➜ Tytuł: Bajeczki z obrazkami
➜ Autor: Władimir Grigorjewicz Sutiejew
➜ Ilustracje: Władimir Grigorjewicz Sutiejew
➜ Tłumaczenie: Maria Dolińska
➜ Wydawnictwo: Lubelskie
➜ Rok wydania: (1976) 1991
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Sentymenty to silna magia, która potrafi nawet sprawić, że coś, co niekoniecznie może być warte uwagi, staje się cenne i piękne. Mnie w dzieciństwie ominęła lektura słynnych Bajeczek z obrazkami W. Sutiejewa – książki obecnie bardzo poszukiwanej, bo od lat niedostępnej w regularnej sprzedaży. Z tego też powodu mogłam bez żadnych oczekiwań, uprzedzeń czy sentymentów przyjrzeć się tym tekstom oraz ilustracjom, wykonanym przeszło 70 lat temu.

Bajeczki z obrazkami  W. Sutiejewa i ich dwa wydania

Nie wiem czy warto wspominać o samym autorze. Może tylko napomknę dla recenzenckiego porządku, że Władimir Sutiejew zasłynął w swoim kraju jako reżyser pierwszego radzieckiego, animowanego filmu dźwiękowego. To było w 1931 roku i właściwie przez kolejne dwadzieścia lat spełniał się jako filmowiec.

Swoją pierwszą książkę wydał w 1952 roku i od tego czasu bajki tworzył już regularnie. Większość z nich została zekranizowana. Bajeczki z obrazkami pierwszy raz ukazały się w Polsce w 1976 roku i były dostępne w dwóch wydaniach. To, które widzicie na zdjęciach w moim artykule, zostało opracowane przez Wydawnictwo Lubelskie (wydanie VII, 1991 rok – mój rok urodzenia). 

Z kolei jeszcze rzadsze jest wydanie w płóciennej, czerwonej oprawie, które ukazało się nakładem wydawnictwa Progress. Zapożyczone zdjęcie z internetu, z aukcji sprzedażowej Antykwariatu NWS, publikuję poniżej. Środek książek pozostaje bez zmian.

Czy będzie wznowienie Bajeczek z obrazkami?

Kiedy pokazałam książkę na swoim instagramowym profilu i zapowiedziałam, że powstanie o niej artykuł – dostałam mnóstwo, pełnych wzruszeń wiadomości. Sam jej widok wzbudził w moich obserwatorach wiele wspomnień. Właściwie, chyba nie spotkałam się do tej pory z opinią, żeby ktokolwiek, kto czytał ją w dzieciństwie, nie darzyłby tej książki wielką miłością. 

Z tego powodu pewnie te osoby sięgnęłyby po nią chociażby po to, aby móc pokazać swoim dzieciom oraz bliskim, w co zaczytywały się te kilka dziesiątek lat temu. Wiem, że często kierują one pytania o wznowienie Bajeczek z obrazkami bezpośrednio do wydawnictw. 

Jakiś czas temu miałam przyjemność rozmawiać z właścicielką wydawnictwa Tekturka, Agnieszką Starok, która powiedziała mi:

(…) Agnieszka Starok: Temat książki, którą chciałam wydać wielokrotnie pojawiał się w internecie. Dla mnie była ważna ze względu na wspomnienia z dzieciństwa. Mowa o ,,Bajeczkach z obrazkami” Władimira Sutiejewa. 

Widziałam takie komentarze, że: dlaczego nikt ich nie wydał. To jest moja ukochana książka z dzieciństwa, więc oczywiście ktoś już wpadł na to i to nawet nie tylko my, bo wiem, że jeszcze gdzieś tam były większe wydawnictwa, które się tym tytułem interesowały. No, ale uzyskanie praw okazało się niemożliwe do osiągnięcia.

Wykonałam dużą pracę w tym kierunku, próbowałam przez parę lat. Powiem szczerze, że teraz – w kontekście sytuacji politycznej – jestem zadowolona, że tak to się skończyło i ich nie wydaliśmy. (…)

Cała rozmowa: https://bajkochlonka.pl/2023/09/18/agnieszka-starok/

Podsumowując, szanse na wydanie tej książki obecnie są bardzo nikłe. Czas jednak odpowiedzieć sobie na najważniejsze pytanie – czy Bajeczki z obrazkami W. Sutiejewa zyskałyby tak szerokie grono odbiorców, gdyby zostały wydane współcześnie? 

Moje wrażenia z książki Sutiejewa

Po lekturze, chciałabym odpowiedzieć dość ostrożnie: na pewno nie w takiej formie. Pozycja jest zbiorem 13 tekstów, w mojej opinii bardzo nierównych. Jedne bajki są naprawdę urocze, z ważnym przesłaniem oraz ponadczasową treścią. Z innych bije jakiś ogromny, trudny do wyartykułowania smutek, a czasami nawet zalążek pochwały przemocy (przykładem może być bajka ,,Tyczka pomocniczka”).

W Bajeczkach z obrazkami można także znaleźć Dziadka Mroza i ubieranie choinki w Nowy Rok, co dzieciom z Polski pewnie wydawałoby się nie do końca zrozumiałe. Podejrzewam, że świadomi wydawcy nie chcieliby także powielać szkodliwych stereotypów o psach przywiązanych do bud, a tych – ze względu na specyfikę i dominujące miejsca akcji, jest dość sporo.

Przyznam jednak, że zupełnie zauroczyłam się w cyklu bajeczek bazujących na rysowaniu lub dorysowywaniu poszczególnych elementów. Jak na teksty sprzed 70 lat to niebywale postępowe myślenie autora! Podobnie ma się rzecz z bajką ,,Pod grzybem”, gdzie narrator pozostawia pewne niedopowiedzenie, aby zmobilizować małych odbiorców do myślenia.

Nie muszę także chyba wspominać o mądrości jaka płynie z bajek: ,,Każde koło inne”, ,,Okręcik”, ,,Jabłko” czy ,,Co to za ptak?”. Każda z nich ani trochę się nie zestarzała, prezentując cały wachlarz pozytywnych, godnych naśladowania wartości bohaterów.

Przyznam szczerze, że gdybym miała większy sentyment do tej książki, jak osoby, które się z nią wychowały, zdecydowałabym się, żeby ją mieć (mimo wysokich kosztów). Jeżeli jednak nigdy wcześniej nie mieliście z nią do czynienia, i musielibyście teraz zapłacić ponad sto złotych za egzemplarz w dyskusujnym stanie – zastanówcie się czy nie znajdzie się inna, równie wartościowa książka, przy której miło spędzicie czas.

Przy okazji polecam Wam artykuł o polskich, sentymentalnych bajkach wydawanych przez wydawnictwo Nasza Księgarnia, z lat 1969/72. Artykuł dostępny: TUTAJ

Artykuł Bajeczki z obrazkami W. Sutiejewa – recenzja poszukiwanej książki pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Wymyślanie bajek dzieciom to nie jest prosta sprawa. Tym bardziej, kiedy młodzi słuchacze wiedzą, że rodzice opowiadają bajki z głowy i można mieć do nich różne uwagi. Czasami wyobraźnia dorosłych jest jednak tak duża, że nie pozostaje nic innego jak tylko zasłuchać się w opowieści i czekać na ich kontynuacje.

Dlaczego żyrafy mają długie szyje

,,Cudowne kuracje doktora Popotama” to nietuzinkowa książka, która ukazała się nakładem Oficyny Literackiej Noir sur Blanc. Jej autorem jest Leopold Chauveau – francuski artysta oraz lekarz, który urodził się w XIX wieku. Z tego nietypowego połączenia zainteresowań powstało wiele oryginalnych dzieł. 

Chauveau w swoich tekstach, na ilustracjach oraz w rzeźbach skupia się na na zwierzętach, ludzi traktując raczej z przymrużeniem oka. W ,,Cudownych kuracjach doktora Popotama”, które składają się na cztery różne bajki, prezentuje świat przyrody niemal takim jakim jest – bezpośrednim, zależnym od siebie i nieco brutalnym. Przypominającym pod wieloma względami to, jak rzeczywistość rysował inny znany twórca – Rudyard Kipling, szczególnie w tekstach wyjaśniających dlaczego niektóre zwierzęta wyglądają tak, jak wyglądają (np. dlaczego żyrafy mają długie szyje).

Bajki bez konsekwencji

W rozdziałach:

• Cudowne kuracje doktora Popotama,
• Opowieść o Foczce,
• Boa i Tapir,
• Bajka o Olbrzymie,

Chauveau zawiera ponadczasowe, subtelne przesłania, które niewiele mają wspólnego z moralizatorskimi tekstami z tamtych czasów. Choć czytelnicy dostrzegą subtelne przekazy dotyczące słuchania mamy oraz słuszności jej porad czy sprawiedliwości, jaka panuje w naturze, w większości są to przede wszystkim bajki stworzone wyłącznie dla przyjemności słuchacza.

Nawet sam tytułowy doktor Popotam, który potrafi przywrócić zmarłego z zaświatów, stosując odpowiednie dla siebie specyfiki oraz umiejętnie zszywając poszkodowanego, zdaje sobie sprawę z konsekwencji niektórych swoich działań. Czy się nimi jednak przejmuje? Niekoniecznie.

Dwa oblicza tej samej historii

,,Cudowne kuracje doktora Popotama” to odrobinę szalone, ale z pewnością interesujące historie, które przyciągną małych odbiorców jak magnes. Nie dość, że zostały wydane w ciekawym formacie i z dużą starannością (m.in. w twardej oprawie oraz z płóciennym grzbietem), to każde opowiadanie jest nie tylko przedstawione w formie ciągłego tekstu. Autor zdublował je, ilustrując swoje historie i pokazując je także w uproszczonej, obrazkowej wersji.

Bez względu jednak, jak długa byłaby ta recenzja, nie będzie ona w stanie w pełni oddać specyfiki ,,Cudownych kuracji doktora Popotama”. Po nią należy po prostu siegnąć i na własnej skórze przekonać się czy przedstawione w zbiorze bajki będą tym, co zachwyci czytelnika.

Uważam, że książka będzie odpowiednia dla mniej wrażliwych (bardziej odpornych na bezpośrednie treści) odbiorców powyżej 6 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/4261/cudowne-kuracje-doktora-popotama

Artykuł Cudowne kuracje doktora Popotama – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Autor: Geoffroy de Pennart

Ilustracje: Geoffroy de Pennart

Tłumaczenie: Maria Skowrońska

Wydawnictwo: Muchomor

Rok wydania: 2018

Objętość: chudzina 

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna:  bardzo przyjemna

Recenzja:

Doskonale pamiętamy stereotypowego wilka z tradycyjnych bajek i baśni. Jego wielkie kły, świdrujące spojrzenie i ostre pazury śniły się pewnie wielu dzieciom, wywołując strach i niepewność.

Geoffroy de Pennart w książce ,,Sentymentalny wilk” postanawia odmienić tę postać, uczynić ją bardziej refleksyjną i empatyczną.

Francuski artysta, który odpowiada także za ilustracje, pokazał historię z perspektywy młodego wilka, który dorasta i postanawia opuścić swój rodzinny dom. Żegnając się z najbliższymi dostaje od dziadka zegarek, a od taty listę smacznych kąsków.

I właśnie ta lista stanie się głównym przedmiotem fabuły, a jej początkowa i końcowa wersja będą się znacznie od siebie różnić.

Młody wilk Lucjan podróżując leśną ścieżką zaczyna odczuwać głód. Spotyka Kozę oraz jej dzieci i postanawia je zjeść. Kiedy jednak okazuje się, że jego przyszły posiłek zaczyna prosić, żeby chociaż zjadł ich wszystkich, żeby tym co zostaną nie było smutno, nasz bohater jednak odpuszcza. Dochodzi do wniosku, że nie jest wystarczająco głodny, a przecież nie miałby sumienia nikogo unieszczęśliwiać.

Lucjan na swojej drodze spotyka jeszcze Czerwonego Kapturka, trzy świnki oraz Piotrusia, wszystkie te postacie są nam doskonale znane z klasycznych bajek i baśni.

Za każdym jednak razem wilk z jakiegoś powodu rezygnuje z posiłku i wkrótce sam dochodzi do wniosku, że jest… sentymentalny.

Głód ciągle mu nie odpuszcza więc kiedy trafia na osobę, która jest nieuprzejma i której nie ma skrupułów zjeść – szybko ją pożera.

Swoją listę smacznych kąsków musi więc zaktualizować, wykreśla wszystkie inne pozycje, a finalnie dopisuje do niej tylko niedawny posiłek, czyli olbrzyma.

,,Sentymentalny wilk” to niewielki objętościowo picturebook w którym główną rolę grają przede wszystkim postacie. Tła jest tam niewiele, najczęściej jego funkcję pełni po prostu biała strona.

To ciekawa książka, która przełamuje stereotypy i stara się powiedzieć, że zawsze mamy wybór. Najważniejsze, żebyśmy postępowali w zgodzie z własnym sumieniem – nawet jeżeli tradycja nakazuje inaczej.

Polecam ,,Sentymentalnego wilka” dzieciom od 4. roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.muchomor.pl/pl/p/Sentymentalny-Wilk/213

Artykuł Sentymentalny wilk – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Tytuł: ,,Baśnie angielskie”

Autor: Joseph Jacobs

Ilustracje: Bogdan Zieleniec

Tłumaczenie: Janina Carlson, Kalina Wojciechowska

Wydawnictwo: Dwie Siostry

Rok wydania: 2018

Objętość: prawie jak encyklopedia!

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: wybitna

Recenzja:

Do mojej kolekcji i zarazem specjalnego projektu ,,Baśnie świata” dołączyła właśnie kolejna, wyjątkowa książka. Wydano ją w ramach serii ,,Mistrzowie Ilustracji”, która stawia szczególny nacisk na dobór artystów wizualnych. W przypadku większości tytułów, książki ukazywały się od 1960 do 1980 roku. Do ich powstania zaproszono wybitnych polskich grafików, m.in. Zbigniewa Rychlickiego, Mirosława Pokorę, Danutę Konwicką, Jana Marcina Szancera czy Marię Orłowską – Gabryś.

,,Baśnie angielskie” zebrał oraz opracował Joseph Jacobs ponad 100 lat temu. Żył na przełomie XIX oraz XX wieku i zasłynął swoją pracą nad badaniem kultury ludowej oraz historii.

Ilustracje wykonał z kolei Bogdan Zieleniec, autor dziesiątek ważnych prac dla powieści czy zbiorów opowiadań, najbardziej kojarzony ze swojej serii dla ,,Ani z Zielonego Wzgórza” oraz obrazów do ,,Tajemniczego ogrodu”.

W ,,Baśniach angielskich”  jego ilustracje przypominają te ze średniowiecznych ksiąg. Wydaje się, jakby autor wykonywał je za pomocą sitodruku lub inną, podobną tradycyjną metodą powielania. Każda składa się z nie więcej, niż trzech kolorów, przy czym zawsze z jakąś dominacją zielonego, czerwonego, niebieskiego lub brązowego.

W książce znajdziemy baśnie, które znamy z pewnością ze słyszenia. Już same tytuły mogą nas naprowadzać na znajome ścieżki. Jednak czy to w przypadku ,,Trzech małych świnek”, ,,Trzech niedźwiadków” czy ,,Tomcio Paluszka” są one napisane w sposób daleki od infantylnego tonu. Większość ma zaskakujące zakończenia, bardziej drastyczne i dobitniejsze, niż wersje zredagowane pod kątem współczesnych dzieci.

Niektóre z bajek wydają się być zlepkami kilku różnych, np. ,,Sitowianka”, która bardzo przypomina ,,Kopciuszka” (której pochodzenia upatruje się w starożytnym Egipcie bądź Grecji) oraz opowieść ,,Sól” ze zbioru baśni węgierskich.

Dzięki takim inspirującym odkryciom, możemy zastanawiać się, która z kultur miała wpływ na którą, i dzięki komu zawdzięczamy takie oddziaływanie.

Baśnie angielskie, jeżeli byśmy chcieli wyróżnić je na tle pozostałych, to oprócz oczywiście miejsca akcji niektórych (przeważnie fabuła odgrywa się w Londynie, Nottingham czy Gotham), charakteryzują się także sporą ilością powtórzeń. Możemy je porównać ze znanym nam utworem Tuwima ,,Rzepka” (chociaż akurat ta była inspirowana baśnią rosyjską). Napięcie akcji wzrasta więc w utworach poprzez dodawanie kolejnych elementów.

Dużo bajek związanych jest także z odsyłaniem, albo raczej oddziaływaniem, które pokazuje zależność jednej osoby od drugiej. Jeżeli któryś bohater chce jakiejś przysługi, musi iść najpierw prosić o jakąś rzecz, która pomoże przekonać osobę, która ma mu pomóc (uf, brzmi skomplikowanie!). Dzięki temu powstaje między postaciami pewna zależność.

W ,,Baśniach angielskich” najwięcej powiązań zauważyłam z utworami literatury węgierskiej oraz rosyjskiej. Bajka ,,O Jasiowym Placuszku” przypomniała mi przepiękną opowieść o ,,Chlebku” ze zbioru ,,Ziarno Bobu” nieistniejącego już wydawnictwa ,,Współpraca”. Z kolei ,,Tom Tit Tota” znałam wcześniej jako ,,Tirlifirliego” z wersji węgierskiej baśni.

Książka jest jednak pełna fantastycznych, pięknych i pouczających bajek, o których nigdy wcześniej nie dane było mi słyszeć. Przykładem może być ciekawy utwór o tym, dlaczego ptaki w różny sposób budują swoje gniazda czy też piękna baśń ,,Sen kramarza” o pogoni za marzeniami i odwadze w ich realizacji.

Należy jednak pamiętać, że ,,Baśnie angielskie” są napisane w sposób bardzo tradycyjny. Polecam je dzieciom, które nie wzdrygają się przed potworami, a ucinane mieczem głowy odczytują jako walkę dobra ze złem, a nie jako przejaw agresji.

Najbezpieczniej będzie zacząć lekturę baśni od 7-ego roku życia, czytając je wspólnie z rodzicami lub rodzeństwem i opowiadając sobie o przesłaniach, które ze sobą niosą.

Link do strony wydawnictwa: http://www.wydawnictwodwiesiostry.pl/nowosci/prod-basnie_angielskie.html

Artykuł Baśnie angielskie – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Tytuł: Bajki Ezopa

Autor: Jiří Žáček

Ilustracje: Adolf Born

Tłumaczenie: Antoni Kroh

Wydawnictwo: Media Rodzina

Rok wydania: 2017

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Recenzja:

Często określa się Ezopa, jako ojca bajek. Te napisane najwcześniej pochodzą właśnie od niego. Wiele osób doskonale kojarzy np. tę o miejskiej i wiejskiej myszy, czy tę o zającu i żółwicy. Ezop wymyślił jednak ich niezliczoną ilość. Prawdopodobnie wiele z nich się nie zachowało, ale te które przetrwały próbę czasu, możemy odnaleźć w tej książce.

Jiří Žáček zebrał pod tytułem ,,Bajki Ezopa” najciekawszych 50 opowieści, które zostały wydane w grubej oprawie. Historie uzupełnione są przez ilustracje Adolfa Borna. Bardzo dobitnie podkreślają charakter bajek. Są bezpośrednie, a pojawiający się na nich bohaterowie ukazani są jako karykatury zwierząt lub ludzi.

Ezop żył prawdopodobnie w VI wieku p.n.e., niedaleko Frygii w Azji Mniejszej. Nie zachwycał raczej swoją powierzchownością, za to potrafił czarować tłumy za pomocą opowieści.

To jemu przypisuje się właśnie miano twórcy bajki zwierzęcej, czyli takiej, w której główną rolę odgrywają zwierzęta, ale wyposażone są w zestaw cech przynależny ludziom. Dodatkowo z takiej bajki musi wypływać morał. Czasami jest on podkreślony w ostatnim zdaniu, innym razem pozostawia się dowolność interpretacji dla czytelnika.

Bajki Ezopa zawierają w sobie wiele z elementów mitologicznych. Często pojawia się w nich Zeus, jako bóg wszystkich bogów. Jedna nosi także tytuł ,,Poganiacz i Herakles” i jednym z jej bohaterów jest właśnie wspomniany heros.

Wszystkie bajki są krótkie, raptem kilku zdaniowe. W każdej jednak można dopatrzeć się płynącego przesłania. Ezop zazwyczaj potępia w nich czyny oraz cechy negatywne, a podkreśla i gloryfikuje te dobre.

W jego krótkich rozprawkach przeczytamy np. o sprawiedliwości, o tym co wolno jednemu, a co dla drugiego jest absolutnie zabronione. O tym, że jeżeli ktoś nie pomoże drugiemu, sam straci. O tym kto jest najbardziej cwany, a kto jest najszybszy, itd.

,,Bajki Ezopa” to zbiór mądrości, które przestrzegane przez wszystkich, na pewno uczyniłyby świat lepszym. Warto zachęcać dzieci do ich samodzielnego odkrywania.

Ze względu na treści, które niektórym rodzicom mogą wydawać się kontrowersyjne (trzeba pamiętać, że wymowa i dobitność bajek na szczęście od wielu lat się nie zmieniła), polecam tę książkę dla dzieci powyżej 12-ego roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://mediarodzina.pl/prod/1424/Bajki-Ezopa

Artykuł Bajki Ezopa – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.