temu Siłę marzeń czyta się ekspresowo, choć sama historia zostaje w pamięci zdecydowanie na dłużej. Mnie przede wszystkim ta opowieść wzruszyła. Gdyby więcej osób zachowało zdolność Cassie do dostrzegania wszystkich cudowności świata, prawdopodobnie byłby on lepszym miejscem. 

Siła marzeń nie przekonuje więc dzieci, żeby przestały być wrażliwe, lecz pokazuje, że nie powinny przed własną wrażliwością uciekać. Jestem przekonana, że ta książka będzie bardzo ważna dla młodych czytelników, którzy dopiero uczą się swojej emocjonalności.

Sprawdzajcie dostępność książki na stronie Wydawnictwa Jaguar.

FAQ – Siła marzeń

O czym jest książka Siła marzeń Shannon Hale?

Siła marzeń opowiada o Cassie, dziewczynce wychowującej się w dużej rodzinie, w której nie zawsze wystarcza pieniędzy i czasu dla każdego. Kiedy bohaterka zaczyna wierzyć, że wielka wygrana rozwiąże jej problemy, stopniowo odkrywa, że przyjaźni, bliskości i czyjejś uwagi nie da się kupić. 

Dla jakiego wieku jest Siła marzeń?

Polecam Siłę marzeń jako komiks dla dzieci od 9. roku życia. Tematy przyjaźni, zazdrości, sytuacji materialnej rodziny i dużej wrażliwości bohaterki sprawiają jednak, że może być ciekawa także dla starszych czytelników. 

Jakie tematy porusza Siła marzeń?

Shannon Hale pisze między innymi o przyjaźni, zazdrości, potrzebie bycia zauważonym, różnicach materialnych, presji rówieśniczej oraz radzeniu sobie z dużą emocjonalnością. Jednym z najważniejszych motywów jest również odkrywanie, że rzeczy i pieniądze nie mogą zastąpić prawdziwej bliskości. 

Czy Siła marzeń to książka o wrażliwym dziecku?

Tak i właśnie ten wątek należy do najciekawszych elementów historii. Cassie mocno przeżywa wstyd, odrzucenie i niepewność, ale ta sama wrażliwość pozwala jej intensywniej doświadczać radości, zachwytu i bliskości. Książka nie przekonuje więc, że bohaterka powinna „mniej się przejmować”, lecz pokazuje wartość jej sposobu odbierania świata. 

Czy Siła marzeń jest początkiem serii?

Tak. Oryginalne Dream On rozpoczyna serię o Cassie. Kolejna część nosi tytuł Dream Big i ponownie koncentruje się na emocjach, lękach oraz marzeniach bohaterki. 

Czy warto przeczytać Siłę marzeń Shannon Hale?

Warto, szczególnie wtedy, gdy szuka się mądrej powieści graficznej o emocjach, przyjaźni i dziecięcej potrzebie akceptacji. Siła marzeń nie upraszcza problemów Cassie i nie sprowadza wrażliwości do słabości, dlatego może stać się również dobrym punktem wyjścia do rozmowy z dzieckiem o poczuciu własnej wartości i relacjach z rówieśnikami.

Artykuł Nie uciekajmy od wrażliwości. Siła marzeń – recenzja komiksu Shannon Hale pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Czego można się spodziewać po serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Każdy z obecnie pięciu wydanych tomów (stan na sierpień 2026 – w tym artykule skupiam się na czterech z nich) jest adaptacją konkretnego klasycznego utworu. Twórcy komiksów zachowując rdzeń oryginału, dostosowują go do zupełnie innego medium. Czasem wiąże się to z przełożeniem języka poezji na obrazy i symbole jak w Przesłaniu Pessoi; innym razem konieczne będzie uwspółcześnienie doboru słownictwa XVI-wiecznej farsy; albo skondensowanie obszernej XIX-wiecznej powieści do raptem kilkudziesięciu plansz. 

Teksty w komiksach zostały przełożone przez wybitnych polskich tłumaczy literatury portugalskojęzycznej – Wojciecha Charchalisa oraz Jakuba Jankowskiego.

Fernando Pessoa – jak pokazać poezję w komiksie?

Pierwszy tom serii Przesłanie, od razu rzuca twórców (Pedro Vieira de Moura, Susa Monteiro) na głęboką wodę. Fernando Pessoa zasłynął tomikiem Mensagem z 1934 roku, który jako jedyny został wydany za życia poety. To zbiór 44 utworów składających się na symboliczną wizję historii Portugalii, jej morskiej potęgi, upadku oraz oczekiwanego odrodzenia.

Vieira de Moura i Monteiro zachowali utwory, ale nie tworzyli wokół nich nowej fabuły. Skupili się na bogatej symbolice oraz skojarzeniach. Komiks jest więc interpretacją wierszy Pessoi – jedną z wielu możliwych. Jestem przekonana, że zachwycicie się różnorodnością oraz przenikaniem czasów, które zostały ukazane w tej pozycji. 

Od średniowiecznej legendy do fantasy

Dama z raciczką zabiera czytelników do jeszcze bardziej zamierzchłych czasów. Alexandre Herculano zdobył uznanie zarówno jako pisarz, jak i portugalski historyk oraz przedstawiciel tamtejszego romantyzmu. Dama z raciczką jest jedną z legend, które znalazły się w jego zbiorze Legendy i opowieści z 1851 roku.

Przedstawiona opowieść o kobiecie z kozią raciczką jest jednak starsza od samego autora. Wywodzi się ze średniowiecznej tradycji związanej z rodem Haro i Livro de Linhagens.  Herculano zaadaptował ją w XIX wieku. Z kolei twórca współczesnego komiksu Manuel Morgado, przekłada tę historię na język współczesnego fantasy. Znajdziecie w niej i rycerzy, i namiętność, zdradę, sekrety oraz magnetyzujący niepokój.

Eça de Queirós – skandal, który stał się klasyką

Posiadającą największe znamiona klasycznej powieści z całej czwórki jest Zbrodnia ojca Amaro. Eça de Queirós należał bowiem do najważniejszych przedstawicieli portugalskiego realizmu, a wydana po raz pierwszy w 1875 roku historia młodego księdza i jego kochanki Amelii stała się bezlitosną krytyką hipokryzji kleru oraz mieszczańskiego społeczeństwa.

Duet André Oliveira i Ricardo Santo stanęli więc przed wyzwaniem diametralnie różniącym się od tego, którego musieli się podjąć twórcy Przesłania. Oliveira i Santo skondensowali kilkusetstronicową powieść do 56-stronicowego albumu. Finalnie, karykaturalna kreska rysownika szczególnie dobrze współgra z przewrotnością prowadzonej narracji przez Queirósa oraz jego przenikliwą obserwacją ludzkich słabości.

Gil Vicente i jego 500-letnie poczucie humoru

Zupełnie czym innym jest też Farsa o Inês Pereirze. Gil Vicente, uznawany za twórcę portugalskiego teatru, napisał ją… w 1523 roku. Według legendy miał w ten sposób odpowiedzieć na oskarżenia oraz utrzeć nosa tym, którzy oskarżali go o korzystanie z cudzych pomysłów. 

Otrzymał więc wyzwanie, którego się podjął. Aby udowodnić własny talent, miał napisać fabułę na kanwie popularnego przysłowia: 

„Mais quero asno que me leve que cavalo que me derrube”, co można przetłumaczyć jako: „Wolę osła, który mnie poniesie, niż konia, który mnie zrzuci”.

Pięć wieków później właśnie ta jego satyra pozostaje tą jedną z jego najbardziej znanych oraz uznanych. Być może dlatego, że jej ogólne przesłanie nie straciło na aktualności. Farsa o Inês Pereirze porusza wciąż aktualną tematykę ambicji, małżeństwa, powierzchownych wyborów oraz odgórnie przypisanych społecznych ról. 

Po co przerabiać klasykę na komiks?

Za sprawą właśnie takich komiksów nie tylko poznajemy lepiej daną kulturę, ale możemy się też przekonać, dlaczego tekst sprzed kilku setek lat wciąż pozostaje zaskakująco aktualny. 

W czterech powyższych albumach prezentowane jest czytelnikom szerokie spektrum stylów oraz gatunków. Dostajemy modernistyczną poezję, romantyczną legendę wyrastającą ze średniowiecza, renesansową farsę oraz realistyczną powieść społeczną. 

Właśnie ze względu na tę różnorodność oraz merytoryczne uzupełnienie pod postacią dossier do każdego tomu, Klasycy literatury portugalskiej w komiksie są warci uwagi. Pozwalają zgłębić portugalskie korzenie i otwierają drzwi do literatury, które dotychczas pozostawały tylko uchylone.

FAQ – Klasycy literatury portugalskiej w komiksie

Czym jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

To kolekcja komiksowych adaptacji ważnych dzieł należących do kanonu literatury portugalskiej. Każdy tom bazuje na konkretnym utworze i przekłada go na język współczesnego komiksu, zachowując najważniejsze motywy, bohaterów oraz sens oryginału.

Czy komiksy z serii są wiernymi adaptacjami klasycznych książek?

Stopień wierności zależy od utworu. Inaczej adaptuje się poezję Fernanda Pessoi, inaczej XVI-wieczną farsę Gila Vicente, a jeszcze inaczej obszerną powieść Eçy de Queirósa. Twórcy czasem kondensują fabułę, uwspółcześniają język albo wykorzystują obraz i symbole tam, gdzie oryginał opierał się przede wszystkim na słowie.

Jakie książki znalazły się w serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

W polskim wydaniu ukazują się adaptacje dzieł najważniejszych portugalskich autorów. Wśród nich znalazły się m.in. Przesłanie Fernanda Pessoi, Dama z raciczką Alexandre’a Herculana, Farsa o Inês Pereirze Gila Vicente oraz Zbrodnia ojca Amaro Eçy de Queirósa.

Czy warto poznawać klasykę literatury przez komiks?

Tak, zwłaszcza jeśli komiks traktujemy jako pierwsze spotkanie z dziełem, a nie jego zamiennik. Adaptacja może ułatwić wejście w dawny tekst, przybliżyć jego najważniejsze motywy i zachęcić do późniejszego sięgnięcia po oryginał.

Dla kogo jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Seria może zainteresować zarówno czytelników komiksów, jak i osoby chcące poznać literaturę Portugalii. To również ciekawa propozycja dla tych, którzy lubią współczesne adaptacje klasyki i chcą zobaczyć, jak poezja, dramat, legenda czy XIX-wieczna powieść zmieniają się po przełożeniu na język kadrów. Polecam całość osobom powyżej 16 lat.

Artykuł Portugalska klasyka w komiksie. Od Pessoi do Gila Vicente pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.