Cyril Pedrosa i Taiyō Matsumoto udowadniają, że niemal ten sam komiksowy scenariusz może dostarczyć różnych emocji, jeżeli siada do niego dwóch innych artystów. W Nanbanjin czytelnik dostaje wybór – lekturę zaczynamy od przedniej lub tylnej okładki. Przednia jest perspektywą Cyrila Pedrosy (od Złotego Wieku), zgodnie z zachodnim kierunkiem czytania. Opowieść Taiyō Matsumoto zaczyna się po przeciwnej stronie i prowadzi od prawej do lewej, charakterystycznej dla Japonii. 

Obaj twórcy ze swoimi historiami zmierzają do środka książki – splatając w jednym uścisku historie dwóch tak bardzo różniących się od siebie bohaterów: Fernando oraz Shōbeia.

➜ Tytuł: Nanbanjin
➜ Autorzy: Cyril Pedrosa, Taiyō Matsumoto
➜ Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Co oznacza Nanbanjin?

Japonia, pierwsza połowa XVI wieku. Na wyspie Tanegashima pojawia się Fernando, portugalski marynarz, który zupełnie nie przypomina członków tamtejszej społeczności. Miejscowym jawi się jako olbrzym, albo nawet demon. Fernando nie rozumie lokalnego języka, a po wyrzuceniu go na brzeg przez spienione fale, czuje się osłabiony i zagubiony.

Tytułowy termin nanbanjin wywodzi się z japońskiego określenia używanego wobec przybyszów z innych krajów, także Europy – czyli obcych „barbarzyńców z południa”. Fernando jest więc od początku definiowany, jako ktoś niebezpieczny, nieobliczalny, inny. Wyróżnia się wyglądem, językiem, zachowaniem i pochodzeniem. Wzbudza lęk i burzy poczucie bezpieczeństwa – do czasu.

Z czasem, gdy poznaje język, wykazuje się pracowitością oraz łagodnością, ludzie powoli się do niego przekonują i z nim oswajają.

Fernando rodzi się na nowo

Fernando daleki jest jednak od postaci przypadkowego podróżnika, który nie ma nic na swoim sumieniu. To człowiek po przejściach, który nie tylko podejmował bardzo złe decyzje w swoim życiu, ale co gorsza – krzywdził innych.

W retrospekcjach z jego dzieciństwa jawi się jednak obraz wrażliwego chłopca, posiadającego bardzo silną więź ze zwierzętami. Niestety, los od samego początku go nie oszczędzał. Być może na skutek splotów akcji oraz doświadczania przemocy, Fernando musiał stać się innym człowiekiem, żeby przetrwać.

Kiedy więc morze wyrzuca go na japoński brzeg, są to dla niego w pewien sposób ponowne narodziny. Przygarnięty przez starego rybaka Shōbeia, powoli zaczyna tworzyć obraz siebie od podstaw. U Pedrosy możemy zagłębić się w tę postać, dostrzec jego emocje. To perspektywa człowieka, który zostaje wrzucony w obce środowisko i musi uczyć się wszystkiego od nowa – jak dziecko.

Jedna historia opowiedziana na dwa sposoby

To jednak dopiero połowa Nanbanjin – dosłownie. Kiedy docieramy do środka komiksu, okazuje się, że jest to jego fabularny koniec. Poznaliśmy wydarzenia i bohaterów. Przynajmniej częściowo, bo po rozpoczęciu ponownego czytania – tym razem w interpretacji Matsumoto – okazuje się, że sporo jednak przeoczyliśmy.

Pedrosa opowiada więc przede wszystkim historię Fernanda. Dzięki niemu poznajemy przeszłość Portugalczyka, jego wspomnienia, lęki i doświadczenia. Matsumoto rzuca jednak światło na drugą stronę tej historii – pokazuje ją nam oczami mieszkańców Tanegashimy. To, co dla Fernanda było tajemniczym gestem czy niezrozumiałym zachowaniem, przefiltrowane przez narrację i wzbogacone o kontekst kultury japońskiej, staje się czymś naturalnym i oczywistym.

Ponownie zanurzając się więc w tę opowieść, zupełnie nie ma się wrażenia, że drugi raz czytamy to samo. Tym bardziej, że i wydanie tego komiksu zasługuje na uwagę. Do tych dwóch narracji wybrano dwa zupełnie inne rodzaje papieru, pasujące do stylu i charakteru rysunków. Choć rozkładówki różnią się od siebie wizualnie, niezmiennie tworzą spójną, zachwycającą całość.

Żeby zrozumieć obcego, trzeba zmienić perspektywę

Początkowo może wydawać się, że to Shōbei ratuje Fernanda. Starszy Japończyk pomaga rannemu Portugalczykowi, oferuje mu schronienie i szansę, by dojść do siebie. Dopiero po pełnej lekturze okazuje się jednak, że oni obydwoje sobie pomogli.

Los połączył mężczyzn, których dzieliło niemal wszystko: pochodzenie, język, wiek, zwyczaje i doświadczenia. Teoretycznie trudno wyobrazić sobie bardziej przypadkowy początek znajomości. A jednak właśnie ta relacja przerodziła się w serdeczną przyjaźń.

Nanjbanjin pokazuje, że wiele granic między ludźmi istnieje głównie dlatego, że sami je wcześniej wyznaczyliśmy. Kiedy dwoje ludzi spotyka się w odpowiednim momencie i każde z nich odczuwa potrzebę towarzystwa i wsparcia – różnice przestają być widoczne. Liczy się wówczas choć nić porozumienia, której niewiele potrzeba. Często wystarczą tylko chęci.

Bywa więc i tak, że los robi nam psikusa stawiając na drodze kogoś, z kim pozornie nic nas nie łączy. Może jednak okazać się, że właśnie ta osoba była nam najbardziej potrzebna. 

Sprawdzajcie dostępność tego komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – komiks Nanbanjin

Co oznacza słowo „nanbanjin”?

Nanbanjin to historyczne japońskie określenie odnoszące się do zagranicznych przybyszów, m.in. Portugalczyków i Hiszpanów. W komiksie odnosi się konkretnie do Fernanda – Portugalczyka, który trafia do XVI-wiecznej Japonii.

O czym jest komiks Nanbanjin?

Nanjbanjin opowiada historię portugalskiego marynarza Fernanda, który po dramatycznych wydarzeniach trafia na japońską wyspę Tanegashima. Pomaga mu starszy Japończyk Shōbei, a przypadkowe spotkanie stopniowo przeradza się w głęboką przyjaźń.

Kto stworzył komiks Nanbanjin?

Autorami Nanbanjin są Cyril Pedrosa i Taiyō Matsumoto. Każdy z twórców przedstawia tę samą historię z innego punktu widzenia.

Dlaczego Nanbanjin czyta się z dwóch stron?

Album ma dwie okładki i dwa początki. Część Cyrila Pedrosy czyta się zgodnie z zachodnim kierunkiem, natomiast opowieść Taiyō Matsumoto rozpoczyna się po przeciwnej stronie książki i prowadzi w kierunku środka.

Czy Nanbanjin opowiada prawdziwą historię?

Komiks jest fikcyjną opowieścią osadzoną w realiach XVI-wiecznej Japonii. Nawiązuje do okresu pierwszych kontaktów Japończyków z Portugalczykami, którzy pojawili się na wyspie Tanegashima w 1543 roku.

Dla kogo jest komiks Nanbanjin?

To propozycja dla czytelników zainteresowanych komiksem historycznym, Japonią, kulturą XVI wieku i historiami o relacjach międzyludzkich. Szczególnie wyróżnia go nietypowa konstrukcja, w której tę samą opowieść poznaje się z dwóch perspektyw.

Artykuł Recenzja „Nanbanjin” – jedna historia, dwa punkty widzenia pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Czego można się spodziewać po serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Każdy z obecnie pięciu wydanych tomów (stan na sierpień 2026 – w tym artykule skupiam się na czterech z nich) jest adaptacją konkretnego klasycznego utworu. Twórcy komiksów zachowując rdzeń oryginału, dostosowują go do zupełnie innego medium. Czasem wiąże się to z przełożeniem języka poezji na obrazy i symbole jak w Przesłaniu Pessoi; innym razem konieczne będzie uwspółcześnienie doboru słownictwa XVI-wiecznej farsy; albo skondensowanie obszernej XIX-wiecznej powieści do raptem kilkudziesięciu plansz. 

Teksty w komiksach zostały przełożone przez wybitnych polskich tłumaczy literatury portugalskojęzycznej – Wojciecha Charchalisa oraz Jakuba Jankowskiego.

Fernando Pessoa – jak pokazać poezję w komiksie?

Pierwszy tom serii Przesłanie, od razu rzuca twórców (Pedro Vieira de Moura, Susa Monteiro) na głęboką wodę. Fernando Pessoa zasłynął tomikiem Mensagem z 1934 roku, który jako jedyny został wydany za życia poety. To zbiór 44 utworów składających się na symboliczną wizję historii Portugalii, jej morskiej potęgi, upadku oraz oczekiwanego odrodzenia.

Vieira de Moura i Monteiro zachowali utwory, ale nie tworzyli wokół nich nowej fabuły. Skupili się na bogatej symbolice oraz skojarzeniach. Komiks jest więc interpretacją wierszy Pessoi – jedną z wielu możliwych. Jestem przekonana, że zachwycicie się różnorodnością oraz przenikaniem czasów, które zostały ukazane w tej pozycji. 

Od średniowiecznej legendy do fantasy

Dama z raciczką zabiera czytelników do jeszcze bardziej zamierzchłych czasów. Alexandre Herculano zdobył uznanie zarówno jako pisarz, jak i portugalski historyk oraz przedstawiciel tamtejszego romantyzmu. Dama z raciczką jest jedną z legend, które znalazły się w jego zbiorze Legendy i opowieści z 1851 roku.

Przedstawiona opowieść o kobiecie z kozią raciczką jest jednak starsza od samego autora. Wywodzi się ze średniowiecznej tradycji związanej z rodem Haro i Livro de Linhagens.  Herculano zaadaptował ją w XIX wieku. Z kolei twórca współczesnego komiksu Manuel Morgado, przekłada tę historię na język współczesnego fantasy. Znajdziecie w niej i rycerzy, i namiętność, zdradę, sekrety oraz magnetyzujący niepokój.

Eça de Queirós – skandal, który stał się klasyką

Posiadającą największe znamiona klasycznej powieści z całej czwórki jest Zbrodnia ojca Amaro. Eça de Queirós należał bowiem do najważniejszych przedstawicieli portugalskiego realizmu, a wydana po raz pierwszy w 1875 roku historia młodego księdza i jego kochanki Amelii stała się bezlitosną krytyką hipokryzji kleru oraz mieszczańskiego społeczeństwa.

Duet André Oliveira i Ricardo Santo stanęli więc przed wyzwaniem diametralnie różniącym się od tego, którego musieli się podjąć twórcy Przesłania. Oliveira i Santo skondensowali kilkusetstronicową powieść do 56-stronicowego albumu. Finalnie, karykaturalna kreska rysownika szczególnie dobrze współgra z przewrotnością prowadzonej narracji przez Queirósa oraz jego przenikliwą obserwacją ludzkich słabości.

Gil Vicente i jego 500-letnie poczucie humoru

Zupełnie czym innym jest też Farsa o Inês Pereirze. Gil Vicente, uznawany za twórcę portugalskiego teatru, napisał ją… w 1523 roku. Według legendy miał w ten sposób odpowiedzieć na oskarżenia oraz utrzeć nosa tym, którzy oskarżali go o korzystanie z cudzych pomysłów. 

Otrzymał więc wyzwanie, którego się podjął. Aby udowodnić własny talent, miał napisać fabułę na kanwie popularnego przysłowia: 

„Mais quero asno que me leve que cavalo que me derrube”, co można przetłumaczyć jako: „Wolę osła, który mnie poniesie, niż konia, który mnie zrzuci”.

Pięć wieków później właśnie ta jego satyra pozostaje tą jedną z jego najbardziej znanych oraz uznanych. Być może dlatego, że jej ogólne przesłanie nie straciło na aktualności. Farsa o Inês Pereirze porusza wciąż aktualną tematykę ambicji, małżeństwa, powierzchownych wyborów oraz odgórnie przypisanych społecznych ról. 

Po co przerabiać klasykę na komiks?

Za sprawą właśnie takich komiksów nie tylko poznajemy lepiej daną kulturę, ale możemy się też przekonać, dlaczego tekst sprzed kilku setek lat wciąż pozostaje zaskakująco aktualny. 

W czterech powyższych albumach prezentowane jest czytelnikom szerokie spektrum stylów oraz gatunków. Dostajemy modernistyczną poezję, romantyczną legendę wyrastającą ze średniowiecza, renesansową farsę oraz realistyczną powieść społeczną. 

Właśnie ze względu na tę różnorodność oraz merytoryczne uzupełnienie pod postacią dossier do każdego tomu, Klasycy literatury portugalskiej w komiksie są warci uwagi. Pozwalają zgłębić portugalskie korzenie i otwierają drzwi do literatury, które dotychczas pozostawały tylko uchylone.

FAQ – Klasycy literatury portugalskiej w komiksie

Czym jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

To kolekcja komiksowych adaptacji ważnych dzieł należących do kanonu literatury portugalskiej. Każdy tom bazuje na konkretnym utworze i przekłada go na język współczesnego komiksu, zachowując najważniejsze motywy, bohaterów oraz sens oryginału.

Czy komiksy z serii są wiernymi adaptacjami klasycznych książek?

Stopień wierności zależy od utworu. Inaczej adaptuje się poezję Fernanda Pessoi, inaczej XVI-wieczną farsę Gila Vicente, a jeszcze inaczej obszerną powieść Eçy de Queirósa. Twórcy czasem kondensują fabułę, uwspółcześniają język albo wykorzystują obraz i symbole tam, gdzie oryginał opierał się przede wszystkim na słowie.

Jakie książki znalazły się w serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

W polskim wydaniu ukazują się adaptacje dzieł najważniejszych portugalskich autorów. Wśród nich znalazły się m.in. Przesłanie Fernanda Pessoi, Dama z raciczką Alexandre’a Herculana, Farsa o Inês Pereirze Gila Vicente oraz Zbrodnia ojca Amaro Eçy de Queirósa.

Czy warto poznawać klasykę literatury przez komiks?

Tak, zwłaszcza jeśli komiks traktujemy jako pierwsze spotkanie z dziełem, a nie jego zamiennik. Adaptacja może ułatwić wejście w dawny tekst, przybliżyć jego najważniejsze motywy i zachęcić do późniejszego sięgnięcia po oryginał.

Dla kogo jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Seria może zainteresować zarówno czytelników komiksów, jak i osoby chcące poznać literaturę Portugalii. To również ciekawa propozycja dla tych, którzy lubią współczesne adaptacje klasyki i chcą zobaczyć, jak poezja, dramat, legenda czy XIX-wieczna powieść zmieniają się po przełożeniu na język kadrów. Polecam całość osobom powyżej 16 lat.

Artykuł Portugalska klasyka w komiksie. Od Pessoi do Gila Vicente pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Filmowy obraz Scarlett i Rhetta tak skutecznie utrwalił się w popkulturze, że trudno dziś wracać do tej historii bez wspominania Vivien Leigh oraz Clarka Gable’a.

➜ Tytuł: Przeminęło z wiatrem
➜ Scenariusz: Pierre Alary (na podstawie powieści autorki Margaret Mitchell)
➜ Rysunki: Pierre Alary
➜ Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Komiksowy powrót do wielkiej klasyki

Wydawnictwo Timof Comics daje nam jednak szansę powrotu do jednej z najsłynniejszych powieści minionego stulecia, ale w jeszcze innym wydaniu. Powieści za którą Margaret Mitchell otrzymała Nagrodę Pulitzera. 

Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to komiksowa adaptacja amerykańskiego melodramatu, którego akcja toczy się w czasach wojny secesyjnej, czyli w jednym z najważniejszych i najbardziej bolesnych momentów w historii USA.

Nie jest to wyłącznie historia wielkiej miłości. To opowieść o końcu pewnego świata, o przemocy, klasowości, pieniądzu, głodzie, odbudowie i kobiecie, która znacząco wyprzedzała swoją epokę. Scarlett O’Hara jest zagubiona, próżna, egoistyczna i okrutna – a jednocześnie niebywale silna. 

Pierre Alary między powieścią a filmem

Pierre Alary pozostaje blisko oryginału, ale nadaje całości bardziej finezyjnego, artystycznego wyrazu. W kadrach jego komiksu można znaleźć kwestie bohaterów przeniesione z kart powieści, jak i odniesienia wizualne do filmowych klatek. Niektóre postaci w interpretacji Alary’ego, a nawet konkretne sceny wyglądają kropka w kropkę jak aktorzy czy scenografia z ekranizacji.

Czy to zarzut? Moim zdaniem nie. Miłośnicy filmu odnajdą w komiksowej wersji smaczki, które bronią się również bez znajomości kinowego hitu. Historia została przedstawiona z ogromnym rozmachem. Wspaniałe operowanie światłem, oszczędność kolorystyczna, ekspresyjne zbliżenia twarzy i bogatsze niż w filmie kadrowanie sprawiają, że komiks jest bardziej współczesny w sposobie opowiadania.\

Scarlett, Rhett i Melania, czyli bohaterowie niejednoznaczni

Alary’emu udało się pokazać to, co składa się na fenomen Przeminęło z wiatrem: bardzo niejednoznacznych bohaterów. Scarlett nie jest tu jedyną postacią wielowymiarową. Na wzmiankę zasługuje Rhett Butler, pragmatyk goniący za pieniądzem, cynik i oportunista, który po bliższym poznaniu ma znacznie więcej do zaoferowania. Jest też Melania, tak dobra, łagodna i niewinna, że niemal nierealna.

Bohaterów łączą więzy romantyczne, rodzinne czy społeczne, ale powieść Mitchell – a za nią również komiks Alary’ego, nie zamykają się wyłącznie w kategorii prostego romansu. Ścierają się tu świat starego Południa, narodziny nowego kapitalizmu, przemoc historii, klasowość, wykorzystywanie okazji i umiejętność patrzenia w przyszłość. To historia o ludziach, którzy dostrzegli możliwości w upadku cywilizacji i postanowili wziąć dla siebie, to co najlepsze.

Klasyka, która porusza trudne tematy

Współczesna lektura Przeminęło z wiatrem musi jednak uwzględniać także to, co w tej historii problematyczne: rasizm, niewolnictwo, mitologizację Konfederacji i sentymentalne spojrzenie na świat plantacji. Alary nie unieważnia tych wątków, ale też nie zamienia adaptacji w publicystyczny manifest. Pokazuje świat, który właśnie się rozpada, i ludzi próbujących ocalić z niego swój majątek jak i pewne złudzenia.

Dzięki temu komiks można czytać na więcej niż jednym poziomie. Z jednej strony jako wielką, emocjonalną opowieść o głównych bohaterach. Z drugiej – jako historię o świecie opartym na krzywdzie, który nie zasługuje na nostalgię, nawet jeśli został opowiedziany z ogromną wizualną urodą. Bez tego dualizmu Przeminęło z wiatrem byłoby tylko pięknie narysowaną klasyką, a tak pokazuje fragment (słusznie) minionego świata, którego już nie ma. I za którym nie warto tęsknić.

Kobieta wyprzedzająca swoją epokę

Scarlett O’Hara nie jest bohaterką, z którą można bezrefleksyjnie sympatyzować. Alary umiejscawia ją jednak w konkretnym czasie i sytuacjach. Umiejętnie zarysowuje jej obawy, potrzeby i obsesje. To kobieta z jednej strony próżna, skupiona na sobie oraz ograniczona żądzą zdobycia względów jednego mężczyzny. Z drugiej strony to postać o niezwykłej sile, która po doświadczeniu wojny, głodu i straty nie chce już nigdy zostać bezradna.

Artysta pokazuje ją w sposób znakomity. Jej mimika, didaskalia towarzyszące wybranym scenom, intymne dialogi oraz ciasne kadrowanie na przemian z pejzażami zmieniającego się świata – przemawiają momentami lepiej niż sam film. Rysuje przed czytelnikiem bohaterkę, która czasami irytuje, ale od której ciężko oderwać spojrzenie.

Esencja powieści w pięknym wydaniu

Jeżeli trudno więc przebrnąć Wam przez około tysiąc stron oryginalnej powieści Mitchell – w dziele Alary’ego otrzymujecie esencję tej przejmującej, pięknej i zarazem wielowymiarowej historii. I to jeszcze w jakim wydaniu! Duży format, płócienny grzbiet oraz złote uszlachetnienia sprawiają, że Przeminęło z wiatrem wygląda jak kolekcjonerski album. 

Jeżeli nie zamierzacie kupować go dla siebie, to – na wszystkie komiksowe świętości – rozważcie tę pozycję na prezent dla kogoś bliskiego. Polecam ją odbiorcom powyżej 16 lat. 

Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czy Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to adaptacja powieści Margaret Mitchell?

Tak, Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to komiksowa adaptacja słynnej powieści Margaret Mitchell. Autor kondensuje rozbudowaną historię Scarlett O’Hary, Rhetta Butlera, wojny secesyjnej i przemian społecznych w formę komiksowego albumu, zachowując najważniejsze emocje oraz konflikty oryginału.

Kto jest autorem komiksu Przeminęło z wiatrem?

Autorem komiksowej adaptacji Przeminęło z wiatrem jest Pierre Alary, francuski rysownik i scenarzysta komiksowy. W Polsce album ukazał się nakładem wydawnictwa Timof Comics.

O czym jest komiks Przeminęło z wiatrem?

Komiks Przeminęło z wiatrem opowiada o Scarlett O’Harze, młodej kobiecie dorastającej w czasie wojny secesyjnej i rozpadu dawnego świata amerykańskiego Południa. To historia o miłości, przetrwaniu, głodzie, pieniądzu, klasowości, przemocy historii oraz kobiecie, która za wszelką cenę nie chce być bezbronna.

Czy trzeba znać powieść albo film, żeby przeczytać komiks Przeminęło z wiatrem?

Nie, znajomość powieści Margaret Mitchell ani filmu z 1939 roku nie jest konieczna. Komiks Pierre’a Alary’ego funkcjonuje jako samodzielna opowieść. Czytelnicy znający film mogą jednak odnaleźć w albumie dodatkowe smaczki, podobieństwa scen i wizualne echa kultowej ekranizacji.

Czy komiks Przeminęło z wiatrem jest podobny do filmu?

Komiks częściowo przywołuje filmowe wyobrażenia o Scarlett O’Harze i Rhettcie Butlerze, ale nie jest prostym przerysowaniem ekranizacji. Pierre Alary korzysta z własnego języka graficznego: mocnych zbliżeń, ekspresyjnej mimiki, oszczędnej kolorystyki, światła i szerokich pejzaży pokazujących zmieniający się świat.

Dla kogo jest komiks Przeminęło z wiatrem?

Komiks Przeminęło z wiatrem najlepiej sprawdzi się u starszych nastolatków i dorosłych czytelników. To propozycja dla osób, które lubią adaptacje literatury klasycznej, komiksy historyczne, niejednoznacznych bohaterów, mocne kobiece postaci oraz elegancko wydane albumy kolekcjonerskie.

Od jakiego wieku można czytać Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego?

Najbezpieczniej polecić komiks odbiorcom od około 16 roku życia. Wynika to z tematyki wojny, przemocy, rasizmu, relacji społecznych oraz złożoności moralnej bohaterów.

Czy warto przeczytać komiks Przeminęło z wiatrem?

Tak, szczególnie jeśli chcecie wrócić do klasyki w bardziej przystępnej, wizualnie zachwycającej formie. Komiks Pierre’a Alary’ego wydobywa z powieści Margaret Mitchell esencję: dramat Scarlett, wielką historię w tle, emocjonalne napięcie oraz niewygodną świadomość świata, którego już nie ma.

Artykuł Przeminęło z wiatrem – jaka jest komiksowa Scarlett O’Hara pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Problem polega na tym, że cała ta teoria nie do końca potwierdzona jest przez samych zainteresowanych: eksperci wzywali do sceptycyzmu wobec późniejszych sensacyjnych twierdzeń Davida Gruscha, Pentagon zaprzeczał wiedzy o „odzyskanych” pozaziemskich statkach, a przedstawiciel włoskich archiwów wprost odrzucił sugestie o dokumentach dotyczących wspomnianych już istot. 

Z tej nietuzinkowej mieszanki – politycznego mitu i popkulturowej ufologii – wyrasta Latająca forteca. Lorenzo Palloni i Miguel Vila nie oddają historii zero-jedynkowo. Czuć wyraźną inspiracje tą miejską legendą, ale panowie zamieniają ją w komiks retro z elementami science fiction, noir i political fiction, dodając nowe wątki, kreując głównych bohaterów oraz manipulując szczątkowymi informacjami.

➜ Tytuł: Latająca forteca
➜ Scenariusz: Lorenzo Palloni
➜ Rysunki: Miguel Vila
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Bienias
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym jest Latająca forteca

Fabuła rozpoczyna się od letniej nocy 1933 roku, kiedy w pobliżu Vergiate rozbija się tajemniczy obiekt, zostawiając po sobie różowy dym, zabijając bydło oraz przypadkowego, bogu ducha winnego chłopca. Sprawę bardzo szybko przejmuje władza, próbując za wszelką cenę ukryć to zdarzenie.

Reżimowi nie do końca zależy na ustaleniu, czym jest tajemniczy obiekt. Początkowo zakładają, że to wrogie wojskie w statku nowoczesnej technologii. Powołany gabinet, który ma przejąć śledztwo i zamknąć temat, odkrywa jednak coś fascynującego – coś, co może być początkiem wielkiej dominacji Włoch na wojennej mapie świata.

Palloni nie zatrzymuje się jednak na samym pomyśle: „a co, gdyby faszyści naprawdę przejęli pozaziemską technologię?”. Twórca łączy science fiction z powieścią historyczną, thrillerem szpiegowskim i dystopijną wizją Europy, w której obcy statek staje się zapalnikiem dla jeszcze większej eskalacji przemocy. 

UFO jako dodatek do fabuły o ludziach

W tym komiksie teoria spiskowa pełni funkcję fundamentu. To od niej rozpoczyna się cała machina politycznych wątków, ale także – a może przede wszystkim – życie kilku bohaterów przechodzi całkowitą przemianę. Prawdziwym, pierwszoplanowym tematem Latającej fortecy są właśnie ludzie wrzuceni w tryby autorytarnego systemu. 

W Latającej fortecy znajdziecie rozbudowaną, wielopostaciową obsadę, a także całe spektrum ludzkich emocji, słabości i wyzwań. Bohaterowie muszą mierzyć się nie tylko z trudnymi relacjami, ale również ostrożnie podchodzić do kwestii światopoglądowych. 

To właśnie dlatego ten komiks jest dużo bardziej pogłębiony oraz wielowymiarowy, niż większość historii o UFO. Sensacyjne wątki z pewnością napędzają fabułę oraz wzmacniają dramaturgię, ale równie intrygujący są w niej ludzie, którym ogranicza się wolność oraz wrzuca w wir politycznych gierek.

Miguel Vila – rysownik, który lubi różowy

Słyszałam wiele opinii, że gdyby Latająca forteca była narysowana w bardziej klasycznym  stylu, mogłaby się zamienić w przewidywalny thriller historyczny. Być może. Akurat to nazwisko nie było jednak tym, co przekonało mnie do tego komiksu. 

Swego czasu próbowałam przebrnąć przez jego autorską pozycję Mleczna droga i niestety poległam. Miguel Vila choć na pewno intrygujący pod kątem drobiazgowości, niebanalnych kadrów oraz zabawy formatem – nie przekonał mnie jako scenarzysta.

Na szczęście w przypadku Latającej fortecy odpowiadał tylko za wizualną stronę komiksu, dlatego ciężar narracji dzieli się tutaj po równo. Moim zdaniem, ten tytuł powinien być drukowany w większym formacie. Niektóre kadry są tak małe i nadziubdziane, że powinno się je odczytywać z lupą. Trzeba jednak przyznać, że pasują one do stylu science fiction i ściągają ciężar gatunkowy z wątków politycznych, przy okazji może odrobinę je infantylizując. 

Czy wybór akurat tego rysownika był w 100% trafiony? Raczej nie. Na pewno chętnie zobaczyłabym tę historię w innej interpretacji, co nie znaczy, że Latająca forteca w tym wydaniu nie jest ciekawa i oryginalna, bo z pewnością to propozycja jedyna w swoim rodzaju. 

Czy warto?

Latająca forteca wykorzystuje mało znaną teorię spiskową, ale mówi przede wszystkim o politycznej dyktaturze oraz żądnych władzy ludziach, którzy – nie bacząc na koszty – chcą tylko niszczyć i zwyciężać. 

To nie jest lekka rozrywka. To przerysowany album pełen sprzeczności, trudnych wyborów bohaterów oraz nieoczekiwanych splotów akcji. Zdecydowanie lektura dla dorosłego, dojrzałego odbiorcy. Jeżeli interesuje Was tematyka i chcecie przeczytać coś innego – sięgnijcie po ten komiks. Sprawdzajcie dostępność Latającej fortecy na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ

O czym jest komiks Latająca forteca?

Latająca forteca to komiks science fiction i political fiction osadzony we Włoszech lat 30. Punktem wyjścia jest tajemniczy obiekt, który rozbija się w pobliżu Mediolanu w 1933 roku, a śledztwo wokół niego szybko zostaje przejęte przez aparat faszystowskiej władzy. 

Czy Latająca forteca bazuje na prawdziwej teorii spiskowej?

Tak. Komiks inspiruje się legendą o rzekomym katastrofie UFO we Włoszech w 1933 roku, czasem nazywanej „włoskim Roswell”. Twórcy przygotowali autorską, fabularną reinterpretację tego mitu. 

Kto stworzył komiks Latająca forteca?

Za scenariusz odpowiada Lorenzo Palloni, a za rysunki Miguel Vila.

Dla kogo jest komiks Latająca forteca?

To propozycja przede wszystkim dla dorosłych czytelników, którzy lubią oryginalne, nietuzinkowe komiksy łączące historię, teorie spiskowe, retrofuturyzm i polityczny niepokój. 

Czy warto przeczytać Latającą fortecę?

Tak, zwłaszcza jeśli interesują Cię komiksy, które zaczynają się od sensacyjnej zagadki, ale szybko okazują się czymś więcej niż tylko opowieścią o UFO. 

Artykuł Czy Mussolini ukrywał UFO? Latająca forteca – komiks bazujący na mało znanej teorii spiskowej pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Po intensywnym zwiedzaniu zamków na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej poczułam potrzebę sięgnięcia po dobrą, rycerską opowieść. Szczęśliwie się złożyło, że miałam akurat taką pod ręką – nakładem wydawnictwa Lost In Time ukazał się bowiem komiks Rycerz Psi Łeb. Księga 1, ze scenariuszem Vincenta Brugeasa oraz rysunkami Ronana Toulhoata. To pełna emocji historia turniejów, chorobliwych ambicji oraz bardzo nieoczywistych przyjaźni.

➜ Tytuł: Rycerz Psi Łeb. Księga 1
➜ Scenariusz: Vincent Brugeas
➜ Rysunki: Ronan Toulhoat
➜ Tłumaczenie: Jakub Syty
➜ Wydawnictwo: Lost in Time
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym jest komiks Rycerz Psi Łeb

W centrum wydarzeń są tutaj dwaj wędrowni rycerze: Josselin (herbu Srebrna Krokiew) i Jehan (herbu Psi Łeb), a także towarzyszący im giermek Paulin. Ich celem są turnieje oraz towarzysząca im chwała. Nie bez znaczenia jest również obsesja Josselina, czyli pokonanie legendarnego Czarnego Rycerza – anonimowego wojownika, który nigdy nie zdejmuje hełmu i uchodzi za niepokonanego. Zbliżający się turniej hrabiego z Joigny ma wreszcie dać odpowiedź, czy marzenie o zwycięstwie jest w jakikolwiek sposób realne.

Trio, które napędza fabułę

Mamy tu niezwykle nośny układ postaci: charyzmatycznego Josselina (Srebrna Krokiew), Jehan – ukrywającą się pod orężem kobietę, wychowaną na rycerza (Psi Łeb); oraz bystrego, ciętego w ripostach giermka Paulina. Zderzenie tych charakterów napędza akcję, ale też wprowadza trudne do przewidzenia sploty fabuły. To właśnie ta relacyjna warstwa – rywalizacji, lojalności i poczucia własnej wartości sprawia, że Rycerz Psi Łeb to coś więcej niż tylko „rycerski komiks o pojedynkach”.

Turnieje kontra „rycerskość”

A jednak, pojedynki też grają tu ważną rolę i robią to w sposób spektakularny. Świat rycerskich potyczek ukazany został na rozkładówkach z odpowiednią dynamiką oraz niezaprzeczalnym rozmachem. Toulhoat prowadzi sceny starć z precyzją filmowej choreografii; czytelnik może poczuć ciężar tarczy oraz usłyszeć szczęk mieczy. Subtelne nawiązania stylistyczne do epoki średniowiecza, a także dramatyczne ilustracje wprowadzające nowe rozdziały – fantastycznie dopełniają całości.

Autorzy podkręcają tempo walk, a jednocześnie rozmontowują mit: za przyłbicami kryją się układy, nieczyste zagrania i polityka, w której honor łatwo schodzi na dalszy plan. To świetny materiał do rozmowy z młodymi czytelnikami o tym, że reputacja i realne czyny nie zawsze idą w parze. 

Bohaterki-wojowniczki

Motyw kobiety działającej w realiach zdominowanych przez mężczyzn oraz wspólnota silnych rycerzy zbiega się tu z tym, co doceniałam już w Hitomi – pozycji także od Lost In Time, gdzie młoda wojowniczka walczy o prawo do bycia samurajem. Choć to zupełnie inne epoki oraz estetyka – łączy je upór bohaterek i cena, jaką muszą płacić za niezależność. 

Dla kogo jest ten komiks

Rekomenduję czytelnikom powyżej 12 lat. Znajdą tu oni sporo tematów do rozmowy o tożsamości, ambicji i przyjaźni. Księga 1 jest dynamiczną oraz bardzo przystępną opowieścią o tym, że zwycięstwo w turnieju nie zawsze jest tym, czym się wydaje. Jeśli lubicie średniowieczne klimaty, ale szukacie świeżego ujęcia rycerskiego wątku – koniecznie sięgnijcie po tę pozycję.

Rycerz Psi Łeb. Księga 1 dostępna jest na stronie wydawnictwa Lost In Time.

FAQ, czyli pytania, na które możecie chcieć znać odpowiedź

Czy trzeba znać kolejne tomy?

Nie, Księga 1 stanowi pełną przygodę, ale tworzy fundament pod kolejne części. We Francji zamknięto już tę trylogię, także mam nadzieję, że wydanie jej w Polsce to tylko kwestia czasu.

Czy w komiksie jest przemoc?

Tak, ale w zdecydowanej większości turniejowa i bitewna – bez epatowania okrucieństwem. Brak scen drastycznych; nacisk na dynamikę starć oraz konsekwencje wyborów.

Czy wątek „kobiety w zbroi” jest ważny?

Tak – to jeden z filarów serii oraz ważna część osobowości bohaterki. 

Dla kogo jest ta historia wiekowo?

Moja rekomendacja: 12+.

Czy to koniec historii?

Nie – Rycerz Psi Łeb to seria trzytomowa; Księga 1 to dopiero jej początek.

Artykuł Rycerz Psi Łeb. Księga 1 – recenzja komiksu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Podobno poglądy polityczne zmieniają się wśród bliskich co pokolenie. Utwór wojenny w formie powieści graficznej Jean-Pierre Gibrata wydaje się to potwierdzać.

Opowieść wojenna w formie graficznej

Komiks Mattéo należy do tego rodzaju lektury, która pozostawia w czytelniku wyczuwalny ślad. To poważnych rozmiarów historia składająca się na sześć rozdziałów, nazywanych epokami; uporządkowanych zgodnie z chronologią wydarzeń od 1914 do 1940 roku.

Ma ona swój początek w Collioure – malowniczej francuskiej miejscowości u stóp Pirenejów. Tytułowy bohater Mattéo Cortes, jest synem hiszpańskiego anarchisty i uchodźcy. Chociaż jego historia jest fikcyjna, to autor z wielką dbałością osadził ją na tle autentycznych wydarzeń historycznych: I wojny światowej, rewolucji październikowej w Rosji, wojny domowej w Hiszpanii oraz II wojny światowej.

Historia niepokojąco realistyczna

Jean-Pierre Gibrat okazuje się być mistrzem fabularnego hiperrealizmu. Cały czas miałam wrażenie, że jest to autentyczna historia, opowiedziana i narysowana przez głównego bohatera. 

Artysta oddaje bowiem tło wydarzeń z niesłychaną dokładnością oraz precyzją – od mundurów, przez ulotki polityczne, nagłówki gazet, po codzienne realia wojennego życia. Choć Mattéo nigdy nie istniał naprawdę, jego perypetie są wiernym odbiciem losów tysięcy ludzi, którzy stanęli w obliczu dramatów wojny.

Do wielokrotnej lektury

W przeciwieństwie do wielu istniejących komiksów wojennych, Mattéo nie jest krwawą relacją z frontu, lecz opowieścią o tym, jak konflikty (czy te małe czy na skalę krajową) odbijają na człowieku swoje piętno.

Jego narracja rozwija się niespiesznie. Zamiast dynamicznej akcji otrzymujemy intymną historię o dojrzewaniu, trudnych wyborach moralnych i sprzeczności między ideałami a rzeczywistością. To komiks wymagający uwagi oraz wrażliwości. Nie sposób przeczytać go tylko raz, żeby docenić to ponad 400-stronicowe dzieło.

O człowieku, który uciekał

Choć w tytule mamy imię jednego bohatera, to Mattéo jest składową wielu postaci, które go otaczały. W fabule pojawia się Pauline, niewidomy przyjaciel, który nie popierał wyborów mężczyzny, ale zawsze reagował żywiołową szczęśliwością, kiedy go spotykał.

Jest także matka Mattéo, żyjąca tylko dla krótkich momentów powrotów syna – co zresztą tylko wydają się potwierdzać ostatnie rozkładówki komiksu.

Historia ma również swoją przewodnią historię miłosną, bo wątków tego rodzaju jest w niej znacznie więcej – na przykład platoniczna relacja, którą utrzymywał przez większość swojego życia. Mattéo właściwie wyrusza na wojnę, żeby zaimponować kobiecie. Można odnieść wrażenie, że miłość beznadziejna przywarła do niego z potrzeby wypełnienia pustki.

Mattéo był człowiekiem, który uciekał. Towarzyszą mu zawiłe relacje, poszukiwanie korzeni, powolne odkrywanie w sobie ojca. W tej galerii emocji, postaci oraz postaw, każdy po trochę odnajdzie samego siebie.

Strona wizualna komiksu

Styl Gibrata jest z kolei prawdziwą wizualną ucztą. Twórca posługując się akwarelą i gwaszem, wypełnia kadry impresjonistycznymi obrazami. 

Imponujące jest również samo wydanie Mattéa. Duży format z należytą starannością eksponuje wymuskane, dopracowane do perfekcji wizerunki bohaterów. Nie zdziwiłabym się, gdyby autor przerysowywał na karty komiksu osoby, które dobrze zna, nadając im nowe role w swojej historii.

Dla kogo jest komiks Mattéo?

To pozycja idealna dla dojrzałych miłośników historii, entuzjastów doceniających wielowarstwowe, głębokie powieści, a także czytelników poszukających w komiksie doskonałości i doniosłości. 

Choć zawiera on przedziwne zakończenie – przy całej złożoności fabuły oraz misternego budowana wątków, całość ucina się, jakby za rogiem miało czekać dalsze zakończenie. Jak jednak postawić ostatnią kreskę i kropkę w historii, która trwa w kolejnych pokoleniach, wojnach oraz ludziach poszukujących bliskości i zrozumienia?

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Mattéo/pokaz.html

Artykuł Mattéo – recenzja imponującej opowieści graficznej pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.