Dwie nowe książki od Stiny Wirsén, które ukazały się nakładem wydawnictwa Zakamarki, są małe formatem, ale duże pod kątem znaczeniowym. Jedna stawia bohatera pośrodku sklepowego zamieszania i zwraca jego uwagę na odpowiednie zachowanie wśród obcych – druga otwarcie pokazuje, jak mogą ranić słowa oraz jak małe znaczenie ma wygląd w porównaniu z ,,wnętrzem”.
Obie w bardzo bezpośredni sposób, bez cukru, zapraszają dorosłych do rozmowy z dziećmi o bezpieczeństwie, emocjach i o tym, co w nas najważniejsze. Właśnie tego spodziewałam się po nowych pozycjach serii „niewielkich książek o wielkich emocjach” – krótkiej, ale celnej, świadomie odważnej treści.
➜ Tytuły: Kto się zgubił?, Kto jest ładny?
➜ Seria: Niewielka Książka o Wielkich Emocjach
➜ Autorka: Stina Wirsen
➜ Ilustracje: Stina Wirsen
➜ Tłumaczenie: Katarzyna Skalska
➜ Wydawnictwo: Zakamarki
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Seria ważnych książek dla dzieci
Jeśli polubiliście wcześniejsze tomy (np. Kto się złości?, Kto decyduje?, Kto jest sam?), odnajdziecie w kolejnych częściach tę samą bezpośredniość oraz „skalę” tematów, a także zwięzły język, który niesie ważną treść. To cykl, który od lat uchodzi w Szwecji za „sztukę w małej formie” i jest regularnie polecany przez tamtejsze biblioteki oraz blogi o literaturze dziecięcej. U mnie na stronie pisałam o nim już wielokrotnie – te dwa kolejne tytuły kontynuuję rozmowy o bezpieczeństwie i o języku, którym można ranić albo wzmacniać pewność swoich przyjaciół.
Kto się zgubił? – o czym jest
Wirsén prowadzi małego czytelnika przez sytuację, którą wielu z nas może pamiętać z własnego dzieciństwa: nagłe poczucie, że opiekun zniknął i nie ma go już w zasięgu wzroku. Zamiast podawać instrukcję krok po kroku na wypadek zgubienia, autorka skupia się na emocjach oraz na tym konkretnym doświadczeniu: wszystko było w porządku, dopóki nie poczuliśmy się w danej sytuacji sami i bezbronni.
Historia nie ma być straszakiem, który będzie grzmiał: zawsze pilnuj się rodzica! Przenosi tę odpowiedzialność na osobę, która rzeczywiście powinna dbać o dziecko – jego opiekuna. Obrazując jednak tę sytuację, pomaga nazwać lęk i domknąć go w bezpiecznym finale. To idealny początek rodzinnej rozmowy: kogo prosimy o pomoc, gdzie czekamy, których dorosłych szukamy.
Jak rozmawiać po lekturze: możecie narysować plan sklepu i wspólnie zaznaczyć „miejsca bezpieczne”. Ustalcie „kod odnalezienia” (słowo/gest). Porozmawiajcie o tym, co czuje osoba, która czeka – dziecko i dorosły. Ja po lekturze książki, poleciłam synowi pójść do pani kasjerki, powiedzieć jak się nazywa i że się zgubił. Dla dwu/trzylatków ta książka może być pierwszym zetknięciem się z tego rodzaju sytuacją.
Kto jest ładny? – o czym jest
Powierzchowność dla większości małych dzieci nie jest istotna. Dopiero, kiedy zaczynają dorastać, pojawia się ich zainteresowanie wyglądem. Wcześniej, duże znaczenie ma sposób wychowania, towarzystwo oraz empatia, której wciąż jeszcze się uczą.
Właśnie dlatego Kto jest ładny? może być w odbiorze książką nieco bardziej wymagającą niż poprzedniczka, ale wciąż – ważną oraz godną przedyskutowania. Istnieje w niej napięcie, które ma źródło w języku. Bohaterowie przerzucają się etykietkami, padają przykre określenia – i to celowo, żeby wiarygodnie oddać kształt dziecięcej kłótni.
Zamiast moralizowania, dostajemy prostą, błyskotliwą metaforę: wygląd to tylko opakowanie, a o wartości decyduje „to, co w środku” – jak w słodyczach, które może nie wyglądają idealnie, ale smakują wybornie. Jestem pewna, że każde dziecko zapamięta lekturę tej książki – także w sytuacji, gdy ktoś będzie chciał kiedyś podważyć jego pewność siebie.
Jak rozmawiać po lekturze: skupcie się na emocjach – zachęćcie dziecko do obserwowania reakcji bohaterów na konkretne słowa. Podkreślcie jak to tytułowe pytanie wcale nie jest istotne w kontekście tego, kim jesteśmy w środku. To prosta droga do ćwiczenia empatii i samoakceptacji.
Dlaczego książki dla dzieci muszą czasami poruszać trudne tematy
Dzieci żyją w prawdziwym świecie – z prawdziwymi emocjami, podejmowanym ryzykiem oraz konfliktami. Unikanie trudnych tematów nie sprawi, że one znikną; sprawi tylko to, że w kluczowym momencie dziecko zostanie z nimi sam na sam. Książka ma więc działać jak bezpieczny symulator życia – pozwolić wejść w sytuację, zatrzymać ją, nazwać i przetworzyć emocje towarzyszące bohaterom.
Zarówno Kto jest ładny? jak i Kto się zgubił? to literatura, która nie przykrywa problemów lukrem, tylko stawia dziecko w centrum i oddaje mu sprawczość. Polecam te pozycje dla dzieci od 2/3 lat. Książki znajdziecie na stronie wydawnictwa Zakamarki.
