Moje trzy mocne polecenia książek popularnonaukowych, które zachwycą młode, chłonne wiedzy umysły. Doskonałe na prezent, doskonałe do poduszki, doskonałe, żeby popisać się ciekawostkami ze świata!
To zestawienie z serii „od Sasa do lasa”, bo choć zebrałam tutaj trzy książki popularnonaukowe, to jednak każda jest zupełnie inna oraz skupia się na odmiennych zagadnieniach. Każda z poniższych Was zaskoczy, a nawet zachwyci. Sensownie będzie więc poprowadzić Was po tej książkoznawczej wycieczce w kolejności: od pozycji dla najmłodszych, po te dla najstarszych odbiorców.
Trzeba mieć jednak na uwadze, że granice wieku są tutaj kwestią dość umowną. Nie ma również górnego limitu, do którego zalecałabym lekturę tych pozycji. Mnóstwo dowiedzą się z nich bowiem zarówno dzieci, jak i nastolatkowie czy dorośli.
Zbzikowane fakty. Dinozaury
➜ Seria: Zbzikowane fakty
➜ Tekst: Laurent Audouin
➜ Ilustracje: Laurent Audouin
➜ Tłumaczenie: Paweł Łapiński
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Trudno o lepszy przykład fascynacji, z której niekoniecznie się wyrasta, niż dinozaury. Te prehistoryczne stworzenia od pokoleń rozgrzewają wyobraźnię do czerwoności, choć przecież mogłoby się wydawać, że powiedziano i napisano już o nich niemal wszystko.
Laurent Audouin w Zbzikowanych faktach. Dinozaury udowadnia jednak, że nawet dobrze znane zagadnienia można przedstawić w nieoczywisty sposób. Szczególnie, gdy do naukowych ciekawostek doda się szczyptę – a właściwie całe wiadro – humoru.
Zbzikowane fakty nie są pojedynczym wyskokiem autora. To seria, która gromadzi wiedzę także z zakresu mieszkańców dawnego Egiptu oraz piratów. W Polsce ukazał się jednak najpierw trzeci tom cyklu poświęconego dinozaurom.
Gdy profesor Gwidon Główka ulega niefortunnemu wypadkowi, rolę eksperta od prehistorii przejmuje młody Archibald. Wspólnie zabierają czytelników w podróż przez trias, jurę i kredę, wyjaśniając m.in., skąd wzięły się gigantycznych rozmiarów dinozaury, jak powstał świat (niekoniecznie w tej kolejności) i co doprowadziło do wymarcia prehistorycznych gadów.
To książka, która zamiast zasypywać czytelników suchymi faktami, wykorzystuje dziecięcą ciekawość i poczucie humoru jako narzędzia do poznawania historii Ziemi.
Uwaga, dla niektórych dzieci wybrane kadry mogą być ciut drastyczne (jak choćby triceratops nadziewający innego dinozaura na rogi jak szaszłyk). Nie ma co się jednak temu dziwić, taka była i jest ta nasza przyroda – w naturze wygrywa ten, który jest silniejszy lub obdarzony większymi umiejętności obrony przed drapieżnikami. Nawet, jeśli ci mają bardzo, bardzo ostre zęby. No właśnie, odnośnie zębów…
Zęby mówią wszystko
➜ Seria: Z Każdej Strony
➜ Autorka: Marta Pokorska-Jurek
➜ Ilustracje: Aga Probola
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej, niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Teraz książka autorki Marty Pokorskiej-Jurek, która – można powiedzieć – zjadła zęby na zębach. Prowadzi audioserial Wszystko się zazębia, pisze książki dla dzieci o zębach (a jakże!) czy podróżuje z autorskim „Mobilnym Muzeum” i prowadzi warsztaty o uzębieniu zwierząt.
W Zęby mówią wszystko dzielnie jej sekunduje Aga Probola, którą możecie już znać m.in. z książki Gwarno, o której pisałam jakiś czas temu. Artystka stworzyła świetne, bardzo działające na wyobraźnię ilustracje, które urozmaicają tekst, ale w żaden sposób go nie przytłaczają.
Panie przygotowały niezwykle humorystyczną, błyskotliwą oraz arcyciekawą pozycję o naturalnych twardzielach naszego ciała (w sensie o zębach, bo pokrywające je szkliwo jest najtwardszą tkanką w organizmie). Muszę przyznać, że jestem w niemałym szoku, jak wiele ciekawostek, anegdot i informacji niekoniecznie związanych bezpośrednio z nauką da się wycisnąć z zębów. Przykłady?
W Zęby mówią wszystko przeczytacie m.in. o tym, ile Freddie Mercury miał zębów i dlaczego nie była to standardowa liczba; który ze słynnych kompozytorów słuchał zębami; co Walt Disney zawdzięcza stomatologowi z Kansas lub dlaczego nie chcielibyście trafić na fotel dentysty w średniowieczu (choć właściwie również w wielu późniejszych epokach).
Wiele osób sądzi też, że o zęby mleczne nie trzeba się troszczyć, bo i tak wypadną. Mam nadzieję, że nie wierzycie w takie kocopoły. O zęby trzeba dbać, nawet gdy się ich jeszcze nie ma!
Marta Pokorska-Jurek, Zęby mówią wszystko, Mleczaki, str. 18
Autorki nie poprzestają jednak na ludzkich zębach. W książce przyjrzyjcie się również kłom czy siekaczom zwierzęcym. Odwiedzicie gabinet, poznacie potrzebne narzędzia oraz zgłębicie współczesne metody leczenia i prostowania uzębienia. Zęby mówią wszystko to pierwszy tom genialnie zapowiadającej się serii Z Każdej Strony, której jestem bardzo ciekawa! Polecam tę pozycję dzieciom od lat 9.
Odkrywanie wszechświata. Współczesny przewodnik po kosmosie
➜ Autorka: Isabel Thomas
➜ Ilustracje: Sara Gillingham
➜ Tłumaczenie: Marek Krośniak
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Było o mleczakach, czas więc na Drogę Mleczną! A skoro już opuszczamy Ziemię, to nie będziemy ograniczać się tylko do naszej galaktyki. Przed nami rozpościera się cały wszechświat, który dzięki książce Odkrywanie wszechświata. Współczesny przewodnik po kosmosie stanie się choć odrobinę mniej zagadkowy.
Każda ze wspomnianych przeze mnie w tym zestawieniu książek została porządnie i bardzo ładnie wydana. Trudno jednak nie pokusić się o stwierdzenie, że Odkrywanie wszechświata ma najwięcej cech pozycji prezentowej: obwoluta ze srebrnymi uszlachetnieniami, interesujący format i bardzo uniwersalny temat, który – jak mniemam – trafi w upodobania zarówno tych ledwie dosięgających do okularu teleskopu, jak i tych wzrostem znacznie bliższych gwiazdom.
Za treść odpowiada Isabel Thomas, brytyjska autorka książek popularnonaukowych, a za ilustracje i projekt graficzny – Sara Gillingham. Panie podzieliły kosmos na sześć części, zaczynając od tego, co możemy zobaczyć z powierzchni Ziemi, a następnie stopniowo oddalając się od naszej planety. Po drodze przyjrzymy się Układowi Słonecznemu, gwiazdom, galaktykom i wreszcie całemu wszechświatowi.
Jest w czym wybierać! Dowiecie się między innymi, jak powstają gwiazdy, czym jest pas Kuipera, jak naukowcy mierzą fale grawitacyjne i co właściwie znajduje się w czarnej dziurze. Autorki nie ograniczają się jednak do opisywania kosmicznych obiektów. Równie dużo uwagi poświęcają temu, w jaki sposób człowiek zdobywa wiedzę o wszechświecie. Poznamy więc także teleskopy, sondy czy inne technologie, bez których znaczna część naszych odkryć nie byłaby możliwa.
Wszystko przedstawiono na bogato ilustrowanych rozkładówkach, wykorzystując diagramy, zestawienia i bardzo przemyślany układ graficzny. Poszczególne strony mają niemal podręcznikowy charakter: tekst podzielono na czytelne kolumny, a tła przypominają kartki zeszytu w kratkę czy papier milimetrowy. Dzięki intensywnym kolorom Pantone i minimalistycznym ilustracjom całość nie kojarzy się jednak z nudnym szkolnym podręcznikiem. Przeciwnie – jest świeża, uporządkowana i bardzo atrakcyjna wizualnie.
Mimo ogromnej ilości informacji pozostaje zaskakująco przejrzysta, a przy okazji pozwala czytelnikowi poczuć się trochę jak naukowiec przeglądający własne notatki z badań nad kosmosem. 😉
Odkrywanie wszechświata nie ucieka właśnie od trudnych tematów. Pojawiają się tutaj zagadnienia, które mogą stanowić wyzwanie nawet dla dorosłych. Dzięki tej wspomnianej już jednak formie graficznej można stopniowo oswajać się z trudniejszymi pojęciami. To jedna z tych publikacji, z których raczej się nie wyrasta. Polecam ją szczególnie czytelnikom od 10. roku życia, choć jestem przekonana, że niejeden dorosły odkryje na jej stronach coś, o czym dotychczas nie miał pojęcia.
Książki popularnonaukowe dla dzieci na prezent
Nie codziennie można podarować komuś dinozaury, komplet zębów i cały wszechświat, opakowany w formę trzech poręcznych książek Jeśli więc szukacie pozycji popularnonaukowych na prezent dla dzieci, nastolatków lub nawet dorosłych – gorąco polecam wszystkie z wyżej wymienionych.
Sprawdzajcie ich dostępność na stronie Wydawnictwa Dwie Siostry.
FAQ – książki popularnonaukowe dla dzieci i młodzieży
Jakie książki popularnonaukowe dla dzieci warto przeczytać?
Wśród ciekawych propozycji wydawnictwa Dwie Siostry warto wyróżnić Zbzikowane fakty. Dinozaury Laurenta Audouina, Zęby mówią wszystko Marty Pokorskiej-Jurek i Agi Proboli oraz Odkrywanie wszechświata. Kompletny przewodnik po kosmosie Isabel Thomas i Sary Gillingham. Każda z tych książek w przystępny i pomysłowy sposób popularyzuje wiedzę.
Dla dzieci w jakim wieku są polecane te książki?
Zbzikowane fakty. Dinozaury to propozycja dla dzieci od około 7 lat, Zęby mówią wszystko sprawdzi się od 9. roku życia, natomiast Odkrywanie wszechświata polecam czytelnikom od 10 lat. Granice wiekowe są jednak umowne, a książki mogą zainteresować również nastolatków i dorosłych.
O czym jest książka Zbzikowane fakty. Dinozaury?
To humorystyczny komiks popularnonaukowy, w którym profesor Gwidon Główka i młody Archibald przybliżają historię dinozaurów, ich ewolucję, budowę oraz przyczyny wymierania. Książka łączy wiedzę paleontologiczną z absurdalnym humorem oraz nietypowymi ilustracjami.
Czego można dowiedzieć się z książki Zęby mówią wszystko?
Książka przedstawia fascynujące ciekawostki dotyczące ludzkich i zwierzęcych zębów, historii stomatologii oraz współczesnych metod leczenia. Nie brakuje w niej również anegdot związanych ze znanymi postaciami, między innymi Freddiem Mercurym czy Waltem Disneyem.
Czym wyróżnia się książka Odkrywanie wszechświata?
To bogato ilustrowany przewodnik po kosmosie, który wyjaśnia zagadnienia związane z planetami, gwiazdami, galaktykami i odkryciami astronomicznymi. Wyróżnia się efektowną oprawą graficzną, intensywnymi kolorami, diagramami oraz uporządkowanym, niemal podręcznikowym układem treści.
Czy książki popularnonaukowe to dobry pomysł na prezent dla dziecka?
Tak. Dobrze dobrana książka popularnonaukowa może rozwijać zainteresowania, zachęcać do samodzielnego odkrywania świata i odpowiadać na pytania, których dzieci nie zawsze mają okazję zadać w szkole. To wartościowy prezent na urodziny, święta czy Dzień Dziecka.
