Straż Miejska. Tom 2 – Pratchett o wojnie i rewolucji

W pierwszym tomie Straży Miejskiej Sam Vimes stawał na głowie, żeby przywrócić porządek na ulicach Ankh-Morpork. W drugim odkrywa, że znacznie trudniej zachować przyzwoitość w miejscu, gdzie przemoc nazywa się wojną, polityczną intrygę – dyplomacją, a terror – utrzymywaniem porządku. 

Trzy kultowe, zebrane w nowym tomie powieści prowadzą czytelnika od konfliktu między państwami aż do krwawej rewolucji. Świat Dysku chyba jeszcze nigdy w tak wymowny sposób, nie przypominał mi o problemach naszego świata.

➜ Tytuł: Straż Miejska. Tom 2 (barwione brzegi)
➜ Seria: Świat Dysku
➜ Autor: Terry Pratchett
➜ Ilustracje: Paul Kidby
➜ Tłumaczenie: Piotr W. Cholewa
➜ Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Co zawiera Straż Miejska. Tom 2?

Wydanie zbiorcze składa się z trzech powieści: Bogowie, honor, Ankh-Morpork; Piąty Elefant oraz Straż Nocna. To bezpośrednio kontynuacja tomu obejmującego Straż! Straż!, Zbrojnych i Na glinianych nogach. 

W pierwszym omnibusie Straży Miejskiej obserwowaliśmy, jak grupa nieudaczników staje się sprawnie działającą częścią tkanki miejskiej. W drugim – Straż wychodzi poza znane sobie rejony, a Vimes musi się zmierzyć z siłami potężniejszymi niż zwykli przestępcy.

Straż wychodzi poza granice miasta

Bogowie, honor, Ankh-Morpork rozpoczynają się od momentu wynurzenia wyspy, do której prawa zgłaszają Ankh-Morpork i Al-Khali. Wystarcza skrawek ziemi, nie do końca zdrowa ambicja i podsycana złymi intencjami niechęć, żeby dawni sąsiedzi stali się wrogami i zaczęli przygotowania do wojny. Pratchett pokazuje, jak łatwo wykorzystać zbiorowy lęk i nadać przemocy wzniosłe uzasadnienie. Pod charakterystycznym dla tego autora poczuciem humoru skrywa się opowieść o propagandzie, nacjonalizmie i politykach gotowych wysłać innych na śmierć – oczywiście w słusznej sprawie.

W Piątym Elefancie Vimes zostaje ambasadorem w Überwaldzie – krainie wilkołaków, wampirów, krasnoludzkich tradycji oraz cennych zasobów naturalnych. Policjant, który ufa przede wszystkim faktom, musi odnaleźć się w świecie ceremonii oraz niedopowiedzeń. Zamiast prostego śledztwa otrzymujemy więc polityczny thriller o sukcesji, społecznych podziałach oraz walce o wpływy.

Straż Nocna i prawo nieprzyjazne ludziom

Chyba nikogo tutaj nie zaskoczę stwierdzając, że Straż Nocna to najbardziej smakowity kąsek tego omnibusa. Vimes w tej części trafia do przeszłości Ankh-Morpork, w czas krwawej rewolucji, tajnej policji oraz władzy, której lejcami jest przemoc. Spotyka tam młodszą wersję siebie, którą musi nauczyć nie tylko policyjnego fachu, lecz także ogłady i świadomości, w której bezwzględne wykonywanie rozkazów przestaje być moralnie usprawiedliwione.

Właśnie w tym tomie Pratchett stawia nam, czytelnikom jedno z ważniejszych pytań cyklu: czy dobry strażnik powinien bronić prawa, jeżeli prawo broni złych ludzi? Straż Nocna jest opowieścią o pamięci, odpowiedzialności i cenie, jaką zwykli ludzie płacą za wielkie polityczne hasła czy idee, bo rewolucja nigdy nie wiąże się z łatwym zwycięstwem.

Sam Vimes kontra Sam Vimes

Na początku swojej drogi Vimes musiał podnieść się z upadku i zbudować Straż niemal od podstaw. Teraz jest komendantem, diukiem, ambasadorem i człowiekiem należącym do establishmentu, którym sam pogardza. Historia jest więc tym ciekawsze, im bardziej zagłębiamy się w jego psychikę, zastanawiając się jednocześnie – nie kogo pokona w kolejnym starciu, ale czy pójdzie na ustępstwa z samym sobą. 

Vimes nie ufa władzy – również wtedy, gdy sam ją sprawuje. Pamięta czasy ubóstwa i wie, że nie ma właściwego wzoru na zdefiniowanie przestępcy. Dzięki temu Straż Miejska jest czymś więcej niż cyklem kryminalnym w fantastycznej scenerii. To wielowymiarowa powieść, która nie prędko się zestarzeje.

Czy można zacząć od tomu drugiego?

Każda z części opowiada własną historię, ale rozwój Vimesa i Straży wybrzmiewa pełniej po lekturze pierwszego omnibusa. Nowym czytelnikom przyda się więc przewodnik, który opracowałam już jakiś czas temu: od czego zacząć czytanie Świata Dysku.

Najmocniejszy omnibus Terry’ego Pratchetta?

Pierwszy tom jest ekscytującym początkiem, lecz drugi okazuje się dojrzalszy, osnuty mrokiem i bardziej zwarty tematycznie. Wojna, dyplomacja oraz rewolucja tworzą trzy filary jednej opowieści o władzy, która pozbawiona kontroli szybko zaczyna służyć samej sobie.

Barwione brzegi, twarda oprawa i ilustracje Paula Kidby’ego nadają wydaniu kolekcjonerski charakter. Więcej o artyście przeczytacie w recenzji albumu Pokazać Świat Dysku Terry’ego Pratchetta. Największą wartością pozostają trzy powieści udowadniające, że Pratchett doskonale rozumiał politykę i mechanizmy przemocy. Pisał o wymyślonym świecie istniejącym na grzbiecie czterech słoni i żółwia, ale wyjątkowo celnie opisywał ten kulisty, po którym sami chodzimy.

Sprawdzajcie dostępność Straż Miejska. Tom 2 (barwione brzegi) na stronie Wydawnictwa Prószyński i S-ka.

FAQ – Straż Miejska. Tom 2 Terry’ego Pratchetta

Co zawiera książka Straż Miejska. Tom 2 z barwionymi brzegami?

Straż Miejska. Tom 2 to wydanie zbiorcze obejmujące trzy powieści Terry’ego Pratchetta: Bogowie, honor, Ankh-Morpork; Piąty Elefant oraz Straż Nocna. Wszystkie należą do cyklu o Samie Vimesie i Straży Miejskiej z Ankh-Morpork.

Czy przed Strażą Miejską. Tom 2 trzeba przeczytać tom pierwszy?

Każda powieść opowiada odrębną historię, dlatego fabułę można zrozumieć bez znajomości wcześniejszego tomu. Warto jednak zachować kolejność, ponieważ w pierwszej części obserwujemy powstanie Straży oraz rozwój Sama Vimesa od upadłego kapitana do komendanta jednej z najważniejszych instytucji Ankh-Morpork.

W jakiej kolejności czytać powieści ze Straży Miejskiej. Tom 2?

Powieści najlepiej czytać w kolejności, w której znalazły się w wydaniu zbiorczym: Bogowie, honor, Ankh-Morpork, następnie Piąty Elefant, a na końcu Straż Nocna. Pozwala to śledzić rozwój Sama Vimesa i stopniowe rozszerzanie się jego odpowiedzialności poza granice miasta.

Dla kogo jest Straż Miejska. Tom 2?

To propozycja dla dojrzałych czytelników 16+ lubiących inteligentną fantastykę, satyrę społeczną i kryminały osadzone w rozbudowanym świecie. Tom powinien zainteresować również osoby, które cenią książki opowiadające o polityce, mechanizmach władzy i moralnych granicach wykonywania rozkazów.

Czy Straż Miejska. Tom 2 zamyka cykl o Straży?

Nie. Wydanie zbiorcze prowadzi historię Straży do wydarzeń ze Straży Nocnej, ale nie obejmuje wszystkich powieści o Samie Vimesie. Jego dalsze losy oraz kolejne sprawy Straży pojawiają się w późniejszych książkach Terry’ego Pratchetta.

Czy warto kupić Straż Miejską. Tom 2 z barwionymi brzegami?

Wydanie będzie szczególnie atrakcyjne dla kolekcjonerów oraz osób kompletujących nowe edycje Świata Dysku. Łączy trzy obszerne powieści w jednym tomie i wyróżnia się barwionymi brzegami oraz spójną oprawą pasującą do pierwszej części Straży Miejskiej. Najważniejszym argumentem pozostaje jednak sam zestaw powieści – dojrzalszych, bardziej politycznych i wyjątkowo aktualnych.