Kiedy klocki stają się opowieścią (o LEGO, bajkach i dziecięcej wyobraźni)

Wyobraź sobie dziecko, które najpierw słucha czytanej na głos historii o Harrym Potterze, potem ogląda film i przez tydzień chodzi po domu z kijkiem udając różdżkę. Następnie dostaje pudełko klocków z Hogwartem i przez kolejne dwa tygodnie odgrywa własną wersję wydarzeń, w której Hermiona zostaje dyrektorem szkoły, a uczniowie hodują smoki na wieży. Żaden z tych etapów nie jest ważniejszy od pozostałych. Razem tworzą coś, co badacze dziecięcej wyobraźni nazywają rozbudowanym światem narracyjnym – i co rodzice zwykle określają jako: „znowu nie posprzątał swojego pokoju”.

Książka jako fundament świata

Jest coś szczególnego w tym, jak literatura dziecięca uruchamia wyobraźnię w inny sposób niż ekran. Książka nie pokazuje, jak wygląda Hogwart. Opisuje go, a za resztę dopowiada wyobraźnia czytelnika. Każde dziecko, które przeczytało Harry’ego Pottera, nosi w głowie własną wersję zamku, własne proporcje Wielkiej Sali, własny kolor oczu Draco Malfoya. Ilustracje pomagają, ale nie zastępują tego procesu.

Właśnie dlatego licencjonowane serie LEGO oparte na książkach mają w sobie coś, czego zestawy oparte wyłącznie na filmach nie posiadają w takim samym stopniu. Dziecko siada do klocków z własnym wyobrażeniem, a nie z narzuconym obrazkiem z ekranu. Hogwart z klocków staje się więc nie rekonstrukcją filmowej sceny, lecz spotkaniem własnej wyobraźni z materialnym budulcem.

Bajka otwiera drzwi zbudowane z klocków

Filmy i seriale animowane funkcjonują inaczej, ale wcale nie w mniejszym stopniu. Bajka oferuje emocje szybciej niż książka. Dzieci przywiązują się do bohaterów intensywnie i niemal natychmiast – właśnie to przywiązanie jest paliwem dla zabawy klockowej.

Dziecko, które kocha Encanto, nie odtwarza z klocków konkretnych scen z filmu. Buduje własny dom rodziny Madrigal, nadaje Lucita nowe zdolności magiczne i wprowadza do fabuły bohatera, którego Disney nie wymyślił. LEGO Disney daje punkt wyjścia (znane twarze, rozpoznawalną architekturę, emocjonalne zakotwiczenie), a dalej zabawa toczy się już na własnych zasadach dziecka.

LEGO Pokémon działa podobnie, tylko w trzech mediach jednocześnie: gra, serial animowany i teraz klocki. Dzieci, które żyją wszystkimi trzema, dostają w klockach trzeci wymiar ulubionych postaci. Pikachu przestaje być pikselem na ekranie i staje się fizycznym obiektem, który można postawić, przemieścić i wpleść we własny scenariusz zabaw na ten tydzień.

Kiedy LEGO samo staje się historią

Jest jeden kierunek tej zależności, który często pomijamy, myśląc o LEGO przez pryzmat licencji filmowych i książkowych. Część serii LEGO poszła odwrotną drogą: zaczęła jako klocki, a potem zamieniła się w opowieść.

Ninjago to najbardziej wyrazisty przykład. Seria powstała jako zestaw klocków z ninja i samurajami, potem powstał serial animowany (wciąż jeden z najpopularniejszych w swojej kategorii), a teraz można kupić powieści przygodowe z bohaterami Ninjago, które dzieci czytają zupełnie serio, nie traktując ich tylko jako „towarzyszów zabawki”. Motywem tych książek jest dorastanie, radzenie sobie z trudnościami i znajdowanie własnej siły – tematyka, którą doceni każdy rodzic.

LEGO wydaje też własną linię LEGO Books, serię powieści i książek z minifigurkami dla różnych grup wiekowych; od edukacyjnych pozycji dla najmłodszych, po przygodowe opowieści dla starszych dzieci. W czerwcu 2026 pojawiły się dwie nowe pozycje tej serii z dołączonymi minifigurkami. To zabieg, który nie jest przypadkowy: klocek w środku książki sprawia, że dziecko chce ją otworzyć, a gdy ją otworzy, zostaje przy niej dłużej niż planowało.

Pełną ofertę zestawów z różnych serii (od Hogwartu przez Ninjago po Pokémony) znajdziesz w kategorii Lego w ofercie Rozetka.pl.

Co się dzieje, gdy dziecko zrezygnuje z instrukcji

Instrukcja LEGO uczy czytania sekwencji, planowania i precyzji wykonania. Ale najciekawsze rzeczy zaczynają się, gdy dziecko ją odkłada i zaczyna budować bez schematu. Wtedy historia i budowanie stają się jednym procesem: dziecko buduje zamek, bo chce, żeby księżniczka miała gdzie mieszkać. Buduje statek, bo bohater potrzebuje uciec. Fabuła napędza nowe modele.

Widać tu też coś, co czytające dzieci robią inaczej niż te, które bajki oglądają wyłącznie na ekranie. Dziecko oswojone z narracją przez książki ma bogatszy zasób gotowych schematów fabularnych. Wie, że historia potrzebuje problematyki, że bohater musi coś przezwyciężyć, że zakończenie może być inne niż się spodziewamy. To przenosi się bezpośrednio na zabawę klockami. Scenariusze są złożone, mają więcej warstw i rzadziej kończą się po pięciu minutach.

Jak być przy tej zabawie, nie kierując nią

Rodzice i opiekunowie mają w tej zabawie ważną rolę, która nie polega na uczeniu, lecz na zadawaniu pytań. Kilka kwestii otwierających narrację, zamiast ją zamykać: Kto tu mieszka? Co ten bohater robi? Co zdarzy się potem? Skąd przybyła ta postać?

To nie pytania sprawdzające uważność dziecka, ale zaproszenie do opowiedzenia historii, w której jest ono jedynym autorem. Odpowiedź może być chaotyczna, może skakać między wątkami – i o to chodzi. Narracja u dzieci jest asocjacyjna, impulsywna oraz pełna nagłych zwrotów akcji. Dokładnie tak, jak najlepsze bajki.

Książka, bajka i klocki to dla dziecka nie trzy rodzaje różnej aktywności. To trzy punkty wyjścia do tego samego miejsca, które każde dziecko buduje we własnej głowie i do których żadna instrukcja nie jest potrzebna.

Podobne posty:

Nietypowy bukiet – czyli klocki LEGO na prezent Lubicie układać klocki LEGO? Sięgnijcie po te książki Klocki z Muminkami – nowe zestawy od Pantasy Klocki InPost – recenzja kreatywnej zabawy