➜ Tytuł: Kwiatki od spodu
➜ Autorka: Katharina von der Gathen
➜ Ilustracje: Anke Kuhl
➜ Tłumaczenie: Anna Kierejewska
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Ta książka nie jest tylko o umieraniu i śmierci, ona jest przede wszystkim o życiu!

Katharina von der Gathen, Kwiatki od spodu, Słowo wstępu, str. 9

Specjalistki od niełatwych treści

Katharina von der Gathen to autorka, którą możecie już kojarzyć m.in. z innej, bardzo interesującej książki – Od stóp do głów. Ilustrowany elementarz ciała. Tworzy we współpracy z ilustratorką Anke Kuhl (sprawdźcie np. serię Ebba i Gawron), zagłębiając się często w kwestie wymagające oraz niełatwe. Rozkłada je na czynniki pierwsze, przygląda się im dokładnie, a następnie opowiada – w niezwykle ciekawy sposób, za pomocą przystępnego i angażującego języka.

Całe spektrum śmierci

Książka Kwiatki od spodu to lektura, której zadaniem jest uświadamiać oraz oswajać śmierć. Sprawić, żeby stała się ona mniej zagadkowa oraz bardziej zrozumiała. Dotykając jej w sferze biologicznej, duchowej czy kulturalnej – autorka pokazuje śmierć w całym jej spektrum. Pozycja została podzielona na pięć głównych rozdziałów, zatytułowanych hasłowo:

• Kiedy życie się kończy,
• Jak wygląda śmierć?,
• Pogrzeb,
• Żałoba,
• Życie ze zmarłymi.

W tych pojemnych nagłówkach mieści się wiele pojęć, zjawisk, spostrzeżeń i przemyśleń, które warto przepuścić przez swój własny filtr światopoglądowy. 

O czym można przeczytać w tej książce

W jaki sposób można umrzeć? Jaki gatunek zwierząt żyje najdłużej? Co dzieje się z ciałem po śmierci? Jakie dawniej praktykowano zwyczaje w związku z umieraniem? Jakie są rodzaje grobów? A pogrzebów? Jak można pomóc sobie i innym w żałobie?

To są pytania, na które odpowiedzi znajdziecie w tej książce. Jestem pewna, że sporo dorosłych także chciałoby je poznać. 

Ten, kto umiera, robi miejsce na nowe. Podobnie jak stare liście, które opadają co jesień, żeby na wiosnę na gałęziach pojawiły się delikatne zielone pączki.

Katharina von der Gathen, Kwiatki od spodu, Początek i koniec, str. 16

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci?

W Kwiatki od spodu rozdziały dotyczące rozmyślań, ciekawostek oraz przytaczanych faktów – przeplatane są rozmowami z ludźmi, którzy często w codziennym życiu mają do czynienia ze śmiercią. W książce znajdują się również humorystyczne rozkładówki ,,Padniesz ze śmiechu!” z żartami oraz zabawnymi rysunkami, odciążające tematykę. 

Na końcu tej pozycji zamieszczono nawet część aktywizującą – zachęcającą do złożenia z papieru maski z trupią czaszką oraz trumienki. Choć niektóre pomysły z tej książki mogą budzić pewien wewnętrzny sprzeciw części dorosłych – to jednak bezsprzecznie znormalizują śmierć i pozwolą na nią spojrzeć w inny, nowy sposób. Pozycja stanie się również cennym fundamentem do rozmowy o śmierci z dzieckiem.

Dla kogo?

Mam w swojej biblioteczce kilka świetnych książek o śmierci. Kwiatki od spodu mogę zaliczyć do jednej z najciekawszych, najbardziej wyczerpujących temat, oryginalnych i godnych uwagi. Polecam ją dzieciom powyżej 9. roku życia oraz dorosłym.

Książka dostępna jest na stronie wydawnictwa Dwie Siostry.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Kto jest autorką i kto ilustrował Kwiatki od spodu?

Autorka: Katharina von der Gathen; ilustracje: Anke Kuhl; polski przekład: Anna Kierejewska.

Jaki jest zakres tematyczny książki?

To kompendium o śmierci dla młodych czytelników: biologiczne i kulturowe aspekty umierania, pogrzeb, żałoba, pamięć o zmarłych, rozmowy z praktykami (np. pracownikiem domu pogrzebowego, lekarzem).

Dla jakiego wieku jest kierowana książka?

Polecam czytelnikom 9+.

Jakie rytuały i zwyczaje pogrzebowe pokazuje książka?

Przykłady z różnych kultur i religii: formy pochówku, symbole, znaczenie ceremonii oraz to, jak rytuały pomagają w przeżywaniu żałoby.

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci po lekturze?

Po przeczytaniu jednego rozdziału zaproponuj spokojną rozmowę „co z tego rozumiesz?”; nazywaj emocje, nie oceniaj pytań, a fakty tłumacz językiem adekwatnym do wieku.

Czy to dobra książka na czas Święta Zmarłych/Halloween?

Tak. Tom porządkuje wiedzę, wspiera rodzinne rozmowy o pamięci i przemijaniu oraz podpowiada, jak mądrze przeżywać rytuały i rocznice.

Artykuł Kwiatki od spodu – recenzja książki o śmierci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Dziewczynka oraz czarne ptaszysko to nie jest raczej duet podróżników, którego można byłoby się spodziewać gdzieś ,,na mieście”. A jednak, przyjaźń nie wybiera i czasami najróżniejsze osobliwości nie wyobrażają sobie dnia bez swojego towarzystwa.

Seria książek dla dzieci – Ebba i Gawron

Frida Nilsson, szwedzka pisarka, znana przede wszystkim z książkowej serii o Hedwidze, napisała jeszcze jeden cykl, którym warto się zainteresować. Ebba i Gawron to przygody przedstawione w dwóch zgrabnych tomach. 

Najnowsza część Ebba i Gawron. Pirackie lato będzie miała premierę już 07.05.2025 roku – mniej niż rok od ukazania się pierwszego tomu, czyli Ebba i Gawron. Szalona wyprawa. Obie te pozycje zostały świetnie zilustrowane przez Anke Kuhl – kojarzoną także z Hedwigą, ale i Od stóp do głów czy Najlepsze jasełka wszech czasów.

Dziewczynka i jej pierzasty przyjaciel

Historia o Ebbie i Gawronie może wielu dorosłych wprawić w lekki dyskomfort, a nawet osłupienie. Zaczyna się bowiem już od tego, że dziewczynka wraz ze swoim pierzastym przyjacielem… uciekają z domu. 

Samotnie (a raczej tylko z Gawronem), bez konsultacji z rodzicami, potajemnie się wymykają, a następnie łapą autostop w nie za dobrze sprecyzowanym sobie kierunku. Pewnie niektórzy rodzice widzący własne dziecko w okolicznościach, w których znalazła się Ebba, padliby na zawał.

Bezgraniczny, dziecięcy optymizm

Ebba, mimo podejmowania tych wszystkich ryzykowanych decyzji, jest w tym duecie tą bardziej rozsądną. To ona opiekuje się impulsywnym Gawronem. Ratuje go z tarapatów oraz namawia do właściwego, moralnego postępowania.

Te książki przesuwają granice, to prawda – ale robią to z dużym zaufaniem do rozsądku i inteligencji czytelnika. Poza tym, ich wyróżnikiem są dodatkowe wartości, związane z bezgraniczną przyjaźnią, oddaniem, a nawet wiarą i optymizmem, którym cechować się mogą tylko dzieci (albo jeszcze nie w pełni dorosłe Gawrony).

Literatura dziecięca, którą chce się czytać

Celem Ebby i Gawrona nie jest na siłę umoralniać. To książki drogi, historie przygodowe, które w każdym z dwóch przypadków, cechuje silna motywacja bohaterów. Je po prostu chce się czytać.

Zarówno Ebba jak i Gawron mają bardzo wyraziste osobowości, są odważni, otwarci i pomysłowi. Cechuje ich ogromny apetyt na poznawanie świata, ale wciąż perypetie bohaterów pozostają w sferze literackiej fikcji. Gawrony przecież nie mówią, a tym bardziej – nie jeżdżą na rowerach.

Dla kogo jest ta seria? Świetna lektura na wakacje

Ebba i Gawron łączy więc w sobie elementy bajkowości z dobrą, uniwersalną opowiastką, która z całą pewnością mogłaby nam się przyśnić, ale ciężko byłoby ją zrealizować w prawdziwym życiu.

Jeżeli chcecie zachęcić dziecko do samodzielnego czytania – podsuńcie mu właśnie taką serię. Choć w mojej opinii drugi tom jest jeszcze ciekawszy od pierwszego, polecam odkrywać ten cykl w porządku chronologicznym. Ebba i Gawron będzie odpowiednia dla dzieci powyżej 8 lat, idealnie sprawdzi się jako lektura na wakacje.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/serie#ebba-i-gawron

Artykuł Ebba i Gawron – recenzja wariackiej serii książek dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Żyjemy w czasach, w których dużą uwagę przykłada się do wyglądu i powierzchowności. To trudne, kiedy inni postrzegają cię wyłącznie przez pryzmat długości nosa, koloru skóry czy wagi. O ile dorośli mają jeszcze narzędzia, żeby sobie z tym jakoś radzić, o tyle dzieci muszą często zmagać się z kompleksami oraz brakiem pewności siebie.

W rzeczywistości to, w jaki sposób młoda osoba będzie postrzegać siebie, zależy od tego jaki wzorzec otrzyma od otoczenia. W byciu bardziej świadomym może pomóc jej książka, która ostatnio ukazała się nakładem wydawnictwa Dwie Siostry. 

(Tę książkę można… rozebrać! Wystarczy ściągnąć załączoną do niej obwolutę)

Cielesność, seksualność oraz świadomość

,,Od stóp do głów. Ilustrowany elementarz ciała” to książka z tekstem Kathariny von der Gathen (autorki ,,Odpowiedz mi!”) oraz wymownymi, świetnymi ilustracjami Anke Kuhl (wspominanej już przeze mnie na stronie przy okazji pozycji ,,Najlepsze jasełka wszech czasów”).

W tym mini kompendium przedstawione zostały hasłowo najważniejsze zagadnienia dotyczące cielesności, seksualności oraz świadomości własnego ,,ja”. Książka kierowana jest zarówno do chłopców, dziewczyn jak i osób nieokreślonych płciowo. Pozwala zmierzyć się z takimi zagadnieniami jak: części intymne, niepełnosprawność, ozdabianie ciała, choroby, pewność siebie, normalność i nienormalność, mowa ciała oraz wiele, wiele innych.

Jak polubić siebie?

Można powiedzieć, że autorka ,,Od stóp do głów” zebrała najbardziej intrygujące, ważne oraz często będące tematami tabu kwestie, które w sposób prosty wyjaśnia oraz rozwija dzieciom i ich rodzicom. Książka pomaga łatwiej polubić siebie, zaakceptować swoje defekty oraz zyskać cenną perspektywę. 

Przy okazji lektura jest niezwykle współczesną odpowiedzią na wiele palących problemów. Dzieci oraz młode osoby, które obecnie zasypywane są zdjęciami perfekcyjnych ludzi z mediów społecznościowych, nie zawsze mają świadomość o zastosowanych na nich filtrach czy obróbce komputerowej. ,,Od stóp do głów” pozwala bardziej uświadomić skalę tego zjawiska i jednocześnie zapewnić, że kluczem do szczęścia jest po prostu polubienie siebie.

Szersza perspektywa

Książka posiada także kilka fajnych rozwiązań, które pomagają jeszcze bardziej się w nią zaangażować. Akapity zatytułowane ,,Spróbujcie sami!” to nic innego jak propozycje zadań czy poleceń do wykonania samodzielnie lub z innymi. Mnie zauroczyły także rozkładówki z ,,Szerszą perspektywą”, na których widać zdjęcie rodziny na przestrzeni lat. Można obserwować jak zmieniają się jej poszczególni członkowie, ale także jak pojawiają się nowe osoby i ,,znikają” te wcześniejsze.

Nie zawsze łatwo jest otwarcie rozmawiać z dziećmi o seksualności czy cielesności. Z ,,Od stóp do głów” będzie to jednak dużo prostsze i bardziej naturalne. Polecam tę lekturę każdemu powyżej 8 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/od-stop-do-glow.html

Artykuł Od stóp do głów – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Najlepsze jasełka wszech czasów
➜ Autorka: Barbara Robinson
➜ Ilustracje: Anke Kuhl
➜ Tłumaczenie: Adam Pluszka
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2022
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Jakie są jasełka każdy dobrze wie – aniołki w białych szatach z klejonymi z kartonów skrzydełkami, Maria w błękitnej szacie na głowie oraz trzej królowie czy też mędrcy w bogato zdobionych szatach z błyszczących zasłon lub koców. To tego rodzaju wydarzenie, któremu naprawdę rzadko udaje się zaskoczyć widownię. A jednak, w książce, w której opowiadam poniżej wszystko poszło inaczej niż zazwyczaj… i co z tego wyniknęło?

Rodzeństwo Herdmanów

,,Najlepsze jasełka wszech czasów” to początek trylogii o rodzeństwie-postrachu wszystkich dzieci oraz dorosłych pewnego miasteczka. Rodzina Herdmanów, jak głosi już sam blurb na tylnej okładce, bije kolegów, szantażuje koleżanki i pali cygara w toalecie. Choć to jeszcze dzieci, zupełnie nie wiedzą jak mają się zachować, robią wszystko na opak i uwielbiają płatać rozmaite figle.

Autorką książek jest amerykańska twórczyni Barbara Robinson. Z kolei ilustracje stworzyła niemiecka artystka Ankę Kuhl, znana m.in. z serii o ,,Hedwidze”.

Jasełka wszech czasów

Książka opowiadana z punktu widzenia pewnej, nieco anonimowej bohaterki to relacja z pierwszej ręki niezwykłych wydarzeń, które miały miejsce tuż przed Bożym Narodzeniem. Czytelnik dowiaduje się z niej kim w ogóle są Herdmanowie i dlaczego zasłużyli sobie na miano największych łobuzów nie tylko w całej szkole, ale i w całym mieście. Te dzieci to prawdziwe utrapienie dla nauczycieli, ale także ich rówieśników, którzy muszą znosić bardzo niemiłe zaczepki.

Pewnego dnia Hedmanowie dowiadują się, że w szkółce niedzielnej rozdawane są słodycze – postanawiają więc odwiedzić parafię, żeby bezkarnie oddawać się degustacji. Trafiają akurat na moment, gdy wybierana jest obsada do tegorocznych jasełek. Herdmanowie nie wiedzą nawet czym są jasełka. Zaczynają jednak pytać, poznawać historię małego Jezusa i szybko okazuje się, że ta opowieść… naprawdę ich wciąga!

O narodzeniu Jezusa na nowo

,,Najlepsze jasełka wszech czasów” to bardzo przewrotna i przede wszystkim pełna doskonałego poczucia humoru książka, która pokazuje, że pewne ponadczasowe symbole dobrze jest czasami wziąć pod włos. To, co dorosłym wydaje się oczywiste, z tego względu, że zostało powtórzone setki razy, nie zawsze ma wiele wspólnego z logiką.

Okazuje się, że Herdmanowie uczą czytelników samodzielnego myślenia oraz zadawania pytań. Dzięki temu, że ominęła ich wcześniej opowieść o Jezusie, mogą podejść do niej z większą świadomością – a tym samym, udaje im się osiągnąć stan pewnej autentyczności w wydarzeniu, które przecież wszyscy tak dobrze znamy.

Muszę przyznać, że ja raczej unikam książek dla dzieci o tematyce religijnej. ,,Najlepsze jasełka wszech czasów” są jednak tak wspaniałym kompromisem między niezwykle tradycyjnym spojrzeniem na Święta, a jednocześnie pozostawieniem przestrzeni na refleksję, że uważam je od tego roku za lekturę obowiązkową w okresie przedgwiazdkowym.

Jeżeli macie ochotę spojrzeć na kwestię jasełek świeżym spojrzeniem – ta książka będzie strzałem w dziesiątkę. Polecam ją każdemu powyżej 7 roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: https://wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/najlepsze-jaselka-wszech-czasow.html

Artykuł Najlepsze jasełka wszech czasów – recenzja książki pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Tytuł: ,,To wszystko rodzina!”

Autor: Alexandra Maxeiner

Ilustracje: Anke Kuhl

Tłumaczenie: Katarzyna Weintraub

Wydawnictwo: Sam

Rok wydania: 2019 (2011)

Objętość:  chudzina 

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją

Ocena ogólna: wybitna

Recenzja:

Czym jest rodzina? Dlaczego odgrywa w życiu każdego człowieka tak ważną rolę? Czy nasze rozumienie rodziny powinno się zmieniać z biegiem czasu?

Na te pytania i jeszcze więcej, można znaleźć odpowiedzi w pięknie wznowionym bestsellerze ,,To wszystko rodzina!” od Wydawnictwa Sam.

Książka święci triumfy od chwili, kiedy została napisana w 2011 roku. Wkrótce potem otrzymała prestiżową niemiecką nagrodę Deutscher Jugendliteraturpreis 2011.

Nie ma się co dziwić. To pozycja, która powinna być obowiązkowa w każdym domu, ponieważ nie tylko pozwala zrozumieć sposób w jaki funkcjonuje własna rodzina, ale przede wszystkim uczy zrozumienia i otwartości na inne.

,,To wszystko rodzina!” składa się z zebranych różnych zagadnień dotyczących np. pokrewieństwa, relacji czy terminów, jakimi możemy określać naszych bliskich. Są one ułożone ze sobą w logiczny i przemyślany sposób.

Autorka swoje rozważania rozpoczyna od samego początku – czyli naturalnej potrzeby tworzenia grup. Ludzie nie są przyzwyczajeni do samotnego trybu życia, dlatego większość z nich decyduje się na wspólnotę tworzoną z innymi.

Oczywiście w grę wchodzą także emocje, ale należy pamiętać, że budowanie społeczności to także pewne obowiązujące zasady, które wyróżniają jedną rodzinę od drugiej.

W książce pojawiają się tematy wielodzietności, tego jak wygląda współczesny model rodziny. Autorka sporo miejsca poświęca na relacje rodziców i dzieci po rozwodach. O tym, jak one funkcjonują i radzą sobie w obliczu rozdzielenia.

W ,,To wszystko rodzina!” można odnaleźć także prosto objaśnione pojęcie rodziny patchworkowej lub tęczowej. Jest temat adopcji czy przybranych rodziców.

Autorka skupia się także na relacjach, czyli szacunku do siebie, konfliktach, podobieństwie, dziedziczeniu różnych cech.

Wiele z poruszanych tematów to kwestie powszechnie uważane za kontrowersyjne lub niełatwe. Tym bardziej powinno rozmawiać się o nich z dziećmi. Tłumaczyć im i cierpliwie odpowiadać na pytanie.

Ta książka jest doskonałą podstawą, która wydaje się nie zapominać o żadnym istotnym zagadnieniu dotyczącym rodziny. Uczy docenić naszych bliskich i jednocześnie lepiej rozumieć niektóre ich zachowania.

Bardzo ważną rolę odgrywają w niej także ilustracje, które sprawiają, że jest ona jeszcze bardziej przystępna dla młodego czytelnika.

,,To wszystko rodzina!” polecam absolutnie wszystkim. W zależności od etapu rozwoju dziecka, można ją czytać już z 5-letnimi maluchami.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwosam.pl/produkt/to-wszystko-rodzina/

Artykuł To wszystko rodzina! – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.