Czy każdy człowiek może dostać dobre zakończenie? A może niektórym po prostu nie jest ono pisane? Wilk Sašy Stanišicia nie obiecuje, że to, co przeżywamy, jest w pełni od nas zależne. Zwraca jednak uwagę, że są kwestie, na które możemy mieć wpływ. Naszą decyzją będzie wówczas czy zechcemy przejąć w nich narrację, czy zdamy się na fantazję innych.
➜ Tytuł: Wilk
➜ Seria: Seria z Poczwarką
➜ Autor: Saša Stanišić
➜ Ilustracje: Regina Kehn
➜ Tłumaczenie: Małgorzata Gralińska
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Kozioł ofiarny
Kemi nie jest entuzjastą lasu, biwaków oraz bliskiego przebywania ze swoimi rówieśnikami w czasie, gdy mógłby pozostać w samotni swojego pokoju. Mimo to trafia na wakacyjny obóz, na który rodzice wysłali też większość z jego szkolnych kolegów.
Jednym z nich jest Jörg – chłopak, który pełni w grupie bezwolną funkcję kozła ofiarnego. Kemi dzieli z nim domek. Zna sytuację kolegi i wie, że nie ma on łatwego życia z Marko oraz jego przybocznymi, ale jednocześnie odczuwa ulgę, że sam nie jest obiektem drwin i prześladowań. Do czasu, bo wewnętrznie nie godzi się jednak na takie traktowanie kolegi.
Milcząca większość
To kwintesencja bycia nastolatkiem – robienie czegoś przeciwnego, niż chce się zrobić oraz trzymanie buzi na kłódkę, kiedy wewnętrzny głos krzyczy z poczucia niesprawiedliwości.
Stanišić nie opowiada tej historii z perspektywy ofiary ani sprawcy. Interesuje go postronny obserwator. Ktoś, kto mógłby zmienić bieg wydarzeń, ale z wygody, strachu lub przez brak pewności siebie tego nie robi. Autor daje do zrozumienia, jak w łatwy sposób stać się częścią przemocowej sytuacji, pozostając zupełnie biernym. Im więcej osób przymyka oko na niewłaściwie zachowanie rówieśników, tym daje prześladowcom większe przyzwolenie na to, co ma miejsce.
Kim jest wilk?
Wilk pojawia się w tej książce nie tylko w tytule. Zwierzęca postać odwiedza Kemiego nocą. Przenika do jego snów. Zjawia się, gdy doświadczenia minionego dnia stają się dla bohatera wyjątkowo przytłaczające i trudne do przepracowania. Wilk, który jest zarazem dziką bestią oraz podobnym do psa symbolem przywiązania, staje się uosobieniem wewnętrznego konfliktu. Może być strachem przed staniem się kolejną ofiarą albo materializacją tego, czego Kemi nie potrafi wypowiedzieć na głos.
Rzeczywistość w Wilku przeplata się z bujną wyobraźnią chłopaka. Czasem nie wiadomo, czy widzi on rzeczy, których nie ma – czy może dostrzega je wyraźniej niż pozostali. Taki zabieg odzwierciedla emocje głównego bohatera, pozwalając głębiej zanurzyć się w fabułę.
Las i człowiek, za którym można się wstawić
Kemi zaczyna działać dopiero wtedy, gdy strach o Jörga staje się większy, niż strach o samego siebie. Narracja książki jest bardzo klarowna i może pomóc nastolatkom w głośniejszym zabieraniu głosu, ale także śmielszym zwracaniu się do dorosłych o pomoc. Choć trzeba przyznać, że dorośli w tej książce nie zawsze reagują we właściwy sposób. Ich sama obecność może być niewystarczająca, co nie znaczy, że nie warto próbować zainteresować ich swoją sprawą.
Ciekawie wybrzmiewa też wątek lasu. W pewnym momencie można go odczytać, jako miejsce, które nie obroni się samo przed działaniem człowieka – podobnie jak niektórzy ludzie potrzebuje wsparcia oraz wstawienia się w jego imieniu. Za sprawą takiego zabiegu tworzy się w Wilku klamra kompozycja, która spina fabułę i pozwala jej mocniej wybrzmieć w finale.
O czym jest Wilk Sašy Stanišicia?
To książka dla nastolatków o tym, jak trudno być nastolatkiem. Jak trudno być innym, gdy grupa nie toleruje inności. O wstydzie, gdy wybiera się milczenie zamiast działania; o strachu i odwadze, która nie zawsze oznacza zwycięstwo.
Wilk zdobył Deutscher Jugendliteraturpreis 2024 i znalazł się na liście White Ravens 2024. To książka pod wieloma względami niepozorna, skupiona przede wszystkim na międzyludzkich relacjach czy potrzebie zabierania głosu (nie zawsze w kwestiach, które są ważne). Dzięki kontrastowym, bardzo dobrze wpisującym się w narrację ilustracjom, zachęci do lektury nawet tych, którzy rzadziej sięgają po lekturę. Rekomenduję ją czytelnikom powyżej 11. roku życia. Sprawdzajcie dostępność Wilka na stronie Wydawnictwa Dwie Siostry.
FAQ – Wilk Sašy Stanišicia
Czy Wilk jest książką o bullyingu i przemocy rówieśniczej?
Tak. Jednym z najważniejszych tematów powieści jest przemoc rówieśnicza, ale Saša Stanišić nie koncentruje się wyłącznie na sprawcy i ofierze. Pokazuje przede wszystkim udział osób stojących z boku.
Dlaczego Kemi nie broni Jörga od razu?
Kemi zdaje sobie sprawę z niesprawiedliwości, ale jednocześnie boi się sam zostać odrzucony. Chce pozostać częścią grupy i nie zwracać na siebie uwagi. Jego zachowanie dobrze pokazuje mechanizm konformizmu i konflikt między potrzebą przynależności, a własnym poczuciem dobra i zła.
Czy Wilk ma dobre zakończenie?
Wilk nie proponuje prostego, bajkowego rozwiązania wszystkich problemów. Stanišić pokazuje raczej, że nie każdą krzywdę można natychmiast naprawić. Ważniejsza staje się decyzja, by przestać biernie patrzeć i nie pozostawić drugiej osoby samej.
