Jeszcze kilkanaście lat temu (szczególnie w Polsce) trudno byłoby wyobrazić sobie podręcznik akademicki w formie komiksu. Nauka miała swój ustalony odgórnie język, a każde odstępstwo potencjalnie traktowano jako brak wystarczającej powagi w stosunku do danego przedmiotu. Tymczasem japońska seria The Manga Guide postanowiła postawić wszystko na głowie i pokazać, że nawet najbardziej złożone zagadnienia można wyjaśniać inaczej oraz w znacznie bardziej przystępny sposób – poprzez historię.
Na końcu tego artykułu znajdziecie kod zniżkowy na tę serię
Z tymi książkami czytelnik nie musi analizować skomplikowanych definicji. Najpierw poznaje bohaterów, którzy sami dopiero próbują zrozumieć jakieś naukowe zagadnienie. Wraz z nimi trafia on do laboratoriów biologii molekularnej, projektuje bazy danych, obserwuje narodziny gwiazd albo próbuje zrozumieć, w jaki sposób działa mikroprocesor ukryty w naszym smartfonie.
➜ Seria: The Manga Guide
➜ Autor: zbiorowy
➜ Rysunki: zbiorowy
➜ Tłumaczenie: Małgorzata Dąbkowska-Kowalik
➜ Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
➜ Rok wydania: 2018, 2020, 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Seria The Manga Guide – recenzja sześciu popularnonaukowych tomów
Seria, która powstała w Japonii dzięki wydawnictwu Ohmsha, a zyskała światowe uznanie dzięki amerykańskiej No Starch Press, już od ponad dwóch dekad udowadnia, że komiks może być nie tylko rozrywką, ale i niezwykle skutecznym narzędziem edukacyjnym.
Wybrałam sześć tomów z tej serii, które w Polsce ukazały się nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN:
- The manga guide. Biologia molekularna,
- The manga guide. Biochemia,
- The manga guide. Bazy danych,
- The manga guide. Wszechświat,
- The manga guide. Mikroprocesory,
- The manga guide. Fizyka.
Choć każda z tych książek dotyczy zupełnie innej dziedziny wiedzy, wszystkie łączy podobny sposób opowiadania o nauce.
Manga w roli podręcznika
Twórcy serii wychodzą z bardzo ciekawego założenia: problem wielu podręczników polega na tym, że są zbyt abstrakcyjne. Zjawiska fizyczne czy procesy biologiczne często przedstawia się w nich jako statyczne definicje, podczas gdy w rzeczywistości są to dynamiczne procesy zachodzące w określonym czasie i środowisku.
We wstępie do tomu Fizyka autor zwraca uwagę na jedną rzecz: zrozumienie fizyki polega w dużej mierze na „widzeniu” tego, co chcemy zbadać. Tradycyjny podręcznik rzadko potrafi pokazać ruch. Komiks radzi sobie z tym znacznie lepiej, ponieważ pozwala wizualizować kolejne etapy procesu.
To właśnie dlatego w książkach z serii The Manga Guide teoria nigdy nie pojawia się w oderwaniu od fabuły. Najpierw nakreślona zostaje konkretna sytuacja, problem albo pytanie, które zadają bohaterowie, a dopiero potem czytelnik poznaje wyjaśnienie. Zamiast nudnych definicji, dostajemy więc historię. A historie – jak powszechnie wiadomo – zapamiętuje się znacznie łatwiej (oraz z dużo większą przyjemnością i zaangażowaniem), niż abstrakcyjne terminy.
Biologia molekularna – świat, którego nie widać
Jednym z najbardziej fascynujących tomów serii jest Biologia molekularna. Już we wprowadzeniu autor przypomina, że ta dziedzina zajmuje się zjawiskami tak małymi, że nie możemy ich zobaczyć nawet pod mikroskopem. Mówimy tu o cząsteczkach DNA, RNA czy białkach – elementach budujących życie na poziomie molekularnym.
W The manga guide. Biologia molekularna poznajemy dwie licealistki, Ami Kasugę i Rin Natsukawę. Dziewczyny trafiają na niewielką wyspę należącą do tajemniczego naukowca, który postanawia wprowadzić je w świat biologii molekularnej. Dzięki specjalnej technologii bohaterki mogą niemal dosłownie „wejść” do świata komórki i obserwować procesy zachodzące w jej wnętrzu.
To właśnie w tej formie czytelnik poznaje podstawowe zagadnienia tej dziedziny:
- strukturę DNA,
- mechanizm replikacji materiału genetycznego,
- proces transkrypcji,
- syntezę białek.
Biologia molekularna rozwija się niezwykle dynamicznie. Jedna książka nie jest w stanie wyjaśnić całego tego obszaru wiedzy. Może jednak zrobić coś bardzo ważnego – pokazać, jak fascynujący jest świat ukryty w każdej komórce naszego ciała.
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-manga-guide-Biologia-molekularna,743817846,p.html
Biochemia – chemia, która tłumaczy życie
Biochemia to kolejna dziedzina, która często kojarzy się licealistom z trudnym materiałem i skomplikowanymi wzorami chemicznymi. Tymczasem jest to po prostu nauka o chemicznych podstawach życia. Biochemia łączy wiedzę z zakresu biologii i chemii, aby wyjaśnić procesy zachodzące w komórkach. To właśnie dzięki niej możemy zrozumieć, w jaki sposób organizmy żywe pozyskują energię, budują swoje struktury oraz reagują na zmiany środowiskowe.
The manga guide. Biochemia obejmuje badanie najważniejszych cząsteczek obecnych w komórkach:
- sacharydów,
- lipidów,
- białek,
- kwasów nukleinowych.
Jednocześnie pokazuje, jak ogromne znaczenie ma ta dziedzina dla wielu obszarów życia. Badania biochemiczne wpływają na rozwój medycyny, dietetyki, rolnictwa czy farmakologii.
Co ciekawe, bohaterką tej konkretnej historii jest uczennica szczególnie zainteresowana dietą. Dzięki temu wiele zagadnień biochemicznych zostaje przedstawionych w kontekście codziennych problemów zdrowotnych, takich jak np. syndrom metaboliczny czy wpływ żywienia na organizm.
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-Manga-Guide-Biochemia,744219668,p.html
Bazy danych – niewidzialna infrastruktura
Jeśli zapytać przeciętnego użytkownika internetu o bazy danych, wielu z nich nie potrafiłoby dokładnie wyjaśnić, czym one są. Tymczasem w książce The manga guide. Bazy danych uświadomimy sobie, że praktycznie wszystkie systemy biznesowe na świecie opierają się właśnie na bazach danych.
To one przechowują informacje o klientach, transakcjach, zamówieniach czy produktach. Bez nich nie działałaby bankowość elektroniczna, sklepy internetowe ani większość aplikacji.
Tom poświęcony bazom danych prowadzi czytelnika przez kolejne etapy zrozumienia tej technologii. Najpierw pokazuje, dlaczego przechowywanie informacji w uporządkowanej strukturze jest tak ważne. Następnie wyjaśnia podstawowe pojęcia związane z projektowaniem baz danych.
Czytelnik poznaje m.in.:
- modele danych,
- relacyjne bazy danych,
- język SQL,
- strukturę systemów bazodanowych.
Każdy rozdział kończy się zestawem ćwiczeń, które pozwalają utrwalić zdobytą wiedzę. Dzięki temu książka jest nie tylko komiksem, ale staje się także pełnoprawnym materiałem edukacyjnym.
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-Manga-Guide.-Bazy-danych,732955878,p.html
Wszechświat – ogrom, który trudno ogarnąć
Tom poświęcony kosmosowi zaczyna się od bardzo szczerej refleksji. Autor wstępu zauważa, że nawet naukowcy zajmujący się kosmologią często nie są w stanie w pełni nadążyć za tempem nowych odkryć.
Wszechświat jest po prostu zbyt ogromny i zbyt złożony, aby ktokolwiek mógł pojąć go w całości. The manga guide. Wszechświat prowadzi jednak czytelnika przez najważniejsze etapy poznawania kosmosu. Historia zaczyna się od podstaw, czyli naszego Układu Słonecznego, a następnie stopniowo rozszerza perspektywę na zagadnienie.
Czytelnik poznaje:
- planety oraz ich budowę,
- gwiazdy,
- galaktyki,
- podstawy kosmologii.
Celem tej książki z całą pewnością nie jest wyczerpanie tematu, ale raczej zainspirowanie odbiorcę oraz rozbudzenie jego ciekawości.
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-Manga-Guide-Wszechswiat,728181589,p.html
Mikroprocesory – mózg współczesnej technologii
Jednym z najbardziej zaskakujących tomów serii jest książka o mikroprocesorach. Dla wielu osób temat ten wydaje się bardzo techniczny, a przez to trudny do przyswojenia. Trudno jednak nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że procesory są obecne dziś niemal wszędzie. Oprócz komputerów osobistych znajdziemy je także w smartfonach, tabletach, a nawet w urządzeniach domowych, takich jak lodówki czy pralki.
The manga guide. Mikroprocesory oferuje bardzo ciekawy sposób wyjaśnienia tego tematu. Zamiast skupiać się wyłącznie na skomplikowanej architekturze współczesnych procesorów, autor proponuje analizę działania pierwszych układów tego typu.
Dzięki temu czytelnik może zrozumieć podstawowe zasady działania mikroprocesorów i zobaczyć, jak rozwijała się ta technologia. A przy okazji dostaje ciekawą historię z charakternymi bohaterami.
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-manga-guide.-Mikroprocesory,731934814,p.html
Fizyka – kiedy trudna nauka staje się historią
Tom poświęcony fizyce pokazuje, jak ogromną rolę w nauce może odegrać dobrze opowiedziana historia. Główną bohaterką jest licealistka Megumi Ninomiya, która – podobnie jak wielu uczniów – uważa fizykę za trudny i mało przystępny przedmiot.
Dzięki kolejnym przygodom zaczyna jednak odkrywać, że prawa fizyki nie są jedynie abstrakcyjnymi wzorami zapisanymi na tablicy. Są opisem zjawisk, które można obserwować w codziennym życiu.
Komiksowa forma pozwala pokazać te zjawiska w dynamiczny sposób – poprzez ruch, eksperymenty oraz sytuacje z życia bohaterów. Nie musicie być jednak sceptycznymi fizykami, żeby The manga guide. Fizyka przypadła Wam do gustu!
Znajdziecie ją tutaj: https://ksiegarnia.pwn.pl/The-Manga-Guide-Fizyka,737670439,p.html
Dlaczego ta seria się sprawdza
The Manga Guide nie próbuje zastąpić tradycyjnych podręczników. Zamiast tego proponuje inny sposób zaangażowania się w naukę. Komiks pozwala oswoić temat, który na pierwszy rzut oka wydaje się trudny lub nieosiągalny dla kogoś, kto nie wiąże z nim przyszłości. Dzięki fabule czytelnik zaczyna rozumieć, dlaczego dane zagadnienie jest ważne i w jaki sposób połączone jest ono z rzeczywistością.
A to często pierwszy krok do prawdziwego zainteresowania nauką. Polecam całą tę serię osobom już powyżej 13. roku życia.
Kod zniżkowy w księgarni PWN
Jeśli planujecie zakup tych lub innych pozycji z Wydawnictwa Naukowego PWN, warto pamiętać o moim kodzie rabatowym: BAJKOCHLONKA ! Obniża on cenę katalogową wszystkich książek papierowych PWN dostępnych na ksiegarnia.pwn.pl aż o 25%. Kod nie łączy się z innymi promocjami i jest ważny do 30.04.2026 r.
FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi
Czym jest seria The Manga Guide?
The Manga Guide to popularnonaukowa seria książek edukacyjnych w formie mangi, która tłumaczy zagadnienia z różnych dziedzin nauki poprzez historie komiksowe. Powstała w Japonii dzięki wydawnictwu Ohmsha, w Polsce ukazuje się nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN.
Jakie tematy porusza seria The Manga Guide?
Książki z tej serii wyjaśniają zagadnienia z wielu dziedzin nauki i technologii. Wśród nich znajdują się m.in. biologia molekularna, biochemia, fizyka, bazy danych czy mikroprocesory.
Na czym polega sposób nauki w serii The Manga Guide?
Każdy tom łączy fabułę komiksową z popularnonaukowym wyjaśnieniem teorii. Bohaterowie uczą się razem z czytelnikiem, a kolejne zagadnienia tłumaczone są poprzez dialogi, przykłady i ilustracje. Dzięki temu nawet skomplikowane tematy stają się łatwiejsze do zrozumienia.
Czy książki z serii The Manga Guide są podręcznikami?
Książki można traktować jako popularnonaukowe wprowadzenie do danego tematu. Zawierają podstawowe wyjaśnienia, przykłady i ćwiczenia, dlatego często wykorzystywane są jako materiał uzupełniający do nauki.
Dla kogo jest seria The Manga Guide?
Seria skierowana jest do szerokiego grona czytelników: uczniów szkół średnich, studentów, osób zainteresowanych nauką oraz wszystkich, którzy chcą w przystępny sposób zrozumieć zagadnienia z zakresu nauk ścisłych i technologii.
