Reportaż komiksowy o współczesnych Indiach wciąż należy do rzadkości – tym bardziej, gdy nie ucieka on w egzotyzację i nie sprowadza konfliktu do prostych podziałów. Zamieszki przeszłe i przyszłe Joe Sacco to opowieść o przemocy, która nie zaskakuje, lecz dojrzewa w społecznym klimacie podsycanym przez politykę czy strach. To książka nie tyle do współodczuwania, ile do rozumienia mechanizmów. Mechanizmów sprawiających, że gniew może stać się śmiercionośnym narzędziem w rękach władzy.

➜ Tytuł: Zamieszki przeszłe i przyszłe
➜ Scenariusz: Joe Sacco
➜ Ilustracje: Joe Sacco
➜ Tłumaczenie: Piotr Czarnota
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: więcej niż sto
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym są Zamieszki przeszłe i przyszłe

Nie jest to reportaż oparty o historię głównej postaci. Sacco rezygnuje z klasycznej struktury „bohater – konflikt – rozwiązanie” i zamiast tego tworzy siatkę zdarzeń, relacji oraz zależności. Najważniejszym dla komiksu staje się nie to, co się wydarzyło, lecz jak ,,to” przedstawiane jest z różnych punktów widzenia i w jaki sposób do ,,tego” doszło.

Z rozkładówek komiksu wyłania się jedno, niezwykle istotne przesłanie: nastrojów społecznych nie da się w pełni kontrolować, ale można na nie systematycznie wpływać – szczególnie wtedy, gdy posiada się silną pozycję polityczną, dostęp do mediów i zdolność do prowadzenia narracji o „wrogu”. Sacco pokazuje, że przemoc nie rodzi się w próżni. Jest wynikiem długiego procesu: decyzji, zaniechań oraz rzuconych – z mniejszą lub większą rozwagą – słów.

Rys sytuacyjny Indii XXI wieku

Reportaż koncentruje się wokół zamieszek w Muzaffarnagarze w 2013 roku, w północnych Indiach – regionie, gdzie napięcia między wspólnotami religijnymi od lat tworzą podatny grunt dla eskalacji konfliktów. Punktem zapalnym staje się pozornie niewielkie zdarzenie w jednej z wiosek, w którym pewien mężczyzna miał znieważyć dziewczynę innej wiary. Sacco śledzi, w jaki sposób taki impuls rozrasta się i w pewnym momencie zostaje przejęty przez większe mechanizmy:

• politykę, która zyskuje na eskalacji konfliktu,
• gniew rodzącą przemoc, która zaczyna organizować wspólnotę,
• strach, który cementuje podziały.

Szczególnie poruszający jest motyw rozmów z mieszkańcami prowizorycznych obozów dla przesiedleńców. To tam zbiorowa pamięć płynnie staje się narracją – przestaje być doświadczeniem, a zmienia się w gorzki mechanizm nadający sens egzystencji. Pamięć nie tylko opisuje przeszłość, ale też ją porządkuje, upraszcza i wyznacza cel, który może służyć kolejnym aktom przemocy.

Przemoc między społecznościami – planowana lub nie – może pomóc w walce wyborczej, a odpowiednio przedstawiony rozlew krwi jest po prostu kolejnym narzędziem politycznym.

Joe Sacco, Zamieszki przeszłe i przyszłe, str. 128

Joe Sacco – amerykański reporter w Indiach

Sacco nie pisze o uczestnikach zamieszek w klasycznym sensie. Jego rozmówcy nie są bohaterami konkretnych scen, lecz częścią większej struktury. Każda wypowiedź czy relacja stają się elementem sieci zależności: społecznych, religijnych, politycznych. Autor nie oferuje prostych odpowiedzi ani wyraźnych opinii. Nie skupia się również na jednej „prawdzie”. Zamiast tego pokazuje, jak prawdy współistnieją, konkurują ze sobą i wzajemnie się wykluczają.

Brak tu klasycznej dramaturgii, kulminacji czy rozwiązania. W komiksie został raczej przedstawiony proces. Sacco działa jak kartograf: rysuje schemat wydarzeń, dając czytelnikowi swobodę interpretacji.

Patchwork zamiast emocjonalnej więzi z bohaterem

Historie w tym reportażu układają się jak fragmenty patchworkowego koca:

• reprezentują wielu bohaterów,
• brak w nich jednej, dominującej postaci,
• ukazują rozproszone emocje,
• uznają siłę reprezentującą całość, nie jednostkę.

To właśnie dlatego trudno nawiązać z tą książką klasyczną emocjonalną więź – nawet wtedy, gdy przedstawiane w niej losy są przejmujące oraz tragiczne. Sacco świadomie rezygnuje z „jednego głosu”, by pokazać mechanizm, a nie dramat jednej osoby. Ten zabieg może być bardziej wymagający dla czytelnika, ale jednocześnie nadaje reportażowi analityczny, bardziej uniwersalny charakter.

Porównanie z Hołd dla ziemi

W Hołdzie dla ziemi komiksie autora, o którym pisałam już kilka lat temu, bohaterem zbiorowym była przyroda – ziemia jako przestrzeń konfliktu i pamięci. W Zamieszkach przeszłych i przyszłych taką rolę przejmuje przemoc – rozproszona oraz powracająca, zakorzeniona w codziennych relacjach.

W obu przypadkach Sacco rozrysowuje krajobraz zależności, w którym pojedynczy człowiek jest tylko jednym z punktów historii. To konsekwentna strategia autora, która czyni z jego reportaży coś więcej niż dokument, ukazując rodzaj społecznej topografii.

Polityka, gniew i czasy współczesne

Komiks Sacco niepokojąco dobrze rezonuje także z obecną sytuacją geopolityczną. Dezinformacja, kryzys wspólnot, potrzeba „wroga” jako narzędzia utrzymania władzy – te mechanizmy nie są ograniczone tylko do jednego kraju czy kontynentu. Zamieszki przeszłe i przyszłe to przestroga, że przemoc często wspiera się na narracji, żeby móc się utrzymać.

Dlaczego to ważny, ale wymagający reportaż

To książka, która zostawia czytelnika z poczuciem, że zawsze żyjemy pomiędzy jednymi zamieszkami a drugimi, a pokój i porozumienie są stanem chwilowym, kruchym oraz wymagającym ciągłej pracy. Zamieszki przeszłe i przyszłe to reportaż, który nie oferuje łatwych odpowiedzi i ukojenia, lecz zachęca do własnych refleksji. Polecam go dojrzałym odbiorcom. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czy Zamieszki przeszłe i przyszłe to reportaż komiksowy?

Tak, to pełnoprawny reportaż non-fiction w formie komiksu.

O jakim konflikcie opowiada Joe Sacco?

O zamieszkach w Muzaffarnagarze w Indiach w 2013 roku i mechanizmach, które do nich doprowadziły.

Czy to książka dla fanów komiksu?

Tak, ale także dla czytelników reportażu i literatury faktu.

Czy komiks skupia się na jednym bohaterze?

Nie, przedstawia wielu rozmówców jako elementy większej struktury.

Czy warto znać wcześniejsze książki Sacco?

Nie jest to konieczne, ale Hołd dla ziemi może być ciekawym punktem odniesienia.

Artykuł Zamieszki przeszłe i przyszłe – Joe Sacco w reportażu o mechanizmach przemocy w Indiach pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Robota jak każda inna
➜ Scenariusz: Alex W. Inker
➜ Na podstawie powieści: Virginii Reeves
➜ Rysunki: Alex W. Inker
➜ Tłumaczenie: Dorota Malina
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Panuje takie przekonanie, że lepiej coś zrobić niż nie zrobić, a później żałować. Mówi się, że trzeba podchodzić do życia, niczym chwyta się byka za rogi. W książkach oraz filmach nie chwali się zazwyczaj bohaterów zachowawczych, którzy wiodą spokojne życie, bez ryzyka.

Czytelnicy i widzowie poszukują takich postaci, które stawiają wszystko na jedną kartę, potrafią wykorzystać to, co zsyła im los oraz wyprzedzają swoje epoki, patrząc szerzej, bardziej perspektywicznie.

Cena ambicji

Robota jak każda inna jest więc trochę historią o właśnie takich bohaterach – wiele ryzykujących, żeby osiągnąć swój cel i ułatwić egzystencję. Jednocześnie jednak to opowieść o cenie, jaką za taką brawurę należy później zapłacić.

Autorem komiksu jest Alex W. Inker, francuski twórca, który dopiero rozgaszcza się na półkach polskiego czytelnika. Robota jak każda inna to jednak adaptacja młodej powieści Virginii Reeves, która ukazała się w 2016 roku, którą Inker opowiedział na swój sposób.

Postawić wszystko na jedną kartę

Głównym bohaterem jest Roscoe T. Martin, który pod koniec lat 20. XX wieku pracuje jako monter słupów elektrycznych w Alabamie. Prąd w praktyce i teorii to jego wielka pasja. Mężczyzna przypadkiem poznaje na ulicy dziewczynę, którą zagaduje o czytaną przez nią książkę.

Choć tych dwoje połączyła literatura, niewiele więcej odnajdują wspólnych mianowników. Proza życia zaczyna ich doganiać, kiedy kończą się pieniądze i zapasy. Roscoe postanawia postawić wszystko na jedną kartę. Nielegalnie podpina swoją farmę do pobliskiej sieci elektrycznej, ratując w ten sposób swoją rodzinę przed ubóstwem.

Pech i niesprawiedliwość

W niedługim czasie bohatera dosięga ramię sprawiedliwości. Najciekawsza akcja zaczyna się już w więzieniu, gdzie pełen zapału Roscoe skazany jest na dorywcze prace, do których nie ma zupełnie serca. Mężczyzna bardzo przeżywa także rozstanie z żoną i synem.

Robota jak każda inna to historia, w której los skazuje na karę tych, których intencje nie były jednoznacznie złe. Po prostu dosięga ich zwykła, ludzka niesprawiedliwość oraz pech. Czasami jednak, bez względu na to, jak bardzo można z nim walczyć, nie sposób wygrać z tym, co i tak już kiedyś się wydarzyło.

Komiks do przetestowania na sobie

Nieco kanciasty w narracji – niczym stare westerny – komiks Inkera przywołuje w czytelniku współczucie do postaci, którą najbardziej charakteryzuje oddanie dla bliskich oraz tego, co kocha.

Zdecydowanie najmocniejszym punktem tej pozycji jest wizualne przedstawienie miejsc, bohaterów, relacji, a nawet złudzeń. Mocno kontrastowe kadry, wybór dominującego, pomarańczowego koloru, kojarzącego się w Stanach z więzieniem czy, nieco absurdalne, wmieszanie w to pop-artu z kropkami Ben-Daya, to interesujące połączenie, które warto przetestować na sobie.

Polecam Robota jak każda inna dorosłym czytelnikom.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Robota+jak+każda+inna/pokaz.html

Artykuł Robota jak każda inna – recenzja komiksu o winie i karze pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Kent State. Czworo zabitych w Ohio
➜ Scenariusz: Derf Backderf
➜ Rysunki: Derf Backderf
➜ Tłumaczenie: Robert Popielecki
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Słyszeliście kiedykolwiek o Kent State? O tym, co stało się tam 4 maja 1970 roku? W ramach kontekstu, należy wspomnieć przede wszystkim o wojnie w Wietnamie, która trwała od 1955 do 1975 roku.

Co stało się w Kent State?

Dziesiątki tysięcy Amerykanów zostało przymusowo zwerbowanych do wojska, a następnie wysłanych do Azji na front. Wielu z nich było młodymi ludźmi, którzy głośno opowiadali się przeciwko wojnie.

Kiedy do działań militarnych zaczęto werbować także studentów, na wielu uniwersytetach zaczęło dochodzić do protestów. Jednym z takich miejsc był uniwersytet w mieście Kent, w stanie Ohio, w Stanach Zjednoczonych.

To właśnie tam, wspomnianego już przeze mnie 4 maja 1970 roku, amerykańska Gwardia Narodowa zastrzeliła czworo studentów, a dziewięciu poważnie raniła.

Wydarzenia po 50 latach

Kent State. Czworo zabitych w Ohio jest komiksem sumiennie opartym na faktach. Jego twórca Derf Backderf w chwili wydarzenia miał tylko dziesięć lat, ale ze względu na bliskość pochodzenia od Kent, i oczywiście szumu medialnego, które wówczas miało miejsce, mocno zapadło mu ono w pamięć.

Na tyle mocno, że 50 lat później przeprowadził dziesiątki wywiadów, odwiedził wiele archiwów i zebrał wszystkie możliwe materiały źródłowe, żeby opowiedzieć o tej historii raz jeszcze. Chciał, aby została ona usłyszana nie tylko w kraju, gdzie to się stało, ale jeszcze dalej – także w Polsce.

Opór studentów oraz pokojowy protest

Muszę przyznać, że do momentu, kiedy komiks nie trafił w moje ręce, nigdy nie słyszałam o Kent State. Nie ma to jednak znaczenia. Mam wrażenie, że to opowieść uniwersalna oraz taka, z którą każdy łatwo może się utożsamić.

Wyobraźcie sobie bowiem grupę studentów, bardzo różniących się od siebie, mających inne plany na przyszłość, inne charaktery czy poglądy. Kiedy przed nimi pojawia się widmo frontu, odebrania wolności i wybrania śmierci – swojej lub Azjatów, czują nie tylko wewnętrzny opór, ale również strach, gniew, a nawet wściekłość.

Wiele punktów widzenia

Nie są jednak lekkomyślni. Protestują pokojowo. Chcą, żeby ich głos został usłyszany, ale nie robią tego za wszelką cenę. Większość z nich jest daleka od bycia radykalnymi. Dla nich najważniejsze jest to, żeby mogli prowadzić zwykłe życie.

Kent State. Czworo zabitych w Ohio to zarazem historia kilku wybranych studentów. Osób, które rzeczywiście istniały. Ich losy autor przeplata z polityką tamtych czasów, Nixonem, gubernatorem, przywódcami, a nawet punktem widzenia zmęczonych oraz zdezorientowanych żołnierzy z Gwardii Narodowej.

Hołd dla zabitych w Ohio

To obiektywne podejście sprawia, że Kent State. Czworo zabitych w Ohio jest jeszcze bardziej realny i przejmujący. Akcja prowadzona tak blisko bohaterów pozwala poczuć ich emocje, a choć nawet zna się finał wydarzeń czy sam tytuł – niezmiennie ma się nadzieję na inne zakończenie tej historii.

Kent State. Czworo zabitych w Ohio to wybitnie zrealizowany temat, dający do myślenia, poruszający i zdecydowanie – oddający hołd wszystkim poległym. Jeżeli poszukujecie dobrych, fabularyzowanych reportaży zza Oceanu, koniecznie po niego sięgnijcie. Będzie odpowiedni dla dorosłych odbiorców.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl

Artykuł Kent State. Czworo zabitych w Ohio – recenzja komiksu pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Harlem
➜ Scenariusz: Mikaël
➜ Rysunki: Mikaël
➜ Tłumaczenie: Ada Wapniarska
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Queen of Harlem, czyli Stephanie St. Clair była kobietą, która naprawdę kiedyś istniała. Urodziła się w jeszcze w XIX wieku na Martynice, ale zaistniała już na Manhattanie, a właściwie w jego północnej części, czyli dzielnicy Harlem.

Queen of Harlem

Ostatnio nakładem wydawnictwa Timof i cisi wspólnicy ukazał się komiks, który w spektakularny sposób przenosi czytelnika do Nowego Jorku roku 1931, gdzie rozgrywają się gangsterskie porachunki, ze Stephanie w roli głównej.

Komiks nosi tytuł Harlem, choć moim zdaniem bardziej adekwatnym byłby właśnie Queen of Harlem, bo jest nie tyle o społeczności, co o ambicjach i historii tej pełnej tajemnic kobiety.

Historia hazardu w Stanach Zjednoczonych

Autorem komiksu jest Mikaël, kilkukrotnie wspominany już na tej stronie artysta o pochodzeniu francusko-kanadyjskim, przy okazji jego wybitnych Gianta czy Bootblacka. Twórca, który wyjątkowo skupia się w swoich pracach na Nowym Jorku, ale także na kwestii pochodzenia, nierównościach społecznych, rasizmie czy imigracji.

Składające się na dwa kompletne albumy (Harlem 1 i Harlem 2) polskie wydanie komiksu, opowiada o tzw. loteryjkach, czyli hazardzie początku lat 40-tych w Stanach Zjednoczonych. 

Kobieta-zagadka

Stephanie St. Clair była niezwykle bogata. I choć zarządzała szeroką grupą mężczyzn, którzy przyjmowali zakłady, ale również wspierała drobnych przedsiębiorców w Harlemie czy instytucje społeczne, nikt do końca nie wiedział, skąd wzięła się jej fortuna.

Mikaël stopniowo odsłania przed czytelnikami część jej sekretów, sprawiając że postać ,,Francuzeczki”, jak nazywana była przez swojego ochroniarza, staje się jeszcze bardziej dramatyczna.

Nowy Jork, szowinizm i rasizm

Królowa Harlemu nie miała skrupułów w swoim działaniu. Musiała pokazać, że jest twarda i nieugięta. Była nie tylko kobietą w przestępczym, nielegalnym światku, ale także była kobietą czarnoskórą. 

Musiała walczyć z szowinizmem, rasizmem, ale i z samą sobą. Niektóre z tych bitew wygrała – pytanie jednak, czy nie poległa w tych najbardziej istotnych?

Harlem to komiks wybitny pod niemal każdym względem – narracyjnym, wizualnym, tematycznym. I choć historia opowiedziana w nim jest fikcyjna, to jednak opiera się na fundamencie minionych faktów, ludzi czy miejsc. Wielowymiarowe postacie, doskonale opisane relacje i uchwycony klimat Harlemu, w którym słychać zarówno dźwięki muzyki, jak i huk rewolwerów.

Bardzo polecam ten komiks wszystkim dorosłym czytelnikom.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Harlem/pokaz.html

Artykuł Harlem – recenzja komiksu dla dorosłych o Stephanie St. Clair pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Kobieta życie wolność
➜ Redakcja: Marjane Satrapi
➜ Autorzy: Marjane Satrapi, Joann Sfar, Lewis Trondheim, Pascal Rabaté, Catel, Nicolas Wild, Winshluss, Paco Roca, Rahi Rezvani, Touka Neyestani, Mana Neyestani, Deloupy, Hyppolyte, Coco, Patricia Bolaños, Shabnam Adiban, Bee, Bahareh Akrami, Alba Beccaria, Abbas Milani, Farid Vahid, Jean-Pierre Perrin
➜ Tłumaczenie: Małgorzata Fangrat-Jastrzębska
➜ Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Według piramidy Maslowa na samym dole znajdują się potrzeby fizjologiczne, czyli te najbardziej podstawowe i najważniejsze, związane z głodem, snem, oddychaniem czy higieną. Już na drugim miejscu umieszczone zostały jednak tzw. potrzeby bezpieczeństwa. Poprzedzają m.in. obecność w życiu miłości, przyjaźni czy rodziny.

Na poziomie poczucia bezpieczeństwa znajduje się, oprócz zdrowia, także kwestia wolności. Bycie wolnym i zdolnym do decydowania o własnym losie jest więc znacznie ważniejsze od kolejnych pięciu poziomów, które scharakteryzował Maslow.

Co się dzieje w Iranie?

Marjane Satrapi to imię i nazwisko, które zaistniało na świecie już wiele lat temu. Bezsprzecznie kojarzone z Iranem, ale także walką, odwagą oraz nieugiętym stawianiem uporu. Wszystko po to, aby zwiększać świadomość i poprawić los kobiet ze swojego kraju.

Artystka zasłynęła przede wszystkim komiksem Persepolis, który kilka lat później zekranizowano jako film animowany (wyróżniony zresztą nominacją do Oscara). Teraz powraca w roli redaktorki książki, gdzie pod jednym tytułem zbiera świadectwa wielu osób związanych z trudną sytuacją w Iranie.

Kobieta oraz jej wolność w kraju muzułmańskim

Kobieta życie wolność jest komiksem, w którym troje specjalistów – politolog Farida Vahida, reporter Jean-Pierre’a Perrina oraz historyk Abbas Milani, połączyli siły z 17 twórcami opowieści graficznych. W ten sposób powstały trzy obszerne działy:

• Wydarzenia,
• Trochę historii,
• Żelazny reżim… społeczeństwo, które się nie poddaje,

gdzie w konkretnych rozdziałach poruszane zostają najważniejsze wątki dotyczące aktualnej sytuacji z kraju, historycznego kontekstu istotnego dla obecnych nastrojów czy rzucone zostaje światło na fakty, o których na miejscu nie mówi się zbyt głośno.

Kobieta życie wolność

Punktem zapalnym, którego poniekąd ten komiks jest efektem, była śmierć Mahsy Amini. 16 września 2022 roku dziewczyna została pobita przez policję obyczajową, ponieważ – według ich relacji – w niewystarczający sposób zakryła swoje włosy hidżabem. Mahsa kilka dni później zmarła, a w kraju zawrzało.

To też właśnie wtedy hasło z okładki: Kobieta życie wolność zyskało na popularności, a kobiety (ale także mężczyźni, co było kulturowym i społecznym przełomem) skandowali je na ulicach Iranu – mimo ogromnego niebezpieczeństwa, strzelanin czy wyroków więziennych.

Kobieta życie wolność to komiks o prawach kobiet oraz podstawowych prawach człowieka. Historie o sile Iranek i ich ciągłej, niegasnącej nadziei na lepsze czasy. Przedstawiony za pomocą różnych stylów, punktów widzenia oraz interpretacji, daje rzetelny obraz sytuacji kobiet, które chciałyby podejmować decyzje za siebie i być wolne.

Polecam ten komiks każdemu powyżej 16 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Kobieta+życie+wolność/pokaz.html

Artykuł Kobieta życie wolność – recenzja ważnego komiksu pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Best Zombies Forever
➜ Scenariusz: Zofia Karabela
➜ Rysunki: Zofia Karabela
➜ Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Apokalipsa zombie w Polsce? Jestem w stanie w to uwierzyć! Podobnie jak w to, skąd się wzięła i co wspólnego mają z nią małpy.

BZF, czyli przyjaźń w czasach zarazy

Best Zombies Forever to przewrotny debiut komiksowy Zofii Karabeli, która osadzając swoją historię w czasach apokalipsy, zdecydowała się opowiedzieć o przyjaźni, która przetrwa nawet koniec świata.

BBF – nie bez powodu autorka nawiązuje w tytule do bardzo znanego angielskiego zwrotu best friends forever, przeinaczając go na potrzeby żartu, ale i głębszego nawiązania do fabuły. Książka jest bowiem przerysowanym obrazkiem polskiej mentalności, społecznych stereotypów czy kulturalnych nieporozumień. 

Geneza apokalipsy zombie

Sprawne posługiwanie się ironią może dobrze sprawdza się w tworzeniu komiksów, ale z pewnością nie uchroni przed efektami apokalipsy zombie. Co jest najciekawsze w powieściach postapo? Geneza. W Best Zombies Forever  Karabela trzyma czytelników w niepewności niemal do samego końca, skupiając się przede wszystkim na relacji dwóch dziewczyn.

Bohaterkami są przyjaciółki, które mieszkają w Gdańsku, ale gdy jedną z nich gryzie zombie, postanawiają wyruszyć do Warszawy, w nadziei na znalezienie na miejscu odpowiedniego specjalisty, który zapobiegnie całkowitej infekcji.

Finalnie satysfakcjonujący finał

Biorąc jednak pod uwagę czarny scenariusz, przyjaciółki decydują się jednocześnie spędzić optymalnie najmilszy czas, odwiedzając zamek w Malborku czy podziwiając wrota w katedrze w Gnieźnie. Nie zawsze wszystko przebiega po ich myśli, ale finalnie za każdym razem udaje im się znaleźć wyjście z patowej sytuacji. 

Best Zombies Forever jest więc lekką w przekazie, niezobowiązującą lekturą (choć przez chwilę zastanawiałam się, czy komiksu nie sponsorują militaria.pl), która bazując na prostych, ale dynamicznych rysunkach, prowadzi nas przez fabułę do całkiem satysfakcjonującego finału.

Polecam Best Zombies Forever czytelnikom powyżej 16 lat (nie pijcie kawy podczas lektury!). Sprawdzi się idealnie na zbliżający się Halloween.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Best+Zombies+Forever/pokaz.html

Artykuł Best Zombies Forever – recenzja komiksu na Halloween pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Ostatni Blaki
➜ Scenariusz: Mateusz Skutnik
➜ Rysunki: Mateusz Skutnik
➜ Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Mówi się, że każdy człowiek ma swoje dobre i złe strony – swoją jasną oraz ciemną osobowość. Z pewnością każdy ma także w sobie nieco Blakiego, choć jest on trochę jak smutna piosenka, której słuchamy dla przyjemności. I dlatego, że czujemy się jak bohaterowie, o których śpiewa wokalista. 

Ostatnia część komiksowego cyklu

Ostatni Blaki to piąty i podobno finalny tom serii o tytułowej postaci, którego autorem oraz rysownikiem jest Mateusz Skutnik. O pierwszej części pisałam przy okazji jej wznowienia kilka lat temu – Blaki. 

Najnowszy tom można jednak traktować jako indywidualne, oderwane od całości dzieło. Twórca sam nawet radzi, żeby to właśnie Ostatni Blaki stał się tym pierwszym komiksem w konfrontacji z bohaterem, jeżeli jeszcze nie mieliście okazji się poznać.

Świat Blakiego też ma kolory

Znajdziecie w nim wszystko, co znane jest człowiekowi dorosłemu. Są pociągi, narzekanie na deszcz i zarazem pochwała melancholii, którą ten ze sobą niesie. Jest przemijanie życia, troska oraz zataczający się krąg, który dotyka każdego rodzica i każde dziecko.

W Ostatnim Blakim jest tacierzyństwo, czyli coś w czym nie powinno być czerni i melancholii, ale który to stan przemija niezwykle szybko, pozostawiając ludzi jeszcze bardziej melancholijnymi oraz prawie do niczego nieprzydatnymi. Dzięki jednak tacierzyństwie – czy tym pojedynczym momentom życia, świat Blakiego nabiera kolorów.

Wszystkie problemy świata znikają, gdy przekraczasz próg domu i wita cię dzidziuś.

Mateusz Skutnik, Ostatni Blaki, str. 23

Potrzeba mówienia i nazywania życia

Gdyby Blaki miał konto w mediach społecznościowych, jego wpisy wyglądałyby dokładnie tak, jak przedstawia autor te pojedyncze sceny, które składają się płynnie w jedną całość. I miałby pod nimi mnóstwo polubień, bo Blaki mówi o tym, co dotyczy każdego z nas. Inna sprawa jest taka, że do Blakiego wcale nie pasuje ani Instagram ani Facebook. 

Jest on trochę ponadczasowy. Jego proste rozważania urastają często rangą do filozoficznych refleksji. Autobiograficzne wstawki urzeczywistniają Blakiego, a jego potrzeba mówienia i nazywania życia wydaje się przeczyć pozornej idei powstania cyklu. Można bowiem wysnuć przypuszczenia, że Ostatni Blaki to komiks o cieszeniu się codziennością.

Polecam tę wzruszającą, zabawną, charyzmatyczną książkę odbiorcom powyżej 16 lat. To lektura do której się wraca.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Ostatni+Blaki/pokaz.html

Artykuł Ostatni Blaki – recenzja najważniejszego komiksu serii pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Blankets
➜ Scenariusz: Craig Thompson
➜ Rysunki: Craig Thompson
➜ Tłumaczenie: Wojciech Jędrak
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024 (wydanie IV)
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Od momentu, kiedy pierwszy raz poznałam Blankets minęło już pięć lat. To niewiele, biorąc pod uwagę, że pierwszy raz tytuł ukazał się dokładnie dwie dekady temu. Właśnie z okazji tego jubileuszu nakładem Timof Comics ukazało się wyjątkowe wydanie tego komiksu.

Jeden z najważniejszych komiksów

Blankets Craiga Thompsona uznaje się za jedną z najważniejszych powieści graficznych, jakie zostały stworzone na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza. To nie tylko niezwykle autentyczne dzieło, w którym artysta dzieli się swoimi wspomnieniami oraz życiowymi doświadczeniami.

To także imponująca pod względem wizualnym, monumentalna opowieść, która w pełni wykorzystuje możliwości swojego medium do przedstawienia głęboko emocjonalnej i osobistej historii dorastania, pierwszej miłości, zmian w postrzeganiu religii czy w końcu – poszukiwania swojej tożsamości.

Nowe rozszerzone wydanie komiksu Blankets

O Blankets pisałam już wcześniej tutaj:

Blankets – recenzja

Moje czytelnicze wrażenia właściwie się nie zmieniły. W dalszym ciągu uznaję ten komiks za fenomen – połączenie perypetii zwykłego chłopaka z uniwersalnym przekazem. Dzieło poruszające, inspirujące oraz pozostające w pamięci na długo. 

Nowe wydanie różni się od starego nie tylko projektem okładki. Poprzednia minimalistyczna i nawiązująca przede wszystkim do dorosłego życia bohatera, została zastąpiona kadrami z dwóch etapów dorastania Thompsona.

Poza tym, to czego bardzo brakowało mi przy poprzednim wydaniu – nowy Blankets jest w twardej oprawie oraz z subtelnymi uszlachetnieniami folią z przodu jak i z tyłu książki.

Marzenia i rysunki

Oprócz wizualnych aspektów, rozszerzona edycja zawiera prawie 40 dodatkowych stron wypełnionych szkicami, storyboardami i przede wszystkim komentarzami autora, odnoszącymi się do powstawania Blankets.

Dla tych, którzy dobrze znają ten komiks, zaskakujących będzie kilka faktów. Na przykład ten, że Craig Thompson… ma siostrę (która w tej autobiograficznej historii przecież zupełnie nie została ujęta). Znajduje jednak dla niej rolę w innym swoim komiksie, o którym także wkrótce opowiem – Żeń-szeń. Zgniłe korzenie. 

W przeciwieństwie do wybuchowych fantastycznych historii, z których znane są komiksy, chciałem stworzyć obszerną książkę, która będzie spokojna, intymna, wręcz przyziemna. Coś skupionego mniej na fabule, a bardziej na opisywaniu prostych, ludzkich doświadczeń.

Craig Thompson, Blankets, XX lat. Marzenia i rysunki, str. 588 

Bardzo polecam to nowe wydanie Blankets, choć zdaję sobie sprawę, że wielu czytelników, którzy posiadają inne wydania, stanie przed niezłym dylematem. Ja podaruję swój stary egzemplarz komuś, kogo bardzo lubię, a rozszerzoną wersję zostawię dla siebie na zawsze (lub do czasu kolejnego rozszerzenia, kto wie).

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Blankets+%28wyd.+IV%29/pokaz.html

Artykuł Blankets – recenzja nowego, rozszerzonego wydania pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Kąpielisko Przypływisko
➜ Scenariusz: Isaac Sánchez
➜ Rysunki: Isaac Sánchez
➜ Tłumaczenie: Jakub Jankowski
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Byłam dopiero w ⅓ tego komiksu, kiedy zdałam sobie sprawę, że muszę robić miejsce na moim pękajacym już w szwach regale. Ta książka ze mną zostaje na zawsze, bez dwóch zdań.

Raz beztrosko, a raz cholernie przykro

Czasami wspomnienia są ciekawsze niż teraźniejszość. To, co już było, to mieszanka faktów, wrażeń, emocji – zniekształcona przez czas i przesypana przez sito aktualnych doświadczeń.

W Kąpielisko Przypływisko Isaaca Sancheza można poczuć się jak w gościach u dobrych przyjaciół. Usiąść z rodziną przy stole, wysłuchać starych opowieści. Jest tam swojsko i bardzo prawdziwie. Raz jest beztrosko, a raz cholernie przykro – w zasadzie to można odnieść wrażenie, jakby słuchało się opowieści wujka przy okazji imienin lub innej rodzinnej uroczystości.

Historia na fotografii i w komiksie

Głównym bohaterem jest sam Isaac. Czytelnik widzi go jako małego chłopca, który w kompozycji klamrowej rozmawia z tytułowym Kąpieliskiem Przypływiskiem. To w zasadzie ośrodek wczasowy, w którym malec mieszka. Należące do jego rodziny kąpielisko tuż przy plaży zapewnia im byt, dając jednocześnie dużo więcej – poczucie wspólnoty, bezpieczeństwo, szczęście.

Tym, co od razu rzuca się w oczy w komiksie, jest sposób ułożenia historii. Autor podzielił ją na rozdziały, rozdzielone od siebie archiwalnymi fotografiami. I choć taki zabieg można już kojarzyć np. z Wszystko pod słońcem czy McCurry. Nowy Jork, 11 września 2001, to tutaj szczególnie pozwalają one sympatyzować z bohaterami. Może dlatego, że te zdjęcia są bardzo podobne do tych, które sami znajdziemy w swoich albumach sprzed 20/30 lat.

Antagoniści w oczach dziecka

Na każdym kroku można odczuć, że Kąpielisko Przypływisko to opowieść oparta na faktach. Wiele jest w niej jednak emocji, wrażeń, skupiania się na detalach, co jeszcze mocniej anagażuje czytelnika.

W komiksie dostajemy nawet próbkę ówczesnej twórczości autora, ale i niektóre rysunki jego starszego brata. Widać w nim fascynację fantastyką, która pokrywa się także z wiekiem głównego bohatera. Wielu dorosłych chłopiec postrzega nie jako ludzi, ale jako bohaterów z kreskówek. Antagoniści przedstawiani są jako ogry, punkowie czy wampiry lub szczury.

Komiks, w którym można usłyszeć bohatera

Isaac Sanchez w pokazywaniu bohaterów poszedł jednak nawet  o krok dalej. Moim zdaniem Kąpielisko Przypływisko jest hołdem dla jego ojca, który tuż obok Isaaca pełni bardzo istotną rolę w całej powieści. Warto zwrócić uwagę chociażby na ten dziwny zapis słów mężczyzny. Niektóre litery w jego kwestiach zamienione zostały na znak ,,’ ”, co można odczytać jako pomijanie wybranych głosek w wyrazach.

Spróbujcie na głos przeczytać te kwestie, a usłyszycie jak brzmiał ten bohater. Niby taki niewielki zabieg, a jak wiele zmienia w odbiorze całości.

Najlepsze scenariusze pisze życie

– to taki wyświechtany frazes. Gdybym jednak miała to, co jest w tym komiksie uznać za prawdę, a nie wiedziałabym, że historia jest oparta na faktach – pewnie założyłabym, że kogoś za mocno poniosło.

Życie w Kąpielisku Przypływisku, ojciec który uwiódł zakonnicę, matka uzależniona od wróżbiarskiej infolinii (co jest nieco absurdalne, biorąc pod uwagę, że wcześniej była zakonnicą), i wiele, wiele innych wątków, które zostawiam Wam dla przyjemności odkrywania.

To jest lektura tak fantastyczna, głęboka i przynosząca satysfakcję, że po prostu wiem, że będę do niej niejednokrotnie wracać. Polecam Kąpielisko Przypływisko każdemu powyżej 16 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/K%C4%85pielisko+Przyp%C5%82ywisko/pokaz.html

Artykuł Kąpielisko Przypływisko – recenzja komiksu na faktach pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Owoc poznania
➜ Scenariusz: Liv Strömquist
➜ Rysunki: Liv Strömquist
➜ Tłumaczenie: Katarzyna Syty
➜ Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy
➜ Rok wydania: 2023
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu (18+)
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Cipka, menstruacja, srom, łechtaczka – czy czytając te słowa czujecie się nieswojo? A może nie spodziewaliście się ich po prostu na stronie poświęconej książkom dla niedorosłych? Jeżeli jednak już tu trafiliście, zostańcie. Chcę opowiedzieć o ważnym komiksie, który można porównać do bardzo udanego wystąpienia w ramach projektu TED Talks. 

Autorka Liv Stromquist jest szwedzką artystką komediową oraz prezenterką radiową. W jej książce pod tytułem ,,Owoc poznania”, zresztą najsłynniejszą w całym dorobku, możecie więc liczyć i na humor i na merytoryczne argumenty. A temat, który porusza nie jest prosty. Trzeba się bowiem przebić przez dziesiątki, jak nie setki lat uprzedzeń, szkodliwych przyzwyczajeń i patriarchalnego społeczeństwa, żeby dojść do wniosków, jakie przedstawia Stromquist.

Komiks o tak zwanych żeńskich narządach płciowych

Okładka. Na zdjęciu widzimy samą autorkę w bardzo charakterystycznej pozie. To bezpośrednie nawiązanie do przykładów ze sztuki starożytnej – np. drewnianych figur dilukai z Mikronezji, które pozują z szeroko rozwartymi nogami, eksponując trójkątny srom. Przykładów ze sztuki sprzed tysięcy lat, ale i fragmentów badań czy artykułów będzie tutaj sporo.

Komiks popularnonaukowy ,,Owoc poznania” można w zasadzie uznać za pracę naukową. Pełen przypisów, ukazuje przekrój postrzegania kobiecej cielesności, a przede wszystkim kwestii jej ,,tak zwanych żeńskich narządów płciowych”. Składa się z części poświęconych:

• określaniu cielesności męskiej i żeńskiej na podstawie przeciwieństw, zamiast podobieństw,
• orgazmowi i odpowiedzialnych za niego organów,
• menstruacji jako tematu tabu we współczesnej (i nie tylko) kulturze.

Gdyby w Polsce istniała edukacja seksualna

Istnieje wiele przykładów na to, jak język konstruuje wokół seksualności antagonizmy/uzupełnianie się płci nawzajem – zamiast konstruowania podobieństw.

Liv Stromquist, Owoc poznania, str. 81

,,Owoc poznania” otwiera oczy. Zwraca uwagę, że żyjemy w atmosferze zawstydzania i umniejszania swojej seksualności. Ciągłe porównywanie do męskich narządów płciowych oraz postrzeganie kobiet przez ich pryzmat sprawia, że zostaje zachwiany obraz samych siebie. 

Autorka zwraca uwagę na szalenie ważne kwestie, ale robi to w sposób zajmujący i rzetelny. Gdyby istniała w Polsce edukacja seksualna, ta książka miałaby dużą szansę stać się lekturą, której fragmenty można byłoby cytować na zajęciach.

Baśń o Śpiącej Królewnie

W ,,Owocu poznania” autorka opisuje kwestie podświadomego przenikania do kultury tematyki związanej z menstruacją. Interpretacja Bruna Bettelheima, którą przytacza w kontekście baśni o Śpiącej Królewnie sprawi, że już nigdy nie spojrzycie na tę opowiastkę tak jak dotychczas.

Ów amerykański psychoanalityk, psycholog oraz psychiatra twierdził, że jest to najstarsze podanie ludowe dotyczące menstruacji. Uważa, że symboliczne ukłucie wrzecionem nawiązuje do krwawienia w chwili, gdy dziewczynka staje się kobietą. Liv Stromquist rozwija tę kwestię w swoim komiksie, prowadząc do znaczących wniosków w kontekście całej książki.

,,Owoc poznania” uzupełniają proste, minimalistyczne wręcz rysunki, w których także zawarta jest przewrotność oraz humor autorki. Choć polecam ten komiks dorosłym czytelnikom, to jednak jego znajomość z pewnością przyczyni się do bardziej świadomego edukowania w kwestii seksualności następnych pokoleń kobiet.

Link do strony wydawnictwa: https://timof.pl/katalog/Owoc+poznania/pokaz.html

Artykuł Owoc poznania – recenzja komiksu dla dorosłych pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.