Pelle i zima na wyspie to druga, zaraz po Zwierzątku dla Pellego, książka obrazkowa z cyklu, którego akcja rozgrywa się na wyspie Saltkråkan. W Polsce ukazują się one nakładem wydawnictwa Zakamarki (finalnie ma być ich aż pięć). Ten picturebook ze zbioru opowiadań Astrid Lindgren o Tjorven, Pelle, Bosmanie i reszcie wyspiarskiej ferajny, to wyjątkowa, świąteczna pozycja, która bardziej niż na samym świętowaniu, skupia się na przytulności, bliskości oraz zimowych aktywnościach.
Autorka – jedna z najważniejszych postaci szwedzkiej literatury dziecięcej – po raz kolejny łączy ciepło rodzinnych relacji z ważnymi emocjami oraz pytaniami o odpowiedzialność za innych.
➜ Tytuł: Pelle i zima na wyspie
➜ Autorka: Astrid Lindgren
➜ Ilustracje: Maria Nilsson Thore
➜ Tłumaczenie: Maria Olszańska
➜ Wydawnictwo: Zakamarki
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Święta na Saltkråkan: o czym jest Pelle i zima na wyspie?
Rodzina Melkersonów po raz pierwszy postanawia spędzić Boże Narodzenie nie w Sztokholmie – jak dotychczas, ale na ukochanej letniskowej wyspie. Gdy statek przebija się przez lód, a na horyzoncie pojawia się zasypana śniegiem Saltkråkan, dzieci patrzą na nią jak na zupełnie obce miejsce.
Pelle nie może się doczekać spotkania ze swoim królikiem Jockem, który mieszka w zagrodzie rodziny Janssonów. To właśnie wokół królika oraz grasującego na wyspie lisa skupia się jeden z głównych konfliktów książki: co będzie w stanie zrobić chłopiec, żeby uchronić ukochane zwierzątko?
Równolegle Lindgren prowadzi drugi, typowo świąteczny wątek, związany z przygotowaniami do Gwiazdki. Bohaterowie bawią się na śniegu, jeżdżą na nartach, obserwują ślady ptaków, a wieczorami grzeją się przy kominku. Nie brakuje jednak i ważnych, zmieniających punkt widzenia rozmów między dziećmi – Pelle rzuca Tjorven, że „bożonarodzeniowy skrzat nie istnieje”, na co dziewczynka mierzy się z nowymi wątpliwościami oraz brakiem wiary w symbol, który był dla niej niezwykle ważny w kontekście świąt.
Astrid Lindgren w zimowej odsłonie – o ważnych sprawach z dziecięcej perspektywy
Jednym z najważniejszych wątków książki Pelle i zima na wyspie jest dziecięcy lęk – ale przedstawiony właśnie w taki sposób, w jaki robi to autorka. Lis zagrażający królikowi nie jest bajkowym spryciarzem, ale częścią naturalnego krajobrazu, który poluje, żeby przeżyć. Strach Pellego jest więc uzasadniony, ale miłość do zwierzęcia nie staje się pretekstem do demonizowania przyrody.
Lindgren pokazuje, że odwaga nie polega na braku lęku, ale na działaniu pomimo niego. Pelle martwi się, planuje, szuka rozwiązań – włącza w swój kłopot dorosłych, ale nie oddaje im zupełnie sprawczości. Finalnie podejmuje decyzję, która jest trudniejsza i wymaga od niego większego poświęcenia, ale jest lepsza pod względem moralnym.
Prawda o Świętym Mikołaju
Scena, w której Pelle rzuca Tjorven zdanie o „nieistnieniu” skrzata, pełniącego w tej historii funkcję Szweckiego Świętego Mikołaja, jest przejmująco zwyczajna. Autorka nie robi z niej wielkiego wydarzenia, ale w subtelny sposób ukazuje moment, w którym dziecko samodzielnie zaczyna dostrzegać, że coś, w co wierzyło, może być tylko fantastyczną wizją stworzoną przez dorosłych.
Książka Pelle i zima na wyspie pozwala więc przeprowadzić rozmowę rodziców z dziećmi o tym, że odkrycie „prawdy” nie niszczy świąt, ani nawet samej postaci skrzata (który przecież w końcu pojawia się w swojej fizycznej postaci wśród bohaterów). Pokazuje, że to finalnie od nas samych zależy, w co chcemy wierzyć i na jakich zasadach będziemy to robić.
Odpowiedzialność za słabszych
Wątek królika Jocke’ego jest czymś więcej niż tylko „historią o zwierzątku”. To przykład, jak dzieci uczą się odpowiedzialności: muszą przewidywać rozmaite zagrożenia, zaplanować środki ostrożności, zrozumieć skutki własnych działań (albo ich braku). Lis staje się tu impulsem do uważności, a nie pretekstem do radykalnych rozwiązań. Pozwala dorastać bohaterom, jednocześnie nie pozbawiając ich dziecięcej niewinności.
Ilustracje Marii Nilsson Thore – wyspa zimą
O ilustracjach Marii Nilsson Thore wspominałam już kilkukrotnie (i to nie tylko przy okazji pierwszej części tej serii). W obrazkach do Pelle i zima na wyspie od razu widać:
- urokliwe zimowe pejzaże archipelagu – śnieżne zaspy, skute lodem zatoki, ciepło świec z okien, które przywołują skojarzenia z klasycznych, ponadczasowych ilustracjami,
- postacie są bardzo charakterystyczne: po minach dzieci od razu widać złość, strach, ekscytację,
- filmowa kompozycja kadrów pozwala śledzić akcję, czerpiąc przyjemność z każdego detalu.
To picturebook, który zachęca do niespiesznego podziwiania. Dla małych czytelników może być ćwiczeniem z uważności, dla dorosłych – wspaniałą podróżą do skandynawskiej zimy, jaką znamy z filmów i seriali.
Dla kogo jest Pelle i zima na wyspie?
To książka, po którą mogą sięgnąć równie dobrze dzieci już powyżej 3/4 lat, jak i uczniowie z pierwszych klas szkoły podstawowej. Pelle i zima na wyspie to bardzo udane połączenie świątecznej historii z realnymi emocjami. Jeśli szukasz książki świątecznej, która nie powiela znanych motywów, ta będzie świetnym wyborem. Jej dostępność możecie sprawdzać na stronie wydawnictwa Zakamarki.
FAQ Pelle i zima na wyspie, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi
1. O czym jest książka Pelle i zima na wyspie?
To zimowa opowieść Astrid Lindgren o rodzinie Melkersonów, która przyjeżdża spędzić święta na wyspie Saltkråkan. Głównym wątkiem jest troska Pellego o jego królika Jocke’ego, któremu grozi niebezpieczeństwo ze strony lisa. Równolegle śledzimy przygotowania do Bożego Narodzenia i zimowe przygody dzieci.
2. Czy Pelle i zima na wyspie jest nową książką Astrid Lindgren?
Nie. To picturebook oparty na opowiadaniu Jul i Snickargården ze świata Saltkråkan, adaptowany na osobną książkę z ilustracjami Marii Nilsson Thore.
3. Dla jakiego wieku jest przeznaczona książka?
Polecana jest dla dzieci od 3-9 lat. Młodsi odbiorcy zachwycą się zimową atmosferą i ilustracjami, a starsze zrozumieją bardziej złożone wątki: odpowiedzialność, lęk, prawda o Mikołaju i troska o zwierzęta.
4. Czy w książce pojawia się scena, że Mikołaj nie istnieje?
Tak, jest tu subtelny fragment, w którym Pelle rzuca Tjorven uwagę podważającą wiarę w skrzata (Świętego Mikołaja). Nie jest to scena kluczowa – raczej naturalny moment przejścia z dziecięcej wiary do rozumienia świątecznej tradycji.
5. Czy trzeba znać poprzednie książki z Saltkråkan, żeby zrozumieć tę historię?
Teoretycznie nie, ponieważ Pelle i zima na wyspie funkcjonuje jako samodzielna opowieść. Znajomość wcześniejszego tomu Zwierzątko dla Pellego wzbogaci jednak kontekst oraz pozwoli lepiej zrozumieć relacje między bohaterami – to tam Pelle po raz pierwszy dostaje królika Jocke’ego.
