Marysia, Jantar, Skalny czy Horaj to nowi bohaterowie komiksowej historii od wydawnictwa Dwie Siostry. Podobnie jak koty lubią pudełka, ale znacznie trudniej przyłapać je na wyjadaniu karmy z miski. Są rysiami i – z dużym prawdopodobieństwem – jeszcze nie czytaliście tak ciekawej książki, która o nich opowiada! Rysie. Historie prawdziwe Michała Figury, Aleksandry i Daniela Mizielińskich rezygnuje z encyklopedycznego podejścia na rzecz fabularyzowanej narracji zainspirowanej prawdziwymi wydarzeniami.
To publikacja, która nie opisuje rysia jako abstrakcyjnego przedstawiciela swojego gatunku, lecz jako realną istotę – zwierzę z własną historią, trasą wędrówki oraz różnymi doświadczeniami. Ten przyrodniczy reportaż dla małych (ale i większych) odbiorców nie rezygnuje jednocześnie z merytorycznej rzetelności. Możecie dobrze kojarzyć poprzednią część tej serii: Wilki. Historia prawdziwa, która bazowała na tym samym koncepcie, jednocześnie skupiając się na innych bohaterach.
➜ Tytuł: Rysie. Historie prawdziwe
➜ Autorzy: Michał Figura, Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński
➜ Ilustracje: Aleksandra Mizielińska, Daniel Mizieliński
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna
Konkret i przygoda zamiast suchych faktów
Każdy rozdział poświęcony jest innemu rysiowi żyjącemu w Polsce lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Czasami ścieżki bohaterów się przeplatają, innym razem przedstawiane są nam rysie, których historie nie są rozwijane (zaintrygował mnie bardzo Uszko). Dzięki takiemu rozwiązaniu narracja zyskuje poniekąd charakter dokumentu. Historie rysiów objętych opieką przyrodników, m.in. ze Stowarzyszenie dla Natury ,,Wilk”, czyta się z autentycznym zaangażowaniem, ponieważ stawką nie jest tu zdobywanie wiedzy i nauka o gatunku, lecz los konkretnego zwierzęcia.
Wiele z tych opowieści kończy się pomyślnie, ale autorzy nie uciekają także od wątków trudniejszych. Pojawiają się one jako element naturalnej rzeczywistości przyrodniczej – nie są ani przemilczane, ani jednocześnie eksploatowane emocjonalnie. Nie zobaczycie więc drastycznych kadrów, które mogłyby wprawić w dyskomfort młodsze dzieci. Smutny los niektórych rysiów może stać się z kolei powodem do rozmowy na ważne tematy.
Fabuła przeplatana wiedzą o rysiach
Między rozdziałami fabularnymi pojawiają się również fragmenty o charakterze edukacyjno-naukowym, które porządkują wiedzę o rysiach: ich zagrożeniach, sposobach ochrony, umaszczeniu, wielkości tropów, diecie, liczbie młodych czy wydawanych dźwiękach. Zostały one umieszczone w taki sposób, żeby nie rozbijać narracji, lecz ją dodatkowe uzupełniać, a nawet rozjaśniać.
Jak wygląda praca przyrodnika?
Szczególnie ciekawe w tej książce jest pokazanie pracy przyrodników od strony, która rzadko trafia do popularnych publikacji. Ochrona rysi nie opiera się na jednorazowych interwencjach czy zabawie z kociakami. Jest długotrwałym, wymagającym procesem: setkami kilometrów przejechanych w terenie, tropieniem śladów, analizą pozostałości po posiłkach, ciągłymi zmianami planów. To praca oparta na cierpliwości, pokorze i świadomym ograniczaniu ingerencji w życie zwierząt.
W tym kontekście ważne wybrzmiewa przypomnienie, że rysie zostały objęte ochroną w Polsce już w 1995 roku – a to znaczy, że były chronione prawnie wcześniej niż wilki. Od ponad 30 lat zaangażowani więc w przyrodę pasjonaci oraz profesjonaliści poświęcają swój czas, żeby rysiom żyło się lepiej.
Ryś to dyskretne zwierzę. Raczej nie uda ci się go zobaczyć podczas spaceru po lesie. Co nie znaczy, że ryś nie zobaczy ciebie.
Rysie. Historie prawdziwe, Cętki i rozety, str. 116
Warstwa wizualna i kompozycja
Na osobną uwagę zasługuje strona graficzna książki. Przejrzysty układ kadrów ułatwia zarówno czytanie, jak i oglądanie ilustracji, które nie pełnią wyłącznie funkcji estetycznej. Pomagają one zrozumieć przestrzeń, skalę i ruch – elementy kluczowe w opowieści o zwierzęciu, które rzadko daje się zobaczyć bezpośrednio, a częściej „dostrzega się” je poprzez ślady.
Aleksandra i Daniel Mizielińscy wykonali fenomenalną pracę, bazując na materiałach wideo oraz foto Michała Figury oraz Stowarzyszenia. Dzięki temu merytoryczna i edukacyjna wartość komiksu dodatkowo wzrasta, a sama pozycja staje się bardziej pasjonująca.
Dlaczego warto sięgnąć po tę książkę?
Rysie. Historie prawdziwe to publikacja, która uczy patrzenia na przyrodę jako na system zależności i procesów, a nie zbiór uproszczonych narracji z morałem. Łączy emocje z faktami, reportaż z edukacją, a wrażliwość z odpowiedzialnością. To książka potrzebna – nie tylko młodszym czytelnikom, ale wszystkim, którzy chcą zrozumieć, jak naprawdę wygląda ochrona dzikiej przyrody. Polecam ją czytelnikom powyżej 9 lat. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie wydawnictwa Dwie Siostry.
FAQ – Rysie. Historie prawdziwe
Czy Rysie. Historie prawdziwe to książka popularnonaukowa czy fabularna?
To książka z pogranicza reportażu przyrodniczego i literatury faktu. Opiera się na rzeczywistych historiach konkretnych rysi żyjących w Polsce lub w jej sąsiedztwie, ale sposób narracji wykracza poza suchy przekaz naukowy. Fakty są tu osadzone w opowieści, która angażuje emocjonalnie, nie rezygnując z rzetelności.
Czy opisane w książce historie są prawdziwe?
Tak. Każda opowieść dotyczy realnie istniejących zwierząt oraz rzeczywistych działań podejmowanych przez przyrodników zajmujących się ochroną rysi. Autorzy bazują na dokumentowanych przypadkach monitoringu, leczenia i obserwacji terenowych.
Jakie tematy przyrodnicze porusza książka?
Książka omawia m.in. zagrożenia dla rysi, zasady ochrony gatunku, ich tryb życia, dietę, wielkość tropów, sposób poruszania się, wydawane dźwięki oraz miejsca narodzin młodych. Wiedza ta pojawia się w formie krótkich, uporządkowanych fragmentów wplecionych w narrację.
Czy książka porusza trudne tematy, takie jak śmierć zwierząt?
Tak, ale robi to w sposób subtelny i wyważony. Autorzy nie unikają tematów strat czy niepowodzeń, ponieważ są one naturalną częścią życia dzikiej przyrody. Jednocześnie nie epatują dramatyzmem – trudne wątki służą zrozumieniu procesów zachodzących w naturze.
Czy książka nawiązuje do innych publikacji przyrodniczych?
Tak, pojawiają się wyraźne punkty styczne z książką Wilki. Wynika to z podobnych realiów pracy terenowej i działań ochronnych, które w wielu przypadkach obejmują zarówno rysie, jak i wilki, funkcjonujące w tym samym ekosystemie.
Dla jakich czytelników przeznaczona jest ta książka?
Choć adresowana jest do młodszych odbiorców, jej język i tematyka sprawiają, że równie dobrze trafi do dorosłych czytelników zainteresowanych przyrodą, ochroną środowiska i literaturą faktu. To książka, która nie upraszcza świata natury.
Dlaczego ta książka jest ważna z punktu widzenia edukacji przyrodniczej?
Ponieważ pokazuje przyrodę jako proces, a nie zbiór prostych historii z morałem. Uczy odpowiedzialności, cierpliwości i szacunku wobec dzikich zwierząt, jednocześnie osadzając wiedzę w realnych przykładach oraz bazując na faktach.
