➜ Tytuł: Niepowstrzymani 3. Jak wrogowie stają się przyjaciółmi
➜ Seria: Niepowstrzymani
➜ Autor: Yuval Noah Harari
➜ Ilustracje: Ricard Zaplana Ruiz
➜ Tłumaczenie: Justyn Hunia
➜ Wydawnictwo: Literackie
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Kim są „Niepowstrzymani” tym razem?

Niepowstrzymani 3. Jak wrogowie stają się przyjaciółmi to trzeci tom popularnonaukowego cyklu, w którym Harari opowiada dzieciom i nastolatkom o historii ludzkości w sposób przystępny, ale wymagający myślenia. Zachęcam do sprawdzenia recenzji Niepowstrzymanych oraz Niepowstrzymanych 2. Tym razem zabiera czytelników w podróż przez starożytne imperia – rzymskie, mongolskie, kartagińskie – pokazując, jak rodziły się miasta, języki, religie i wielkie polityczne projekty.

Razem z bohaterami odwiedzamy Efez, kartagiński targ czy mongolskie Karakorum. To nie są przypadkowe destynacje: każde z tych miejsc staje się pretekstem, by opowiedzieć o spotkaniach ludzi, którzy byli dla siebie „obcy”, a jednak musieli nauczyć się współpracować – handlować, negocjować, żyć obok siebie.

Wrogowie, którzy stają się przyjaciółmi

Najmocniejsza część tej książki dotyczy właśnie tego, jak „obcy” staje się „tutejszym”. Harari pokazuje migracje, mieszanie się kultur i języków, a przede wszystkim to, jak bardzo złudne jest wyobrażenie o „czystych” narodach i niezmiennych granicach.

To wielka lekcja empatii i tolerancji. Autor konsekwentnie prowadzi do wniosku, że wszyscy jesteśmy zlepkiem doświadczeń naszych przodków, ich wędrówek, wierzeń i wyborów. Nie da się nikomu przykleić jednej, prostej etykietki: „Polak”, „Europejczyk”, „swój” czy „obcy”. Zwłaszcza że setki czy tysiące lat temu dzisiejsze mapy wyglądały zupełnie inaczej – a bywały okresy, kiedy Polski po prostu na nich w ogóle nie było.

• Książka zachęca więc do zadania kilku niewygodnych, ale szalenie ważnych pytań:
• Czy ma sens traktowanie siebie nawzajem jak wrogów tylko dlatego, że mieszkamy po różnych stronach granicy?
• Czy podziwianie władców i przywódców za „powiększanie terytorium” ma sens, jeśli oznacza to jednocześnie śmierć lub cierpienia innych ludzi?

Patriotyzm pod lupą

Jednym z bardziej istotnych wątków jest ten, w którym Harari delikatnie, ale stanowczo poddaje w wątpliwość bezrefleksyjny patriotyzm. Nie nawołuje do odrzucenia własnej kultury czy języka – raczej pokazuje, że symbole, do których przywiązujemy tak ogromną wagę, zostały kiedyś przez kogoś wymyślone.

Flagi, granice, herby czy hymny są częścią opowieści, którą sami o sobie opowiadamy. Mogą być ważne i poruszające, ale stają się groźne, jeśli służą do udowadniania innym, że są oni „gorsi” albo „mniej prawdziwi”. Niepowstrzymani 3 to rzadki, odważny głos w literaturze dla młodych czytelników, który nie gloryfikuje wojen ani „wielkich zwycięstw”, tylko pyta: czy naprawdę warto ginąć za umowne linie na mapie?

Pieniądze, religie i imperia – wielkie ludzkie opowieści

Jednym z kluczowych tematów książki jest pieniądz. Harari pisze o nim wprost jako o jednej z najbardziej przekonujących opowieści, jakie kiedykolwiek wymyślił człowiek – w którą wierzą niemal wszyscy ludzie na świecie. Ten wątek świetnie nadaje się do rozmowy z dziećmi o tym, skąd się biorą banknoty, zaufanie do waluty i wartość rzeczy, którą uznajemy odgórnie za coś oczywistego.

Pieniądz to właściwie najbardziej przekonująca opowieść, jaką kiedykolwiek wymyślono, bo dają jej wiarę niemal wszyscy ludzie na świecie.

Yuval Noah Harari, Niepowstrzymani 3. Jak wrogowie stają się przyjaciółmi, str. 50

Obok rozważań o pieniądzach pojawiają się te związane z religiami, mitami, systemami politycznymi oraz imperiami. Autor pokazuje, że wszystkie te struktury działają tylko dlatego, że wystarczająco dużo ludzi zgadza się udawać, że są „naturalne”, „od zawsze” i „niezaprzeczalnie słuszne”. To potężne, ale też uwalniające odkrycie: skoro coś zostało wymyślone, może zostać opowiedziane na nowo – w sposób bardziej sprawiedliwy i z większą troską o innych.

Jak Harari rozmawia z dziećmi o trudnych sprawach?

Harari zamiast uproszczeń czy uogólnień, oferuje młodym czytelnikom solidną dawkę historii, filozofii i ekonomii – podaną w formie dynamicznej narracji, dialogów i anegdot. Ilustracje Ricarda Zaplany Ruiza dodają całości lekkości: są realizowane z rozmachem, ale jednocześnie pomagają „zobaczyć” abstrakcyjne pojęcia, czasami za pomocą sprawnie wplecionej symboliki.

Tekst jest napisany tak, by dzieci w wieku mniej więcej 9–12 lat mogły poradzić sobie z nim samodzielnie, ale jednocześnie sporo też zyskać na wspólnej lekturze z dorosłymi. To jedna z tych książek, które wręcz motywują do zadawania pytań oraz rozważań przy wspólnym stole.

Dla kogo jest Niepowstrzymani 3. Jak wrogowie stają się przyjaciółmi?

Niepowstrzymani 3 to książka, która nie tylko uczy tolerancji i empatii, ale też rozkłada na czynniki pierwsze świętość wielu pojęć, do których byliśmy przyzwyczajeni. Zmusza do myślenia, nie daje prostych odpowiedzi i pokazuje, że świat naprawdę się zmienia – a my razem z nim współtworzymy opowieść o tym, kim jesteśmy.

Polecam ją nie tylko dzieciom, nastolatkom, ale też dorosłym, nauczycielom. Każdy świadomy człowiek powinien choć raz w życiu ją przeczytać. Dostępność Niepowstrzymanych sprawdzajcie na stronie wydawnictwa Literackiego.

FAQ Niepowstrzymani 3 Yuval Noah Harari, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest książka Niepowstrzymani 3?

To książka popularnonaukowa dla dzieci i młodzieży, w której Yuval Noah Harari tłumaczy, jak powstały narody, religie, pieniądze i granice. Autor pokazuje, że wiele z rzeczy, w które wierzymy, to opowieści stworzone przez ludzi – opowieści, które łączą nas lub dzielą.

Dla jakiego wieku jest Niepowstrzymani 3?

Dla czytelników w wieku od 9–12 lat, nastolatków oraz dorosłych.

Jakie tematy porusza książka?

Migracje, przynależność, bycie „obcym”, religie, znaczenie pieniądza, powstawanie państw, sens wojen i pojęcie narodu. Harari pokazuje, że to, co uważamy za „naturalne”, często zostało kiedyś wymyślone.

Czy książka uczy tolerancji?

Tak. To jedna z najważniejszych jej idei. Harari tłumaczy, dlaczego różnorodność jest czymś naturalnym, a granice między „nami” i „nimi” są często sztuczne. Książka podkreśla empatię i zrozumienie dla ludzi o różnym pochodzeniu.

Czy to kontynuacja poprzednich tomów?

Tak, to trzeci tom serii Niepowstrzymani, ale można go czytać niezależnie – każdy tom porusza inny fragment historii człowieka oraz inny zestaw idei.

Czy warto kupić Niepowstrzymani 3?

Zdecydowanie. To jedna z najciekawszych książek edukacyjnych dla dzieci i młodzieży – łączy historię, filozofię i współczesne problemy, a jednocześnie uczy empatii i otwartości.

Artykuł Yuval Noah Harari dla dzieci: Niepowstrzymani 3 o pieniądzach, religiach i granicach państw pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Yuval Noah Harari jest autorem, który kilkukrotnie gościł już u mnie na stronie. W świecie znany jako człowiek, który od lat z powodzeniem łączy intelektualną erudycję z niezwykłą zdolnością do opowiadania o złożonych kwestiach w przystępny sposób. 

Od epoki kamienia do sztucznej inteligencji

Jego wcześniejsze książki, o których pisałam, m.in. seria Sapiens. Opowieść graficzna czy Niepowstrzymani, to lektury kierowane raczej do młodszego grona czytelników. Dla dorosłych ukazywały się pozycje pod tytułem Sapiens i Homo Deus. 

Harari wciąga czytelnika w wielowarstwową narrację o historii, przyszłości i kondycji człowieka, nie unikając trudnych pytań i odważnych prognoz. W najnowszej książce Nexus. Krótka historia informacji autor poszerza swoje zainteresowania o kluczowy temat współczesnego świata – informację i jej rolę w kształtowaniu cywilizacji.

O czym jest Nexus?

Nexus. Krótka historia informacji to fascynująca opowieść o ewolucji informacji – od prymitywnych systemów komunikacji, po zaawansowane sieci cyfrowe. Harari prowadzi czytelnika przez kluczowe momenty w historii, takie jak: wynalezienie pisma, prasy drukarskiej, telegrafu – aż po epokę internetu oraz sztucznej inteligencji. 

Autor nie poprzestaje jednak wyłącznie na technicznych czy historycznych aspektach, ale tradycyjnie zgłębia również społeczne i psychologiczne konsekwencje rewolucji. Poddaje pod zastanowienie m.in., w jaki sposób systemy informacyjne wpływały na władzę, kulturę czy też nasze codzienne życie.

Nauka krytycznego myślenia z Hararim

Harari potrafi w przystępny sposób wyjaśniać zawiłości technologiczne i filozoficzne. W przeciwieństwie do wielu autorów zajmujących się tematyką technologii, unika on technokratycznego języka, sięgając po przykłady z kultury popularnej, literatury czy historii. 

Narracja książki wyróżnia się także odwagą w podejmowaniu tematów kontrowersyjnych. Rozdziały poświęcone monopolom technologicznym i roli platform cyfrowych w demokratycznym społeczeństwie są szczególnie aktualne. Autor nie daje w nich jednak prostych odpowiedzi, ale skłania czytelnika do krytycznego myślenia – co w dzisiejszej epoce fake newsów i polaryzacji politycznej jest szczególnie istotne.

Przyszłość informacji według Harariego

W czasach, gdy informacje są jednym z najważniejszych zasobów, Nexus. Krótka historia informacji jest nie tylko fascynującą lekturą, ale także istotnym przewodnikiem po współczesnym świecie. 

Książka pomaga zrozumieć, jak kształtowała się nasza rzeczywistość i dokąd zmierzamy lub co nas czeka w przyszłości – przynajmniej hipotetycznie. 

Jeśli szukasz książki, która nie tylko dostarczy ci wiedzy, ale także zachęci do  refleksji nad rolą informacji w twoim życiu, Nexus. Krótka historia informacji jest strzałem w dziesiątkę. Polecam ją czytelnikom powyżej 16 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/5461/nexus-krotka-historia-informacji

Artykuł Nexus. Krótka historia informacji – recenzja literatury faktu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

W jaki sposób należy mówić do ludzi, ale nie tylko tych młodych, ale także tych całkiem dorosłych, żeby ci lepiej rozumieli sens przekazu? Najłatwiej robić to za pomocą medium telewizji – a w szczególności emocjonującego teleturnieju oraz karmiącej nasz konsumpcyjny charakter reklamy.

Nowy tom Sapiensów

W trzeciej części bestsellerowej serii powieści graficznych Sapiens, Yuval Noah Harari, David Vandermeulen i Daniel Casanave zachęcają czytelników do zastanowienia się, co najbardziej kształtuje historię oraz ma wpływ na losy ludzkości.

Sapiens. Opowieść graficzna tom 3. Mistrzowie historii to pokaźnych rozmiarów pozycja, która jest kontynuacją dwóch poprzednich części:

• Sapiens. Opowieść graficzna tom 1. Narodziny ludzkości,
• Sapiens. Opowieść graficzna tom 2. Filary cywilizacji.

To jedne z najbardziej poszerzających horyzonty lektur, które jak żadna inna fabularyzowana literatura popularnonaukowa otwierają oczy, zachęcają do myślenia i uczą nieszablonowego rozumienia świata.

Teleturniej rozliczający świat z przeszłości

W Sapiens. Opowieść graficzna tom 3. Mistrzowie historii autorzy wykorzystali schemat programu telewizyjnego z publicznością na żywo czy też reklamę, żeby zastanowić się nad elementami, które mają największy wpływ na ludzkie wybory.

Prowadzącą została Herodota, której imię nie bez przyczyny nawiązuje do imienia Herodota z Halikarnasu, myśliciela nazywanego Ojcem Historii. Choć kobieta osobowością przypomina bardziej divę, niż filozofkę, a jej wygląd może kojarzyć się z Ursulą z Małej Syrenki – sam teleturniej dostarczy tyle emocji, że trudno będzie Wam oderwać się od książki.

Rozważania na temat historii – kto wpływa na jej bieg

Zadaniem teleturnieju jest wyłowienia bohatera, który najskuteczniej potrafi wpływać na historię. Pierwsi trzej kandydaci to małe rybki – Przypadek, Zadymiara oraz Cyklistka (od powtarzających się cykli, a nie zamiłowania do rowerów), mogą mieć wpływ na losy świata. Czy ich obecność jest jednak najbardziej znacząca?

Czytelnik wkrótce przekonuje się, że znacznie więcej do powiedzenia mają kolejni bohaterowie – Imperia, Kapitan Dolar i w końcu Skyman, czyli człowiek niebios lub też przestworzy. Nawet oni bledną jednak przy ostatniej, tajemniczej postaci, która szachuje wszystkich na planszy historycznego, ale i przyszłościowego kalibru.

Dyskurs o zawiłościach wszechświata

Dzięki pojawianiu się kolejnych kandydatów, książka naturalnie zyskuje podział najpierw na mniejsze rozdziały, a później na dość zasobne działy. Każda część lektury zostaje poprzedzona jakimś istotnym zwrotem akcji oraz kluczową myślą, która pozwala spojrzeć na całość zagadnienia w jeszcze bardziej pogłębiony sposób.

Sapiens. Opowieść graficzna tom 3. Mistrzowie historii został zbudowany na fundamencie zaangażowanej dyskusji. Autor sam ze sobą konwersuje, tocząc walkę na argumenty za pośrednictwem stworzonych przez siebie bohaterów.

Ten rodzaj narracji prezentuje omawiane zagadnienie w sposób holistyczny, jednocześnie jeszcze skutecznej objaśniając nam zawiłości wszechświata.

Co nas czeka w przyszłości?

Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że książka nie tylko omawia kwestie historyczne, ale często wplata w oś narracji wątki ze współczesności. Ponadto, możecie w niej liczyć na interesujące anegdoty o pieniądzach i ich dziwnej oraz niezwykłej sile łączenia ludzi. Rozważania na temat animizmu i teizmu (po tej lekturze nawet na Quo Vadis spojrzycie trochę inaczej).

W końcu – zastanowić się nad tym, gdzie zmierza nasza cywilizacja i czy w ogóle można o niej mówić w tych kategoriach. Będzie nawet świadkami gościnnego pojawienia się obcej cywilizacji.

Żadna inna seria książek popularnonaukowych nie otwiera tak oczu i nie poszerza horyzontów jak Sapiensi. To wybitny przykład literatury dla odbiorców w każdym wieku, który powinno się zadawać jako obowiązkową lekturę dla lepszego rozumienia siebie oraz świata.

Link do strony wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/5287/sapiens-opowiesc-graficzna-tom-3

Artykuł Sapiens. Opowieść graficzna tom 3. Mistrzowie historii – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Kiedy tylko wydawnictwo Literackie ogłasza kolejną premierę autora Yuvala Noah Harariego – księgarnie przeżywają oblężenia, a biblioteki notują długie kolejki zapisów na ostatnie nowości. To pisarz będący historykiem oraz filozofem, który jak mało kto, potrafi o rzeczach trudnych pisać w prosty sposób.

Inspirująca seria książek – Niepowstrzymani

Najlepszym na to dowodem jest chyba jego najsłynniejsza seria ,,Sapiens”, poniżej przejdziecie do recenzji konkretnych tomów:

• Sapiens. Opowieść graficzna. Narodziny ludzkości. Część 1,
• Sapiens. Opowieść graficzna. Filary cywilizacji. Część 2.

Ostatnio jednak zaczął ukazywać się kolejny cykl, tym razem z ilustracjami Ricarda Zaplana Ruiza. Nie ma on już formy opowieści graficznej, tylko bardziej tradycyjnej prozy. Mowa oczywiście o ,,Niepowstrzymanych”.

Małe ziarenko pszenicy

,,Niepowstrzymani. Jak przejęliśmy władzę nad światem” ukazała się w pierwszej kolejności, bo traktuje od czasów najwcześniejszych, czyli ewolucji człowieka pierwotnego w człowieka żądnego władzy.

,,Niepowstrzymani. Dlaczego świat nie jest sprawiedliwy” to z kolei niezwykle intrygująca opowieść o… pszenicy! I choć wyda Wam się to trudne do uwierzenia (bo takie też było na początku dla mnie), ale wszystko, co teraz mamy – łącznie ze stresem, lękami, niepewnością, zaczęło się właśnie od małego ziarenka pszenicy…

Wielka moc opowieści

Autor poddał pod rozważania dawne style przetrwania i życia. Zadał pytanie czy gdybyśmy ciągle prowadzili koczowniczy tryb, może bylibyśmy szczęśliwsi? Jednocześnie podkreślił, że taki scenariusz nie mógłby być możliwy – rewolucja agrarna musiała się wydarzyć, i jednocześnie wyprzeć wędrowców. Pociągnęła za sobą jednak różne konsekwencje, z którymi borykamy się do dzisiaj.

W ,,Niepowstrzymanych. Dlaczego świat nie jest sprawiedliwy” postawione zostaje bardzo ważne pytanie. Autor ma na nie szereg rozsądnych odpowiedzi. Przytacza wiele argumentów, z którymi trudno w jakikolwiek sposób polemizować. Najważniejszym jest chyba ten dotyczący najistotniejszego aspektu człowieczeństwa. Są nim… opowieści.

Książka dla dzieci poszerzająca horyzonty

To właśnie opowieści pozwoliły tworzyć wielkie miasta i imperia. Dzięki nim sprawowano władzę, jednoczono się, ale też… poróżniano. Zanurzając się w drugi tom ,,Niepowstrzymanych” dostajemy fabularną opowieścią, mocno zbudowaną na fundamencie z faktów.

To książka, której lektura porwie zarówno dorosłych jak i dzieci. To pozycja otwierająca oczy, poszerzająca horyzonty, ale przede wszystkim pozostająca szalenie ciekawą oraz satysfakcjonującą. Polecam ją każdemu powyżej 7 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/5218/niepowstrzymani-2

Artykuł Niepowstrzymani 2 – recenzja książki nie tylko dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Ludzie uwielbiają się rozwijać. Stagnacja jest dla nich znakiem uwstecznienia, a postęp – to pójście do przodu, często nie zwracając uwagi na to, co depta się po drodze. Współcześni ludzie, przy całym bagażu wad i krótkowzroczności, mają jednak wyjątkowe moce. Potrafią podróżować w kosmos, przekraczać prędkość dźwięku czy poznawać historie na podstawie niewielkiej nawet kostki. Dlaczego? I w jaki sposób to osiągnęli?

Yuval Noah Harari – ojciec opowieści

,,Niepowstrzymani. Jak przejęliśmy władzę nad światem” jest książką, na którą czekałam z kilku powodów. Najważniejszym z nich jest zdecydowanie postać samego autora. Yuval Noah Harari to izraelski, współczesny historyk oraz filozof, który ściągnął uwagę całego świata literackiego za sprawą swojej doskonałej serii ,,Sapiens”. 

Na stronie znajdzie recenzje dwóch opowieści graficznych jego autorstwa. Każdą polecam równie mocno:

• Sapiens. Narodziny ludzkości. Część 1,
• Sapiens. Filary cywilizacji. Część 2.

Sapiensi, czyli my

Z pewnością zwróciliście uwagę na fascynację autora tematem Sapiensów, czyli ludzi mądrych. Książka ,,Niepowstrzymani. Jak przejęliśmy władzę nad światem” nie jest jednak rozważaniem nad współczesnym gatunkiem ludzkim. To niezwykle inspirujące poszukiwanie odpowiedzi na filozoficzne pytania o naturę człowieczeństwa:

• dlaczego jesteśmy, jacy jesteśmy?
• w jaki sposób staliśmy się panami świata?
• dlaczego czasem się boimy?
• dlaczego możemy żyć w wielkich społeczeństwach, obok tysięcy nieznanych sobie ludzi, nie robiąc sobie na ogół krzywdy i w miarę się dogadywać?

Jeden człowiek, wiele pytań

To książka pisana lekkim, fabularyzowanym wręcz językiem, będąca jednocześnie mocno osadzona na faktach. Składa się z czterech zasobnych rozdziałów, rozpoczynających się od solidnego wprowadzenia do człowieka pierwotnego. Autor w doskonały sposób wyjaśnia, dlaczego jako gatunek zostaliśmy jedyni. Jak to się stało, że jest wiele niedźwiedzi czy lisów, ale tylko jeden człowiek – ten sam na całym świecie, nie licząc drobnych różnic w kolorze skóry czy włosów.

Książka, która otwiera oczy

Podążanie po szlakach, które w niewielu przypadkach pozostawili po sobie pierwotni ludzie, to zajęcie rozgrzewające wyobraźnię. W ,,Niepowstrzymanych” pojawia się także kilka odważnych tez. Nie wszystkie podane są wprost, ale… bardzo trudno się z nimi nie zgodzić.

To książka, która otwiera oczy, poszerza horyzonty i sprawia, że czytelnik z uznaniem kiwa głową niemal przy każdej kolejnej stronie. Co więcej! Nieważne ile ma się lat – osiem czy osiemdziesiąt. ,,Niepowstrzymani. Jak przejęliśmy władzę nad światem” powinna być przeczytana przez każdego z nas. To nie tylko przejmujący obraz tego, co było, ale również ważna lekcja do wyciągnięcia na przyszłość.

Link do strony Wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/4105/niepowstrzymani

Artykuł Niepowstrzymani – recenzja premierowa książki nie tylko dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Sapiens. Opowieść graficzna. Tom 2. Filary cywilizacji
➜ Seria: Sapiens. Opowieść graficzna
➜ Autor: Yuval Noah Harari
➜ Ilustracje: David Vandermeulen, Daniel Casanave
➜ Tłumaczenie: Michał Romanek
➜ Wydawnictwo: Literackie
➜ Rok wydania: 2021
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Gdybym miała polecić młodzieży tylko jedną książkę, którą powinni przeczytać w swoim nastoletnim życiu, bez wahania byłaby to druga część bestsellerowej serii ,,Sapiens. Opowieść graficzna” od izraelskiego historyka Yuvala Noaha Harariego.

Nie znaczy to jednak, że nie namawiam do tej lektury także dorosłych. Po prostu ,,Sapiens” jest cyklem, który doskonale porządkuje najważniejsze treści dotyczące świata i człowieka – jednocześnie stawiając czoła wszystkim archaicznym poglądom, nie mającym uzasadnienia we współczesnej nauce.

Najważniejsze tematy i wątki w tomie drugim

Sapiens. Opowieść graficzna. Część 1 Narodziny ludzkości była początkiem popularnonaukowej i zarazem fabularnej opowieści o świecie, zaprojektowanej z myślą o młodszym odbiorcy. Głównym bohaterami serii jest sam autor – historyk Yuval, pani profesor Saraswati oraz mała siostrzenica mężczyzny Zoe. W książce pojawia się również Fikcja (superbohaterka o bardzo znaczącym imieniu) czy m.in. prawnik lub pani detektyw. Nie brak także postaci z popkultury, historycznych czy nawet mitycznych.

Sapiens. Opowieść graficzna. Część 2 Filary cywilizacji zawiera kilka ważnych, nowych wątków. Przede wszystkim opowieść rozpoczyna się od rewolucji agrarnej. Autor stawia dość odważne tezy dotyczące fatalnej w skutkach decyzji Sapiensów, która to odnosi się do porzucenia przez nich koczowniczego trybu życia.

Książka poddaje w wątpliwość jak wskaźnik szczęścia człowieka został zastąpiony potrzebą nieustannego gromadzenia i pracy. Płynnie przechodzi następnie do tematu mitów, a właściwie narracji, która tworzy wielkie cywilizacje, ale również jest odpowiedzialna za krzywdzące stereotypy czy błędne rozumowania.

Jaki schemat ma seria o Sapiensach?

W drugiej części Sapiensów porusza się tematy naprawdę istotne. W niezwykle ciekawy sposób rozkłada się na czynniki pierwsze najpierw kodeks Hammurabiego, a następnie samą amerykańską konstytucję. Idąc dalej, porusza się tematy równości, rasizmu, kast czy czystości rasowej. Autor wysnuwa argumenty odnoście homoseksualizmu, feminizmu oraz systemu patriarchalnego.

Części fabularne przeplatane są dodatkowymi wstawkami, które urozmaicają całość. Czasami są zabawną obserwacją lub nawiązaniem, innym razem ukazują absurd opisywanego tematu lub przygotowują do rozdziału, który ma się dopiero pojawić.

Dla kogo jest ten tom? Wiek oraz zastosowania

Muszę przyznać, że mój pogląd, który zamieściłam w pierwszej recenzji o tej serii, ani trochę nie uległ przedawnieniu. W dalszym ciągu uważam, że Sapiensi powinni być obowiązkowym podręcznikiem do historii lub WOSu. Szerokie spektrum postrzegania człowieka pozwala na refleksję, ale i daje szerokie pole do dyskusji. To idealna książka na szkolne debaty!

Polecam ją wszystkim czytelnikom powyżej 15 roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/3952/sapiens-opowiesc-graficzna-tom-2

Artykuł Sapiens. Opowieść graficzna. Część 2 – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Autor: Yuval Noah Harari

Opracowanie graficzne: David Vandermeulen, Daniel Casanave

Tłumaczenie: Michał Romanek

Wydawnictwo: Literackie

Rok wydania: 2020

Objętość: prawie jak encyklopedia!

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: wybitna

Recenzja:

To jest właśnie trafiony przykład książki, która powinna stać się podręcznikiem historii z zakresu wiedzy o ludziach sprzed 15 tysięcy lat! Ilustrowana podróż po dziejach ludzkości to doskonała sposobność do lepszego zagłębienia tematu, od kiedy pierwszy z sześciu Homo (Erectus, Floresiensis, Luzonensis, Neanderthalensis, Denisovensis, Sapiens) pojawił się na świecie.

,,Sapiens. Opowieść graficzna. Część 1 Narodziny ludzkości” jest bestsellerową pozycją, stworzoną przez izraelskiego historyka Yuvala Noah Harari oraz belgijsko-francuski duet rysowników – Davida Vandermeulena i Daniel Casanave. Na niemal 250 stronach jesteśmy zaskakiwani rozmaitymi ciekawostkami, najważniejszymi faktami oraz ostatnimi odkryciami. 

Co ciekawe, książka jest pozycją popularnonaukową, ale z zacięciem fabularnym. Jej głównymi bohaterami jest sam autor historyk Yuval, pani profesor Saraswati oraz mała siostrzenica mężczyzny Zoe. Dla porządku książkę podzieloną na kilka rozdziałów, pomyślanych pod kątem chronologicznym i dodatkowo – dla efektu bardziej intensywnego budowana dramaturgii. 

Na jej rozkładówkach można odnaleźć odpowiedzi na pytania: dlaczego współcześni ludzie tak bardzo troszczą się o swoje pozycje, dlaczego wybuchają wojny (i czemu ich powodem nie są ograniczenia terytorialne) lub kiedy na przestrzeni dziejów ludzie mogli się uważać za najbardziej szczęśliwych?

Nie da jednak się pominąć przeważającej narracji, która z jednej strony krytykuje człowieka, żeby za chwilę starać się go usprawiedliwiać. Jest w tej pozycji pewnego rodzaju potrzeba sprawiedliwego osądu – co najlepiej pokazuje ostatni rozdział ,,Sapiens. Opowieść graficzna”. 

Twórcy uważają (i podają wiele argumentów potwierdzających swoje tezy), że człowiek wpadając w okres rewolucji poznawczej, nie zdążył wyewoluować w odpowiednim stopniu. Następstwem takiego stanu jest wiele jego pierwotnych lęków, ale także punkt widzenia, który każe mu gromadzić dobra, bez względu na konsekwencje dla ekologi. 

Ciekawe są także argumenty, które podaje się w kontekście podkreślenia różnic pomiędzy człowiekiem a innymi zwierzętami. Nie są to popularne twierdzenia i stereotypy, które często powtarzane są niestety nawet w szkołach. Z ,,Sapiens. Opowieść graficzna” powinni uczyć się czytelnicy w każdym wieku!

W związku z tym, że rozwój ludzkości utożsamiany jest z kulturą, nie brakuje w tej pozycji i nawiązań do różnego rodzaju dzieł – czy to z malarstwa czy filmu. Przykładami mogą być produkcje Charliego Chaplina, ale także płótna ,,American Gothic” Granta Wooda, ,,Kochankowie” Rene Magritte’a czy ,,Wędrowiec ponad morzem mgły” Caspara Davida Friedricha. 

,,Sapiens. Opowieść graficzna” to jedna z tych książek, po których każdy czytelnik poczuje się trochę mądrzejszy. To zadziwiające jak rysunkowo przedstawione prelekcje czy wykłady mogą być wciągające dla odbiorcy. Trudno oderwać się od tej pozycji, choć przecież doskonale zna się jej zakończenie.

Polecam ją absolutnie wszystkim powyżej 15 roku życia. Z ciekawością oczekuję na kolejne części.

Link do strony Wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/ksiazka/5298/Sapiens-Opowiesc-graficzna—Yuval-Noah-Harari

Artykuł Sapiens. Opowieść graficzna. Tom 1 – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.