Problem polega na tym, że cała ta teoria nie do końca potwierdzona jest przez samych zainteresowanych: eksperci wzywali do sceptycyzmu wobec późniejszych sensacyjnych twierdzeń Davida Gruscha, Pentagon zaprzeczał wiedzy o „odzyskanych” pozaziemskich statkach, a przedstawiciel włoskich archiwów wprost odrzucił sugestie o dokumentach dotyczących wspomnianych już istot. 

Z tej nietuzinkowej mieszanki – politycznego mitu i popkulturowej ufologii – wyrasta Latająca forteca. Lorenzo Palloni i Miguel Vila nie oddają historii zero-jedynkowo. Czuć wyraźną inspiracje tą miejską legendą, ale panowie zamieniają ją w komiks retro z elementami science fiction, noir i political fiction, dodając nowe wątki, kreując głównych bohaterów oraz manipulując szczątkowymi informacjami.

➜ Tytuł: Latająca forteca
➜ Scenariusz: Lorenzo Palloni
➜ Rysunki: Miguel Vila
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Bienias
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym jest Latająca forteca

Fabuła rozpoczyna się od letniej nocy 1933 roku, kiedy w pobliżu Vergiate rozbija się tajemniczy obiekt, zostawiając po sobie różowy dym, zabijając bydło oraz przypadkowego, bogu ducha winnego chłopca. Sprawę bardzo szybko przejmuje władza, próbując za wszelką cenę ukryć to zdarzenie.

Reżimowi nie do końca zależy na ustaleniu, czym jest tajemniczy obiekt. Początkowo zakładają, że to wrogie wojskie w statku nowoczesnej technologii. Powołany gabinet, który ma przejąć śledztwo i zamknąć temat, odkrywa jednak coś fascynującego – coś, co może być początkiem wielkiej dominacji Włoch na wojennej mapie świata.

Palloni nie zatrzymuje się jednak na samym pomyśle: „a co, gdyby faszyści naprawdę przejęli pozaziemską technologię?”. Twórca łączy science fiction z powieścią historyczną, thrillerem szpiegowskim i dystopijną wizją Europy, w której obcy statek staje się zapalnikiem dla jeszcze większej eskalacji przemocy. 

UFO jako dodatek do fabuły o ludziach

W tym komiksie teoria spiskowa pełni funkcję fundamentu. To od niej rozpoczyna się cała machina politycznych wątków, ale także – a może przede wszystkim – życie kilku bohaterów przechodzi całkowitą przemianę. Prawdziwym, pierwszoplanowym tematem Latającej fortecy są właśnie ludzie wrzuceni w tryby autorytarnego systemu. 

W Latającej fortecy znajdziecie rozbudowaną, wielopostaciową obsadę, a także całe spektrum ludzkich emocji, słabości i wyzwań. Bohaterowie muszą mierzyć się nie tylko z trudnymi relacjami, ale również ostrożnie podchodzić do kwestii światopoglądowych. 

To właśnie dlatego ten komiks jest dużo bardziej pogłębiony oraz wielowymiarowy, niż większość historii o UFO. Sensacyjne wątki z pewnością napędzają fabułę oraz wzmacniają dramaturgię, ale równie intrygujący są w niej ludzie, którym ogranicza się wolność oraz wrzuca w wir politycznych gierek.

Miguel Vila – rysownik, który lubi różowy

Słyszałam wiele opinii, że gdyby Latająca forteca była narysowana w bardziej klasycznym  stylu, mogłaby się zamienić w przewidywalny thriller historyczny. Być może. Akurat to nazwisko nie było jednak tym, co przekonało mnie do tego komiksu. 

Swego czasu próbowałam przebrnąć przez jego autorską pozycję Mleczna droga i niestety poległam. Miguel Vila choć na pewno intrygujący pod kątem drobiazgowości, niebanalnych kadrów oraz zabawy formatem – nie przekonał mnie jako scenarzysta.

Na szczęście w przypadku Latającej fortecy odpowiadał tylko za wizualną stronę komiksu, dlatego ciężar narracji dzieli się tutaj po równo. Moim zdaniem, ten tytuł powinien być drukowany w większym formacie. Niektóre kadry są tak małe i nadziubdziane, że powinno się je odczytywać z lupą. Trzeba jednak przyznać, że pasują one do stylu science fiction i ściągają ciężar gatunkowy z wątków politycznych, przy okazji może odrobinę je infantylizując. 

Czy wybór akurat tego rysownika był w 100% trafiony? Raczej nie. Na pewno chętnie zobaczyłabym tę historię w innej interpretacji, co nie znaczy, że Latająca forteca w tym wydaniu nie jest ciekawa i oryginalna, bo z pewnością to propozycja jedyna w swoim rodzaju. 

Czy warto?

Latająca forteca wykorzystuje mało znaną teorię spiskową, ale mówi przede wszystkim o politycznej dyktaturze oraz żądnych władzy ludziach, którzy – nie bacząc na koszty – chcą tylko niszczyć i zwyciężać. 

To nie jest lekka rozrywka. To przerysowany album pełen sprzeczności, trudnych wyborów bohaterów oraz nieoczekiwanych splotów akcji. Zdecydowanie lektura dla dorosłego, dojrzałego odbiorcy. Jeżeli interesuje Was tematyka i chcecie przeczytać coś innego – sięgnijcie po ten komiks. Sprawdzajcie dostępność Latającej fortecy na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ

O czym jest komiks Latająca forteca?

Latająca forteca to komiks science fiction i political fiction osadzony we Włoszech lat 30. Punktem wyjścia jest tajemniczy obiekt, który rozbija się w pobliżu Mediolanu w 1933 roku, a śledztwo wokół niego szybko zostaje przejęte przez aparat faszystowskiej władzy. 

Czy Latająca forteca bazuje na prawdziwej teorii spiskowej?

Tak. Komiks inspiruje się legendą o rzekomym katastrofie UFO we Włoszech w 1933 roku, czasem nazywanej „włoskim Roswell”. Twórcy przygotowali autorską, fabularną reinterpretację tego mitu. 

Kto stworzył komiks Latająca forteca?

Za scenariusz odpowiada Lorenzo Palloni, a za rysunki Miguel Vila.

Dla kogo jest komiks Latająca forteca?

To propozycja przede wszystkim dla dorosłych czytelników, którzy lubią oryginalne, nietuzinkowe komiksy łączące historię, teorie spiskowe, retrofuturyzm i polityczny niepokój. 

Czy warto przeczytać Latającą fortecę?

Tak, zwłaszcza jeśli interesują Cię komiksy, które zaczynają się od sensacyjnej zagadki, ale szybko okazują się czymś więcej niż tylko opowieścią o UFO. 

Artykuł Czy Mussolini ukrywał UFO? Latająca forteca – komiks bazujący na mało znanej teorii spiskowej pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Prosto z piekła. Edycja kolorowa
➜ Scenariusz: Alan Moore
➜ Rysunki: Eddie Campbell
➜ Tłumaczenie: Marek Cieślik, Michał Chaciński
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

To nie jest zwykły komiks o Kubie Rozpruwaczu

Najłatwiej byłoby przyciągnąć Wasze zainteresowanie komunikatem, że Prosto z piekła. Edycja kolorowa to opowieść o jednej z najsłynniejszych zbrodni w historii. Mam jednak wrażenie, że byłoby to w gruncie rzeczy mylące uproszczenie. 

Owszem, punktem wyjścia są morderstwa z Whitechapel z 1888 roku, ale Moore nie tworzy klasycznego kryminału ani sensacyjnej rekonstrukcji. Interesuje go przede wszystkim to, w jaki sposób zbrodnia nabiera ,,znaczenia” – jak staje się narzędziem narracji, polityki, mitu czy społecznej histerii. 

W efekcie Prosto z piekła. Edycja kolorowa może funkcjonować jednocześnie jako powieść graficzna, historyczna fantazja, metafizyczny horror, studium zgłębiania miasta oraz opowieść o przemocy systemowej. Spotkałam się z opiniami, że jest to najwybitniejsza powieść graficzna wszech czasów – i biorąc pod uwagę jej wielowymiarowy charakter, jako studium nad złem, policyjne śledztwo czy komentarz do epoki wiktoriańskiej – trudno z tym polemizować.

Alan Moore zmienia teorię spiskową w literaturę graficzną wielkiej próby

Warto od razu zaznaczyć rzecz fundamentalną: fabularna oś Prosto z piekła wyrasta z teorii Stephena Knighta przedstawionej w książce Jack the Ripper: The Final Solution. Ta teoria – łącząca rodzinę królewską, masonerię, Williama Gulla i próbę tuszowania skandalu – była swego czasu szeroko krytykowana. Dziś uchodzi jednak, w dużej mierze, za umiejętnie zamiecioną pod dywan. 

Kluczowy informator Knighta wycofał swoją wersję wydarzeń, a badacze wskazywali liczne sprzeczności i brak wiarygodnych dowodów. Jednocześnie to właśnie ta sensacyjna, być może chybiona hipoteza stała się dla Moore’a znaczącym punktem wyjścia – początkiem opowieści utkanej na kanwie nowoczesnych mitów. 

Trzeba sobie zdawać sprawę, że zamiarem Moore’a prawdopodobnie nie było ,,rozwiązanie sprawy”. Znacznie bardziej interesująca wydawała mu się perspektywa społeczeństwa – tak rozpaczliwie pragnącego jakiejkolwiek namiastki prawdy oraz sensu w tym, co się wydarzało.

Whitechapel w roli pełnoprawnego bohatera

To, że człowiek, któremu nadano pseudonim Kuby Rozpruwacza jest bohaterem tej historii, nie pozostawia wątpliwości. Trzeba jednak równocześnie zaznaczyć, że niemal w tym samym stopniu znaczący wydaje się w komiksie sam Londyn. Miasto, które nie pełni roli tylko scenografii, bo ta historia po prostu nie mogłaby się wydarzyć nigdzie indziej na świecie.

To miejsce funkcjonuje w Prosto z piekła jak żywy organizm. Ulice, kościoły, zaułki, powozy, domy publiczne czy dzielnice biedy lub arystokracji są naturalnym przedłużeniem zdarzeń i postaci. Moore i Campbell zamieniają topografię Londynu w siatkę znaczeń. Być może z tego powodu tak łatwo ,,zanurzyć się” w tym świecie. Poczuć deszczową aurę oraz usłyszeć kroki stawiane na błotnistej drodze.  

Kolorowa edycja kultowego Prosto z piekła

Kolorowe wydanie komiksu jest zdecydowanie bardziej dobitne, a tym samym – przejmujące.  Eddie Campbell w wywiadach zaznaczał, że powrót do Prosto z piekła miał nadać planszom nową warstwę psychologiczną i wizualną. Korzystając z narzędzi cyfrowych, do których w latach 80 i 90-tych miał trudniejszy dostęp, mógł nie tylko zbudować bogatszą paletę barw, lecz również wprowadzić drobne zmiany w perspektywie czy architekturze budynków. 

Dlaczego ten komiks uchodzi za arcydzieło

Zdecydowanie sama, tak ,,nośna” tematyka historii nie wystarczy, żeby otrzymać miano arcydzieła. Prosto z piekła wyróżnia się przede wszystkim skalą ambicji i konsekwencją realizacji. Obejmuje historię zbrodni, teorię mitu, komentarz społeczny, refleksję nad płcią i władzą, analizę nowoczesnego miasta oraz niemal mistyczną opowieść o przemocy. 

To książka wymagająca, gęsta i chwilami bezwzględna, ale właśnie dlatego tak często powraca w zestawieniach najważniejszych powieści graficznych. Świadczy o tym nie tylko jej reputacja krytyczna, lecz także konkretne wyróżnienia: pięć nagród Eisnera, Prix de la Critique w Angoulême, nagrody Harvey i Ignatz dla najlepszej powieści graficznej oraz International Horror Guild Award. 

Czy Prosto z piekła. Edycja kolorowa jest dla każdego?

Nie, z całą pewnością. To nie jest ,,lekki” komiks na wieczór, ani lektura dla czytelników poszukujących prostego thrillera o seryjnym mordercy. Trzeba w pełni się w niego zanurzyć, pozostawać otwartym na dygresyjność czy historyczne wzmianki, żeby zrozumieć kreowaną postać. Przez długi czas nie pozbędziecie się z głowy pojedynczych kadrów, będziecie rozważać słowa postaci oraz rozmyślać nad tamtymi wydarzeniami. Czy warto?

Czy warto sięgnąć po edycję kolorową?

Mimo wszystko, tak. Prosto z piekła. Edycja kolorowa jest tą, po którą zdecydowanie należy sięgnąć. Jej dostępność nie unieważnia wersji czarno-białej, ale poszerza możliwości odbioru. To niezmiennie ten sam monumentalny, intelektualnie prowokujący komiks Moore’a i Campbella – jednak uzupełniony o dodatkową warstwę realizmu. A ponieważ sam Campbell traktował koloryzację także jako szansę na korekty dawnych decyzji artystycznych, mamy tu do czynienia z autorskim powrotem do jednego z najważniejszych komiksów współczesnych. 

To dzieło mroczne, ambitne i momentami przytłaczające, lecz właśnie dzięki temu pozostaje jednym z tych tytułów, obok których nie da się przejść obojętnie. Jeśli szukasz komiksu, który nie tylko zrobi wrażenie, ale naprawdę zostawi po sobie ślad, Prosto z piekła. Edycja kolorowa spełni tę obietnicę z nawiązką. Polecam tylko dojrzałym odbiorcom.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – Prosto z piekła. Edycja kolorowa

Czy Prosto z piekła. Edycja kolorowa to komiks o Kubie Rozpruwaczu?

Tak, ale nie jest to klasyczny kryminał. Komiks opowiada o zbrodniach Kuby Rozpruwacza, jednocześnie pokazując szerszy kontekst społeczny, historyczny i kulturowy Londynu końca XIX wieku.

Czy historia w komiksie jest oparta na faktach?

Częściowo. Alan Moore bazuje na autentycznych wydarzeniach oraz teorii spiskowej opisanej przez Stephena Knighta, ale traktuje ją jako punkt wyjścia do stworzenia własnej, rozbudowanej interpretacji.

Czy trzeba znać historię Kuby Rozpruwacza przed lekturą?

Nie, choć podstawowa znajomość tematu może pogłębić odbiór. Komiks sam wprowadza czytelnika w realia epoki i wydarzenia.

Czym różni się edycja kolorowa od oryginalnej?

Edycja kolorowa to odświeżona wersja klasycznego komiksu. Eddie Campbell dodał kolor, poprawił detale i nadał ilustracjom nowy wymiar wizualny, który wzmacnia historię.

Czy Prosto z piekła to komiks dla każdego?

Nie. To wymagająca, gęsta i momentami brutalna opowieść, przeznaczona dla dorosłych czytelników.

Dlaczego ten komiks jest uznawany za arcydzieło?

Ze względu na swoją złożoność, głębię interpretacyjną i sposób, w jaki łączy historię, teorię spiskową, analizę społeczną oraz elementy horroru.

Artykuł Kuba Rozpruwacz w komiksie ,,Prosto z piekła. Edycja kolorowa” – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Anubis. Thin Places 3
➜ Seria: Anubis. Thin Places
➜ Autorka: Joanna Karpowicz
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Czym jest projekt Thin Places?

Cykl Anubis. Thin Places to konsekwentnie rozwijana seria malarska, w której Joanna Karpowicz umieszcza postać Anubisa – opiekuna zmarłych i przewodnika dusz – we współczesnych lub realnie istniejących lokacjach. Ten stały bohater nie jest jednak symbolem grozy. Jego obecność można odczytywać na wiele sposobów – jako postać pojawiająca się w momentach granicznych lub w celu zaakcentowania ulotności chwili.

„Thin places” – cienkie miejsca – to pojęcie odnoszące się do przestrzeni, w których granica między tym, co materialne i metafizyczne, staje się niemal przeźroczysta. W malarstwie Joanny Karpowicz to nie tylko metafora, ale również metoda narracyjna. Anubis stoi pod znanym sklepem, siedzi przy stole, pojawia się w pejzażu miejskim – jest obok i jest częścią naszej rzeczywistości.

Album Thin Places 3 stanowi kolejny rozdział tej wizualnej opowieści. To zbiór reprodukcji prac z ostatnich lat – uporządkowany w przemyślany sposób oraz tworzący spójną kontynuację z poprzednimi tomami.

Anubis i Twin Peaks – doskonała synergia

W serii pojawia się motyw szczególny i też szczególnie mi bliski: dialog z uniwersum Twin Peaks. I choć mogłoby się wydawać, że to tylko popkulturowe nawiązanie i ,,puszczenie oka” do konkretnego odbiorcy – w istocie jest to bardzo uzasadnione spotkanie dwóch sposobów opowiadania o tajemnicy.

Twin Peaks od zawsze było historią o miejscach, w których rzeczywistość poddaje się siłom nadprzyrodzonym i w której tworzą się rozmaite pęknięcia. Jeśli „thin places” to punkty, przez które do świata przenika coś pozornie ,,obcego” – to miasteczko Lyncha jest ich symboliczną mapą.

Anubis w tym kontekście nie jest tylko bohaterem crossoveru. Jest metaforą oraz strażnikiem przejścia. Osobowością, która nie rozwiązuje zagadek, ale pozwala je dostrzec i docenić.

Nasz obraz z Anubisem

Moja fascynacja projektem zaczęła się już od pierwszego tomu. Od razu wpadł mi w oko obraz „Anubis in Twin Peaks II”, niestety jego pierwotna wersja była nieosiągalna. Kilka lat później, przy okazji mojej i męża 5. rocznicy ślubu oraz jednocześnie wspólnych urodzin, postanowiliśmy zrobić sobie prezent. Oboje kochamy Twin Peaks – dla mnie to jeden z najważniejszych seriali wszechświata. Napisałam do Joanny Karpowicz, a ona zgodziła się namalować dla nas „Anubis in Twin Peaks III”.

Dziś ten obraz wisi w naszym salonie. Jest jego główną atrakcją – mimo setek książek, które go otaczają. Towarzyszy nam w ważnych chwilach, podczas rodzinnych wydarzeń, świąt i spotkań z przyjaciółmi. Choć mamy go już prawie 2 lata, nie przestaje nas zachwycać.

Dlaczego te obrazy są „na granicy rzeczywistości”?

Obrazy tworzone przez Joannę Karpowicz balansują na granicy rzeczywistości i właśnie tam sytuują swojego bohatera. Anubis w cyklu Thin Places nie należy ani wyłącznie do świata mitu, ani do codzienności, w którą zostaje wpisany. Funkcjonuje pomiędzy – w przestrzeni przejścia, gdzie to, co znane, zaczyna się rozszczelniać.

W zestawieniu z Twin Peaks ta graniczność staje się szczególnie zauważalna. Karpowicz nie ilustruje uniwersum serialu, lecz wprowadza do niego bohatera, który z definicji wpisuje się w ten nastrój. Ten brak oczywistości przyciąga odbiorców do tego rodzaju malarstwa. Lubimy to, co nie zdradza nam swoich sekretów od razu, ale pozwala się powoli odkrywać w kolejnych rzutach okiem i rozważaniach. 

Jak oglądać Thin Places 3?

Thin Places 3 najlepiej oglądać niespiesznie, czerpiąc radość z każdej rozkładówki. Uwzględnione w tej pozycji reprodukcje mogą być dla odbiorcy fragmentem osobnej historii, ale nie są jej prostą opowieścią. Warto wracać do tych obrazów, obserwować relację postaci z otoczeniem, światłem i przestrzenią. Oglądanie tego albumu przypomina bardziej kontemplację niż konsumpcję wizualną. Każdy obraz przypomina osobny kadr filmu, który aż chciałoby się poznać. 

Artbook, który trzeba mieć

Ta pozycja jest przykładem klasycznego artbooka. Nie jest katalogiem ani zbiorem ilustracji czy obrazów. To pewna spójna całość, która zachęca do rozmowy i zagłębiania się w to uniwersum. Album porządkuje obrazy, pozwala zobaczyć ich ciągłość oraz konsekwencję motywu.

W świecie szybkiej, cyfrowej reprodukcji fizyczny album przywraca malarstwu wagę. Daje możliwość obcowania z nim w ciszy oraz w swojej prywatnej przestrzeni. W przypadku Thin Places 3 książka staje się jego integralną częścią projektu.

Dlaczego warto

Cykl Joanny Karpowicz funkcjonuje niczym współczesny mit. Anubis wchodzi w przestrzenie współczesności, dialoguje z kulturą Zachodu, Azji czy Ameryk. To bogaty, wielowymiarowy przykład sztuki współczesnej, która wywołuje ciarki ekscytacji i od której trudno oderwać wzrok. Polecam każdemu. Sprawdzajcie dostępność Thin Places 3 na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – Anubis, Twin Peaks i Thin Places 3 Joanny Karpowicz

Czym jest projekt Anubis. Thin Places Joanny Karpowicz?

Thin Places to cykl malarski Joanny Karpowicz, w którym postać Anubisa –- egipskiego przewodnika dusz – pojawia się w przestrzeniach współczesnych. Projekt bada motyw „cienkich miejsc”, czyli momentów i przestrzeni przejścia między tym, co realne i metafizyczne. Każdy tom albumu stanowi zbiór reprodukcji prac tworzących spójną, wizualną opowieść.

O czym jest album Anubis. Thin Places 3?

Trzeci tom to kolejny rozdział projektu, prezentujący najnowsze prace artystki. Album nie ma klasycznej narracji fabularnej – to zbiór obrazów, które łączy motyw granicy, obecności i transformacji. To propozycja dla odbiorców zainteresowanych sztuką współczesną oraz symbolicznym malarstwem figuratywnym.

Dlaczego w cyklu pojawia się motyw Twin Peaks?

Motyw Twin Peaks w pracach z serii „Anubis in Twin Peaks” stanowi dialog z kultowym serialem Davida Lyncha. Zarówno projekt Karpowicz, jak i serial operują kategorią przejścia, tajemnicy i pęknięcia rzeczywistości. To nie ilustracja serialu, lecz interpretacja jego nastroju i symboliki.

Kim jest Anubis w interpretacji Joanny Karpowicz?

Anubis nie jest tu przedstawiony jako „bóg śmierci” w sensie dosłownym. Artystka traktuje go jako figurę przejścia – obecność w momentach granicznych, strażnika cienkiej linii między światami. To symbol transformacji i towarzyszenia, a nie grozy.

Czy Thin Places 3 to kontynuacja poprzednich tomów?

Tak. Thin Places 3 rozwija koncepcję znaną z wcześniejszych albumów, zachowując spójność stylistyczną i tematyczną. Każdy tom można oglądać osobno, ale dopiero w całości widać konsekwencję i ewolucję projektu.

Czy obrazy z serii „Anubis in Twin Peaks” można kupić?

Oryginalne obrazy Joanny Karpowicz są dostępne w ograniczonej liczbie i często szybko znajdują nabywców. Część prac dostępna jest również w formie kolekcjonerskich printów, natomiast album Thin Places prezentuje reprodukcje w wysokiej jakości druku.

Dla kogo jest album Anubis. Thin Places 3?

To propozycja dla odbiorców sztuki współczesnej, miłośników malarstwa figuratywnego oraz osób zainteresowanych symboliką, mitologią i dialogiem sztuki z popkulturą, w tym z serialem Twin Peaks.

Co oznacza pojęcie „thin places”?

„Thin places” to metafora miejsc, w których granica między światem materialnym a duchowym staje się niemal niewidoczna. W projekcie Joanny Karpowicz termin ten odnosi się do stanów przejścia – momentów zawieszenia, transformacji i wewnętrznej zmiany.

Artykuł Anubis w świecie Twin Peaks – Thin Places 3 Joanny Karpowicz i obrazy na granicy rzeczywistości pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Ósmy tom to kolejna porcja ekscytującej lektury, ale i nowych zaskoczeń oraz nieprzewidywalnych zwrotów akcji. Panowie Joann Sfar oraz Lewis Trondheim kontynuują epicką narrację, a Guy Delisle, Aude Picault, Bertrand Gatignol i Obion wizualizują ten świat, pozostawiając trwały ślad na umysłach odbiorców. 

➜ Tytuł: Donżon. Wydanie zbiorcze 8
➜ Seria: Donżon
➜ Scenariusz: Joann Sfar, Lewis Trondheim
➜ Rysunki: Aude Picault, Bertrand Gatignol, Guy Delisle, Obion
➜ Tłumaczenie: Wojciech Birek
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Epoka Zmierzchu i Monstra

Donżon. Wydanie zbiorcze 8 rozpoczyna się od przygód Monstra 16, następnie przechodzi do epoki Zmierzchu 112, 113, aby ponownie powrócić do Monstra 17 i 18. Ta kompozycja nie jest przypadkowa.

Monstra, które zadebiutowały w czwartym tomie, wprowadzają bowiem czytelnika w narrację niejednoznaczności – mroczną, ironiczną, często brutalną. To historie, które znacząco poszerzają uniwersum, ale pokazują świat Donżonu z innej perspektywy; często przez pryzmat postaci stojących nieco z boku głównej osi konfliktu. 

Epoka Zmierzchu to, jak sama nazwa wskazuje, znacząca część fabuły, zarysowująca jej koniec. Zdominowana przez klasyczną walkę dobra (lub mniejszego zła) ze złem oraz bardziej polityczna. Bohaterowie stają się siłą napędową całej historii, a konsekwencje ich decyzji są bardziej znaczące.

Andrea – wycofana asystentka i jej powiązania z duchami

To właśnie w Monstrach poznajemy nową bohaterkę. Andrea nie zaskakuje umiejętnościami czy nie powala na kolana charyzmą. To postać niejednoznaczna oraz pełna sprzeczności.

Przedstawiona zostaje jako asystentka adwokata, która wydaje się dość lękliwa. Andrea ma jednak pewną słabość – uwielbia prawo. Wizja wielogodzinnego studiowania akt przekonuje ją nawet do pozostania w mieście, w którym lwią część klientów stanowią… umarli. 

To jednak dopiero zalążek tego, co ukazują czytelnikom twórcy. Jej wątek rozpoczyna jak i zamyka Donżon. Wydanie zbiorcze 8. Trudno również oprzeć się wrażeniu, że Adrea będzie miała jeszcze sporo do powiedzenia w kolejnych tomach serii. Bo choć czas pod wieloma względami nie jest jej sprzymierzeńcem, jej przypadłość może zadecydować o losach Terra Amata.

Świat oddany kolejnemu pokoleniu

Wątek starzenia się i przekazywania schedy powraca zresztą w tomie ósmym z wyraźną intensywnością. Bohaterowie, których znamy od lat, nie są już młodymi, pełnymi wigoru awanturnikami. Zmęczenie, słabszy refleks, odpowiedzialność za potomstwo czy świadomość przemijania – to wszystko zaczyna realnie wpływać na ich losy.

Donżon pokazuje, że jest pełnoprawną sagą. Że świat – nawet ten pełen demonów, politycznych machinacji i groteskowych stworzeń – musi zostać przekazany w ręce kolejnego pokolenia. Tyle że przekazanie władzy nie oznacza beztroskiego odpoczynku na rajskiej wyspie. Niewłaściwe wybory dzieci lub lęk przed wymierzaną przez wrogów sprawiedliwością, nie pozwala przejść im na emeryturę.

Humor, brutalność i dylematy

Ze względu jednak na charakter tej serii, nie musimy obawiać się szybkiego jej zakończenia. Kolejne wydania zbiorcze pozwolą nam zapewne powrócić jeszcze do młodszej wersji ulubionych bohaterów, oferując przy tym niezmiennie czarne poczucie humoru, wymieszane z brutalnością, absurdem oraz moralnymi rozterkami.

Nowy Donżon nie zawodzi również pod względem dialogów, które potrafią być jednocześnie groteskowe i filozoficzne. Ta mieszanka jest przecież znakiem rozpoznawczym serii. Sprzeczność, a właściwie ciągłe przeciwstawianie elementów fabuły nie jest tu wadą – to niezwykle skuteczna metoda prowadzenia narracji. Komiks nie traktuje czytelnika protekcjonalnie. Zakłada, że odbiorca dostrzeże niuanse, zrozumie ironię oraz wyłapie poukrywane w historii konteksty.

Gratka dla kolekcjonerów

Donżon. Wydanie zbiorcze 8 zachwyca również (bez zmian) samym wydaniem. Duży format, owijka, a pod nią płócienna oprawa ze złotym uszlachetnieniem. To estetyka, która współgra z treścią. Kolekcjonerski komiks, który dumnie będzie zdobił półkę każdego entuzjasty fantastyki.

I choć także ten tom nie przynosi ostatecznych odpowiedzi, można go traktować jako kolejny rozdział w otwartym, wciąż rozwijającym się uniwersum. Są tu pewne momenty finalizacji wątków, ale przede wszystkim dla bohaterów tworzone są nowe możliwości, a dla czytelników – powstają kolejne powody, by czekać na świeże wydania.

Osobom, które znają uniwersum Donżonu, ale zatrzymały się na którymś z poprzednich tomów – warto przypomnieć, że każda część jest jak czekoladowe jajko z niespodzianką. Dużo przyjemności z odkrywania każdego tomu, a później można wracać i bawić się fabułą, odczytując ją na własnych zasadach. Polecam tę rozrywkę dorosłym odbiorcom.

Dostępność Donżon. Wydanie zbiorcze 8 sprawdzajcie na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ – Donżon. Wydanie zbiorcze 8

O czym jest Donżon. Wydanie zbiorcze 8?

Ósmy tom zbiorczy kontynuuje rozbudowane uniwersum serii Donżon, łącząc historie z cykli Monstra (16–18) oraz Zmierzch (112–113). To opowieści pełne czarnego humoru, brutalności i moralnych dylematów, które rozwijają świat znany z poprzednich części.

W jakiej kolejności ułożone są historie w tomie 8?

Tom rozpoczyna się od Monstra 16, następnie przechodzi do Zmierzch 112 i Zmierzch 113, a kończy historiami Monstra 17 i Monstra 18. 

Czy trzeba znać poprzednie tomy, aby czytać część 8?

Znajomość wcześniejszych tomów jest zdecydowanie wskazana. Choć pojedyncze historie można czytać samodzielnie, pełna satysfakcja płynie ze znajomości kontekstu, relacji między bohaterami oraz rozwoju świata przedstawionego.

Do którego cyklu należy tom 8?

Tom obejmuje historie z dwóch linii czasowych serii: Monstra oraz Zmierzch. Donżon jako projekt narracyjny składa się z kilku przeplatających się cykli, które pokazują świat w różnych momentach jego historii.

Czy Donżon to komiks fantasy?

Tak, ale w nieoczywisty sposób. Seria dekonstrukuje klasyczne fantasy, łącząc groteskę, satyrę, czarny humor i filozoficzne refleksje. To komiks dla dojrzałego czytelnika, który ceni wielowarstwową narrację.

Kto jest twórcą serii Donżon?

Serię stworzyli Joann Sfar oraz Lewis Trondheim. Rysunki w poszczególnych albumach wykonywane są przez różnych artystów współpracujących przy projekcie.

Artykuł Donżon. Wydanie zbiorcze 8 – recenzja i nowe zaskoczenia w kultowej serii pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

To także jedna z tych publikacji, które – choć bolesne dla autorki – są niezwykle potrzebne. Nie budują napięcia tanim dramatyzmem. Posługują się prostym, klarownym językiem o sytuacjach, które niestety wciąż mają miejsce.

➜ Tytuł: Nasz mały sekret
➜ Scenariusz: Emily Carrington
➜ Rysunki: Emily Carrington
➜ Tłumaczenie: Wojciech Jędrak
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Autobiografia, która rozkłada grooming na czynniki pierwsze

Od wydarzeń, które zupełnie zmieniły życie Emily minęło już kilkadziesiąt lat. Autorka nie opowiada jednak swojej historii  z bezpiecznej perspektywy czasu. Prowadzi czytelnika przez własne doświadczenia z niezwykłą precyzją: pokazuje, jak wyglądała jej codzienność, jakie miała relacje rodzinne i jak stopniowo w jej życiu pojawił się dorosły, który najpierw był jedynym realnym wsparciem, a później stał się oprawcą.

Autorka była piętnastoletnią dziewczyną z rozbitego domu. Rodzice – emocjonalnie nieobecni, przeciążeni własnymi frustracjami, często przerzucający odpowiedzialność na dziecko – nie byli dla niej oazą bezpieczeństwa. Właśnie w takiej przestrzeni grooming zapuszcza korzenie najszybciej. Dorosły, która ma być opiekunem i ostoją, wchodzi w rolę powiernika, kogoś, kto rozumie, słucha, oferuje realną pomoc. To zaufanie jest budowane stopniowo. Komiks bardzo wyraźnie pokazuje, że przemoc nie zaczyna się od dotyku. Zaczyna się od relacji, uwodzenia, manipulacji.

Mechanizmy izolacji i seksualizacji

Jednym z największych atutów Naszego małego sekretu jest to, że nie opowiada on jedynie „co się wydarzyło”. Opowiada w jaki sposób się to stało – pomijając najbardziej drastyczne momenty, używając symboliki czy samej narracji tekstowej.

Carrington pokazuje proces izolowania ofiary od rówieśników, od rodziny, od świata, który mógłby być punktem odniesienia. Wskazuje momenty, w których granice są przesuwane. Jak normalizuje się rzeczy, które nie powinny być normalne. Jak buduje się poczucie winy u dziecka. Jak odpowiedzialność zostaje przerzucona na nastolatkę, a problem staje się tylko jej problemem.

To niezwykle ważny edukacyjnie zapis. Bo dzięki niemu widać, że grooming jest procesem. I że wiele z jego etapów wygląda z zewnątrz niegroźnie. Bardzo ważne jest umiejętne obserwowanie dzieci, które mogą być na niego narażone – oraz reagowanie.

Komiks, który mówi: co robić, jak reagować, gdzie szukać pomocy

To, co odróżnia Nasz mały sekret od wielu innych publikacji o przemocy, to fakt, że nie kończy się on tylko na doświadczeniach autorki. Carrington jasno mówi, jak można reagować, gdzie szukać pomocy, dlaczego sprzeciw, przerwanie milczenia i rozmowa są kluczowe. Nie moralizuje. Nie upraszcza. Nie stawia ofiary w roli osoby, która „powinna była wiedzieć”.

To komiks, który może być realnym narzędziem rozmowy z młodzieżą – nie tylko o zagrożeniach, ale o granicach, o prawie do sprzeciwu, o tym, że dorosły nie może przekraczać tych granic, nawet jeśli zna naszych rodziców, oni mu ufają i otrzymywali jakąkolwiek od niego pomoc.

Warstwa wizualna

Rysunki są minimalistyczne, momentami mogą nawet sprawiać wrażenie niedokończonych. Brak tu estetyzowania traumy. Kadry są podporządkowane narracji i emocjom – ciszy, napięciu, zagubieniu. Ta powściągliwość sprawia, że przekaz staje się jeszcze bardziej przejmujący i dobitny.

Dla kogo jest Nasz mały sekret

To nie jest komiks, który czyta się z doskoku. To książka dla nastolatków, rodziców, nauczycieli, pedagogów, bibliotekarzy – dla tych wszystkich, którzy chcą rozumieć, jak działa grooming i jak można mu zapobiegać. To także bardzo ważna pozycja dla dorosłych, którzy chcą nauczyć się rozmawiać z młodymi ludźmi o bezpieczeństwie, granicach oraz zaufaniu.

Tematy poruszane w komiksie pokazują również, jak ważna jest dziś profesjonalna pomoc psychologiczna oraz dostęp do specjalistów, którzy potrafią pracować z osobami po doświadczeniach przemocy czy manipulacji. Współczesne formy wsparcia coraz częściej obejmują także konsultacje online, dzięki którym pomoc może być dostępna niezależnie od miejsca zamieszkania. Osoby zainteresowane taką ścieżką zawodową mogą sprawdzić aktualne oferty praca psycholog zdalnie, związane z pracą terapeutyczną i wsparciem psychologicznym prowadzonym na odległość.

Bo to, co pokazuje Carrington, jest brutalnie prawdziwe: przemoc bardzo często nie zaczyna się od przemocy. Zaczyna się od zaufania oraz bierności otoczenia. Sprawdzajcie dostępność Nasz mały sekret na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czy Nasz mały sekret to autobiografia?

Tak. Komiks jest autobiograficznym zapisem doświadczeń Emily Carrington z okresu nastoletniego, związanych z groomingiem i przemocą seksualną.

Czy to komiks dla młodzieży?

Tak, ale z wyraźnym zastrzeżeniem tematycznym. To lektura dla starszej młodzieży i dorosłych, najlepiej czytana z opiekunem lub w kontekście rozmowy o bezpieczeństwie oraz stawianiu granic.

O czym jest Nasz mały sekret?

To opowieść o procesie groomingu, izolacji ofiary, seksualizacji i drodze do przerwania przemocy, oparta na prawdziwej historii autorki.

Czy ten komiks może pomóc w edukacji?

Tak. To bardzo wartościowa publikacja edukacyjna, pokazująca mechanizmy przemocy i sposoby reagowania oraz szukania pomocy.

Artykuł Gdzie kończy się zaufanie, a zaczyna przemoc? Recenzja Nasz mały sekret pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Monografia Powieść graficzna. Wprowadzenie to zbiór artykułów akademickich poświęconych fenomenowi powieści graficznej – od sporów o sam termin, po analizy konkretnych gatunków i praktyk wydawniczych. Redaktorzy nie próbują podyktować jednej, finalnej definicji, tylko pokazują pewien zakres, w ramach którego można o graphic novel mówić, m.in.:

• z perspektywy historii medium i „archeologii opowieści obrazkowych”,
• z perspektywy rynku,
• z perspektywy gatunków: noir, indie, underground, superhero, manga czy japońskiej ewolucji form długich,
• z perspektywy narracji: jak graphic novel korzysta z filmowych środków wyrazu; jak wygląda adaptowanie komiksu niezależnego na ekran.

Kim są redaktorzy? Szyłak i Konefał w kontekście polskich badań nad komiksem

Jerzy Szyłak to jeden z pionierów polskiej komiksologii – autor m.in. prac o relacji komiksu i książki obrazkowej oraz licznych analiz narracyjnych. Sebastian Jakub Konefał jest z kolei badaczem filmu i komiksu związanym z Uniwersytetem Gdańskim, specjalizującym się chociażby w kulturze popularnej oraz jej medialnych przykładach.

Ten duet ma dwie ważne zalety:

1. Doświadczenie w opisywaniu medium od strony formalnej. W polskich warunkach to ważne, bo długo dominował dyskurs „komiksu dla dzieci” albo „komiksu edukacyjnego”, a nie analizy struktury opowieści.
2. Świadomość globalnego kontekstu. W tekstach przewijają się kwestie dobrze znane z anglosaskich studiów nad medium: od linii wyznaczonych przez Willa Eisnera i Scotta McClouda po nowsze dyskusje o autobiografii graficznej, queer comics czy non-fiction.

Jeżeli ktoś w Polsce może objąć redakcją „wprowadzenie do powieści graficznej” – to ten duet jest bardzo obiecującą propozycją.

Co znajdziesz w środku? Przegląd głównych bloków tematycznych

1. Definicje i spory o termin „powieść graficzna”

Pierwsze teksty porządkują to, co w dyskusjach fanowskich często ogranicza się tylko do intuicji, czyli graphic novel jako:

• dłuższa forma narracyjna z wyraźnym zamknięciem fabularnym,
• jedna z możliwych form komiksu, a nie „coś bardziej ambitnego od komiksu”,
• etykietka marketingowa używana przez wydawców, żeby „odczarować” uprzedzenia wobec słowa „komiks”. 

To istotne w kontekście wciąż powtarzających się zestawień w stylu „komiks a powieść graficzna”. Autorzy pokazują, że takie porównania pojęć mijają się z celem – graphic novel to po prostu określony typ komiksowej opowieści.

2. Archeologia opowieści obrazkowych

Kolejny wątek wymaga cofnięcia się w czasie – zanim powstało jeszcze sformułowanie „graphic novel”, istniały formy, które dziś z tej perspektywy można by tak nazywać: ilustrowane powieści, sekwencyjne cykle rysunkowe czy proto-komiksy z XIX wieku.

Ten rozdział szczególnie docenią czytelnicy śledzący od lat dyskusje wokół McClouda, Eisbena czy Thierry’ego Groensteena: artykuły z Powieść graficzna. Wprowadzenie bardzo klarownie zespalają graphic novel w dłuższej linii rozwoju kultury wizualnej.

3. Gatunki, konwencje, odmiany

Mocną stroną monografii jest blok poświęcony konkretnym gatunkom oraz konwencjom: 

• noir i czarny kryminał – w jaki sposób przepracowuje się schematy Chandlera czy Hammetta na język sekwencji kadrów,
• indie i underground – co dzieje się, gdy komiks niezależny trafia do kina i jak filmowe adaptacje wpływają na postrzeganie „komiksowego pierwiastka”,
• superbohaterskie wieloświaty DC,
• Japonia – ewolucja powieści graficznych w kręgu mangi, gdzie podziały na tomy mangi i graphic novel wyglądają inaczej niż na Zachodzie.

4. Praktyki wydawnicze i rynek

Pozycja nie ucieka także od wątków ekonomicznych oraz praktyki wydawniczej. Mamy tu teksty o:

• strategiach publikacji komiksów (co w praktyce znaczą one dla autora jak i czytelnika),
• budowaniu kolekcji powieści graficznych przez wydawnictwa,
• zależnościami opierającymi się na publikowaniu komiksów w zbiorczych albumach oraz klasycznym podziałem na serię w zeszytach.

Dla wszystkich, którzy śledzą polski rynek = od linii Egmontu po niezależnych wydawców – to ważne narzędzia do pojmowania decyzji edytorskich.

Dla kogo jest Powieść graficzna. Wprowadzenie?

Badacze i studenci otrzymują tutaj merytoryczny podręcznik do zajęć z kultury popularnej, filmoznawstwa, polonistyki czy medioznawstwa – z przeglądem pól badawczych, bibliografią i językiem do dalszych analiz.

Twórcy i redaktorzy komiksów mogą potraktować tę książkę jako inspirację: widać w niej powtarzające się strategie opowiadania, powody, dla których jedne projekty lepiej sprawdzają się jako powieści graficzne niż serie zeszytowe, a także to, w jaki sposób rynek i teorie wzajemnie się nakręcają. To nie jest poradnik „jak napisać własną powieść graficzną”, raczej lektura porządkująca zagadnienia formalne i pomagająca świadomie planować kolejne projekty.

Zaawansowani czytelnicy komiksu – ci od Mausa, Persepolis, Watchmen i polskich non-fiction – znajdą tu przewodnik ,,od kuchni” swoich lektur, który pozwala zobaczyć znane albumy w szerszej perspektywie historyczno-teoretycznej.

Dostępność Powieść graficzna. Wprowadzenie sprawdzajcie na stronie wydawnictwa Timof Comics.

Artykuł Powieść graficzna. Wprowadzenie – najważniejsze kompendium o graphic novel na polskim rynku pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: W ciszy przeszłości
➜ Scenariusz: Joanna Zagner-Kołat
➜ Rysunki: Joanna Zagner-Kołat
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Recenzja: niedopowiedzenia jako język pamięci

Joannę Zagner-Kołat możecie już kojarzyć m.in. z książek dla dzieci (np. z ilustracji w Elidełko Kowadełko), jak i jej autorskiej książki Przepis na zupę dyniową (2021 rok). W W ciszy przeszłości konstruuje narrację przypominającą album z wycinkami. Czytelnik dostaje montaż wspomnień, zebrany na przestrzeni dekad, w chronologii przed oraz po wojnie – w latach 60., 70., 80. i 90. Autorka stara się wyciągnąć na powierzchnię to, co zazwyczaj pozostaje w ukryciu. Jej książka ma udowadniać, że każda kobieta składa się ze zbioru wydarzeń, których może nawet nie pamiętać, ale które odcisnęły na niej swoje piętno.

Ten sposób opowiadania nadaje lekturze rytm, raz powolny i kontemplacyjny; a raz pełen napięcia i nerwowości. Historia o międzypokoleniowym dziedziczeniu lęku i wstydu początkowo daleka jest od naukowego wykładu; to raczej esej obrazkowy niż klasyczny komiks narracyjny. 

Czy to jeszcze komiks?

Formę budują poetyckie słowa, krótkie rozmowy – jakby zasłyszane gdzieś na mieście. W obrazku zastosowano wiele technik: akwarelę czy rysunek. Każda rozkładówka intensywnie atakuje zmysł wzroku. Czasami obserwujemy prymitywne, dziecinne obrazki, żeby za chwilę zagłębić się w mrok szkiców czy rozlanych plamach kolorów. W ciszy przeszłości zdecydowanie przekracza granicę klasycznego komiksu. To odezwa lub apel, ubrane w emocjonalny, bardzo osobisty przekaz autorki.

Kalejdoskop historii: od czarnej Wołgi po dziewczęce rytuały

Na poziomie symboli epoki autorka wrzuca do „miski” codzienności PRL-u czy innych momentów z historii, elementy rozpoznawalne na pierwszy rzut oka: ścinki haseł, obrazów i lęków – choćby legendę o czarnej Wołdze, którą straszono dzieci. Wspomina o wierszykach z pamiętników, które mnie także wpisywano w podstawówce, żeby nie afiszować się z emocjami. Takie „smaczki” natychmiast uruchamiają pamięć kulturową i skracają dystans między bohaterkami a czytelnikiem.

Wątek „dziedziczenia traumy”

Ta książka pokazuje losy kobiet oraz mechanizm, w jaki je wtłaczano i w jaki ciągle próbuje się je wtłoczyć. Autorka pokazuje przekrój postaw i epok, a jednocześnie unosi ciężar tematu – miejscami rozjaśniając ton ironią czy humorem.

Początkowe dwie trzecie książki jest świetne, intrygujące, ciekawe. Na koniec robi się jednak trochę dziwnie. Czy naprawdę chce się nas przekonać, że nasze związki, a nawet choroby, to kwestia dziedziczonych traum? Czy problemy z tarczycą związane są z naszą niemożnością wypowiedzenia się w jakiejś kwestii? Czy rozstanie z partnerem, związane jest z rozstaniami lub śmiercią naszych przodków?

Przyznam, że koniec książki – z moim zdroworozsądkowym, ale i ostrożnym podejściem do kwestii naukowych przytaczanych nie przez naukowców – budzi we mnie wewnętrzny sprzeciw. Nie znaczy jednak, że nie jest on interesujący. Ta opowieść jest mocno osadzona w obszarze emocji, pamięci kulturowej i rodzinnej. Nie przeczę, że jesteśmy podobni do swoich matek i babek; podejmujemy więc czasami podobne wyboru – i prawdopodobnie ma z tym mnóstwo wspólnego genetyka. Ale czy można tę kwestię traktować aż tak zerojedynkowo? Przeczytajcie W ciszy przeszłości i najlepiej zdecydujecie sami.

Dla kogo jest W ciszy przeszłości?

Dla młodzieży 16+ oraz dorosłych – dla czytelników, których interesują nieszablonowe książki, kwestie społeczne. Którzy szukają w komiksach polemiki. 

W ciszy przeszłości znajdziecie na stronie wydawnictwa Timof Comics.

Artykuł W ciszy przeszłości Joanny Zagner-Kołat – czy to jeszcze komiks, czy już esej obrazkowy? pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: El Diablo
➜ Scenariusz: Alexis Nesme
➜ Rysunki: Lewis Trondheim
➜ Tłumaczenie: Wojciech Birek
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Strażnik dżungli – o czym jest El Diablo

Inspirowany klasyką Sprycjan i Fantazjusz (w oryginalne tytuł ten brzmi znacznie lepiej: Spirou et Fantasio) Duch Puszczy pokazany zostaje w swoim naturalnym środowisku. Okazuje się, że jest on nie tylko strażnikiem dżungli, ale także ma zdolność wiązania się na poziomie duchowym z… ludźmi (z drobną pomocą szamana). Przypadkowo jego losy przecinają się z Jose – okrętowym chłopcem, który przypłynął na statku wraz z hiszpańską wyprawą. Czy Europejczycy zagarną dla siebie miejscowe bogactwa? Czy ktoś im w tym przeszkodzi?

Zachłanność a życie w zgodzie z naturą

W El Diablo mamy sytuację znaną z wielu klasycznych powieści czy nawet bajek. Ludzie z Europy sprzed dobrych kilku setek lat (w tym wypadku z XV/XVI wieku) docierają na nowy ląd i natychmiast zaczynają go eksploatować. Za trochę złota są w stanie poświęcić wiele ludzkich istnień. To zachłanne, pozbawione empatii i skrupułów jednostki, których interesuje tylko żądza władzy oraz bogactwo.

Nawet jednak taka zgraja prostaków ma w swoich szeregach kogoś, kto się wyróżnia i sprzeciwia powielanej postawie. Jest nim wspomniany już Jose, który okazuje współczucie ,,małpie”, gdy ta zostaje postrzelona, a następnie wielokrotnie pomaga innym, narażając się na niebezpieczeństwo. W ten sposób staje się częścią miejsca, do którego przybył.

Jak wygląda El Diablo – malarstwo Nesme

Album jest ,,soczysty” oraz zachwycający – gęste, nasycone kolorami plansze prowadzą przez warstwy światła, mgieł i zieleni. Nesme bawi się głębią (na pierwszym planie liście lub gałęzie, w środkowym bohaterowie, a w tle pełna sekretów dżungla). Dzięki temu kadry ożywają, a subtelne detale z egzotycznymi zwierzętami rozbudzają wyobraźnię – nie tylko przyrodników. Duży format zdecydowanie sprzyja tym rysunkom.

Dla kogo jest ten komiks?

Można powiedzieć, że El Diablo to historia z pogranicza mitu, baśni oraz legendy. Jej ponadczasowy i uniwersalny charakter sprawia, że może trafić w gust czytelnika w każdym wieku. A jeżeli dodać do powyższego subtelne poczucie humoru, romantyczny wątek oraz ujmującego pod każdym aspektem Marsupilami – należy rozszerzyć krąg zainteresowania jeszcze bardziej, bazując wyłącznie na literackich upodobaniach odbiorców.

Polecam ten komiks osobom powyżej 9 lat. El Diablo znajdziecie na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Czy trzeba znać Spirou & Fantasio, żeby czytać El Diablo?

Nie. To samodzielne historie. Fani Marsupilamiego znajdą jednak w El Diablo smaczki i nawiązania.

Dla jakiego wieku jest El Diablo?

Rekomendacja: 9/10+. 

O czym jest El Diablo w skrócie?

To historia pochodzenia Marsupilamiego w Palombii: młody Hiszpan zostaje związany na poziomie duchowym z Duchem Lasu, a hiszpańska pogoń za złotem jest zestawiona z potrzebą ochroną dżungli.

Czy w komiksie jest przemoc?

Jest obecna kontekstowo (konkwista), ale bez epatowania; nacisk na przygodę, emocje i wybory moralne.

Czy El Diablo nadaje się na pierwszy kontakt z Marsupilamim?

Tak – to zamknięta historia, dobry początek dla nowych czytelników i zarazem przedsmak m.in. doskonałej serii komiksowej Bestia.

Jakie tematy porusza El Diablo?

Przyjaźń, odpowiedzialność, konsekwencje chciwości; opowieść o szacunku dla natury bez nachalnego dydaktyzmu.

Artykuł El Diablo recenzja – pochodzenie Marsupilami pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Smoczy rycerz 2: Dolina bez Powrotu
➜ Seria: Smoczy rycerz
➜ Scenariusz: Emanuele Arioli
➜ Rysunki: Emiliano Tanzillo
➜ Tłumaczenie: Ada Wapniarska
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym jest Dolina bez Powrotu 

Drugi tom komiksu rozwija wątek tożsamości Sivara. Młody wojownik próbując dowiedzieć się, kim był jego ojciec, zostaje wciągnięty w sprawę o znacznie większym ,,kalibrze” – taką, która związana jest z arturiańskim dziedzictwem. W drodze towarzyszą mu Didan i Golian z dworu króla Artura. Ich losy przecinają się z Lyaną. Bohaterka przynosi im ważne wieści i zachęca do wzięcia udziału w odwecie na Owainie.

Motywem przewodnim tego tomu staje się zdobycie trzech kamieni mocy. Choć zaskakująco szybko udaje się na nie trafić, okazuje się, że kluczem nie jest ich odnaleźć, ale przede wszystkim – utrzymać.

Scenariusz Emanuele Arioliego – tożsamość i braterstwo, 

Arioli łączy motyw drogi z problematyką pochodzenia. Prostolinijny Sivar nie szuka tytułu ani sławy; chce znaleźć odpowiedź na pytanie „kim jestem i w imię czego walczę?”. W tym świetle Dolina bez Powrotu działa na zasadzie rozstrzygającego pojedynku dobra ze złem – ale w ramach osobowości jednego bohatera. Braterskie napięcie (odkrycie niespodziewanej więzi krwi) nadaje opowieści ton bardziej intymny. Jednocześnie narracja wydaje się jasno sugerować, że te dwie osoby nie mają prawa istnieć w jednym świecie. Musi dojść do ich finalnego pojedynku.

Rysunek i kolor Emiliano Tanzilla – epicki realizm

Tanzillo konsekwentnie prowadzi realistyczną kreskę: monumentalne pejzaże, logicznie zaprojektowana architektura i kostiumy oraz czytelne układy planów. Kolor robi tu ogromną robotę narracyjną – szczególnie rozproszone światło i mleczne mgły Doliny bez Powrotu, które nadają scenom charakter dawno minionych czasów.

Układy kadrów w scenach podróży są szerokie i pozwalające odetchnąć po intensywnym i ,,ciasnym” kadrowaniu scen walki. Ta pełna dynamiki zmiana gęstości plansz korzystnie wpływa na tempo akcji – czytelnik bezustannie odczuwa zbliżający się cel oraz finał opowieści.

Dla kogo jest ten komiks

Smoczy Rycerz 2: Dolina bez Powrotu to pozycja dla czytelnika lubującego się w fantasy, legendach arturiańskich oraz motywie średniowiecza. Znajomość tomu 1 jest w tym przypadku mocno wskazana: relacje bohaterów, ich motywacje oraz dążenia stają się znacznie bardziej czytelne. Polecam go osobom powyżej 16 lat.

Czy drugi tom utrzymał poziom części pierwszej? Tak – o ile jeszcze go nie przeskoczył. Kwestie moralności, walki w imię większej idei, ukrytych doświadczeń składających się na bohaterów – w Smoczym Rycerzu 2 wybrzmiały z podwójną mocą, udowadniając, że dobra historia nie ma daty przydatności.

Komiks dostępny jest na stronie wydawnictwa Timof.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

O czym jest drugi tom bez zdradzania fabuły?

O wyprawie Sivara po prawdę o pochodzeniu, która splata się z próbami w Dolinie bez Powrotu, konfliktem z Owainem i decyzjami ważniejszymi niż sama walka.

Czy trzeba znać Smoczy Rycerz 1?

Zdecydowanie warto. Tom 2 pozwoli doświadczać go samodzielnie na dość zrozumiałym poziomie, ale emocje i relacje wybrzmią pełniej po lekturze pierwszej części.

Dla kogo jest ten komiks?

Dla czytelników komiksu przygodowego, fanów legend arturiańskich i średniowiecznego 

Na ile ważny jest kontekst arturiański?

Oprócz samego króla Artura czy rycerzy Okrągłego Stołu (gdzieś w tle), mamy kilka znanych motywów, ale komiks pozostaje zrozumiały bez specjalistycznej wiedzy o cyklu arturiańskim.

Artykuł Smoczy Rycerz 2: Dolina bez Powrotu – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Różanna, uprząż i młyn oraz inne historie
➜ Scenariusz: Jefferson Costa
➜ Rysunki: Jefferson Costa
➜ Tłumaczenie: Jakub Jankowski
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Bardziej intensywne doświadczenia czytelnicze

Wracając jednak do wstępów – pierwszy od Octavio Cariello, opiewający talent autora książki. Drugi, od tłumacza Jakuba Jankowskiego, który się tłumaczy… przez co trochę się zaniepokoiłam. Jak ktoś się tłumaczy, albo czuje potrzebę wyjaśniania swoich decyzji, zanim czytelnik ma szansę sam ocenić, w czym rzecz – to można mieć podejrzenia, że tłumacz nie jest pewny odbioru swojego dzieła.

Trzeba jednak uczciwie przyznać, że tutaj ten zabieg był bardziej niż wskazany. Stworzona przez autora stylizacja językowa jest kluczowym elementem całości. Ten język, którym komunikują się bohaterowie, ma za zadanie podkreślać ich prostolinijność. W przekładzie dostajemy więc mieszaninę gwar, regionalizmów, mowy potocznej oraz słowotwórstwa. Chwilę trzeba, żeby wejść w rytm tej historii. Ale kiedy go odnajdziemy – mamy szansę na bardziej intensywne doświadczenia czytelnicze.

O czym jest ten komiks

Przeplatają się w nim dwie narracje oraz różne punkty widzenia, choć wskazanie głównego bohatera nie zawsze ma tu sens. Bardziej niż „ja” stojące w centrum kadru, liczy się pamięć zbiorowa. W pewnym momencie w fabule dziewczyna tonie – całe życie miga jej przed oczami, ale nie zawsze jest to jej życie.

Jefferson Costa w tej historii, w tym zanurzaniu się w mule – jak sam określa – powraca do swojej własnej, rodzinnej i wielopokoleniowej opowieści. Komiks tworzony jest więc na faktach – a właściwie na skrawkach tych faktów, zebranych wspomnieniach oraz wyobrażeniach, które gromadził w sobie przez lata. W Różanna, uprząż i młyn oraz inne historie znajdziecie wiejskie bajania, zmagania z wiatrakami, porzucone aspiracje oraz zwyczajne życie.

Narracja i rysunek Jeffersona Costy – co mówi obraz?

Największą siłą komiksu jest właśnie jego prostolinijność. Pochwała dobrej codzienności, zadowolenie z tego, co się ma – bez oczekiwania niczego ponad to, co jest niezbędne do przeżycia. Bohaterowie dostrzegają piękno w pełnieniu roli koła zębatego w wielkiej machinie miejscowej społeczności. Nie mają jednak innego wyjścia, są niejako w potrzasku. Co innego im zostaje, niż zaakceptować swój własny los?

Wizualny styl Costy wydaje się podążać za tą narracją. Sposób opowiadania w kadrach jest prosty – choć jednocześnie nasycony światłem, cieniami oraz subtelnymi detalami, które tworzą miejsce oraz wzmagają poczucie autentyczności komiksu. 

Dla kogo jest ta historia?

Różanna, uprząż i młyn oraz inne historie to książka odpowiednia dla czytelników powyżej 16 lat. Odbiorców poszukujących dobrego komiksu obyczajowego, z elementami fabuły opartej na faktach. Dla osób ciekawych kultur Ameryki Południowej oraz tego, w jaki sposób pamięć kształtuje tożsamość.

I jestem pewna, że nie zgadniecie, po kim ,,Różanna” w tytule dostała swoje imię.

Szukajcie komiksu na stronie wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czym jest „literatura cordel” i dlaczego pojawia się ona w kontekście Różanny?

To brazylijska tradycja ludowych opowieści/wierszy sprzedawanych w tanich zeszytach, często z okładkami z drzeworytu. Jej rytm i język (mowa potoczna, regionalizmy) rezonują z narracją Costy, opartej na ustnych przekazach rodzinnych.

Czy język polskiego wydania jest trudny?

Jest wymagający – to celowa stylizacja łącząca archaizmy z potocznymi wyrażeniami, która buduje autentyczność bohaterów. Po kilku stronach zaczynacie się jednak do niej przyzwyczajać, aż w końcu staje się atutem komiksu.

Gdzie rozgrywa się akcja i jaki jest jej kontekst historyczny?

W stanach Pernambuco i Bahia, w realiach migracji z północno-wschodniego interioru Brazylii. To wielogłos o rodzinnej pamięci oraz codziennym trudzie prostych ludzi.

Dla kogo jest ten komiks?

Dla czytelników 16+, którzy lubią autobiograficzne i obyczajowe komiksy o pamięci, rodzinie i lokalnych kulturach; także dla osób zainteresowanych Brazylią z poza turystycznej widokówki.

Artykuł Różanna, uprząż i młyn oraz inne historie – recenzja komiksu pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.