Nie traficie tu jednak na znane, powielane po wielokroć bajki ani wierne rekonstrukcje ludowych podań. Autorka zbiera raczej nasionka różnych legend, obrzędów i wierzeń, a później osadza je w nowych kontekstach, tworząc z nich świeże, autorskie opowieści. 

Nie znaczy to jednak że ich fabuły są współczesne. Z klasycznymi baśniami łączy je nieokreślone miejsce akcji, szczególne podejście do czasu oraz bohaterowie, w których – mimo baśniowej otoczki – bez większego trudu możemy dostrzec samych siebie.

➜ Tytuł: Między sytością a wiecznością
➜ Autorka: Katarzyna Jackowska-Enemuo
➜ Ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska
➜ Wydawnictwo: Albus
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Między sytością a wiecznością – książka o jedzeniu i jego znaczeniu

Zwykła szklanka mleka, łyżeczka miodu, jajko, mak, sól czy ziarno pszenicy stają się tutaj punktami wyjścia do opowieści o życiu, śmierci, płodności, urodzaju, ochronie, świętowaniu i więzach międzyludzkich. Jedzenie przez stulecia nie służyło tylko zaspokajaniu głodu – było obecne podczas najważniejszych wydarzeń, pojawiało się w trakcie obrzędów i świąt, stawało się darem, symbolem albo częścią rytuałów.

Autorka przygląda się kilku takim składnikom, wydobywa z nich kulturowe znaczenia, a następnie czyni je ważnymi elementami swoich opowieści. Odwołując się do metafor oraz czerpiąc z dawnych podań, rytuałów i wierzeń, przypomina, że pokarm związany jest nierozerwalnie z magią codzienności. 

Najpierw opowieść, później wiedza

Książka Między sytością a wiecznością łączy baśniowość z warstwą popularnonaukową. Najpierw pozwala czytelnikowi zanurzyć się w historii, a później porzuca bajarski ton na rzecz bardziej rzeczowej pogadanki.

To właśnie w podrozdziałach występujących bezpośrednio po baśniach, można dowiedzieć się więcej o jajku, ziarnie, mleku, maku, miodzie czy soli. Przeczytać, dlaczego zwyczajne, powszechne produkty ewoluowały przez wieki w symbole i stały się tak ważne. 

Łącznie pozycja składa się z sześciu rozdziałów fabularnych oraz towarzyszących im krótszych części, które rozwijają kulturowy kontekst przedstawionych historii. Do tego dochodzą jeszcze rozdział „Uczta” (piszę o nim poniżej), piosenki – bo są one nierozerwalną częścią podań ludowych; i słowniczek trudniejszych pojęć. 

Burzyk, w którym zamieszkała burza

Bardzo spodobała mi się np. historia o Burzyku – chłopcu, który miał w sobie burzę. To niezwykle poetycka opowiastka o kimś, kto trochę się pogubił, nie potrafił dojść ze sobą do ładu i potrzebował odnaleźć sposób na poradzenie sobie z tym, co dzieje się w jego wnętrzu.

Autorka pokazuje, że takie zmagania z burzą to długotrwały proces. Nie można tego, co zagnieździło się w człowieku, usunąć jednym machnięciem ręki – potrzeba do tego czasu i odpowiedniego towarzystwa. W historii o Burzyku można zatrzymać się na fabularnej powierzchni, ale można też poszukać głębiej i odczytywać ją poprzez emocje, symbole oraz własne doświadczenia. A makową królową w interpretacji Niki Jaworowskiej-Duchlińskiej zapamiętam na długo, bo jest wspaniała (zostawiam ją Wam do odkrycia samodzielnie)!

Każda z opowiastek w Między sytością a wiecznością oferuje głębię, w której można zanurzyć się jak w wannie z dodatkiem dzikich ziół. Niosą one większy ładunek znaczeniowy niż wiele najbardziej rozpowszechnionych baśni, dlatego bywają też bardziej wymagające w odbiorze. Warto mieć to na uwadze.

Dla jakiego wieku jest Między sytością a wiecznością?

Z tego powodu Między sytością a wiecznością najlepiej sprawdzi się u dzieci od około 9. roku życia. Młodszy czytelnik również może zainteresować się samymi historiami, ale sporo ich uroku wynika właśnie z możliwości dostrzeżenia metafor, zadawania pytań i zastanawiania się nad tym, dlaczego określone pokarmy otrzymały w kulturze tak ważne znaczenie.

To również bardzo dobra książka do wspólnego czytania. Może stać się początkiem rozmowy o zwyczajach, które przetrwały do dziś, choć często wykonujemy związane z nimi gesty bez głębszego zastanowienia nad ich pochodzeniem. Dlaczego dzielimy się określonym jedzeniem podczas świąt? Skąd wzięły się rodzinne potrawy? Czy w naszym domu istnieją zwyczaje, które przekazuje się z pokolenia na pokolenie?

W takim ujęciu książka o dawnych wierzeniach nieoczekiwanie ma szansę zamienić się w opowieść o naszej własnej rodzinie.

Uczta – własna baśń przy wspólnym stole

No właśnie, bo pozycja zawiera jeszcze jeden, szczególnie ciekawy rozdział zatytułowany „Uczta”. Tym razem autorka nie oferuje czytelnikom gotowej opowieści, ale proponuje, żeby stworzyli ją oni sami. Pozostawia pomocnicze pytania oraz przepis na kołacz, zachęcając jednocześnie do celebrowania bycia razem i wspólnego spożywania jedzenia – dokładnie tak, jak robimy to podczas wszystkich najważniejszych świąt.

Nie trzeba jednak czekać na święto już wymyślone. To Wy, czytelnicy, wymyślacie tę historię i to Wy macie moc ustanawiania własnych rytuałów. Powodem do świętowania może być samo spotkanie w rodzinnym gronie, wspólnie upieczone ciasto albo wieczór, podczas którego wszyscy wreszcie znaleźli czas, żeby usiąść przy jednym stole.

Tradycja nie jest czymś skończonym i należącym wyłącznie do poprzednich pokoleń. Możemy ją przejmować, przekształcać i tworzyć również sami – z dowolnych składników oraz w dowolnym gronie.

Przepis na udaną książkę

Na końcu Między sytością a wiecznością znajdziecie jeszcze piosenki. Ich teksty pojawiały się już wcześniej jako części poszczególnych opowieści, ale autorka pozostawia również zapis nutowy, żeby mogły wybrzmieć w Waszych domach. 

Trudno zamknąć więc Między sytością a wiecznością w jednej kategorii. To zbiór baśni, książka z elementami popularnonaukowymi, zaproszenie do poznawania dawnych wierzeń, a miejscami również podręcznik do tworzenia własnych historii i rytuałów.

Sytość oznacza bowiem w jej tytule najbardziej podstawową funkcję jedzenia – zaspokojenie głodu. Jednak to wieczność staje się symbolem, rytuałem, pamięcią i gestem przekazywanym kolejnym pokoleniom. Katarzyna Jackowska-Enemuo opowiada właśnie o wszystkim, co znajduje się między sytością a wiecznością – o znaczeniach, które przez setki lat dokładaliśmy do tego, co jedliśmy. 

Jeżeli macie ochotę na podróż po kresach czasu i spiżarni naszych przodków – koniecznie po nią sięgnijcie. Dostępność książki możecie sprawdzić na stronie Wydawnictwa Albus.

FAQ – Między sytością a wiecznością

O czym jest książka Między sytością a wiecznością?

Między sytością a wiecznością Katarzyny Jackowskiej-Enemuo to zbiór baśniowych opowieści inspirowanych dawnymi wierzeniami, obrzędami i symboliką jedzenia. Autorka pokazuje, jakie znaczenia przypisywano m.in. ziarnu, jajku, mleku, miodowi, makowi czy soli.

Czy Między sytością a wiecznością to książka o jedzeniu?

Tak, ale jedzenie jest tu przede wszystkim punktem wyjścia do opowieści o kulturze, tradycji i dawnych wierzeniach. Książka pokazuje, że pokarm mógł symbolizować życie, urodzaj, ochronę, pamięć czy więź między ludźmi.

Czy historie w książce są prawdziwymi ludowymi baśniami?

Nie są to wierne wersje konkretnych podań czy legend. Katarzyna Jackowska-Enemuo czerpie z dawnych wierzeń, symboli i tradycji, ale na ich podstawie tworzy własne, autorskie opowieści.

Dla jakiego wieku jest Między sytością a wiecznością?

Książka najlepiej sprawdzi się u dzieci od około 9. roku życia. Historie mają baśniową formę, ale zawierają sporo metafor, symboli i kulturowych odniesień, które wymagają od czytelnika nieco większej dojrzałości.

Czego można dowiedzieć się z książki Między sytością a wiecznością?

Czytelnicy poznają dawne znaczenia przypisywane takim produktom jak jajko, ziarno, mleko, mak, miód czy sól. Obok opowieści fabularnych znajdują się również fragmenty popularnonaukowe wyjaśniające ich miejsce w wierzeniach, obrzędach i tradycji.

Czy Między sytością a wiecznością ma elementy edukacyjne?

Tak. Książka łączy baśniową narrację z wiedzą o kulturze tradycyjnej. Zawiera części popularnonaukowe, słowniczek trudniejszych pojęć, piosenki z zapisem nutowym oraz rozdział zachęcający czytelników do stworzenia własnej opowieści i rodzinnej uczty.

Czy warto przeczytać Między sytością a wiecznością?

To ciekawa propozycja dla dzieci i dorosłych zainteresowanych baśniami, dawnymi wierzeniami i kulturą tradycyjną. Jej największą siłą jest pokazanie, że nawet najbardziej zwyczajne produkty mogą kryć w sobie całe warstwy znaczeń, symboli oraz historii.

Artykuł Między sytością a wiecznością – czym jedzenie było dawniej? pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Talerzyki. Historie o jedzeniu jako książka z pewnością nietuzinkowa pokazuje, że odpowiedź na powyższe pytanie wcale nie jest istotna. Znacznie większe znaczenie ma to, jak bardzo możemy się różnić pod względem tego, co lubimy jeść – i dlaczego w tej różnorodności nie ma nic złego.

➜ Tytuł: Talerzyki. Historie o jedzeniu
➜ Autorki: Iza Wiśniewska, Alicja Prodeus
➜ Ilustracje: Hanna Jędrzejczyk
➜ Wydawnictwo: Fundacja Fandom
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Każdy może lubić coś innego

Iza Wiśniewska oraz Alicja Prodeus napisały i wymyśliły, a Hanna Jędrzejczyk ubrała w ilustracje słowa, które gromadzą w jednym miejscu rozmaite preferencje żywieniowe. Ta duża formatem, kartonowa książka wita czytelników krótką rymowanką. To właśnie w niej zawarto główne przesłanie – każdy ma prawo lubić co innego. Co więcej, mamy prawo uważać też coś za niesmaczne. 

Ważne, żeby nie oceniać ludzi przez pryzmat jedzenia, ale poszukiwać w tej różnorodności inspiracji i otwartości do próbowania nowych potraw. Talerzyki nie próbują przekonać dziecka, że powinno zjeść wszystko, co zostanie mu podane. Stawiają raczej akcent na to jak szeroki i różnorodny jest świat jedzenia oraz jak odmienne mogą być nasze reakcje na tę samą potrawę.

Śniadanie, obiad czy pizza z żelkami?

Na kolejnych rozkładówkach skupiono się na najważniejszych posiłkach w ciągu dnia: śniadaniu, obiedzie, podwieczorku oraz kolacji. Każdy z tych mini rozdziałów zawiera stronę z osobistymi historiami dotyczącymi potraw, a także drugą stronę z talerzem oraz przesuwankami. 

Na talerzu znajdują się bowiem wycięcia. Kiedy przesunie się po nich paluszkiem, można wybrać sobie różne dodatki do pokazywanego dania. Na przykład na obiad serwowana jest pizza. To od czytelnika jednak zależy czy postawi na pizzę z żelkami, brokułem, ananasem, fasolką czy… truskawką.

Podobnie można zaszaleć z podwieczorkiem lub śniadaniem. Im bardziej absurdalne połączenie składników, tym więcej śmiechu oraz zabawy.

Jedzenie to nie tylko smak

Talerzyki. Historie o jedzeniu to jednak przede wszystkim krótkie wypowiedzi osób w bardzo różnym wieku. Mamy wspomnienia o jedzeniu ludzi starszych, najbardziej znienawidzone potrawy nastolatków czy smaczne połączenia dorosłych i dzieci. Bohaterowie mówią nie tylko o tym, czy coś jest dobre lub niedobre. Opowiadający skupiają się na fakturze, walorach smakowych, kolorystycznych, ale także chwilach, które bazują na jakimś ważnym lub sentymentalnym wydarzeniu z przeszłości.

Jedzenie często łączy się ze wspomnieniami. Nie bez powodu mówi się, że coś smakuje „jak u mamy”, albo smak konkretnych potraw może nas „przenieść” do kuchni babci. Talerzyki. Historie o jedzeniu w ciekawy sposób rozszerzają więc pojęcie dotyczące różnorodności kulinarnej. Na kanwie zabawy oraz opowiastek, pokazują dzieciom możliwości, które związane są z pożywieniem. 

Książka o jedzeniu bez dzielenia na „dobre” i „złe” smaki

Właśnie dlatego widzę w tej książce coś więcej niż zabawną kartonówkę z przesuwankami. Może stać się ona dobrym pretekstem do rozmowy z dzieckiem: co lubisz? Czego nie lubisz? Czy zawsze tak było? Dlaczego jedna konsystencja nam odpowiada, a inna przeszkadza? Czy można spróbować czegoś i nadal zdecydować, że nie jest to smak dla nas?

Talerzyki. Historie o jedzeniu polecam dzieciom powyżej 3. roku życia. To książka, która z jednej strony pozostawia sporo przestrzeni do śmiechu i zabawy ruchomymi elementami, a z drugiej przypomina, że każdy z nas może lubić co innego.

Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Fundacji Fandom.

FAQ – Talerzyki

O czym jest książka Talerzyki. Historie o jedzeniu?

Talerzyki. Historie o jedzeniu to interaktywna książka dla dzieci o różnych gustach kulinarnych, smakach, wspomnieniach i emocjach związanych z jedzeniem. Pokazuje, że każdy może lubić coś innego i nie ma potrzeby oceniania cudzych wyborów żywieniowych.

Dla jakiego wieku są Talerzyki. Historie o jedzeniu?

Książka dobrze sprawdzi się u dzieci od około 3. roku życia. Duży format, kartonowe strony i ruchome elementy zachęcają młodszych czytelników do samodzielnego odkrywania kolejnych rozkładówek i rozmowy o jedzeniu.

Czy Talerzyki to książka o zdrowym odżywianiu?

Nie jest to poradnik dotyczący zdrowego żywienia, ani książka dzieląca produkty na dobre i złe. Jej głównym tematem jest różnorodność kulinarnych preferencji oraz akceptacja tego, że poszczególne osoby mogą zupełnie inaczej odbierać te same smaki, zapachy czy konsystencje.

Jakie interaktywne elementy znajdują się w książce Talerzyki?

Na kilku rozkładówkach znajdują się talerze z wycięciami i ruchomymi elementami. Dziecko może przesuwać je palcem i komponować różne wersje potraw, na przykład tworząc pizzę z brokułem, ananasem, żelkami czy truskawką.

Jakie posiłki pojawiają się w książce Talerzyki. Historie o jedzeniu?

Książka została podzielona na części związane ze śniadaniem, obiadem, podwieczorkiem i kolacją. Każdej z nich towarzyszą krótkie historie o jedzeniu oraz interaktywna zabawa.

Czy Talerzyki mogą pomóc w rozmowie z dzieckiem o jedzeniu?

Tak. Książka może być dobrym punktem wyjścia do rozmów o tym, co dziecko lubi, czego nie chce jeść, jakie konsystencje czy zapachy mu odpowiadają oraz dlaczego inni mogą mieć zupełnie inne upodobania.

Czy w Talerzykach pojawiają się prawdziwe historie związane z jedzeniem?

Tak. Ważną częścią książki są krótkie wypowiedzi osób w różnym wieku. Dotyczą one ulubionych i nielubianych potraw, smaków, konsystencji oraz wspomnień związanych z jedzeniem.

Czy Talerzyki. Historie o jedzeniu zachęcają dzieci do próbowania nowych smaków?

Książka przede wszystkim buduje ciekawość i otwartość, ale nie sugeruje, że dziecko musi wszystko polubić. Pokazuje raczej, że można próbować, eksperymentować i jednocześnie mieć własne preferencje.

Czy Talerzyki to dobra książka dla niejadka?

Może sprawdzić się także w przypadku dzieci ostrożnych wobec nowych potraw, ponieważ nie wywiera presji na jedzenie. Zamiast tego proponuje zabawę, rozmowę i oswajanie różnorodności smaków w bezpieczny sposób.

Artykuł Pizza z żelkami? Recenzja książki Talerzyki. Historie o jedzeniu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuły: Gotu, Gotu. Ciacho, Gotu, Gotu. Jajo, Gotu, Gotu. Kaszka, Gotu, Gotu. Naleśnik
➜ Seria: Gotu, Gotu
➜ Autorka: Anna Jaroń
➜ Ilustracje: Anna Jaroń
➜ Wydawnictwo: Tekturka
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

---

Nowa seria o gotowaniu dla najmłodszych? Zapowiada się pysznie! Niewiele jest takich tematów, które naprawdę interesują kilkumiesięczne/roczne dzieci. Rodzicom w dużej mierze zależy jednak, żeby zaszczepić w nich miłość do jedzenia. W jaki sposób można to zrobić? 

Gotu, Gotu – czyli seria książek o gotowaniu dla maluszków

Jedną z możliwości (oczywiście oprócz samego podsuwania smakowitych kąsków) jest czytanie o jedzeniu w książkach. Żeby jednak eksperyment się udał i dzieci rzeczywiście zainteresowały się różnymi daniami, trzeba sięgać po te lektury, które zostały opracowane z myślą o tak małych odbiorcach.

Nakładem wydawnictwa Tekturka ukazał się ostatnio 4-częściowy cykl książek o nazwie Gotu, Gotu. Ich autorką oraz zarazem ilustratorką jest Anna Jaroń. Nie byłabym sobą, gdybym nie wspomniała, że przypominają mi one odrobinę pozycję Zupa Aleksandry Brambor-Rutkowskiej. Na serię Gotu, Gotu składają się:

• Gotu, Gotu. Ciacho,
• Gotu, Gotu. Jajo,
• Gotu, Gotu. Kaszka,
• Gotu, Gotu. Naleśnik.

Słuch, smak, dotyk, węch, wzrok

Gotu, Gotu ma kilka atutów, dzięki którym może ,,kupić sobie” uwagę dzieci. Pierwszym i zarazem tym, jaki najbardziej rzuca się w oczy jest kolor. Ilustracje wypełniają barwne z kontrastującymi akcentami przedmioty, które zarazem wydają się niezwykle dynamiczne.

Obrazkom towarzyszy tekst – melodyjny, rymowany, bogaty w onomatopeje i przymiotniki, a zarazem zbudowany z prostych zdań oraz w większości zrozumiałych dla dzieci słów. Co więcej, autorka postarała się, żeby narracja obfitowała w wyrażenia odnoszące się do wszystkich zmysłów.

Jeżeli jakieś dziecko nie było głodne przed lekturą – to po niej na pewno zgłodnieje!

Element aktywnościowy w książkach

Mimo, że Gotu, Gotu przeznaczone są dla najmłodszych, to zaryzykowano w książkach z umieszczeniem prostych zadań aktywizujących. Wiele z nich będzie za trudne dla kilkumiesięcznego dziecka, ale już roczny maluch powinien poradzić sobie z nimi doskonale.

W Gotu, Gotu. Kaszka maluszek pomoże pszczółce dolecieć do ula, w Gotu, Gotu. Naleśnik wybierze ulubione nadzienie, w Gotu, Gotu. Ciacho zetrze przyprawy do mieszanki korzennej, a w Gotu, Gotu. Jajo wskaże składniki potrzebne do zrobienia jajecznicy.

Oczywiście, przepisy zawarte w książkach są uproszczone i pozbawione konkretnych proporcji. Jeżeli chcecie wykorzystać je w praktyce, prawdopodobnie lepiej oprzeć się na innym przepisie, a te z książki potraktować jako inspirację oraz ilustrację do wykonywanych przez Was zadań.

Pierniczki bez cukru

Osobiście jestem trochę zawiedziona Gotu, Gotu. Ciacho, gdzie autorka postanowiła wskazać cukier jako jeden z potrzebnych komponentów ciasta. Wiem, że wielu rodziców stara się go unikać możliwie jak najdłużej w jadłospisie dzieci. 

Z powodzeniem można byłoby więc cukier tutaj pominąć, tym bardziej, że w trakcie swoich 10-sekundowych badań w przeglądarce, znalazłam 10 różnych przepisów na pyszne pierniczki bez cukru. Nie jest to duży zarzut w stronę książki, ale chyba wystarczający, żebym wybrałabym wszystkie pozycje z tej serii – bez tej jednej.

Finalnie wybór pozostawiam Wam, jednocześnie rekomendując zabawę w smażenie jajecznicy, mieszanie ciasta naleśnikowego czy przygotowywanie kaszki z cyklem Gotu, Gotu.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwo-tekturka.pl/pl/c/Gotu%2C-Gotu/38

Artykuł Gotu, Gotu – recenzja nowej, kulinarnej serii dla maluchów pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.