31 sierpnia 1980 roku podpisane zostały Porozumienia Gdańskie, które otworzyły nowy rozdział w historii Polski i Europy. Dokładnie kilka dni przed rocznicą tego wydarzenia na rynku ukazała się wyjątkowa książka dla najmłodszych czytelników – Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci Michała Rusinka, z ilustracjami jego siostry Joanny Rusinek, wydana przez Agorę dla dzieci. To bardzo interesująca opowieść, w której autor powraca do własnych wspomnień z dzieciństwa, aby wytłumaczyć dzieciom pojęcia Solidarności, komunizmu oraz realiów PRL-u.
➜ Tytuł: Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci
➜ Autor: Michał Rusinek
➜ Ilustracje: Joanna Rusinek
➜ Wydawnictwo: Agora dla dzieci
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Osobista opowieść dla dzieci i dorosłych
Już od pierwszych stron widać, że to książka inna niż wszystkie. Michał Rusinek dzieli się własnymi doświadczeniami – pokazuje prywatne fotografie, wspomina rodzinne zwyczaje, a nawet smak czekolady, którą przygotowywała dla niego mama domowym sposobem. Takie podejście do tematu sprawia, że historia staje się bardziej namacalna, bliska i łatwa w odbiorze.
Autor opowiada o świecie widzianym oczami kilkulatka – takiego samego, do którego dziś skierowana jest Bibuła w tapczanie. Dzięki temu mali czytelnicy mogą poczuć, jak wyglądała codzienność w czasach, kiedy słowo „Solidarność” było na ustach wszystkich, a jednocześnie brzmiało egzotycznie i tajemniczo, niczym zaklęcie, które może wszystko zmienić.
Rodzice i ich znajomi, którzy przychodzili do nas w odwiedziny, z wypiekami na twarzach powtarzali dziwne nowe słowo. Było słone w smaku, ale też miało ości, a brzmiało: SOLIDARNOŚĆ.
Michał Rusinek, Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci, str. 24
Jak zainteresować dziecko historią Polski?
Bibuła w tapczanie to rodzaj nietuzinkowej książki historycznej, reportażu, ale też literatury popularnonaukowej. Autor tłumaczy w niej dzieciom takie terminy jak:
- żelazna kurtyna,
- komunizm,
- stan wojenny,
- niezależne związki zawodowe.
Nie są to suche definicje, lecz obrazowe objaśnienia. Na przykład pojęcie solidarności zostaje wytłumaczone za pomocą wątku uczniów, którzy wspólnie stawiają czoła opryskliwemu woźnemu. Ta sytuacja pozwala zrozumieć, że ,,bycie solidarnym” opiera się w dużej mierze na oddolnej, niezależnej inicjatywie, która łączy ludzi we wspólnym celu.
Czym była „bibuła w tapczanie”?
Tytuł może brzmieć tajemniczo, ale kryje się za nim kawałek historii. „Bibułą” nazywano w czasach PRL-u gazetki drukowane przez podziemie. Tata autora przechowywał je w konspiracji w tapczanie, bo jako członek Solidarności, odpowiadał częściowo za ich dystrybucję. Takie działania, to symbol odwagi, ale również walki o wolność i prawa człowieka – wartości, które Rusinek w prosty sposób przybliża młodym czytelnikom.
Rocznica Porozumień Gdańskich – dlaczego ta książka jest ważna?
Wydanie książki właśnie teraz, w rocznicę Porozumień Gdańskich, nie jest przypadkowe. To doskonały moment, żeby przypomnieć dzieciom i dorosłym, że wolność nie jest dana raz na zawsze. Ruch „Solidarność” żądał między innymi:
- uwolnienia więźniów politycznych,
- wolnych sobót,
- godnych pensji,
- a przede wszystkim – prawa do tworzenia niezależnych związków zawodowych.
Choć początkiem była inicjatywa robotnicza, szybko stała się ona ogólnopolskim ruchem społecznym. Na jego czele stanął Lech Wałęsa – nazwisko, które do dziś w wielu krajach kojarzone jest natychmiast z Polską.
Trochę prywaty: dawno temu, jeszcze za czasów studiów, jeździłam autostopem po Rumunii. Podwożący nas mieszkańcy nie znali polskiego i angielskiego, a my nie mówiliśmy po rumuńsku. Dogadaliśmy się jednak między sobą skąd pochodzimy. I wtedy nasz kierowca wykrzyknął: Lech Wałęsa! Bo to była pierwsza osoba, którą kojarzył z Polski. Później dodał też Jana Pawła II, ale to jednak Wałęsa najmocniej utkwił w jego pamięci.
Warstwa wizualna – picturebook, komiks i kolaż (w jednym)
Joanna Rusinek stworzyła ilustracje, które łączą elementy picturebooka, komiksu i kolażu. Na rozkładówkach pojawiają się prywatne fotografie rodzeństwa Rusinków, a zaraz obok nich – zdjęcia historyczne. Takie połączenie sprawia, że książka działa na wielu poziomach – jest atrakcyjna wizualnie, a jednocześnie porządkuje i ułatwia przyswajanie wiedzy.
Dlaczego warto sięgnąć po Bibułę w tapczanie?
Bibuła w tapczanie to nie tylko książka o Solidarności dla dzieci. To również opowieść o tym, czym jest wolność, dlaczego warto o nią dbać i jak wielką rolę odgrywa ona w codziennym życiu.
Dla rodziców i nauczycieli to cenna pomoc edukacyjna. Dla dzieci – fascynująca przygoda, w której wielka historia przeplata się z dziecięcą perspektywą.
Na koniec pozostaje przypomnienie: komunizm skończył się w Polsce 4 czerwca 1989 roku. Ale pamięć o tych czasach i ludziach, którzy je tworzyli jest wciąż ważna, by nie zapomnieć, że wolność wymaga troski oraz zaangażowania.
Dla dzieci urodzonych już w wolnym kraju to abstrakcja. Dlatego tak istotnym jest, aby przybliżać im minione wydarzenia w sposób zrozumiały i emocjonalnie angażujący.
Książka Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci dostępna jest na stronie wydawnictwa Agora dla dzieci.
FAQ – pytania, które porządkują informacje
Od jakiego wieku polecana jest książka Bibuła w tapczanie?
Publikacja jest odpowiednia dla dzieci od około 7/8 roku życia, ale sprawdzi się także w starszych klasach szkoły podstawowej jako materiał dydaktyczny.
Czy Bibuła w tapczanie to książka tylko o Solidarności?
Nie. To również opowieść o dzieciństwie w czasach PRL-u, o zwyczajach i codzienności, które dziś mogą wydawać się egzotyczne.
Jak książka wyjaśnia trudne pojęcia historyczne?
Autor używa prostych przykładów i metafor, odwołując się do sytuacji znanych dzieciom z ich życia szkolnego i rodzinnego.
Dlaczego warto czytać książki historyczne dzieciom?
Pomagają zrozumieć współczesny świat, uczą szacunku dla przeszłości i kształtują postawy obywatelskie.
