Pamiętam, że jako dziecko odbierałam je jako książki zaskakująco „dorosłe”, mimo że znajdowałam je na półkach z literaturą młodzieżową. Być może odpowiadał za to język Nienackiego: wyszukany oraz kwiecisty. 

Autor nie uciekał też od tematów, które właśnie częściej kojarzą się z kręgiem zainteresowania dojrzałych ludzi – historią, archeologią, sprawami kryminalnymi czy też opisem wydarzeń, potrafiącym wywołać dreszcz ekscytacji. Do tego głównym bohaterem wcale nie był nastolatek. Pan Tomasz jest dorosłym mężczyzną – co w literaturze młodzieżowej stanowiło dość oryginalne rozwiązanie. 

Z tym zapleczem wspomnień usiadłam do trzytomowej, komiksowej adaptacji Uroczyska Mieczysława Sarny, wydanej przez Wydawnictwo Siedmioróg. Odwołując się raz jeszcze do własnych doświadczeń, miałam wrażenie, że Zbigniew Nienacki bardziej pisze o moich rówieśnikach, a trzeba zaznaczyć, że czytałam go nie dalej, niż w czwartej klasie podstawowej.

Tymczasem, 3-tomowy cykl komiksowy o Uroczysku, opowiada o osobach dorosłych, z których najmłodsi się studentami. Już tłumaczę skąd ta rozbieżność oraz dlaczego lektura tej historii pomaga lepiej zrozumieć fenomen Pana Samochodzika. 

➜ Tytuły: Tajemnice kurhanu. Uroczysko. Tom 1, Diabelskie sprawki. Uroczysko. Tom 2, Skarby i sekrety. Uroczysko. Tom 3
➜ Seria: Pan Samochodzik, Uroczysko
➜ Scenariusz: Mieczysław Sarna (na podstawie prozy Zbigniewa Nienackiego)
➜ Rysunki: Mieczysław Sarna
➜ Wydawnictwo: Siedmioróg
➜ Rok wydania: 2024, 2025, 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna +

Zanim Pan Samochodzik stał się Panem Samochodzikiem

Zbigniew Nienacki w rzeczywistości wcale Zbigniewiem Nienackim nie był. Urodził się w Łodzi w 1929 roku jako Zbigniew Tomasz Nowicki, a pseudonimu zaczął używać po problemach, które spotkały go w trakcie studiów scenopisarskich w Moskwie. Został stamtąd usunięty, nie pozwolono mu kontynuować nauki w Polsce, a jego przygotowaną do wydania książkę wstrzymano. 

Uroczysko stało się jego debiutem. Powieść ukazała się w 1957 roku. Oficjalnie seria o Panu Samochodziku narodziła się później, ale to właśnie w Uroczysku pierwszy raz poznajemy młodego reportera Tomasza N.N.. 

W pierwotnej wersji bohater jest więc studiującym jeszcze dziennikarzem, a dopiero później autor nieco eksperymentuje z biografią Pana Samochodzika. Nie pojawiają się na tym etapie m.in. wątki związane zarówno ze słynnym samochodem lub posadą w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Główny bohater niezmiennie pozostaje jednak ciekawy świata i zauważalna jest w nim ta charakterystyczna detektywistyczna żyłka, która później przewija się w całej serii. 

Co właściwie dzieje się na Uroczysku?

Tomasz przyjeżdża wraz z ekipą badawczą na tajemnicze Uroczysko, gdzie archeolodzy chcą zbadać prasłowiański kurhan. Szybko okazuje się jednak, że samo stanowisko archeologiczne jest dopiero początkiem znacznie większej zagadki. Niedaleko znajduje się romańska kolegiata, wokół której krążą stare opowieści, a badacze natrafiają na ślady kolejnych tajemnic.

Apetyt naukowców zaostrza się szczególnie, gdy odnajdują tuż obok niej pozostałości po jeszcze jednej budowli. Pracę nad jej odkopaniem co chwila są im jednak przerywane. Z obozowiska giną potrzebne narzędzia, a grupa przyjezdnych zaczyna mieć coraz poważniejsze przypuszczenia, że ktoś bardzo nie chce ich obecności w tym miejscu.

Wraz z kolejnymi częściami – Tajemnicami kurhanu, Diabelskimi sprawkami oraz finałowymi Skarbami i sekretami – atmosfera coraz bardziej się zagęszcza. Trzeci tom domyka całą historię i przynosi odpowiedzi na pytania zasiane we wcześniejszych albumach. 

Kim jest diabeł Kuwasa?

Ogromną rolę odgrywa w tej historii folklorystyczna otoczka, w której centrum znajduje się diabeł Kuwasa. Można powiedzieć, że to spiritus movens całej fabuły. Wzmianki o nim wydają się interesującą, nieco zabawną, miejscową fanaberią, w którą postanowili wierzyć prości, wiejscy ludzie. 

Kiedy jednak kolejne wydarzenia, z którymi łączy się Kuwasę, coraz częściej zaczynają dotykać naukowców oraz badaczy… oni także wydają się dawać wiarę w obecność diabła w swoim życiu. Każdą trudność, podpalenie czy zaginięcie zaczynają wiązać z istnieniem sił nieczystych. 

To zadziwiający obraz wykształconych ludzi, którzy znajdując się w nowym otoczeniu oraz w konkretnych okolicznościach – przyjechali przecież na Uroczysko po to, aby badać przeszłość za pomocą naukowych metod – dają się ponieść temu szaleństwu. 

Nienacki świetnie wykorzystuje mechanizm, w którym odpowiednio podana legenda, izolacja oraz kolejne niewyjaśnione przypadki stopniowo przesuwają granicę między racjonalnością a przesądem.

Kuwasa nie wziął się przy tym znikąd. W prawdziwym Tumie pod Łęczycą podobną funkcję pełni oczywiście słynny diabeł Boruta, z którym związana jest nawet legenda o śladach pazurów pozostawionych na murze kolegiaty. Nienacki otwarcie przyznawał się do wzorowania właśnie na tych opowieściach.

Czy Uroczysko jest oparte na prawdziwej historii?

Opornej i Uroczyska, o których mowa w fabule, nie znajdziecie na mapie, ponieważ autor zlepił miejsce akcji z kilku prawdziwych lokalizacji. Najważniejszą była wspomniana romańska kolegiata w Tumie pod Łęczycą, do której dodał elementy Czartorii w Ręcznie oraz bagnistego krajobrazu i kurhanu inspirowanego innymi regionami Polski. O tych lokacjach pisze sam autor. Fragmenty jego wypowiedzi przytoczone zostały na końcu każdego tomu opowieści graficznych.

Co więcej, we wspomnianych powyżej miejscach rzeczywiście prowadzono wykopaliska archeologiczne. Regularne badania grodziska rozpoczęły się w 1948 roku i trwały przez osiem sezonów do 1956 roku. Odkryto m.in. dwie głębokie studnie, liczne monety, militaria i przedmioty codziennego użytku. W latach 50. badano również samą kolegiatę. 

Prawdziwy był nawet jeden z najważniejszych historycznych tropów powieści. W kolegiacie przez stulecia przechowywano XII-wieczną staurotekę, czyli bogato zdobiony relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego. Zabytek zaginął po 1939 roku i do dziś go nie odnaleziono. Nienacki zainspirował się więc realnie istniejącym miejscem, badaniami, zaginionym skarbem oraz lokalnym legendami – i stworzył na ich kanwie wielowymiarową, wciągającą opowieść, która przetrwała próbę czasu.

Nienacki w kadrach Mieczysława Sarny

Omawianych tutaj przeze mnie trzech tomów Uroczyska zdecydowanie nie należy traktować jako niezależne historie. To jedna opowieść podzielona na albumy i najlepiej czytać ją w kolejności chronologicznej, od: Tajemnic kurhanu, przez Diabelskie sprawki, aż po Skarby i sekrety.

Mieczysław Sarna bardzo świadomie podszedł do prozy Nienackiego. Prowadzi on narrację komiksową z dużą rzetelnością. Widać, że twórcy zależy, żeby jak najwięcej tekstu oraz tego charakterystycznego stylu Nienackiego przemycić do nowej wersji Uroczyska.

I dobrze. Dzięki temu komiks pozostaje niezwykle bliski oryginałowi, ale jest bardziej skondensowany, dynamiczny i łatwiejszy do przyjęcia dla współczesnego młodego czytelnika. Choć sięgniecie po te pozycje wcale nie musi wykluczać zanurzenia się w pierwowzorze. Być może ta seria graficzna zachęci czytelników do tego, by poznawać powieści Zbigniewa Nienackiego w szerszej skali.

Czy warto przeczytać komiks Uroczysko?

Uroczysko pozwoliło „narodzić się” Panu Samochodzikowi. Składowe prawdziwych wydarzeń w połączeniu z fikcją, realnie istniejącymi zabytkami, powtarzanymi od lat legendami, ale także bardzo ciekawymi bohaterami – poskutkowały fenomenalną historią. 

To pełna akcji, emocjonująca opowieść, której zwroty akcji – szczególnie w trzecim tomie – wybitnie zaskoczą każdego czytelnika. Zbigniew Nienacki zdecydowanie wyprzedzał swoją epokę. Widać w nim także dryg do pisania scenariuszy (rozpoczął przecież studia scenopisarskie). Współcześnie jego historie przeniesione na ekran zbierałyby mnóstwo widzów. 

Na szczęście, po latach, doskonale odnalazły się one w kadrach Mieczysława Sarny. Dzięki temu mogą one przyciągnąć zarówno tych, którzy Pana Samochodzika pamiętają z dzieciństwa, jak i młodszych czytelników, dla których będzie to pierwsze spotkanie z Tomaszem N.N.. Mam nadzieję, że to nie ostatnie słowo w kwestii przywracania Pana Samochodzika do świadomości współczesnych odbiorców.

Polecam te komiksy młodzieży powyżej 13 lat. Sprawdzajcie ich dostępność na stronie Wydawnictwa Siedmioróg.

FAQ – Uroczysko w komiksie

Czy Uroczysko należy do serii o Panu Samochodziku?

Uroczysko nie powstało pierwotnie jako część cyklu o Panu Samochodziku, ale później zostało powiązane z jego biografią. Młody Tomasz z tej historii jest dziś traktowany jako wcześniejsze wcielenie bohatera znanego z późniejszych powieści.

O czym jest komiks Uroczysko?

To opowieść o wykopaliskach archeologicznych, dawnych legendach, tajemniczej kolegiacie, znikających przedmiotach i serii zdarzeń, które z tomu na tom coraz trudniej wyjaśnić racjonalnie.

Ile tomów liczy komiksowe Uroczysko?

Komiksowa adaptacja Uroczyska autorstwa Mieczysława Sarny składa się z trzech tomów. Najlepiej czytać je po kolei, ponieważ tworzą jedną zamkniętą historię.

Kto stworzył komiksową adaptację Uroczyska?

Za adaptację prozy Zbigniewa Nienackiego na język komiksu odpowiada Mieczysław Sarna. Serię wydało wydawnictwo Siedmioróg.

Czy komiks Uroczysko nadaje się dla dzieci?

Tak, ale najlepiej sprawdzi się u starszych dzieci i młodzieży, które lubią zagadki, historię, archeologię i bardziej rozbudowane fabuły. To nie jest prosty komiks przygodowy, lecz opowieść z dużą ilością tekstu, tajemnic i odniesień historycznych. Polecam serię czytelnikom powyżej 13 lat.

Czy warto przeczytać komiksowe Uroczysko?

Tak, szczególnie jeśli lubicie historie o Panu Samochodziku, zagadki historyczne i przygody z archeologią w tle. Komiks skraca i dynamizuje prozę Nienackiego, ale zachowuje jej charakterystyczny styl.

Artykuł Jak narodziła się sława Pana Samochodzika? Recenzja komiksowej serii o Uroczysku pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Iskry. Tom 5 Wielkie rzeczy
➜ Seria: Iskry
➜ Scenariusz: Krzysztof Łuczyński
➜ Rysunki: Krzysztof Łuczyński
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Ronan Arris, czyli futurystyczny Conan

W piątym tomie wracamy do głównego bohatera cyklu, czyli Ronana Arrisa – ponad trzystuletniego Selenity, najemnika obdarzonego nadnaturalnymi zdolnościami i niepokojąco świecącymi oczami. Po latach udziału w wyniszczających wojnach, Ronan dobrowolnie skazał się na banicję. Teraz dowodzi grupą najemników, przemierza Galaktykę i podejmuje się niebezpiecznych zleceń, próbując przy okazji poradzić sobie z własną przeszłością.

Przynajmniej w teorii Ronan jest więc postacią mocno poturbowaną przez życie. Być może dlatego autor komiksu ma tendencje do wybielania jego decyzji. Kiedy w jednej z pierwszych scen piątej części Ronan zabija przypadkową postać, tłumaczy swoje zachowanie, że ten sam chciał, żeby ktoś zakończył jego cierpienie. Fabuła Wielkich rzeczy nieuchronnie ma jednak lekko naruszać ten idealny wizerunek. Ronan w końcu zdecyduje się nagiąć własne zasady, ale… nie wyprzedzajmy faktów. 

Jeżeli jeszcze nie mieliście okazji poznać tego bohatera, to najłatwiej będzie go porównać do kultowego Conana: obaj są ponadprzeciętnie silnymi, świetnie wyszkolonymi wojownikami, którzy przez lata zarabiali jako najemnicy i przemierzali kolejne krainy w poszukiwaniu niebezpiecznych zleceń. Łączy ich także niezależność, nieufność wobec władzy oraz skłonność do rozwiązywania problemów za pomocą miecza. Jeden i drugi żyją jednak w zupełnie innych czasach oraz muszą mierzyć się z odmiennymi problemami.

Ramię w ramię z piratem

W Iskry. Tom 5 Wielkie rzeczy Ronan i jego drużyna łączą siły z kapitanem Javedem Halmadim – piratem, który zbudował wokół siebie oddaną społeczność. Ich współpraca szybko przeradza się w udany sojusz, a przecież nic nie cementuje przyjaźni równie skutecznie, jak wspólne wycinanie w pień wrogów. 

Spora część fabuły tej części poświęcona jest zdobyciu istotnych elementów do sterowania statkiem. Trzeba przyznać, że miłośnicy kosmicznych wehikułów będą zachwyceni zawartością tego nowego tomu. Krzysztof Łuczyński bardzo dobrze obmyślił kolejne lokacje, wprowadzając do kadrów sporo futurystycznych elementów – scenografia, choć czasami symboliczna, bardzo dobrze osadza historię w surowym, intrygującym otoczeniu. W Iskrach najważniejsi są jednak bohaterowie, a także ich niezwykła różnorodność wizualna.

Kim właściwie jest tajemnicza dziewczyna?

No właśnie, coraz więcej pytań budzi bowiem niema, zielonowłosa dziewczyna, którą w jednej z poprzednich części wyciągnięto z komory kriogenicznej. W trakcie lektury tego tomu dowiadujemy się, że nie udało się jej przypisać do żadnej znanej rasy. Bohaterka staje się więc jeszcze bardziej zagadkowa.

Nie jest obdarzona żadną widoczną na pierwszy rzut oka mocą, ale to właśnie jej Ronan zawdzięcza swoje życie. Być może dlatego zdecyduje się zamieszać trochę na końcu tej części, a może między tym dwojgiem zaczyna kwitnąć jakieś uczucie. 

Dziewczyna jest „ładunkiem”, który drużyna miała dostarczyć tajemniczemu zleceniodawcy. Kiedy w końcu dochodzi do spotkania z tą tajemniczą postacią, nic nie przebiega zgodnie z planem. Ronan musi zdecydować, czy ważniejsza jest umowa, czy osoba, którą zgodnie z ustaleniami powinien przekazać w obce ręce. I chyba nietrudno zgadnąć, na którą z tych opcji się zdecyduje.

Czy warto było czekać na piąty tom Iskier?

Nie da się ukryć, Krzysztof Łuczyński po raz kolejny dowiózł. Napięcie utrzymuje się od pierwszych stron komiksu aż do końca, mamy liczne zwroty akcji, dobrze napisane interakcje między bohaterami i oczywiście nieco ironiczny, ale bardzo zjadliwy humor. Akcja nie jest przegadana, a odpowiednio rozmieszczone pauzy pozwalają wybrzmieć zarówno scenom widowiskowym, jak i tym z ładunkiem emocjonalnym. Fabuła została zrealizowana z rozmachem – narracyjnym oraz wizualnym. 

Oczywiście historia kończy się klasycznym klifhangerem. Autor urywa akcję w kluczowym momencie i wydaje się sugerować, że po trzech latach czekania na pewno mamy już wprawę w uzbrajaniu się w cierpliwość. Czy znowu będzie warto? Po lekturze Wielkich rzeczy wszystko wskazuje na to, że tak. Oby tylko tym razem na premierę szóstego tomu nie trzeba było czekać całe lata świetlne.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest komiks Iskry. Tom 5. Wielkie rzeczy?

Piąty tom serii opowiada o dalszych losach Ronana Arrisa i jego drużyny, którzy łączą siły z piratami kapitana Javeda. Bohaterowie muszą zmierzyć się z kolejnymi przeciwnikami, dostarczyć tajemniczą dziewczynę zleceniodawcy oraz odkryć, co łączy znikające monolity z tysiącem planet.

Kto jest autorem serii komiksowej Iskry?

Autorem scenariusza i rysunków do serii Iskry jest Krzysztof Łuczyński. To autorski polski cykl łączący elementy fantasy, science fiction, kosmicznej przygody i humoru.

Czy trzeba znać poprzednie tomy przed lekturą Wielkich rzeczy?

Tak, ponieważ piąty tom bezpośrednio kontynuuje wydarzenia, tajemnice i relacje rozwijane w poprzednich częściach. Szczególnie istotne są losy dziewczyny wyciągniętej z komory kriogenicznej oraz sprawa znikających monolitów.

Czy warto przeczytać Iskry. Tom 5. Wielkie rzeczy?

Tak, szczególnie jeśli lubicie dynamiczne komiksy science fiction, kosmiczne bitwy, niezwykłe statki, fantastyczne rasy i historie prowadzone z rozmachem. Piąty tom utrzymuje napięcie, rozwija najważniejsze tajemnice i kończy się mocnym klifhangerem.

Artykuł Trzy lata czekania na nowe „Iskry”. Czy było warto? pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Marzanna
➜ Scenariusz: Jakub Kwiatkowski
➜ Rysunki: Jakub Kwiatkowski
➜ Wydawnictwo: self publishing
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Rzadko słyszy się o połączeniu PRL-u z mitologią słowiańską – choć, trzeba przyznać, że takie skojarzenie może być bardziej niż trafne. Z pewnością jednak już ewenementem jest ujęcie tego odcinka czasu w takim charakterze, za pomocą komiksowych kadrów.

Czym zaintrygował mnie ten projekt?

Zacznę jednak od początku, czyli od twórcy. Jakub Kwiatkowski jest dopiero na początku swojej drogi. Choć zasłynął misternie opracowanym tryptykiem Wiedźmińskiej obsady gry, debiutuje jako autor komiksu Marzanna.

Tym, co jednak zwróciło moją uwagę w stronę tego projektu – bo uznanie dla fabuły przyszło naturalnie później – była ręczna, a właściwie rzemieślnicza oprawa książki. Tutaj płócienny grzbiet jest płócienny nie tylko z nazwy, a cały proces introligatorski (nie licząc druku), odbył się za pomocą tradycyjnych, ponadczasowych technik. I choć to wydanie jest bardzo mocno ograniczone nakładem – warto po nie sięgnąć, jeżeli tylko ma się taką sposobność.

Fabuła inspirowana czasem PRL-u

Akcja Marzanny rozgrywa się właściwie na osi czasu dwóch dni. Podczas lektury nie mogłam się oprzeć wrażeniu, że miejsce wydarzeń, czyli niewielkie Brzegno istnieje naprawdę. Być może ze względu na zmyślne zestawienie obok siebie fikcji z historycznymi wątkami, takimi jak zima stulecia z przełomu 1978 i 1979 roku.

Autor opierając się na słusznie minionej mentalności, postanowił w świat złożony z czarnych charakterów, powplatać losy zwyczajnych – może nieco pogubionych ludzi. Znajdziecie tutaj dużo wzbudzających emocji zdarzeń fabularnych, które jednak bazują na podobnych, realnych historiach z przeszłości.

Komiks osnuty aurą tajemnicy

Tym, co jednak jeszcze bardziej oddala Marzannę od literatury faktu – to liczne nawiązania do rzeczy czy zjawisk, które dość ciężko wytłumaczyć za sprawą nauki czy czystego przypadku. Subtelne odnoszenie się do mitologii słowiańskiej pod postacią tytułowego demona, to dopiero początek zaskoczeń, które – jak przypuszczam – przygotował dla czytelników autor.

Ten niezwykle zagadkowy, osnuty aurą tajemniczości komiks, bardzo dobrze buduje napięcie – zarówno pod kątem fabularnym, jak i wizualnym. Wykraczanie poza klasyczny układ kadrów, operowanie na mocnych kontrastach oraz dobry rytm i zróżnicowanie planów pomyślnie wpływają na odbiór całości.

I choć nie jest to pozycja bez wad – myślę, że śmiało można wybaczyć jej drobne potknięcia korektorskie – to jest to opowieść intrygująca i dobrze zapowiadająca samego autora.

Bardzo obiecujący debiut komiksowy

Marzanna rozpoczęła się jako projekt dyplomu na Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu, ale jej planowana kontynuacja oraz sposób funkcjonowania w świecie literackim wydaje się ewoluować. Autor już teraz zapowiedział drugi tom komiksu, a ja czuję, że jego nazwisko mocno zapisze się w zestawieniu uznanych twórców powieści graficznej w Polsce.

Oprócz wspomnianego przeze mnie wydania kolekcjonerskiego, komiks dostępny jest także w wersji z miękką okładką. Marzanny najlepiej szukać bezpośrednio na jednym z profilów autora, w mediach społecznościach:

Instagram: https://www.instagram.com/jkflowart

Facebook: https://www.facebook.com/jakub.kwiatkowski.50702

Artykuł Marzanna – recenzja debiutu komiksowego Jakuba Kwiatkowskiego pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Spleen
➜ Scenariusz: Marta Szulc
➜ Rysunki: Marta Szulc
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

W zalewie literatury graficznej młodych autorów, Spleen debiutującej Marty Szulc wyróżnia się niepokojącą konsekwencją formalną oraz tematycznym wyczuciem tego, co dziś dość trudne do opowiedzenia: własnej niemocy. Ten czarno-biały, surowy w kresce komiks autobiograficzny to nie tylko intymny autoportret psychiczny, ale też rodzaj emocjonalnej topografii – mapy wewnętrznego rozkładu.

Co oznacza tytuł?

Nieprzypadkowo Szulc sięga po słowo „spleen” – termin o głęboko zakorzenionej tradycji literackiej i medycznej. W kulturze anglosaskiej oraz francuskiej spleen symbolizuje nie tyle zwykłą chandrę, co egzystencjalną inercję – stan zawieszenia, melancholii, a nawet gniewu narodzonego z bezsilności. Artystka przekłada ten nastrojowy konstrukt na język wizualny z imponującą samoświadomością.

W tym powyższym kontekście, mamy więc do czynienia z bardzo dosłowną okładką, która dopiero w sytuacji rozumienia tego terminu, staje się czytelna. Po dokładniejszym jej się przyjrzeniu, można odkryć także oznaczone żółtym, bardzo subtelnym fontem łacińskie wyrażenia związane z anatomią.

Biało-czarny debiut komiksowy Marty Szulc

Dominującym motywem w Spleenie jest powracający – niczym refren – obraz blatu stołu przykrego obrusem w kratę (mam wrażenie, że czerwoną, chociaż komiks jest pozbawiony koloru). To właśnie przy tym stole oraz przy filiżance kawy artystka się otwiera. Czy to nawiązanie do Jarmuscha? Być może. Jest kawa, ale nie ma papierosów. Jest dużo cukru, chociaż to gorzka historia.

Szulc także z formalnego punktu widzenia świadomie ogranicza paletę kolorystyczną. Ciekawym wyborem jest tu ta czerń i biel, a jeszcze ciekawszym – dobór konkretnych kadrów do narysowania. Można byłoby się bowiem zastanawiać, po co ktoś rysuje rafę koralową, jeżeli nie chce pokazać jej kolorów. 

Okazuje się, że pozbawiona barw rafa koralowa może jeszcze mocniej oddziaływać na odbiorcę, niż jej standardowa wersja. To wizualna metafora psychicznego wybielenia, blaknięcia emocji, które nie mieszczą się w żadnym znanym modelu ekspresji.

Komiks jako katharsis? O sztuce wyznania i refleksji

W Spleenie odnajdujemy subtelne odwołanie do arystotelesowskiego katharsis – procesu oczyszczenia, który dokonuje się przez sztukę. Komiks nie epatuje dramatem, lecz prowokuje u czytelnika litość i trwogę, dając wgląd w mechanizmy emocjonalnej destrukcji i potrzeby redefinicji siebie. To forma współczesnej autoterapii – sztuki wyznania, ale bez patosu. Raczej z szorstką szczerością i nutą autoironii.

Autorka nie dochodzi do rewolucyjnych wniosków, a raczej stawia tezę, która może być zarówno niepokojąca jak i kojąca. Składamy się na sprzeczności, ale zmierzanie do ostatecznej samodestrukcji, może być równie dobrze sposobem na powolny reset – i jednocześnie na powrót do normalności.

Zwierciadło statystycznego człowieka XXI wieku

Spleen Marty Szulc to udany debiut, z pewnością wyróżniający się wśród innych – osobisty i niezwykle aktualny. W erze przebodźcowania, wypalenia i rozmycia granic między tym, co osobiste, a tym, co publiczne, komiks może być zwierciadłem statystycznego człowieka XXI wieku. 

W Spleen rysowanie fizycznego bólu, może dać ulgę rzeczywistemu ciału. To pozycja, która pokazuje, jak sztuka może stać się intrygującym narzędziem autoterapii. Polecam dojrzałym czytelnikom.

Strona wydawnictwa: https://mandioca.pl/pl/p/SPLEEN/967

Artykuł Spleen – recenzja debiutu komiksu Marty Szulc pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Lęki, których czasami doświadczamy w dzieciństwie, mogą później urosnąć do rangi poważnego problemu. A to dlatego, że dziecięca wyobraźnia lubi dopowiadać sobie to, o czym dorośli zazwyczaj nie chcą mówić otwarcie.

Wyróżniający się polski komiks niepokoju

Smoła jest ponad 300-stronicowym komiksem Piotra Marca. Przyznam, że sięgnęłam po tę pozycję pod wpływem jej nominacji do Nagrody Literackiej Warszawy (w kategorii Komiks i Powieść Graficzna), a także nominacji do Nagród ,,Nowej Fantastyki” 2025 (w kategorii Polski Komiks Roku).

I choć finalnie nie udało się Smole zdobyć żadnej nagrody, trzeba uczciwie przyznać, że to książka odważna, wybijająca się ponad przeciętność oraz… niezwykle niepokojąca. Przygotujcie się na mroczną, symboliczną podróż przez twórczość, traumę i rozliczenia z przeszłością.

Fabuła komiksu Smoła – historia o pamięci, przemocy i sztuce

Susan, która zajmuje się tworzeniem komiksów, wyrusza w podróż w poszukiwaniu inspiracji. Po drodze spotyka Sheilę, autostopowiczkę wracającą do domu swojej nieżyjącej już babci, który umiejscowiony jest – nie bez znaczenia – na zupełnym odludziu. 

Kiedy jednak Sheila wysiada z samochodu, niespodziewanie okazuje się, że to jej mamy towarzyszyć w dalszej drodze i że to ona będzie główną bohaterką. Rola Susan nie jest w Smole bez znaczenia, ale bardziej trafnie można byłoby określić ją jako przewodnika po bardzo złożonej przeszłości Sheili. 

To spotkanie będzie więc prowadziło do zmierzenia się z bolesnymi wspomnieniami oraz stawianiem pytań dotyczących granic pamięci, sztuki i przemocy. Smoła jako swego rodzaju komiks grozy psychologicznej, ukazuje horror nie jako wynikową krwiożerczych, namacalnych bestii, ale wewnętrznych potworów, czających się w umyśle bohaterów.

Styl graficzny i narracyjny, czyli wizualna podróż do sedna traumy

Piotr Marzec nie tylko napisał scenariusz, ale również odpowiada za wizualną stronę tej opowieści. Konsekwentnie używa kolorów – w zależności od tego czy mamy do czynienia z akcją rzeczywistą, wspomnieniem, wizją lub snem. 

Komiks jest spójny wizualnie. Można doszukać się w nim nawiązań do Miasteczka Twin Peaks; jego wygaszonej palety z mocniejszymi akcentami kolorystycznymi. Mnogość elementów na rozkładówkach to jednak dosłowne ukazanie chaosu, zagubienia oraz potrzeby uporządkowania swojego życia.

Żeby cieszyć się Smołą, należy poświęcić jej trochę czasu, nie nastawiać się na gotowe odpowiedzi. To komiks dla czytelników dojrzałych, szukających głębokiej, psychologicznej narracji, która nie podaje wszystkiego na tacy. To lektura wymagająca, ale w pewnym sensie także przynosząca satysfakcję. 

Warto pamiętać, że w Smole, to nie smoła jest istotna, która wypływa, i której obecności nie da się przemilczeć. Ważna jest szczelina, która powstawała na skutek konkretnych wydarzeń, i za sprawą której smoła nie może teraz przestać płynąć.

Komiks będzie odpowiedzi na osób powyżej 18 lat.

Link do strony wydawnictwa: https://kultura.com.pl/kultura-gniewu/575-smola.html

Artykuł Smoła – recenzja polskiego komiksu Piotra Marca pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Pakiet: Tytus, Romek i A’Tomek T.1-25 boks kolor.
➜ Scenariusz: Jerzy Chmielewski
➜ Rysunki: Jerzy Chmielewski
➜ Wydawnictwo: Prószyński i S-Ka
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia! (łącznie około 1250 stron)
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Gdybyście mieli wskazać jedną z najbardziej kultowych serii komiksowych w historii polskiej literatury dziecięcej, co by to było i dlaczego Tytus, Romek i A’Tomek?  

Henryk Jerzy Chmielewski, znany wszystkim jako Papcio Chmiel to człowiek, który przez niemal 60 lat tworzył opowieści pełne humoru, błyskotliwych puent oraz absurdalnych splotów fabuły. Jego komiksy dla dzieci stały się szczególną częścią życia artysty, którym poświęcił mnóstwo czasu,  kreatywności i zaangażowania.

Kim są Tytus, Romek i A’Tomek – i dlaczego warto ich znać?

W 2025 roku, dzięki wydawnictwu Prószyński i S-ka, wszystkie 25 tomów wydawanych w wersjach książkowych od 1966, może trafić do rąk czytelników w kolekcjonerskim, zgrabnym pudełku. 

Pakiet: Tytus, Romek i A’Tomek T. 1-25 boks kolor to wyjątkowa okazja, by powrócić do sentymentalnych przygód z dzieciństwa lub zaprezentować je nowemu pokoleniu czytelników. Wygodnie spakowane, zachęcające do sięgnięcia, staną się powodem do wspólnego, wielopokoleniowego czytania.

Historia narodzin kultowej serii Papcia Chmiela

Kim są bohaterowie? Tytus de Zoo, czyli najsłynniejsza małpa w polskim komiksie, marzy, żeby zostać człowiekiem. Towarzyszą mu harcerze Romek i A’Tomek, którzy wspierają jego uczłowieczanie na wiele (często zupełnie szalonych) sposobów. Zresztą, to właśnie potrzeba poszukiwania człowieczeństwa po wojnie, stała się jednym z głównych celów realizacji tego cyklu.

Pakiet: Tytus, Romek i A’Tomek T. 1-25 boks kolor rozpoczyna się komiksami z późniejszego etapu życia bohaterów. Początki serii sięgają jednak 1957 roku, kiedy to w magazynie „Świat Młodych” ukazał się pierwszy odcinek przygód tej trójki. 

Komiksy Tytus, Romek i A’Tomek – co zawiera wydanie kolekcjonerskie?

Nowe wydanie obejmuje 25 tomów głównej serii komiksowej, wszystkie w ujednoliconej szacie graficznej, miękkiej oprawie oraz w formacie pionowym (późniejsze) i poziomym (wcześniejsze części). W zestawie znajdziemy m.in.:

• Tytus harcerzem. Księga I – debiut serii w formie książkowej z 1966 roku,
• komiksy, w które wplatane są ciekawostki edukacyjne, naukowe lub popularnonaukowe (jak np. czym jest drukarnia oraz jak funkcjonuje – Księga XVI; o sztuce i malarstwie – Księga XVIII, o historii sportu oraz różnych dyscyplinach sportowych – Księga VI),
• oraz ostatni tom: Tytus się żeni. Księga XXV – symboliczne zakończenie cyklu.

Pudełko z komiksami to nie tylko gratka dla kolekcjonerów – to także doskonały prezent dla dzieci, rodziców i wszystkich, którzy dorastali z Papciem Chmielem. Polecam czytelnikom powyżej 9 roku życia.

Pakiet: Tytus, Romek i A’Tomek T. 1-25 boks kolor dostępny jest w dobrych księgarniach internetowych.

Artykuł Tytus, Romek i A’Tomek – komiksy w kolekcjonerskim wydaniu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Zielona Gęś
➜ Scenariusz: Kasia Mazur (adaptacja Teatrzyku Zielona Gęś Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego)
➜ Rysunki: Kasia Mazur
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Bardzo możliwe, że K.I. Gałczyńskiego więcej osób kojarzy z piosenkami, niż ze słowem pisanym. Poeta nieśmiertelność zyskał jednak przede wszystkim dzięki Teatrzykowi Zielona Gęś, w którym mistrzowsko łączył poczucie humoru, błyskotliwą obserwację rzeczywistości z pierwszorzędnym absurdem.

Teatrzyk Zielona Gęś w nowej odsłonie

Premiera miniatur miała miejsce w 1946 w ,,Przekroju” i do 1950 roku zbiór liczył już ponad 160 utworów. Ostatnio, bo po prawie 75 latach bohaterowie Teatrzyku Zielona Gęś ponownie dostali głos – tym razem także z całą otoczką, czyli wyglądem.

Kasia Mazur, znana również pod pseudonimem artystycznym Imana, oparła się na kultowych tekstach, żeby przenieść je na komiksowe kadry. Zielona Gęś jest więc wierną adaptacją, z subtelnymi, współczesnymi wtrąceniami.

Interpretacja twórczości Gałczyńskiego

W rzeczywistości jednak tego uwspółcześniania nie ma wcale tak dużo, bo Teatrzyk Zielona Gęś prezentował – jak na swój format – niezwykle postępowe treści. O tyle atrakcyjne i ponadczasowe, że twórcy na przestrzeni lat niezmiennie do nich sięgają, dodając przy okazji coś od siebie.

Zielona Gęś Kasi Mazur nie jest pod tym względem wyjątkiem. Muszę jednak uczciwie przyznać, że do mojej ulubionej interpretacji tej twórczości Gałczyńskiego, czyli programu – Teatrzyk Zielona Gęś Kabaretu Potem, jeszcze trochę jej brakuje. Trudno jednak wygrać z sentymentem.

Komiks Zielona Gęś Kasi Mazur

Trzeba mimo wszystko oddać autorce, że samo podjęcie się tematu i zrealizowanie go w formie komiksu, było pomysłem genialnym. Teksty Gałczyńskiego pozostawiają ogromne pole dla kreatywności rysowników, a dość minimalistyczna, oszczędna w kolorze kreska w udany sposób nawiązuje do klasycznych pasków komiksowych drukowanych dawniej w gazetach.

Chociaż, nie wiedzieć czemu, styl Mazur kojarzy mi się nieco z uproszczoną wersją animacji Było sobie życie – być może ze względu na mimikę i cechy wyglądu postaci. Dobrze jednak oddaje ducha tych absurdalnych scenek rodzajowych, zachowując przy tym walory estetyczne oraz nie dominując ich myśli przewodniej.

W książce Zielona Gęś znajdziecie prawie 40 krótszych i dłuższych opowiastek, które albo pokażą Wam w nowy sposób teksty które dobrze już znacie – albo wprowadzą Was do świata gęsi, która nie zawsze musi być tradycyjnie biała. Kurtyna!

Polecam tę pozycję wszystkim powyżej 13 lat.

Link do strony Wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Zielona+Gęś/pokaz.html

Artykuł Zielona Gęś – recenzja komiksu i nowej adaptacji kultowych tekstów pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Promienie Xi
➜ Scenariusz: Zavka
➜ Rysunki: Zavka
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Postapokaliptyczny świat, w którym wszyscy wyglądają jak bohaterowie kartonówki dla dzieci? Był kiedyś taki serial, nazywał się Przyjaciele z wesołego lasu (Happy Tree Friends). Choć pierwsze minuty każdego odcinka wyglądały zawsze jak niewinna bajka dla najmłodszych, z czasem okazywało się, że nie ma on nic wspólnego z produkcją dla dzieci.

Walka o pamięć

O Promieniach Xi można byłoby w sumie napisać podobnie – cukierkowe kolory, główna bohaterka z długim, blond włosami i prosta, dwuwymiarowa perspektywa. Tyle że tutaj, historia jest dużo bardziej złożona. 

Misternie utkane uniwersum przez Zavkę, czyli Katarzynę Zawadkę, łączy starania o przywrócenie pamięci z trudem istnienia w nieprzyjaznym, skomplikowanym świecie. Nikti niewiele pamięta z życia przed Incydentem, ale zrobi wszystko, żeby cokolwiek sobie przypomnieć.

Przekraczanie granic

Przyznam, że kiedy sięgałam po Promienie Xi, zupełnie nie miałam świadomości, że jest to komiks polskiej autorki. Rzadko spotyka się taką odwagę w wyborze i realizacji tematu. Artystka bawi się tutaj formą, zestawianiem równoległych światów czy też umownością czasu.

W jej komiksie, choć tak wiele się dzieje i to z tak dużą intensywnością, główna bohaterka spaja całość. Czytelnik z przyjemnością śledzi losy Nikti i stara się jej kibicować – początkowo, żeby opuściła bezpieczne miejsce, a następnie – by przekraczała granice oraz odkrywała swoją przeszłość.

Przeszłość zawsze nas dopadnie, a sprawiedliwość dosięgnie

Trudno w Promieniach Xi mówić o happy endzie. Czasami to, co chcielibyśmy odkryć, nie zawsze jest warte odkrywania – w myśl zasady, że kłamstwo jest mniej bolesne. Niemniej, mam wrażenie, że komiks nie zamyka wszystkich wątków wraz z ostatnią rozkładówka.

Autorka pozostawia w zasadzie otwarte zakończenie, które z powodzeniem można byłoby kontynuować w tej formie, w kolejnej części. Bo trochę nie chce mi się wierzyć, że najważniejszym przesłaniem Promienie Xi jest to, że przeszłość zawsze nas dopadnie, a sprawiedliwość dosięgnie.

Sięgając po komiks, spodziewajcie się nieszablonowych rozwiązań, narkotycznych wizji, surrealizmu oraz nurkowania w wielkiej wodzie, w której są i grube ryby, i wrogowie oraz przyjaciele w jednej osobie, a nawet wątki miłosne.

Polecam ten solidnie zrealizowany oraz wydany komiks, który dostarczy Wam takich emocji, jakich inne komiksy nie potrafią. Tylko dla dorosłych odbiorców.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Promienie+Xi/pokaz.html

Artykuł Promienie Xi – recenzja surrealistycznego komiksu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Domestic Fluff
➜ Scenariusz: Weronika Łodyga
➜ Rysunki: Anna Krztoń
➜ Wydawnictwo: Young (Wydawnictwo Kobiece)
➜ Rok wydania: 2023
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Musisz zawsze odpowiedzieć sobie na dwa podstawowe pytania:
,,czy to moja wina” i ,,czy mogę coś z tym zrobić”.
Weronika Łodyga, Domestic Fluff, str. 62

Ciepło domowych chwil

Nie mamy wpływu na wybory naszych rodziców. Dorośli często podejmują decyzje, mając nadzieję, że postępują w najlepszy z możliwych sposobów. A często muszą wybierać między przysłowiowym młodem a kowadłem.

Domestic Fluff nie jest jednak książką o dorosłości, ale o konsekwencjach czynów, z którymi mierzą się ich dzieci. Autorką scenariusza jest Weronika Łodyga, z kolei za warstwę wizualną odpowiada Anna Krztoń – jedna z najbardziej cenionych polskich rysowniczek.

Angielskie sformułowanie ,,domestic fluff” znaczy tyle, co ,,domowa sielanka”, ,,domowa codzienność” lub mniej szeroko – ,,domowe ciepło, składające się na przyjemne momenty z życia, rodzinne chwile, drobne gesty czy kojąca, harmonijna atmosfera przynosząca poczucie bezpieczeństwa”.

Strach przed porzuceniem

To ciekawy dobór tytułu komiksu, biorąc pod uwagę, że jest to historia właściwie o tęsknocie za idealną rodziną – taką, która nie istnieje. Główna bohaterka książki, nastolatka o imieniu Magda, właśnie dowiaduje się, że jej ojciec, który odszedł z domu, spodziewa się dziecka z inną kobietą.

Dziewczyna ciężko to znosi. Z jednej strony wciąż wracają do niej wspomnienia tych beztroskich chwil z ojcem, kiedy sama była małym dzieckiem. Z drugiej – ma obawy czy będzie on się jeszcze nią interesował, jeżeli całą jego uwagę pochłonie nowy potomek.

Przyspieszony kurs z dorastania

Na stronie kilkukrotnie poruszałam już tematykę rozwodu rodziców, m.in. przy okazji:

• O rozstaniu rodziców. Będzie inaczej,
• Moje dwa domy,
• Czasami szczęśliwi rodzice mieszkają oddzielnie.

Do tej pory były to jednak książki typowo kierowane do najmłodszych. Domestic Fluff jest zdecydowanie historią nastolatki, która musi nie tylko mierzyć się z nową sytuacją, obawą o odrzucenie czy rywalizowanie o uwagę ojca. Magda żyje także w ciągłym konflikcie ze starszymi siostrami, przeżywa zawody miłosne, a rytm mijających jej dni wyznacza dźwięk trzaskających drzwi.

Nie będę zmywać naczyń, jak mam kryzys egzystencjonalny, szanujmy się.
Weronika Łodyga, Domestic Fluff, str. 89

Potęga rozmowy – co czuje dziecko podczas rozwodu rodziców

W tych 7 (i pół) rozdziałach pada wiele ważnych słów. Został w nich także w ciekawy sposób pokazany stan emocjonalny dziewczyny. Chaos w jej pokoju, jest chaosem który opanował również jej głowę, a potrzeba chowania się lub otulania kocem, jest dosłownym odgradzaniem się od problemów (aż do momentu finałowej sceny, gdzie ten symboliczny kocyk zostaje przekazany dalej).

Co interesujące, namiastką idealnej rodziny oraz odskocznią od problemów jest mieszkanie pary gejów. To w ich domu można porozmawiać, odetchnąć, doświadczyć ciepła i miłości. To także tam dziewczyna – na równi z czytelnikiem – ma szansę przekonać się, że skutecznym sposobem na wszelkie bolączki duszy jest rozmowa. Możliwość wyrzucenia z siebie swoich obaw pozwala nie tylko znaleźć ważne odpowiedzi, ale i przywrócić rytm życiu.

Polecam Domestic Fluff  wszystkim powyżej 13 roku życia. To bardzo ciekawy komiks, dzięki któremu nabiera się nowej perspektywy oraz przekonuje, że ze wszystkim można przejść do porządku dziennego.

Link do strony wydanictwa: https://www.wydawnictwokobiece.pl/produkt/domestic-fluff/

Artykuł Domestic Fluff – recenzja komiksu dla nastolatków pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Tytuł: Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa

Autor: Tadeusz Baranowski

Rysunki: Tadeusz Baranowski

Wydawnictwo: Krótkie Gatki (Kultura Gniewu)

Rok wydania: 2018

Objętość: chudzina 

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna:  wybitna

Recenzja:

Takich osób, jak Tadeusz Baranowski jest z pewnością niewielu. Można o nich mówić – ludzie renesansu, albo po prostu wszechstronnie uzdolnieni. Swoimi licznymi talentami cieszą społeczeństwo, a w przypadku rysowników – także je niezwykle ubarwiają.

,,Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa” to długi tytuł fantastycznego dwuczęściowego komiksu, którego splata nie tylko nazwa, ale także pewien wspólny mianownik, a nawet dwa.

Pozycję tę pierwszy raz wydano w 1980 roku, a współcześnie w prawie niezmienionej wersji (co uważam za wielki atut!) można ją czytać dzięki działaniom Krótkich Gatek, które są znaczącą częścią Wydawnictwa Kultury Gniewu.

,,Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa” składa się na część ,,W pustyni i w paszczy” oraz ,,Co w kaloryferze piszczy”. Obie te składowe charakteryzują się inteligentnym i jednocześnie bardzo przyjemnym poczuciem humoru.

Szczególnie w pierwszej, młody czytelnik może doświadczyć wielu ciekawostek ze świata zwierząt. Są to informacje typowo naukowe, jak wzmianki o krótkowzroczności nosorożca czy powody dla których wieloryb jest jednak ssakiem, a nie rybą.

Autor oferuje także nowinki na temat tego czy można zafortepianić słonia, jak używać nosorożca do orzechów oraz jak zdobyć informację o restauracji w której karmi się tylko w sytuacjach regeneracji.

W dialogach oraz w kwestiach narratora stosuje się słownictwo, które (niestety) używane jest coraz rzadziej. Na tej łące można zebrać takie kwiatki jak chociażby onegdaj, szambelan czy reparacja.

Jest w sposobie pisania autora pewnego podobieństwo do innego klasyka – Gombrowicza. Możliwe, że bierze się ono z pewnej nonszalancji twórcy, niczym nieograniczonej zabawy słowem i przede wszystkim z jego ogromnej kreatywności.

Za niebanalną fabułą podążają także nieszablonowo rozmieszczone kadry, zupełnie szalone, pełen kolorów rysunki oraz niekonwencjonalne postrzeganie rzeczywistości.

Nie sposób także nie polubić głównych bohaterów komiksu, czyli Bąbelka, Kudłaczka oraz Orient-mena, gdzie każdy z nich jest indywidualnością, ale razem tworzą spójną, wciągającą opowieść.

W moim zestawie ,,Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa”  znalazłam także duży plakat do powieszenia oraz ciekawy dodatek, kolorowankę – domino ,,W lesie” dla trochę młodszych czytelników.

Polecam ten klasyczny już komiks, w którym zaczytują się dzieci już od niemal dziesiątek lat, dla wszystkich powyżej 8. roku życia.

Gwarantuję za jego pośrednictwem przednią zabawę i niezwykłe przeżycia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.kultura.com.pl/komiks/290/na-co-dybie-w-wielorybie-czubek-nosa-eskimosa-1.html

Artykuł Na co dybie w wielorybie czubek nosa Eskimosa – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.