Straż Miejska. Tom 1 (barwione brzegi) – trzy klasyczne powieści Pratchetta w jednym wydaniu

W przypadku Terry’ego Pratchetta nikogo nie trzeba zachęcać do lektury ładną okładką – w większości przypadków wystarczy na niej samo nazwisko autora. Kiedy jednak pojawiła się zapowiedź Straży Miejskiej. Tom 1 z barwionymi brzegami – wiedziałam, że ta pozycja musi trafić do mojej biblioteczki. 

Jednym z argumentów było kolekcjonerskie wydanie, ale kolejnym (jeszcze bardziej istotnym) – znakomity zbiór trzech powieści, w których Pratchett pokazuje pełnię swojego warsztatu: niesamowitą przenikliwość, błyskotliwy umysł, doskonałe operowanie ironią oraz zaskakującą wszechstronność w ukazywaniu ludzkich słabości.

➜ Tytuł: Straż Miejska. Tom 1 (barwione brzegi)
➜ Seria: Świat Dysku
➜ Autor: Terry Pratchett
➜ Ilustracje: Paul Kidby
➜ Tłumaczenie: Piotr W. Cholewa
➜ Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Z jakich powieści składa się Straż Miejska?

Straż Miejska jest kolejnym omnibusem z uniwersum Świata Dysku, który ukazał się w trzeciej kolejności, zaraz po: 

• Rincewind. Tom 1,
• Rincewind. Tom 2.

Kolejna zbiorcza pozycja, czyli właśnie Straż Miejsca. Tom 1 została wydana w przekładzie Piotra W. Cholewy i zawiera pod jednym tytułem następujące powieści:

• Straż! Straż!, 
• Zbrojni,
• Na glinianych nogach.

Oto w jednym tomie spotykają się książki, w których Pratchett połączył fantastykę, kryminał, satyrę społeczną oraz miejską komedię w najpełniejszej odsłonie całego cyklu. Autor pisał w taki sposób, że niemal po każdą jego powieść można sięgać w dowolnej kolejności, bez ścisłego trzymania się chronologii ich powstawania. Nie bez znaczenia jednak, Straż Miejska jest cyklem tematycznym po który miłośnicy Pratchetta sięgają wyjątkowo często – a to za sprawą detektywistycznych lub nawet kryminalnych wątków, przewrotnej fabuły oraz bardzo nietuzinkowych bohaterów, uwikłanych w rozmaite napięcia na gruncie społecznym czy instytucjonalnym. 

Zbrojna Straż na glinianych nogach, czyli 3 w 1

Pierwsza z powieści, Straż! Straż!, rozpoczyna się od kultowego miasta w stanie moralnego i organizacyjnego rozkładu. Nocna Straż nie budzi już szacunku, kapitan Vimes stał się człowiekiem zmęczonym, cynicznym i topiącym rozczarowanie w alkoholu, a całe Ankh-Morpork wydaje się przyzwyczajone do tego, że porządek to tylko wyświechtany, mało znaczący frazes. Właśnie w tym momencie do miasta trafia Marchewa – podobnie jak i smok, ale z nieco innymi zamiarami. 

W Zbrojnych ta opowieść robi się jeszcze ciekawsza, bo Straż przestaje być jedynie bandą ocalałych dziwaków i zaczyna przypominać prawdziwą, choć wciąż rozpaczliwie niedoskonałą instytucję. Kapral Marchewa jak i młodsza funkcjonariusz Angua, kapral Nobbs czy młodszy funkcjonariusz Detrytus stają się odbiciem wszystkich napięć tego świata: klasowego, rasowego, kulturowego i obyczajowego. 

A to dlatego, że Pratchett nie pisze wyłącznie o fantastycznych stworzeniach oraz zmyślonych miastach, ale o społeczeństwie, które niepokojąco przypomina nasze własne. 

Na glinianych nogach dopełnia ten tom w sposób niemal perfekcyjny, bo Straż stopniowo staje się dobrze naoliwioną maszyną. Na pierwszy plan przebijają się wątki morderstwa, tajemniczego zatrucia – na ulicach gęstnieje niepokój, a golemy jako cisi robotnicy tego świata zaczynają zachowywać się w sposób, którego nikt nie potrafi wyjaśnić. 

Ten tom z wyjątkową przenikliwością zadaje pytania o wolną wolę, odpowiedzialność, pracę, podmiotowość i o to, jak łatwo cywilizowane społeczeństwo przyzwyczaja się do otwartego uprzedmiatawiania niektórych istnień. 

Samuel Vimes, czyli moralny środek ciężkości tej odsłony Świata Dysku

Trudno mówić o tym wydaniu bez kapitana Vimesa, bo to właśnie on spaja ze sobą te trzy powieści. To postać będąca typem dawnego policjanta, który pamięta, gdzie dorastał, i który nikomu już nie ufa – ani ludziom, ani tym bardziej pozorom. 

Vimes podejrzewa wszystkich o skłonność do zła, ale jeszcze bardziej drażni go niesprawiedliwość. Pratchett nie stworzył bohatera szlachetnego i majestatycznego, tylko człowieka szorstkiego, znużonego, czasem ponurego, ale uparcie trzymającego się własnego kodeksu moralnego. Dzięki temu Straż Miejska staje się opowieścią o odpowiedzialności w świecie, który stale próbuje rozmyć granicę między prawem a jego naginaniem dla własnych celów. 

Te trzy zebrane powieści pokazują nie tylko rozwój samego Vimesa, ale i dojrzewanie całej formacji, która z marginesu miasta przechodzi do roli jego sumienia. 

Dlaczego to wydanie ma charakter kolekcjonerski

Wydanie z barwionymi brzegami działa oczywiście na wyobraźnię fanów także jako przedmiot. Twarda oprawa, duża objętość i sam pomysł na porządkowanie Świata Dysku w omnibusach sprawiają, że mamy do czynienia z edycją, która ma nie tylko dobrze wyglądać na półce, ale też ułatwiać odbiór tych dzieł i czerpać z nich jeszcze większą przyjemność. 

Wydawnictwo Prószyński i S-ka nazywa te tomy pierwszą edycją książek autora podzielonych na cykle tematyczne, a więc nie chodzi wyłącznie o wznowienie, lecz o nowy sposób prezentowania całej serii. Jestem bardzo ciekawa, jaki kolejny cykl Wydawnictwo weźmie na warsztat.

Straż miejska. Tom 1 – Pratchett w miejskiej i najbardziej przenikliwej odsłonie

Smok, broń, golemy, patrycjusz, krasnoludy, troll i policyjna robota to tylko górna warstwa powierzchni całego tego zbioru. Pod spodem pulsuje coś o znacznie większym znaczeniu: pytanie o to, kto dzierży władzę, kto płaci za porządek, kto zostaje wypchnięty poza margines i kto mimo wszystko próbuje zachować w tym wszystkim resztki przyzwoitości. 

Straż miejska. Tom 1 (barwione brzegi) jest więc nie tylko zachwycającym wydaniem trzech klasycznych powieści Pratchetta, ale też sentymentalną podróżą dla tych, którzy już znają – oraz ekscytującym początkiem dla nowych czytelników tej wybitnej prozy. Sprawdzajcie dostępność książki na stronie Wydawnictwa Prószyński i S-ka.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Co zawiera Straż miejska. Tom 1 (barwione brzegi)?

Tom zawiera trzy powieści Terry’ego Pratchetta z uniwersum Świata Dysku: Straż! Straż!, Zbrojnych oraz Na glinianych nogach. 

O czym jest Straż miejska. Tom 1 Terry’ego Pratchetta?

To zbiorcze wydanie trzech klasycznych powieści o Straży Miejskiej z Ankh-Morpork. W tych książkach Terry Pratchett łączy fantasy z kryminałem, satyrą społeczną i humorem, a centralną postacią cyklu staje się Vimes oraz jego coraz bardziej niezwykła formacja. 

Czy Straż miejska. Tom 1 to dobre wydanie dla fanów Terry’ego Pratchetta?

Tak, bo to nie tylko efektowna edycja z barwionymi brzegami, ale też wygodny omnibus zbierający trzy ważne książki w jednym tomie. To wydanie kierowane jest zarówno do kolekcjonerów, jak i do czytelników, którzy chcą mieć strażniczy cykl w spójnej, eleganckiej formie. 

Czy trzeba znać inne książki ze Świata Dysku, żeby czytać Straż miejską. Tom 1?

Niekoniecznie. Powieści ze Świata Dysku można czytać w różnej kolejności, a trzy książki zebrane w tym wydaniu tworzą spójny początek cyklu o Straży Miejskiej. 

Ile stron ma Straż miejska. Tom 1 (barwione brzegi) i kiedy ukazała się w Polsce?

Polskie wydanie ma 864 strony i datę premiery 26 marca 2026 roku. Zostało opublikowane przez Wydawnictwo Prószyński i S-ka. 

Dla kogo jest Straż miejska. Tom 1 (barwione brzegi)?

To bardzo dobry wybór dla czytelników, którzy lubią fantastykę z mocnym rysem satyrycznym, kryminalnym i społecznym, a także dla fanów pięknych wydań kolekcjonerskich.