Wyprawa do wariatkowa to psychologiczna powieść graficzna dla dorosłych, która prowadzi przez rodzinne traumy i mroczne zakamarki ludzkiej psychiki. Wszystko to za pomocą rysunków, które równie dobrze mogłyby się znaleźć w książce dla dzieci.

➜ Tytuł: Wyprawa do wariatkowa
➜ Scenariusz: Pam Pam Liu
➜ Rysunki: Pam Pam Liu
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Walulik
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Wujek idzie do szpitala

Główny bohater trafia do zamkniętego ośrodka, choć początkowo nie wydaje się szczególnie chory ani groźny. Jest drażliwy i przekonany, że znalazł się tam przez pomyłkę. Z czasem jednak wyłania się obraz człowieka skrzywdzonego przez rodzinę i system, a historie jego siostry, jej małej córki oraz innych, diametralnie zmieniają sposób, w jaki czytelnik zaczyna go odbierać.

Wujek od początku nie jest tylko ofiarą – znakiem tego jest owinięta bandażem dłoń. Sam zastrasza i krzywdzi. Dorosła siostra żyje pod ciągłą presją, a jej córka zaczyna marzyć o zemście. Nie może doczekać się chwili, w której wymierzy mu sprawiedliwość i ochroni matkę. Pam Pam Liu pokazuje, jak cierpienie liniowo przechodzi z człowieka na człowieka – poprzez strach, agresję, ale także to, co nie zostaje wypowiedziane. To historia o dziedziczeniu traum, które biorą się z braku zrozumienia i dostrzegania potrzeb najbliższych.

Spirala psychicznego cierpienia

Wujek również był kiedyś bezbronnym dzieckiem. Wspomnienia sugerują, że dorastał w miejscu, gdzie jego wrażliwość nikogo nie obchodziła. Autorka nie usprawiedliwia późniejszych czynów mężczyzny. Pokazuje raczej mechanizm, na bazie którego osoba skrzywdzona sama może stać się sprawcą.

Widać to chociażby w przytoczonym symbolicznym filmie o ludziach pierwotnych. W komiksowych kadrach tego zniekształconego wspomnienia czy też wizji – jedni jedzą mięso, a inna postać nie może patrzeć na cierpienie zwierząt i wybiera owoce. Ostatecznie sama zostaje pożarta. Bohater nie dostrzega analogii do własnego losu. Nie rozpoznaje spotkania z samym sobą z przeszłości i nie chce pomóc swojemu wewnętrznemu dziecku. Musiałby dopuścić myśl, że coś jest z nim nie tak.

Dziecięca kreska w kontraście do historii 

Zaokrąglone postacie, minimalizm, prostota – tworzą estetykę niemal niewinną. Właśnie dlatego sceny przemocy, seksualności i upokorzenia w Wyprawie do wariatkowa wydają się oddziaływać z jeszcze większą siłą. Gdybym pokazała w mediach społecznościowych niektóre kadry z albumu, prawdopodobnie część zostałaby zablokowana – choćby ze względu na osobliwego idola głównego bohatera.

To komiks bardzo wulgarny i zdecydowanie przeznaczony tylko dla dorosłych. Nie pozbawiony jednak ważnych pytań na bardzo trudne sprawy. Czy człowiek, który doświadczył ogromu zła i krzywdzi innych, nadal zasługuje na empatię? Czy nasze dzieciństwo, miejsce w którym się wychowujemy, ma definitywny wpływ na nasze późniejsze życie?

Przegrywów zawsze pociąga siła.

Łowca umysłów, sezon 1, odcinek 2

Komiks psychologiczny

Akcję przeplatają cytaty z książek czy seriali o psychiatrii, traumie i społecznych mechanizmach kontroli: Instytucji totalnych Ervinga Goffmana, Strachu ucieleśnionego Bessela van der Kolka, Niespokojnego umysłu Kay Redfield Jamison i The Last Asylum Barbary Taylor. Pojawia się również m.in. Biały szum Dona DeLillo. Nie objaśniają fabuły, lecz wskazują kierunek, pogłębiając treści przytaczane w komiksie.

Wyprawa do wariatkowa nie opowiada o cudownym uzdrowieniu. To historia „psychola” rozumianego jako człowiek, który doświadczył wiele zła i postanowił przekazać je dalej. Pam Pam Liu pokazuje, że wariatkowo to nie tylko szpital. Wariatkowem może być dom, rodzina czy świat, w którym żyją ludzie nazywający siebie normalnymi.

To bardzo mocna w odbiorze pozycja. Daje do myślenia i zachęca do dyskutowania. Polecam ją dorosłym odbiorcom. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – Wyprawa do wariatkowa

O czym jest komiks Wyprawa do wariatkowa?

Wyprawa do wariatkowa to psychologiczna powieść graficzna o mężczyźnie, który trafia do zakładu psychiatrycznego, choć sam nie uważa się za chorego. Z czasem czytelnik poznaje jego traumatyczną przeszłość oraz krzywdę, którą bohater wyrządza własnej rodzinie.

Kto stworzył komiks Wyprawa do wariatkowa?

Autorką scenariusza i ilustracji jest tajwańska artystka Pam Pam Liu. Komiks łączy autobiograficzne inspiracje, groteskę, czarny humor oraz refleksję nad traumą, chorobami psychicznymi i przemocą.

Czy Wyprawa do wariatkowa jest komiksem dla dorosłych?

Tak. Album zawiera wulgarny język, sceny przemocy, seksualności, nagości, psychicznego cierpienia oraz przemocy rodzinnej. Mimo pozornie dziecięcej kreski jest to publikacja przeznaczona wyłącznie dla dorosłych czytelników.

Dlaczego tytuł Wyprawa do wariatkowa jest kontrowersyjny?

Słowo „wariatkowo” ma pejoratywny i stygmatyzujący wydźwięk. Autorka wykorzystuje je świadomie, aby podkreślić brutalność społecznych podziałów na ludzi „normalnych” i „chorych” oraz pokazać, jak łatwo odebrać człowiekowi podmiotowość.

Czy Wyprawa do wariatkowa realistycznie przedstawia szpital psychiatryczny?

Nie należy traktować tego komiksu jak reportażu o funkcjonowaniu współczesnego oddziału psychiatrycznego. Zakład jest przede wszystkim przestrzenią symboliczną, w której zacierają się role pacjentów, lekarzy, ofiar i sprawców.

Czy Wyprawa do wariatkowa jest komiksem o chorobach psychicznych?

Tak, ale nie tylko. To również opowieść o rodzinie, przemocy, dziedziczeniu traum i społecznej potrzebie określania, kto jest „normalny”. Choroba psychiczna nie zostaje tu pokazana jako pojedyncza diagnoza, lecz jako część większej spirali cierpienia.

Czy warto przeczytać Wyprawę do wariatkowa?

To ważna propozycja dla czytelników szukających wymagających komiksów psychologicznych. Album nie daje prostych odpowiedzi ani pocieszenia, ale zmusza do namysłu nad odpowiedzialnością, empatią i mechanizmami, które zmieniają ofiary w kolejnych sprawców.

Artykuł Wyprawa do wariatkowa – recenzja komiksu o spirali cierpienia pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Lęki, których czasami doświadczamy w dzieciństwie, mogą później urosnąć do rangi poważnego problemu. A to dlatego, że dziecięca wyobraźnia lubi dopowiadać sobie to, o czym dorośli zazwyczaj nie chcą mówić otwarcie.

Wyróżniający się polski komiks niepokoju

Smoła jest ponad 300-stronicowym komiksem Piotra Marca. Przyznam, że sięgnęłam po tę pozycję pod wpływem jej nominacji do Nagrody Literackiej Warszawy (w kategorii Komiks i Powieść Graficzna), a także nominacji do Nagród ,,Nowej Fantastyki” 2025 (w kategorii Polski Komiks Roku).

I choć finalnie nie udało się Smole zdobyć żadnej nagrody, trzeba uczciwie przyznać, że to książka odważna, wybijająca się ponad przeciętność oraz… niezwykle niepokojąca. Przygotujcie się na mroczną, symboliczną podróż przez twórczość, traumę i rozliczenia z przeszłością.

Fabuła komiksu Smoła – historia o pamięci, przemocy i sztuce

Susan, która zajmuje się tworzeniem komiksów, wyrusza w podróż w poszukiwaniu inspiracji. Po drodze spotyka Sheilę, autostopowiczkę wracającą do domu swojej nieżyjącej już babci, który umiejscowiony jest – nie bez znaczenia – na zupełnym odludziu. 

Kiedy jednak Sheila wysiada z samochodu, niespodziewanie okazuje się, że to jej mamy towarzyszyć w dalszej drodze i że to ona będzie główną bohaterką. Rola Susan nie jest w Smole bez znaczenia, ale bardziej trafnie można byłoby określić ją jako przewodnika po bardzo złożonej przeszłości Sheili. 

To spotkanie będzie więc prowadziło do zmierzenia się z bolesnymi wspomnieniami oraz stawianiem pytań dotyczących granic pamięci, sztuki i przemocy. Smoła jako swego rodzaju komiks grozy psychologicznej, ukazuje horror nie jako wynikową krwiożerczych, namacalnych bestii, ale wewnętrznych potworów, czających się w umyśle bohaterów.

Styl graficzny i narracyjny, czyli wizualna podróż do sedna traumy

Piotr Marzec nie tylko napisał scenariusz, ale również odpowiada za wizualną stronę tej opowieści. Konsekwentnie używa kolorów – w zależności od tego czy mamy do czynienia z akcją rzeczywistą, wspomnieniem, wizją lub snem. 

Komiks jest spójny wizualnie. Można doszukać się w nim nawiązań do Miasteczka Twin Peaks; jego wygaszonej palety z mocniejszymi akcentami kolorystycznymi. Mnogość elementów na rozkładówkach to jednak dosłowne ukazanie chaosu, zagubienia oraz potrzeby uporządkowania swojego życia.

Żeby cieszyć się Smołą, należy poświęcić jej trochę czasu, nie nastawiać się na gotowe odpowiedzi. To komiks dla czytelników dojrzałych, szukających głębokiej, psychologicznej narracji, która nie podaje wszystkiego na tacy. To lektura wymagająca, ale w pewnym sensie także przynosząca satysfakcję. 

Warto pamiętać, że w Smole, to nie smoła jest istotna, która wypływa, i której obecności nie da się przemilczeć. Ważna jest szczelina, która powstawała na skutek konkretnych wydarzeń, i za sprawą której smoła nie może teraz przestać płynąć.

Komiks będzie odpowiedzi na osób powyżej 18 lat.

Link do strony wydawnictwa: https://kultura.com.pl/kultura-gniewu/575-smola.html

Artykuł Smoła – recenzja polskiego komiksu Piotra Marca pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Wyobraźnia jest skarbem. Jest też domeną dzieci. Kiedy jednak dzieje się coś niedobrego, dzieci muszą szybko wydorośleć i porzucić znany sobie wcześniej świat fantazji. 

Czy możliwym jest, aby oddać tym dzieciom, które doświadczyły smutku i strachu – utracone dzieciństwo? Czy można przywrócić im wyobraźnię?

W poszukiwaniu małych okruchów radości 

Duet Maja Lunde oraz Lisa Aisato powracają w kolejnej, wybitnej książce z serii o porach roku. Po Śnieżnej siostrze oraz Strażniczce Słońca przyszedł czas na wiosenną Panią Wiatru.

To historia pełna nadziei, a jednocześnie ściskająca za serce, piękna, smutna oraz wypełniona poszukiwaniem małych okruchów radości. 

Z jednej strony opowiadająca o powojennej traumie oraz powolnym godzeniu się ze stratą (bliskich czy też po prostu dotychczasowego życia),  a z drugiej – o przyjaźni i miłości silniejszych niż wszystkie wichury czy klęski świata.

Nowe życie Tobiasa po wojnie

Rodzice odprowadzili Tobiasa na pociąg. To smutne pożegnanie. Nie zobaczą się przez kolejne miesiące lata. Cała trójka nie na jednak wyjścia – w mieście brakuje jedzenia, po wojnie która dopiero co się skończyła. Tobias wyjeżdżając z innymi dziećmi na wieś, ma szansę wreszcie się najeść i odpocząć od huku bomb oraz widoku zgliszcz spalonych kamienic.

Kiedy trafia do Pogodowa, jest pełen nadziei. To piękne, nadmorskie miasteczko, w którym mili ludzie z otwartymi ramionami witają się z dziećmi, które na najbliższe tygodnie trafią pod ich opiekę. Po Tobiasa nikt jednak nie wychodzi. 

Wkrótce okazuje się, że chłopiec będzie mieszkał z rybaczką Lothe – oschłą i zimną kobietą, która wcale go nie chce. Niewielki domek na szczycie klifu wypełniony jest hukiem fal oraz krzykiem mew. Czy Tobias znajdzie tam spokój? Czy uda mu się odkryć tajemnicę Lothe? Jaka przyszłość czeka jego, ale też niektórych mieszkańców Pogodowa?

Książka dla dzieci i dorosłych, dzięki której docenimy to, co mamy

Pani Wiatru to opowiedziana w 25 rozdziałach historia nietypowej przyjaźni, przepracowywania traum, oswajania się z nową rzeczywistością, ale też lękiem, bezsilnością i nienawiścią. 

Fabuła o budzeniu w sobie odwagi i szukania prawdy. Opowieść szkatułkowa – z elementami baśni oraz legendy. 

Niezwykle zilustrowana, z portretami bohaterów, w oczach których widać prawdziwe emocje. To jest książka, po której dzieci przybiegną do swoich rodziców i mocno ich przytulą, a rodzice nie wypuszczą swych maluchów z ramion. 

Pani Wiatru – czy warto ją przeczytać?

Książka, która pozwala docenić to, w jakim miejscu jesteśmy – że mamy bezpieczny dom oraz mamę i tatę obok siebie. Że mamy wpływ na siebie oraz innych. Że czasami warto odsunąć strach, porozmawiać oraz otworzyć się na innych.

Pani Wiatru będzie prawdopodobnie jedną z piękniejszych książek, po które można sięgnąć niezależnie od okoliczności. Polecam ją wszystkim powyżej 9 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/5280/pani-wiatru

Artykuł Pani Wiatru – recenzja wybitnej książki nie tylko dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Śnieżna dziewczynka
➜ Autorka: Sophie Anderson
➜ Tłumaczenie: Aleksander Sądecki
➜ Wydawnictwo: Świetlik
➜ Rok wydania: 2023
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Podobno pierwszy śnieg ma moc spełniania życzeń. Trzeba jednak uważać, o co się prosi, bo może się okazać, że nawet najbardziej niezwykłe pragnienie, jest w stanie się ziścić.

Przeprowadzka do dziadka

,,Śnieżna dziewczynka” to niezwykła opowieść Sophie Anderson, którą możecie już znać z jej poprzedniej książki ,,Zaklinaczka burz”. Najnowszą historię dominuje jednak żywioł zimy. Zanim zaczniecie więc czytać, koniecznie zadbajcie o ciepłe ubranie, miękki kocyk oraz coś ciepłego do picia. 

Główną bohaterką jest dwunastoletnia Tasza, która wraz z rodzicami przeprowadziła się ze słonecznego, nadmorskiego miejsca do górzystych rejonów z niewielką liczbą domków. Rodzina dołączyła do dziadka dziewczynki, który ze względu na swój wiek i chorobę, nie był w stanie dłużej sam zajmować się gospodarstwem.

Pewne wydarzenie z przeszłości

Tasza jest zachwycona otoczeniem. Szczególnie cieszy się z bliskości zwierząt – ma dryg do zajmowania się inwentarzem. Poza tym, stara się unikać ludzi. Nawet nieliczne, zamieszkujące tu dzieci woli omijać z daleka. Ma na to wpływ pewne wydarzenia sprzed roku, które odbiło się na dziewczynce głęboką traumą. 

Co takiego wydarzyło się na Ostrze Szponu, że Tasza nie tylko nie potrafi o tym zapomnieć, ale także zupełnie zamknęła się na innych?

– Boję się wody, boję się chmur. Ostrych skał i mokrego piasku. Boję się być sama. Boję się być z ludźmi. Boję się nowych znajomości, bo przecież przyjaciele mogliby o mnie zapomnieć i mnie porzucić. Lękam się wszystkiego. Już bardzo długo. Nie wiem, czy kiedyś będę umiała inaczej.

Sophie Anderson, Śnieżna dziewczynka, Ostrze Szponu, str. 117

Opowieść o strachu

Wszystko zmienia się, kiedy zaczyna padać pierwszy śnieg. Dziewczynka razem z dziadkiem budują śnieżną dziewczynkę – postać z legend, o której opowiadał jej kiedyś mężczyzna. Po wypowiedzeniu życzenia… Śniegotka w nocy znika, a Tasza podążą jej śladem, prowadzona tropami kity rudego lisa.

,,Śnieżna dziewczynka” to swego rodzaju zimowa baśń, w której pokazane zostaje jak ważnym jest, aby wszystko miało swój czas i miejsce. Obok jednak kwestii związanych z trudami życia i walką z żywiołem, to przede wszystkim opowieść o strachu.

Tasza musi się przekonać, że złe doświadczenia nie powinny odciskać się na niej takim piętnem przez długi czas. Dziewczyna musi dojrzeć do tego, aby pozostawić złą przeszłość za sobą i dać sobie szanse na zawiązanie nowych przyjaźni.

Jestem przekonana, że ,,Śnieżna dziewczynka” Was wzruszy, a tym dzieciom, które są zbyt nieśmiałe lub zamknięte w sobie, pomoże zrobić pierwszy krok w stronę życzliwych, przyjaznych ludzi.

Polecam jej lekturę osobom powyżej 9 roku życia.

Link do strony księgarni: https://www.taniaksiazka.pl/sniezna-dziewczynka-sophie-anderson-p-1895543.html

Artykuł Śnieżna dziewczynka – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

W tym wpisie chciałabym opowiedzieć o dwóch ostatnich nowościach Wydawnictwa Zakamarki. Pierwsza fabularna książka niewielkich rozmiarów to wyjątkowo poruszająca pozycja od autorki, którą już znacie. Stina Wirsen stworzyła cały cykl pozycji dla najmłodszych o emocjach, o których też ostatnio opowiadałam. ,,Niewielkie książki o wielkich emocjach” to seria, o której możecie przeczytać, klikając na jej tytuł.

Druga to raczej pozycja dla dorosłych lub nastolatków, którą powinni przeczytać wszyscy, bez wyjątku. ,,Żadnej przemocy!” jest spisanym przemówieniem, jakie przygotowała Astrid Lindgren w 1978 roku, kiedy otrzymała Pokojową Nagrodę Księgarzy Niemieckich. 

Jak można więc już z łatwością zauważyć, te dwie książki na różne sposoby mówią o tym samym. 

Tytuł: ,,Małe”

Autor: Stina Wirsen

Ilustracje: Stina Wirsen

Tłumaczenie: Katarzyna Skalska

Wydawnictwo: Zakamarki

Rok wydania: 2020

Objętość: chudzina 

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Bohaterem ,,Małe” jest trochę zwierzątko, a trochę człowiek – takie coś pomiędzy.  Wychowuje go Jedno i Drugie, to dorośli, którzy nie poświęcają Małemu zbyt wiele czasu. Skupiają się w głównej mierzy na sobie, przelewając wszystkie negatywne emocje na niewinne dziecko. 

Małe ma jednak troszkę szczęścia, bo chodzi do przedszkola, gdzie jest Pani, która go rozumie. Ma też sąsiada, do którego może w każdej chwili pójść. Małe jest mądre więc kiedy robi się naprawdę nieprzyjemnie, mówi przyjaznym dorosłym, że nie jest szczęśliwe, a oni mu pomagają.

To bardzo emocjonalna książka, która operuje na wielu metaforach. Dzięki temu, że jej bohaterowie bardziej przypominają po prostu jakieś stworki niż ludzi, dzieci mogą obserwować codzienność Małego, ale nie muszą się bać. Autorka sygnalizuje im jednak, co zrobić w sytuacji, kiedy poczują się osamotnione i nieszczęśliwe. 

To nie jest prosta w odbiorze pozycja, ale z pewnością pomoże przy rozmowie na ważne tematy. Daje jasny przekaz, że krzywdzenie dzieci – zarówno psychicznie jak i fizycznie jest niedopuszczalne. Ekspresyjne ilustracje i bardzo prosty tekst działają trochę na zasadzie kontrastu, finalnie osiągając idealny balans. 

Polecam tę książkę dzieciom powyżej 4 lat. 

Link do strony Wydawnictwa: https://www.zakamarki.pl/index.php/male.html?dir=asc&order=a

Tytuł: ,,Żadnej przemocy!”

Autor: Astrid Lingren, Marta Santos Pais, Thomas Hammare (posłowie)

Ilustracje: Stina Wirsen

Tłumaczenie: Anna Węgleńska

Wydawnictwo: Zakamarki

Rok wydania: 2020

Objętość: chudzina 

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu , dla rodziców

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

W ,,Żadnej przemocy!” można przeczytać opowieść o pewnym chłopcu, który coś spsocił i mama postanowiła wymierzyć mu karę. Chciała go zbić więc nakazała mu znaleźć dla siebie rózgę. Chłopiec wrócił do niej jednak z kamieniem i powiedział, że to nim może w niego rzucić. 

Dzięki tej opowieści, kamień stał się symbolem sprzeciwu wobec przemocy na dzieciach. Dla małych ludzi fizyczne karanie ich za błędy nie jest nauką, ale oznaką słabości rodzica, któremu brakuje narzędzi lub umiejętności by dzielić się z nimi zasadami właściwego postępowania. 

Przemówienie Astrid Lindgren zostało napisane ponad 40 lat temu. Wtedy jej głos uchodził za kontrowersyjny i wywrotowy. Pamiętam jak moi rodzice opowiadali mi jeszcze, że będąc w szkole, nauczyciele stosowali na nich ,,linijkę” za brak posłuszeństwa. Od tego czasu na szczęście wiele się zmieniło, choć wciąż są rodziny w których stosuje się przemoc fizyczną lub psychiczną.

Takie książki jak ,,Żadnej przemocy!” powinny być załączane rodzicom do każdej wyprawki nowonarodzonego dziecka. Bardzo ją polecam!

Link do strony wydawnictwa: https://www.zakamarki.pl/

Artykuł Duzi małym, czyli 2 recenzje nowości od Zakamarków pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.