Baśnie były dawniej kompasem moralności. Wskazywały zachowania godne pochwały i ostrzegały przed chciwością czy egoizmem. Współcześnie czytamy je ze względu na prostą, ujmującą symbolikę, ale również dlatego, że baśnie to mozaika kultur, z których się wywodzą – są nośnikiem dawnych lęków, rytuałów oraz wyobrażeń o szczęściu. Japońskie bajki dla dzieci II Patrycji Hyodo-Malewskiej jest tego najlepszym przykładem.
To już drugi tom po Japońskie bajki dla dzieci, w którym otrzymujemy cztery klasyczne opowieści zaczerpnięte z folkloru. Tym razem są to: Kapelusze Jizō, Tocząca się kulka ryżowa, Rybak w Smoczym Pałacu – adaptację historii o Urashimie Tarō – oraz Dar tanuki. W tym starannie opracowanym przekroju baśni możemy już dostrzec, jakie cechy były w dawnej Japonii szczególnie cenione.
➜ Tytuł: Japońskie bajki dla dzieci II
➜ Autorka adaptacji: Patrycja Hyodo-Malewska
➜ Ilustracje: Julia Tojko Łyczkowska
➜ Wydawnictwo: Meico Studio
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna
Bezinteresowna dobroć
Na pierwszy plan niemal każdej z tych opowieści wysuwa się przekonanie, że szczęście sprzyja ludziom skromnym i dobrodusznym. Bohaterowie nie gonią za nagrodami. Finalnie nie uzyskują ich też ani sprytem, ani tym bardziej siłą. Są wynagradzani, ale dlatego, że potrafią wyciągnąć pomocną dłoń do potrzebującego, dzielą się tym, co mają (nawet, albo szczególnie, jeśli mają niewiele) i nie próbują wykorzystać okazji do własnych korzyści.
W Kapeluszach Jizō ubogi staruszek nie waha się okazać troski zasypanym śniegiem figurom. Na jego drodze nieprzypadkowo stają jednak Jizō, czyli kamienne posągi, których pochodzenia należy doszukiwać się w buddyzmie. Nawiązują one do boskiej istoty, która poświęca się dla dobra innych. Co ciekawe, Jizō często utożsamiane są z opiekunami dzieci, dlatego Japończycy tak chętnie zakładają im czapeczki czy ubranka.
Z kolei, w Toczącej się kulce ryżowej dobroć zostaje przeciwstawiona chciwości. Tę baśń można podzielić na dwie części. W pierwszej obserwujemy mężczyznę, który został nagrodzony za swoją skromność. W drugiej – sąsiad, który dowiedział się o nagrodzie, próbuje „wyrwać” jak najwięcej ze szczodrego „źródełka”.
Mamy tu więc do czynienia z klasycznym, baśniowym mechanizmem, którego sens nadal pozostaje aktualny: człowiek, który bez końca chce „więcej”, wcale nie musi być szczęśliwszy od tego, który potrafi docenić to, co już ma.
Dlaczego w japońskich bajkach tak ważne jest jedzenie?
Czytając te historie razem, trudno nie zauważyć, jak często miarą powodzenia oraz dostatku bohaterów staje się jedzenie. Ryżowe kulki, świeża herbata, kiszonki, miso, pierogi, itd. oznaczają bezpieczeństwo i dostatek.
Być może dlatego, że baśnie wyrastały w rzeczywistości, w której niedostatek pożywienia był czymś na porządku dziennym. Ryż miał jednak szczególną wartość. Źródła dotyczące dawnego życia w Japonii (m.in. japońskie Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołóstwa (MAFF) czy też Japonia – wspomnienia z czasów jedwabiu i słomy. Portret miasteczka, Jun’ichi Sagi) wskazują, że dla wielu mieszkańców – szczególnie ludności wiejskiej – ryż nie był częścią codziennej diety. Zazwyczaj jadano go w symbolicznej ilości – do syta pozwalano sobie najadać się nim tylko w święta lub podczas uczt towarzyszących wyjątkowym okolicznościom.
Nagrodę w postaci jedzenia można więc współcześnie porównać ze skrzynką pełną kosztowności. Wtedy posiadanie kamieni szlachetnych było mniej praktyczne, bo jedzenia było po prostu niewiele – łatwiej dostać od razu ucztę, niż szukać dostawców jakościowego ryżu 😉
Wprowadzenie w japoński folklor
Najbardziej rozpoznawalną historią jest zapewne Rybak w Smoczym Pałacu. Urashima Tarō należy do najstarszych bohaterów japońskiej tradycji opowieści ustnych. Ja spotkałam go już w wielu zestawieniach baśni japońskich, ale muszę przyznać, że adaptacja Patrycji Hyodo-Malewskiej jest wyjątkowo udana i bardzo dobrze skrojona pod dzieci w wieku już od 3 lat.
Co ciekawe, znany dziś motyw uratowania dręczonego żółwia spopularyzował się dopiero pod koniec XIX wieku. I o ile żółwie znane są szerszej publiczności, to z kolei obecność Jizō czy uroczego zwierzątka tanuki pokazuje dzieciom elementy, które nie mają prostych odpowiedników w polskich baśniach. Książka sprawdza się więc zarówno jako zbiór historii z morałem, ale również jako pierwsze, bardzo łagodne wprowadzenie w japoński folklor.
Japońskie bajki dla dzieci II – czy warto?
Patrycja Hyodo-Malewska w biografii zamieszczonej na końcu książki przyznaje, że sama była wychowywana na japońskich baśniach. Jestem więc przekonana, że wybiera do Japońskich bajek dla dzieci te historie, które z jakiegoś powodu zapisały się w jej pamięci oraz bezpośrednio na nią wpłynęły.
Całość uzupełniają ręcznie wykonane ilustracje Zofii Oczko – bardzo poetyckie, subtelne i dobrze współgrające z baśniowym nastrojem lektury.
Japońskie bajki dla dzieci II wydaje się być doskonałym potwierdzeniem, że niezależnie od szerokości geograficznej dawne historie próbowały znaleźć odpowiedź na ponadczasowe pytanie: jak żyć, żeby być dobrym człowiekiem? W tych japońskich baśniach dostajemy na nie prostą odpowiedź: pozostawaj skromnym i pomocnym, nie bierz więcej, niż potrzebujesz, oraz pamiętaj, że dobro zawsze wraca.
Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Meico.studio
FAQ – Japońskie bajki dla dzieci II
O czym jest książka Japońskie bajki dla dzieci II?
Japońskie bajki dla dzieci II Patrycji Hyodo-Malewskiej to zbiór czterech klasycznych japońskich opowieści ludowych przedstawionych w formie przystępnej dla współczesnych dzieci. Książka przybliża elementy japońskiego folkloru, a jednocześnie porusza uniwersalne tematy dobroci, skromności, wdzięczności i chciwości.
Jakie bajki znajdują się w Japońskich bajkach dla dzieci II?
W drugim tomie znalazły się cztery opowieści: Kapelusze Jizō, Tocząca się kulka ryżowa, Rybak w Smoczym Pałacu oraz Dar tanuki. Każda z nich pokazuje inny fragment japońskiej tradycji i odwołuje się do charakterystycznych dla tamtejszego folkloru postaci oraz motywów.
Czego uczą japońskie bajki dla dzieci?
W wielu japońskich opowieściach ludowych nagradzane są skromność, dobroduszność, bezinteresowna pomoc i umiejętność cieszenia się tym, co się posiada. Chciwość, egoizm czy próba zdobycia bogactwa za wszelką cenę prowadzą natomiast do niepowodzenia. Dzięki temu dawne historie zachowują uniwersalne i aktualne przesłanie.
Czy trzeba znać pierwszy tom Japońskich bajek dla dzieci?
Nie. Japońskie bajki dla dzieci II jest samodzielnym zbiorem czterech historii i można po niego sięgnąć bez znajomości pierwszej części. Oba tomy łączy natomiast pomysł przybliżania dzieciom klasycznych opowieści z japońskiej tradycji, dlatego warto skompletować oba.
Czy warto przeczytać Japońskie bajki dla dzieci II?
Tak, szczególnie jeśli szukamy książki, która łączy krótkie, atrakcyjne historie z poznawaniem innej kultury. To nie tylko zbiór baśni z morałem, ale również pierwsze spotkanie z japońskim folklorem, jego symbolami i sposobem myślenia o szczęściu, dobroci oraz dostatku.
