Gwiazdozbiór Kury to współczesna baśń z miejscem akcji w ukraińskich Karpatach. To historia o spotkaniu Marii i Orysi – starości i młodości, które choć wydają się stać po przeciwnych stronach spektrum, w rzeczywistości mają więcej połączeń, niż można byłoby przypuszczać.
Opowieść toczy się spokojnym, niespiesznym rytmem. Poetyka języka Andruchowycz łączy się z artystyczną wizją ilustracji Prochaśko. Gwiazdozbiór Kury zostawi w Was ślad, choć każdy odbierze tę książkę inaczej.
➜ Tytuł: Gwiazdozbiór Kury
➜ Autorka: Sofija Andruchowycz
➜ Ilustracje: Mariana Prochaśko
➜ Tłumaczenie: Andrij Saweneć
➜ Wydawnictwo: Warsztaty Kultury
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Bohaterki oraz ich potrzeba relacji
Maria mieszka na uboczu, blisko natury oraz w zgodzie z własnymi przyzwyczajeniami. Towarzyszy jej kura Mariczka: czujna, charakterna, wielka miłośniczka makowca. Rytm ich życia wyznacza natura oraz przejeżdżający w oddali pociąg.
Kiedy Maria zaczyna martwić się zdrowiem znajomego sprzedawcy (także staruszka), wyrusza w stronę Czarnego Lasu, gdzie rosną potrzebne do jego wyleczenia zioła. Chwila nieuwagi i Maria wpada do głębokiej dziury. Z opresji ratuje ją niespodziewanie Orysia – dziewczynka, której towarzyszy oswojony ryś. Od tego momentu ich codzienność się zmienia. Bohaterki uświadamiają sobie, jak bardzo każda z nich potrzebowała tej drugiej.
I znów poczuła zdziwienie: przeżyła tak długie życie i tyle wszystkiego widziała, ale codziennie coś zdarza się po raz pierwszy.
Sofija Andruchowycz, Gwiazdozbiór Kury, str. 38
Baśń z serca Karpat
Gwiazdozbiór Kury to historia balansująca pomiędzy realizmem a metafizycznością. Ograniczająca ciało fizyczność oraz trud pokonywanej drogi łączą się tutaj z wiarą w zjawiska nadprzyrodzone; baśniowe, ludowe oraz spirytualne.
To współczesna, ale i ponadczasowa baśń ulokowana w sercu Karpat, gdzie górski las, mroczne ścieżki i wysokie drzewa kładą cień na drogę, z którą trzeba się zmierzyć. Nawet jednak w takim miejscu – na pozór nieprzystępnym, tajemniczym, złowrogim – można spotkać kogoś niewinnego, delikatnego i otwartego.
Zwierzęta w roli zwierciadeł
Kura Mariczka oraz ryś Orysi także nie są tylko mało znaczącym ,,dodatkiem” do głównych bohaterek. Ich obecność porządkuje emocje: kura wzmacnia w Marii uważność i przywołuje spokój, jednocześnie wprowadzając w fabule rozluźniający aspekt humorystyczny.
Ryś z kolei przynosi do Orysi energię i gotowość do działania. Dzięki tym duetom człowiek-zwierzę fabuła zyskuje balans, a jej baśniowy aspekt – wiarygodność. Tego rodzaju narracja łatwiej także przemawia do dziecięcej wyobraźni, ubogacając świat bohaterek i bohaterów.
Pomost między starością a młodością
Najważniejszym motywem Gwiazdozbioru Kury wydaje się jednak ten, związany z wiekiem oraz jego bezustaną przemianą. Odbiorcy wyczytają między wierszami, że starość może być ciągle pełna zaskoczeń. Książka ukazuje ten etap w życiu człowieka, jako czas zdolny do zachwytu oraz refleksji.
Młodość i późna dorosłość spotykają się w prostych gestach: w pomocy, w przyjęciu czyjejś ręki, we wspólnym marszu. Różnica wieku na tym etapie przestaje być barierą, bo najbardziej liczy się wówczas współobecność. Starych oraz młodych łączy wyobraźnia, bezbronność i zarazem prostolinijność podchodzenia do codzienności. Dziecko czytając Gwiazdozbiór Kury inaczej spojrzy na staruszkę lub staruszka – z większym zrozumieniem, empatią oraz ciekawością.
Język i strona wizualna książki
Proza Sofiji Andruchowycz jest klarowna, nienachalnie poetycka; ma rytm, który ułatwia głośne czytanie oraz zwroty akcji odpowiedzialne za emocjonalne zaangażowanie w lekturę.
Ilustracje Mariany Prochaśko łączą z kolei rysunek ze zdjęciami, komponując rozmaite, ciekawe kolaże. Dzięki temu obrazy zostają wzbogacone o fakturę i ten istotny, choć niespodziewany w baśni – realny pierwiastek. Zarówno strona wizualna książki jak i tekst doskonale się uzupełniają, tworząc głęboką, fascynującą opowieść.
Projekt „Napisz mi książkę”
Gwiazdozbiór kury otwiera autorski projekt Mariany Prochaśko „Napisz mi książkę”: zaproszeni autorzy piszą tekst specjalnie dla ilustratorki, która następnie ilustruje go we własnym stylu. Ten tytuł – powstały we współpracy z Sofiją Andruchowycz – był pierwszym, który ukazał się w ramach projektu, początkowo w „Видавництво Старого Лева” (Lwowskie Wydawnictwo Starego Lwa).
Polska edycja jest zasługą Wydawnictwa Warsztaty Kultury. Tekst został przetłumaczony przez Andrija Savenecia.
Dla kogo i jak czytać
Książka najlepiej sprawdzi się dla czytelników powyżej 8. roku życia – ze względu na gęstość znaczeń oraz tematykę. Pozycja dostępna jest także w formie audiobooka, czytanego przez Beatę Jewiarz.
Wydawca prowadzi sprzedaż książki i audiobooka w swoim sklepie internetowym.
FAQ – pytania, które przychodzą do głowy odnośnie książki Gwiazdozbiór kury
O czym jest książka?
To ponadczasowa baśń o staruszce imieniem Maria oraz dziewczynce Orysi, których los stawia na swojej drodze, żeby mogły razem się wspierać.
Dla jakiego wieku?
Rekomendacja: od 8+.
Kto stworzył książkę?
Książka powstała pierwotnie w ramach projektu ,,Napisz mi książkę”, zainicjowanego przez ilustratorkę Marianę Prochaśko, z tekstem Sofii Andruchowycz.
Co wyróżnia ilustracje?
Są to kolaże łączące rysunki i autentyczne fotografie; faktury i światło nadają obrazom wiarygodność oraz łagodzą wydźwięk baśni.
