Ludowa Japonia sprzed kilkudziesięciu lat w Nonnonbie ukazana została przez pryzmat skromnego domu, ubóstwa, głodu oraz licznych przesądów czy zabobonów. Shigeru Mizuki, jeden z najważniejszych twórców mang o yōkai, powraca w tym komiksie do własnego dzieciństwa z lat 30. XX wieku i opowiada historię, która tylko pozornie wydaje się prostą historią o codzienności dorastającego chłopca.
Choć centrum tej autobiograficznej mangi stanowi relacja dziecka ze staruszką Noncią, jest to tak naprawdę książka o złożonych relacjach oraz narodzinach wyobraźni w miejscu, gdzie często nie ma miejsca na marzenia.
Pozycja ukazała się w języku polskim nakładem Wydawnictwa Mandioca, jako kolejna w cyklu „Mangioka” – podobnie jak Satsuma gishiden tom 1, o której pisałam już wcześniej.
➜ Tytuł: Nonnonba
➜ Scenariusz: Shigeru Mizuki
➜ Rysunki: Shigeru Mizuki
➜ Tłumaczenie: Paweł Dybała
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Babcia Noncia i świat dziwostworów
Noncia nie jest prawdziwą babcią Shigeru. To starsza kobieta z sąsiedztwa – dobra, pracowita i bardzo uboga, która pomaga rodzinie chłopca. Nie ma wykształcenia, ale zadziwia wszystkich swoją ogromną życiową wiedzą. Wszystko tłumaczy obecnością yōkai, w polskim przekładzie Pawła Dybały nazwanych „dziwostworami”.
Nie jestem pewna, czy tłumaczenie tego konkretnego słowa przekona każdego czytelnika. Jeżeli ktoś choć trochę interesuje się Japonią, ten termin yōkai na pewno już dobrze kojarzy – w tym więc wypadku trudno przekonać się do słowiańsko brzmiących „dziwostworów”. Z drugiej jednak strony decyzja tłumacza dobrze wpisuje się w przyjętą ogólną koncepcję wiejskiego, prostego języka, miejscami przypominającego gwarę.
Japoński folklor w czystej postaci
No właśnie, bo Nonnonba nie jest tylko próbą uchwycenia folkloru, ale przede wszystkim osadzenia w nim prawdziwej historii – wycinka życia samego autora. Dziwostwory pojawiają się w sposób naturalny tam, gdzie ludzie nie potrafią inaczej nazwać strachu: są wytłumaczeniem dla choroby, śmierci, biedy, głodu czy nieszczęścia. Mizuki pokazuje świat prostych, skromnie żyjących ludzi, dla których zjawiska nadprzyrodzone nie są sensacją, ale pewnego rodzaju sposobem porządkowania rzeczywistości.
To także bardzo ciekawy portret rodziny. Ojciec Shigeru jest trochę kobieciarzem, marzycielem, wykształconym, ale raczej życiowo nieporadnym mężczyzną. Wobec synów okazuje się jednak zaskakująco postępowy: nie zmusza ich do nauki, pozwala doświadczać świata i czasem mówi rzeczy naprawdę sensowne.
Matka z kolei przywiązuje wagę do nazwiska, dawnych tytułów i społecznych aspiracji, a jednocześnie pozostaje łatwowierna i zbyt ufna w stosunku do swojego męża. Dzięki takim sprzecznościom bohaterowie są żywi oraz wielowymiarowi.
Autobiografia przyszłego mangaki
Nonnonba bywa zabawna, ale przede wszystkim jest to opowieść niezwykle melancholijna i poruszająca. Ze względu na czasy, w których toczy się akcja, obecne są tu przedwczesne śmierci, bieda, dziecięce okrucieństwo czy dziewczynki sprzedawane do domu gejsz. Shigeru fascynuje się duchami, opowieściami i komiksami, ale czytelnik może dostrzec chłopca, który żyjąc wiarą w to, co niewidoczne dla każdego, wyrasta na przyszłego mangakę.
Na końcu książki znajduje się bardzo wartościowe posłowie Pawła Dybały. Tłumacz wyjaśnia swoje decyzje językowe, zbiera informacje o stworach, świętach i elementach japońskiej kultury. Nonnonba jest więc nie tylko ważną mangą autobiograficzną, ale też znakomitą zachętą do zanurzenia się w japoński folklor. Jeżeli chcecie nauczyć się o Japonii czegoś prawdziwego i autentycznego – ta pozycja będzie obowiązkową.
Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Mandioca.
FAQ – Nonnonba Shigeru Mizuki
O czym jest manga Nonnonba?
Nonnonba to autobiograficzna manga Shigeru Mizukiego, w której autor wraca do swojego dzieciństwa w wiejskiej Japonii lat 30. XX wieku. Opowiada o relacji kilkuletniego chłopca ze starszą kobietą nazywaną Noncią oraz o fascynacji japońskim folklorem, yōkai i opowieściami o świecie niewidzialnym.
Czy Nonnonba to manga dla fanów japońskiego folkloru?
Tak, Nonnonba to jedna z najciekawszych mang dla osób zainteresowanych japońskim folklorem. Książka pokazuje yōkai jako część codziennego życia, wierzeń i sposobu tłumaczenia świata.
Dla kogo jest manga Nonnonba?
Nonnonba będzie dobrym wyborem dla czytelników mangi autobiograficznej, fanów japońskiego folkloru, osób zainteresowanych kulturą Japonii oraz tych, którzy lubią opowieści o dzieciństwie, pamięci, dorastaniu i świecie dawnych wierzeń.
Dlaczego warto przeczytać Nonnonbę?
Warto sięgnąć po Nonnonbę, ponieważ to manga intymna, mądra oraz zadziwiająco autentyczna. Pozwala lepiej zrozumieć źródła twórczości Shigeru Mizukiego, a jednocześnie pokazuje Japonię daleką od turystycznych wyobrażeń: biedną, wiejską, przesądną, ale pełną opowieści.
Czy Nonnonba pomaga zrozumieć kulturę Japonii?
Tak, szczególnie jej ludowy, lokalny i mniej oczywisty wymiar. Manga pokazuje, jak dawniej tłumaczono choroby, śmierć, strach, głód czy nieszczęście za pomocą wierzeń i opowieści o yōkai.
Czy polskie wydanie Nonnonby zawiera dodatkowe objaśnienia?
Tak, na końcu książki znajduje się posłowie tłumacza Pawła Dybały, w którym wyjaśnia on swoje decyzje językowe oraz przybliża japońskie stwory, święta i elementy kultury pojawiające się w mandze.
