Przyjaźń jest trochę jak bukiet kwiatów. Każdy komponuje go według własnych preferencji, dodając mniej lub więcej ozdób. Dla jednych najpiękniejszy będzie taki z klasycznych róż, a inni zachwycą się wiązanką ze stokrotek, macierzanek lub maków.
Jeżeli szukasz ponadczasowej książki o przyjaźni dla dzieci od 5 lat – mam coś bardzo obiecującego. Jania i Iwo. Opowieść o przyjaźni to ujmująca oraz uwrażliwiająca lektura od wydawnictwa Literówka, która zachwyci początkujących czytelników, jak i ich rodziców.
➜ Tytuł: Jania i Iwo. Opowieść o przyjaźni
➜ Autorka: Małgorzata Roman–Zakrzewska
➜ Ilustracje: Patrycja Pawlik
➜ Wydawnictwo: Literówka
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
O czym jest Jania i Iwo?
Jania i Iwo mają po kilka lat – lada chwila pójdą do pierwszej klasy. Zanim jednak się to stanie, widzimy ich podczas wspinaczek na ulubione drzewo, w chorobie oraz w zdrowiu; podczas drobnych kłótni i w przejmujących chwilach godzenia. Książka o tej dwójce bohaterów składa się z dziewięciu rozdziałów oraz wstępu. Utkane z mikro-scenek momenty są pochwałą uważności na drugiego człowieka.
Narracja prowadzona jest przede wszystkim z punktu widzenia Jani. Małgorzata Roman-Zakrzewska, autorka także m.in. uroczej książki Lusia. Opowieści o przygodach dzielnych urwisów, dobrze wie jak pisać, żeby doskonale oddać punkt widzenia dziecka. W historii o Jani i Iwo skupia się przede wszystkim na relacjach bohaterów oraz zwyczajnej codzienności, która często zmienia się w magiczny czas beztroskiego dzieciństwa.
Czego z tej książki nauczą się dzieci?
Przyjaźń tytułowej dziewczynki oraz chłopca jest trochę jak wyścigi – ale nie takie które opierają się na rywalizacji. Im zależy na wzajemnym wyprzedzaniu się w uprzejmościach; myśleniu o drugiej osobie, przewidywaniu jej potrzeb oraz reagowaniu na nie – jeszcze zanim ona sama zdąży zdać sobie z nich sprawę. W efekcie dostajemy model przyjaźni, która nie idealizuje, ale uczy jak być blisko.
To świetny punkt wyjścia do rozmów o empatii i odpowiedzialności. Dzieci dostają czytelny wzorzec: „myślę o tobie, zanim zapytasz”. Dorośli – przypomnienie, że najbardziej zmieniają nas ludzie, których spotykamy na swojej drodze. W końcu, każdy z nas jest składową tych wszystkich osób, których poznaliśmy, którym zaufaliśmy i do których się zbliżyliśmy.
Polskie Dzieci z Bullerbyn
W opowieści czuć przekrój pór roku: zapach szarlotki, miękki śnieg pod stopami czy wiatr od morza, orzeźwiający nawet podczas upalnych dni lata. Książka jest pozbawiona nowinek technologicznych – brak w niej telefonów komórkowych czy nawet komputerów. Rodziny spędzają czas przy książce, grze planszowej lub tworząc prace z farb czy włóczki – zupełnie jak dawniej.
Pojawiają się też delikatne, kulturowo obecne odniesienia religijne (na prawach kontekstu), które współtworzą pejzaż domu i sąsiedztwa, ale unikają dydaktycznych tez. W nastroju oraz rytmie codzienności ta opowieść, pod wieloma względami, przywodzi na myśl Dzieci z Bullerbyn – bliskość natury, sąsiedzką wspólnotę i dziecięcą beztroskę. Jania i Iwo. Opowieść o przyjaźni ma szansę, podobnie jak ten szwedzki bestseller, stać się lekturą ponadczasową.
Poetyckie ilustracje Patrycji Pawlik
Warstwa graficzna jest minimalistyczna, a jednak niezwykle poetycka, zapraszająca. Subtelnością humoru przywodzi na myśl kultową serię o Jasiu i Janeczce. Kiedy jednak po raz pierwszy zobaczyłam okładkę – moje skojarzenie natychmiast powędrowało w stronę Chłopca, kreta, lisa i konia.
W Jani i Iwo. Opowieść o przyjaźni wszystko wydaje się ze sobą współgrać. To książka, która będzie wyglądać dobrze na półce dziś i za kilka, a nawet kilkadziesiąt lat.
Dla kogo jest ta książka?
Dla przedszkolaków, „zerówkowiczów” i uczniów pierwszych klas szkoły podstawowej – do czytania wspólnego oraz samodzielnej lektury przez tych trochę bardziej już ,,rozczytanych”. Sprawdzi się jako literatura na lekcję, do rozmów o przyjaźni, tęsknocie i dostrzeganiu pozytywów. Będzie też świetna dla rodziców poszukujących wyciszających historii – takich, które włączają bliskość oraz przesuwają znacznik na uważność i cieszenie się codziennością.
Janię i Iwo. Opowieść o przyjaźni znajdziesz bezpośrednio na stronie wydawnictwa Literówka.
FAQ, czyli pytania, które warto zadać
Od ilu lat jest Jania i Iwo?
Polecam ją dzieciom w wieku już od 5 lat – przedszkolakom, ,,zerówkowiczom” czy uczniom klas 1-3 szkoły podstawowej.
Czy Jania i Iwo jest podobna do Dzieci z Bullerbyn?
Tak – w klimacie codzienności, ciepła i „małych wielkich przygód”. Różnica polega na skupieniu na duecie bohaterów oraz przeniesieniu akcji do Polski.
Czy w książce pojawiają się wątki religijne?
Tak, delikatnie i nienachalnie – bardziej jako tło wartości niż temat przewodni. Dzięki temu łatwo dopasować rozmowę do wrażliwości rodziny lub klasy.
Czy to dobra lektura „na prezent” dla pierwszoklasisty?
Znakomita: pokazuje relację przyjaźni, która dodaje odwagi, uczy troski, ale także poszerza horyzonty i pozwala sobie radzić z przeciwnościami.
Jakie umiejętności społeczne wspiera ta książka?
Empatię, uważność, komunikację bez przemocy oraz „wyprzedzanie w trosce” – zauważanie potrzeb i reagowanie na nie.
