2 września 1931 roku w czasopiśmie „Płomyczek” po raz pierwszy ukazało się opowiadanie o niewielkim ludziku z plasteliny, który mieścił się w piórniku małej Tosi. Od tego momentu Plastusiowy pamiętnik Marii Kownackiej stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych lektur z okresu dzieciństwa w Polsce.
W 2024 roku, po blisko stu latach, książka doczekała się wyjątkowego wyróżnienia – wydania jubileuszowego, przygotowanego z okazji pięciomilionowego egzemplarza. To nie tylko gratka dla kolekcjonerów, ale także doskonała okazja, by przypomnieć sobie historię Plastusia i spojrzeć na nią z perspektywy współczesnego czytelnika.
➜ Tytuł: Plastusiowy pamiętnik. Przygody Plastusia – seria limitowana
➜ Autorka: Maria Kownacka
➜ Ilustracje: Zbigniew Rychlicki
➜ Wydawnictwo: Siedmioróg
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
Plastusiowy pamiętnik – od „Płomyczka” do lektury szkolnej
Autorka, Maria Kownacka, stworzyła Plastusia z myślą o młodych czytelnikach. Tekst miał formę pamiętnika, dzięki czemu dzieciom było łatwo utożsamić się z bohaterem i jego szkolnymi perypetiami. Już w 1936 roku ukazało się pierwsze wydanie książkowe z tytułowym bohaterem, a w kolejnych dekadach Plastuś trafił na listę obowiązkowych lektur szkolnych dla klas I–III.
W czasach PRL-u nie było ucznia, który nie znałby małego, plastelinowego ludka mieszkającego w piórniku. Dziś lista lektur się bezustannie zmienia, jednak wciąż wiele szkół sięga po tę opowieść, traktując ją jako ponadczasową historię o dzieciństwie, przyjaźni i odkrywaniu świata.


Kim właściwie jest Plastuś?
Plastuś to malutki ludzik z plasteliny, który dzieli piórnik z innymi przyborami szkolnymi – gumką, stalówkami czy ołówkiem. Dzięki swojej perspektywie pozwala dzieciom spojrzeć na codzienność w zupełnie nowy sposób.
Choć książka powstała w latach 30-stych XX wieku, jej bohater, w dużej mierze, nadal pozostaje aktualny. Dzieci również dzisiaj lepią własne figurki z plasteliny, nadają im imiona i traktują jak towarzyszy zabaw. Plastuś jest więc symbolem bycia kimś/czymś retro oraz ponadczasowym – charyzmatycznym i zarazem pełnym uroku.


Edycja kolekcjonerska na 5 milionów wydanych egzemplarzy
Z okazji sprzedaży pięciu milionów egzemplarzy, które trafiły do rąk niewyobrażalnej liczby dzieci, wydawnictwo Siedmioróg przygotowało limitowane, specjalne wydanie jubileuszowe. Każda książka jest numerowana, co nadaje jej unikalnego charakteru i podkreśla fenomen tych historii.
Nowa edycja wyróżnia się:
- płóciennym grzbietem oraz złotymi uszlachetnieniami na okładce,
- elegancką oprawą kolekcjonerską,
- wstępem samej autorki, Marii Kownackiej oraz rozdziałem ,,Sukces czytelniczy Plastusia”, zawierającym ciekawostki o powstaniu bajki, jej zagranicznych wydaniach, różnych artystach, którzy nadawali mu nowej powierzchowności, itp.,
- pięknymi kolorowymi ilustracjami – w tym pracami Zbigniewa Rychlickiego, jednego z najwybitniejszych polskich grafików oraz laureata nagrody IBBY.
Smaczkiem są detale edytorskie – faktura papieru nawiązująca do kartek z zeszytów z czasu PRL-u, obrazki przypominające kleksy atramentu czy staranne odwzorowanie „pamiętnikowego” charakteru książki. To sprawia, że jubileuszowe wydanie jest najpiękniejszym, jakie do tej pory ukazało się na rynku.


Plastusiowy pamiętnik – lektura ponadczasowa czy anachroniczna?
Czytając dziś książkę, trudno nie zauważyć fragmentów, które brzmią inaczej niż literatura dla dzieci pisana współcześnie. Nazywanie płaczących dziewczynek „beksami” czy pewna surowość relacji szkolnych to elementy, które mogą budzić pytania. Dla rodziców i nauczycieli to jednak świetny punkt wyjścia do rozmowy o dawnych realiach, języku oraz zmieniającej się wrażliwości społecznej.
Mimo to, Plastusiowy pamiętnik a także Przygody Plastusia nadal przekazują mądre i uniwersalne wartości – uczą o odwadze, przezwyciężaniu trudności, moralności oraz sile wyobraźni.
Ciekawostki o Plastusiu i Marii Kownackiej
- Postać Plastusia została przełożona na wiele języków (m.in. niemiecki, łotewski, gruziński, koreański, litewski, japoński, turkmeński, mołdawski) i publikowana poza Polską.
- Bohater doczekał się licznych adaptacji – spektakli teatralnych, słuchowisk, a nawet animacji.
- Ilustracje Zbigniewa Rychlickiego, dziś należąca do części dziedzictwa polskiej grafiki książkowej, po raz pierwszy pojawiły się w wydaniu z lat 60-tych.


Czy warto sięgnąć po tę edycję kolekcjonerską?
To wydanie to doskonały wybór dla:
- kolekcjonerów klasyki literatury dziecięcej (szczególnie tej polskiej),
- bibliotek szkolnych oraz publicznych,
- rodziców chcących podarować dziecku ważną książkę z własnego dzieciństwa, w wyjątkowej oprawie.
Plastusiowy pamiętnik. Przygody Plastusia – seria limitowana to książka idealna na prezent – zarówno dla dzieci rozpoczynających przygodę ze szkołą, jak i tych dorosłych, którzy z sentymentem wspominają swoje pierwsze spotkania z Plastusiem.
Specjalne wydanie książki o Plastusiu to coś więcej niż tylko przedmiot – to symboliczny powrót do dzieciństwa i zarazem hołd dla Marii Kownackiej. Limitowana edycja przypomina, że choć świat się zmienia, Plastuś wciąż pozostaje obecny w naszej codzienności.
To najpiękniejsza odsłona tej historii, jaką kiedykolwiek miałam okazję trzymać w rękach – edycja, która zasługuje na miejsce w każdej biblioteczce.
Plastusiowy pamiętnik. Przygody Plastusia – seria limitowana dostępna jest na stronie wydawnictwa Siedmioróg.

FAQ – Plastusiowy pamiętnik
Kim jest Plastuś?
Plastuś to mały ludzik ulepiony z plasteliny przez Tosię – uczennicę, która poszła niedawno do pierwszej klasy. Bohater mieszka w piórniku i obserwuje życie dzieci oraz bierze udział w różnych przygodach.
Kiedy po raz pierwszy ukazał się Plastusiowy pamiętnik?
Pierwsze opowiadanie o Plastusiu ukazało się 2 września 1931 roku w czasopiśmie „Płomyczek”. Książkowe wydanie pojawiło się kilka lat później – w 1936 roku.
Czy Plastusiowy pamiętnik jest lekturą szkolną?
Przez wiele lat książka Marii Kownackiej była obowiązkową lekturą w klasach I–III szkoły podstawowej. Obecnie nie znajduje się już na liście lektur obowiązkowych, ale nadal jest chętnie wykorzystywana w edukacji wczesnoszkolnej.
Czym wyróżnia się specjalne wydanie Plastusiowego pamiętnika?
Edycja kolekcjonerska została wydana z okazji sprzedaży 5 milionów egzemplarzy. Każda książka jest numerowana, ma płócienny grzbiet, złote uszlachetnienia na okładce i piękne kolorowe ilustracje Zbigniewa Rychlickiego. Zawiera historie z Plastusiowego pamiętnika oraz Przygód Plastusia.
Czy warto kupić edycję kolekcjonerską?
Tak – to najpiękniejsze wydanie Plastusiowego pamiętnika, jakie dotąd się ukazało. Idealne dla kolekcjonerów, bibliotek, a także jako prezent dla dziecka rozpoczynającego szkolną przygodę.
Kogo ilustracje znajdują się w specjalnym wydaniu?
Wydanie kolekcjonerskie zawiera ilustracje Zbigniewa Rychlickiego – wybitnego polskiego grafika, laureata nagrody IBBY i twórcy wielu znanych prac dla dzieci.









1 komentarz. Dodaj komentarz
[…] – powrotu do klasyki w pięknych, ograniczonych nakładem wydaniach. Podobnie było z Plastusiowym pamiętnikiem, który również doczekał się specjalnego […]