Nasz nauczyciel robot Hanne Gjerde to norweska powieść dla dzieci, która zaczyna się niczym zabawny eksperyment edukacyjny, ale dość szybko zmienia się w historię o inwigilacji, odpowiedzialności, tajemnicach i granicach, których technologia – a właściwie jej twórcy – nigdy nie powinni przekraczać.

➜ Tytuł: Nasz nauczyciel robot
➜ Autorka: Hanne Gjerde
➜ Ilustracje: Thea Jacobsen
➜ Tłumaczenie: Marta Dybula Östholm
➜ Wydawnictwo: Kropka
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Nasz nauczyciel robot – o czym jest książka Hanne Gjerde?

Tone i Matteo są najlepszymi przyjaciółmi. Chodzą do tej samej klasy, spędzają sporo czasu poza nią i są zgodnie zaskoczeni, kiedy ich uwielbiana nauczycielka nagle znika, a na jej miejsce przychodzi ktoś zupełnie nowy. Dyrektor przedstawia uczniom zastępcę: Arnta Ingara, w skrócie – AI.

Brzmi niewinnie? Tylko do momentu, w którym okazuje się, że nowy nauczyciel nie jest człowiekiem, lecz superinteligentnym robotem. Maszyna natychmiast zaczyna wprowadzać inne porządki. Zależy jej także, żeby poznać uczniów. AI nosi swoją nazwę nieprzypadkowo, nauczyciel zanim osiągnie swoją szczytową ,,formę”, również zamierza uczyć się od uczniów. Zapisuje w pamięci potoczny język czy gesty, analizuje ich osiągnięcia oraz wprowadza niekonwencjonalne metody motywacji.

Czy nauczyciel robot byłby lepszy?

Na początku taka wizja może wydawać się obiecująca. Robot nie zapomni o sprawdzianie. Nie pomyli imion. Nie będzie miał złego dnia. Nie straci cierpliwości, bo rano utknął w korku albo nie wypił kawy. Teoretycznie mógłby każdemu dziecku poświęcić dokładnie tyle czasu, ile trzeba. Mógłby zapamiętać wszystkie błędy ucznia, wszystkie jego mocne strony, tempo pracy, zaległości i zainteresowania.

W epoce sztucznej inteligencji brzmi to przecież całkiem prawdopodobnie. Personalizacja nauki jest jednym z najczęściej wymienianych argumentów za wykorzystaniem AI w edukacji. Wiele badań zwraca uwagę na to, że dobrze zaprojektowana generatywna AI może potencjalnie dać uczniom dostęp do bardziej spersonalizowanego wsparcia, ale technologia użyta w niewłaściwy sposób przyniesie efekt odwrotny. 

Trudno oprzeć się wrażeniu, że właśnie taka myśl musiała przyświecać Hanne Gjerde, podczas tworzenia jej książki. Robot jako nauczyciel może bowiem wydawać się obiektywny, sprawiedliwy, doskonale zorganizowany. Może szybciej zauważyć pewne trudności u podopiecznych, których człowiek nie będzie w stanie dostrzec od razu. Ale czy to wystarczy? Czy tylko do tego ogranicza się rola nauczyciela?

Czego robot nie potrafi?

Nauczyciel nie jest przecież wyłącznie przekaźnikiem informacji. Dobry pedagog potrafi doceniać starania ucznia, dostrzega jego intencje. Jest w stanie zauważyć zmieszanie, niepewność, wstyd, tremę czy strach przed kompromitacją – i odpowiednio na nie zareagować. Czasem potrafi odpuścić, zrobić coś spontanicznie, zażartować, żeby rozluźnić atmosferę lub po prostu być obok. Właśnie dlatego brak empatii i rozumienia niuansów relacji międzyludzkich stają się w Naszym nauczycielu robocie tak istotne.

Można oczywiście zapytać: a jeśli roboty w przyszłości nauczą się odtwarzać empatię? Jeśli będą potrafiły rozpoznawać emocje, mówić łagodnym tonem, pocieszać, chwalić i dobierać odpowiednie słowa do sytuacji?

Tylko że odtwarzanie zachowania to nie to samo co jego przeżywanie. Robot może nauczyć się wypowiadać zdanie: „Rozumiem, że jest ci trudno”. Ale czy naprawdę rozumie? Może analizować dane, ale z całą pewnością nie potrafi marzyć. Co więcej, może znać on definicję przyjaźni, ale nie wie, jak powinien zachowywać się prawdziwy przyjaciel.

Zwrot akcji: to nie jest książka przeciwko technologii

Przyznam, że kiedy siadałam do tej lektury, trochę się obawiałam, że będzie to kolejna książka, która zero-jedynkowo przestrzega przed sztuczną inteligencją. Nic z tych rzeczy. Nasz nauczyciel robot nie demonizuje technologii. Autorka nie pisze prostej historii pod tytułem: „AI jest złe, a ludzie dobrzy”. Szczególnie dziś, gdy dzieci dorastają w świecie aplikacji, algorytmów, chatbotów i narzędzi, które coraz częściej wpływają na naukę, zabawę, a nawet relacje, takim podejściem na pewno nie zwrócilibyśmy uwagi dzieci na prawdziwy problem ze sztuczną inteligencją.

Gjerde pokazuje jednak coś niepokojącego: sama technologia nie musi być antybohaterem. Problem zaczyna się wtedy, gdy ludzie wykorzystują ją do wątpliwych moralnie celów. Gdy za pięknymi hasłami o innowacji, skuteczności i nowoczesnej szkole kryje się kontrola, pieniądze, manipulacja albo chęć osiągnięcia własnych założeń za wszelką cenę.

To dlatego Nasz nauczyciel robot bardzo dobrze sprawdzi się jako książka do dyskusji. Można czytać ją jak pełną akcji historię szkolną z tajemnicą, ale można też potraktować jako punkt wyjścia do pytań o prywatność, wykorzystywane przez aplikacje dane, odpowiedzialność dorosłych i to, kto właściwie powinien decydować o tym, w jakim stopniu technologia ma być obecna w szkole.

AI w szkole: temat, który nie jest już science fiction

Jeszcze kilka lat temu nauczyciel robot brzmiałby jak literacki wymysł z odległej przyszłości. Współcześnie to już nie jest czysta fantastyka. AI pomaga w tworzeniu materiałów dydaktycznych, podpowiada ćwiczenia, może wspierać indywidualizację nauki, analizować odpowiedzi uczniów, a nawet uczestniczyć w ich ocenianiu.

Jednocześnie instytucje zajmujące się edukacją i technologią coraz wyraźniej ostrzegają, że AI w szkole musi być podporządkowana człowiekowi, a nie odwrotnie. UNESCO w swoich wytycznych dotyczących generatywnej AI w edukacji podkreśla konieczność human-centred vision, czyli wizji skoncentrowanej na człowieku, oraz odpowiednich regulacjach i kompetencjach, które w dalszym ciągu nie są odgórnie ustanowione.

To sprawia, że książka Gjerde jest bardzo ,,na czasie”. Dzieci czytają historię o swojej szkolnej codzienności, ale jednocześnie dostają opowieść o jednym z najważniejszych pytań współczesności: jak korzystać z technologii, żeby nie oddać jej zbyt dużej władzy nad samym sobą?

Przyjaźń jako najlepsza ,,tarcza bezpieczeństwa”

Powróćmy jednak na chwilę jeszcze do Tone i Matteo. Ich przyjaźń jest bardzo znacząca w kontekście całej książki. Nie tylko dlatego, że działa nieco na zasadzie kontrastu do bezdusznej maszyny, ale także pomaga przezwyciężyć rozmaite trudności.

Ta relacja jest tutaj czymś w rodzaju moralnego kompasu. Motywuje do przeciwstawania się zastanemu porządkowi oraz zdobywania się na bardzo odważne kroki. Nawet w sytuacji, gdy technologia posuwa się zdecydowanie za daleko, zdradzając bardzo istotny szczegół z życia Tone, chłopak jest wierny tej przyjaźni.

To także ciekawy trop dla rodziców i nauczycieli. Nasz nauczyciel robot może pomóc dzieciom nazwać coś, co w rozmowach o AI bywa często abstrakcyjnymi pojęciami – prywatność, manipulacja, kontrola, halucynowanie.

Dla kogo jest Nasz nauczyciel robot?

To książka dla dzieci mniej więcej od 9. roku życia, szczególnie tych doceniających szkolne historie, zagadki, lekko futurystyczne koncepcje oraz opowieści, w których wiele się dzieje. Sprawdzi się także jako lektura do wspólnego czytania w domu albo w klasie, bo niemal sama prowokuje pytania:

• Czy AI może pomagać w nauce?
• Czy robot może być bardziej sprawiedliwy niż człowiek?
• Czy maszyna może dochować tajemnicy?
• Kto odpowiada za decyzje podejmowane przez technologię?

• Czy dzieci powinny wiedzieć, kiedy są obserwowane lub analizowane przez system?

To nie jest książka, która ma zniechęcić młodych odbiorców do korzystania z AI. Jest to raczej lektura, która zaprasza do samodzielnego myślenia oraz weryfikowania tego, co się słyszy lub widzi.

Quiz: Czy Twój nauczyciel jest robotem?

Zaznacz A, B lub C, i sprawdź wynik. Tylko uważaj – jeżeli Twój nauczyciel naprawdę jest robotem, być może właśnie analizuje Twoje odpowiedzi.

1. Twój nauczyciel nie zapomina o zapowiedzianym sprawdzianie.

A. Nigdy. Pamięta nawet te, które zapowiadał na rozpoczęciu roku szkolnego.
B. Zdarza mu się zapomnieć, ale udaje, że to było celowe, żebyś musiał się uczyć dwa razy.
C. Zapomina nawet, gdzie położył dziennik, marker i własny kubek z napisem ,,Najlepszy nauczyciel świata”.

2. Gdy ktoś zada bardzo trudne pytanie, nauczyciel…

A. Odpowiada natychmiast, bez zająknięcia, ale za to z bardzo poważną miną.
B. Zastanawia się chwilę, po czym przypomina sobie, gdzie to było napisane i namawia by sprawdzić to samodzielnie.
C. Odbija piłeczkę zadając to samo pytanie klasie.

3. Twój nauczyciel dzieli czas między uczniów…

A. Z dokładnością co do sekundy. Nikt nie czuje się faworyzowany.
B. Stara się, ale czasem po prostu ktoś potrzebuje więcej pomocy.
C. Najwięcej czasu poświęca temu, kto najgłośniej mówi: „Proszę pani/proszę pana!”.

4. Kiedy cała klasa zaczyna się śmiać, nauczyciel…

A. Pyta: „Proszę podać powód wystąpienia zbiorowej reakcji dźwiękowej”.
B. Śmieje się razem z klasą, jeśli żart jest dobry.
C. Mówi: „Już dobrze, wracamy do tematu”, ale sam odwraca się przodem do tablicy i próbuje przestać się chichrać.

5. Gdy uczeń jest smutny, nauczyciel…

A. Mówi: „Wykryto obniżony poziom nastroju. Uruchamiam procedurę pocieszania”.
B. Pyta, czy wszystko w porządku i odpuszcza komentarze, że ,,Panna Anna znowu odpływa myślami”.
C. Udaje, że nie widzi, ale potem dyskretnie podchodzi po lekcji i dopytuje w czym rzecz.

6. Czy Twój nauczyciel ma ulubione powiedzonko?

A. Tak: „Błąd systemu. Proszę powtórzyć pytanie”.
B. Tak, i cała klasa potrafi je dokładnie powtórzyć, używając odpowiedniej intonacji.
C. Ma ich tyle, że można zrobić z nich słownik.

7. Co robi nauczyciel, gdy w klasie wydarzy się coś zupełnie niespodziewanego?

A. Zastyga na trzy sekundy, patrzy w jeden punkt i zaczyna nerwowo mrugać powieką.
B. Improwizuje – z różnym skutkiem.
C. Udaje, że nic się nie stało, bo nie da się sprowokować młodzieży na ostatniej lekcji tego dnia.

8. Twój nauczyciel popełnia błędy?

A. Nie, nigdy. Potrafi być przekonujący nawet przy najbardziej abstrakcyjnych twierdzeniach.
B. Tak, ale później często naprostowuje to, co powiedział.
C. Tak, ale mówi, że „tylko sprawdzał czujność klasy”.

9. Czy nauczyciel potrafi dochować tajemnicy?

A. Oczywiście, że nie. Nauczyciel nie jest powiernikiem tajemnic. Jego priorytetem jest bezpieczeństwo oraz procedury.
B. Tak, jeśli to dla kogoś ważne.
C. Będzie milczał jak grób, bo prawdopodobnie już o niej zapomniał.

10. Czy Twojemu nauczycielowi zdarza się marzyć?

A. Tylko raz wspominał o tym, że chciałby mieć więcej energii…
B. Czasami opowiada o wakacyjnych podróżach albo książkach.
C. Wielokrotnie zwierzał się, że marzy o świętym spokoju.

Wyniki

Najwięcej odpowiedzi A: Oj, duża szansa na nauczyciela robota

Twój nauczyciel jest bardzo punktualny, skrupulatny i nigdy nie popełnia błędów. Nie męczy się i nie zapomina o czym mówił na ostatniej lekcji. To potencjalnie może być po prostu człowiek o niezwykłym zmyśle organizacji… albo ktoś, przy kim lepiej nie obrażać sztucznej inteligencji.

Najwięcej odpowiedzi B: Raczej człowiek, ale zawsze pozostaje cień szansy

Twój nauczyciel nie jest doskonały, ale właściwie to działa na jego korzyść. Potrafi się zaśmiać, wysłuchać, czasami odpuścić lub spontanicznie włączyć film na lekcji. A to są zachowania bardzo trudne do zaprogramowania.

Najwięcej odpowiedzi C: Człowiek w trybie przetrwania

Możesz odetchnąć – twój nauczyciel najprawdopodobniej nie jest robotem. Jest po prostu człowiekiem, który próbuje ogarnąć klasę, dzwonki, sprawdziany, pytania, zeszyty, hałas i tajemnicze znikanie mazaków. Dajcie mu czasem chwilę wytchnienia – on nie ładuje się po podłączeniu kabelka do zasilania, tylko potrzebuje spokoju.

UWAGA

Quiz ma charakter zabawowy i nie powinien być używany jako oficjalny test wykrywania robotów w szkole. Jeżeli Twój nauczyciel błyska oczami, mówi głosem syntezatora albo zna wszystkie odpowiedzi na zadane pytania – obserwuj dalej i koniecznie przeczytaj książkę Nasz nauczyciel robot.

Możesz pobrać go tutaj:

Quiz czy twój nauczyciel jest robotem

Dlaczego warto przeczytać?

Nasz nauczyciel robot Hanne Gjerde to powieść aktualna, przystępna i dobrze osadzona w obawach oraz nadziejach współczesnej szkoły. Z jednej strony pokazuje atrakcyjną stronę technologii: jej precyzyjność, szybkość, dostęp do wiedzy i potencjał personalizacji. Z drugiej nie pozwala zapomnieć, że edukacja bez człowieka może stać się czymś niebezpiecznie… mechanicznym.

Przyszłość szkoły nie powinna jednak polegać na wyborze: człowiek albo technologia. Dzięki tej książce uczniowie docenią swojego nauczyciela i być może razem, na forum klasy, podejmą decyzje o rozsądnym używaniu AI w codziennej edukacji. Sprawdzajcie dostępność Nasz nauczyciel robot na stronie Wydawnictwa Kropka.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedź

O czym jest książka Nasz nauczyciel robot?

Nasz nauczyciel robot to powieść dla dzieci o klasie, w której pojawia się nowy nauczyciel – Arnt Ingar, nazywany AI. Szybko okazuje się, że nie jest człowiekiem, lecz superinteligentnym robotem. Książka porusza tematy szkoły, sztucznej inteligencji, kontroli, prywatności i odpowiedzialności dorosłych.

Kto napisał książkę Nasz nauczyciel robot?

Autorką książki jest norweska pisarka Hanne Gjerde. Oryginalny tytuł powieści to Maskinlæreren, a polskie wydanie ukazało się nakładem Wydawnictwa Kropka .

Dla jakiego wieku jest Nasz nauczyciel robot?

Polecam tę książkę dla dzieci od 9. roku życia . To dobry wybór dla czytelników, którzy lubią zagadki i aktualne tematy związane z technologią.

Czy Nasz nauczyciel robot jest książką przeciwko sztucznej inteligencji?

Nie. Książka nie demonizuje AI, ale pokazuje, że technologia może stać się niebezpieczna, jeśli używają jej ludzie bez poczucia odpowiedzialności, przejrzystości i szacunku dla innych.

Czy książka nadaje się do rozmowy w szkole?

Tak. Nasz nauczyciel robot bardzo dobrze sprawdzi się jako punkt wyjścia do rozmowy o sztucznej inteligencji, danych, prywatności, ocenianiu, relacji uczeń–nauczyciel i granicach technologii w edukacji.

Czy AI może zastąpić nauczyciela?

Książka pokazuje, że AI może pomagać w nauce, analizować dane i wspierać personalizację, ale nie zastępuje empatii, intuicji, relacji oraz odpowiedzialności. To właśnie rozdźwięk między skutecznością maszyny a człowieczeństwem nauczyciela jest najważniejszym tematem tej powieści.

Artykuł Czy robot może zastąpić nauczyciela? ,,Nasz nauczyciel robot” i QUIZ pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Tymczasem Roboty i AI. Wielka Księga Zdolniachów autorstwa Paula Virra z ilustracjami Harriet Russell zaskakuje aktualnością. Autor koncentruje się na tym, co istotne: jak działają maszyny, czym naprawdę jest algorytm i w jaki sposób dane uczą systemy podejmowania decyzji. Dzięki temu książka – pomimo galopujących zmian w branży – wciąż pozostaje aktualna.

➜ Tytuł: Roboty i AI. Wielka Księga Zdolniachów
➜ Seria: Wielka Księga Zdolniachów
➜ Autor: Paul Virr
➜ Ilustracje: Harriet Russell
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Adamczyk-Karwowska
➜ Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo:  dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Roboty bez przyszłości w Hollywood

Bardzo cenię w tej publikacji to, że roboty nie są w niej wyłącznie metalowymi bohaterami science fiction ze świecącymi laserami oczami. Autor nie epatuje futurystycznymi wizjami, lecz pokazuje maszyny, które już teraz pracują w fabrykach, wspierają chirurgów podczas operacji, pomagają osobom w rehabilitacji czy eksplorują niedostępne zakątki Ziemi oraz kosmosu.

Rozdziały poświęcone robotyce w medycynie szczególnie zasługują na uwagę. Czytelnik dowiaduje się z nich, w jaki sposób precyzyjne ramiona chirurgiczne minimalizują ryzyko błędu, jak roboty wspierają naukowców w analizie próbek, a także dlaczego automatyzacja w laboratoriach przyspiesza procesy badań.

Taka szeroka perspektywa sprawia, że młody odbiorca zaczyna postrzegać technologię jako narzędzie poprawiające jakość życia, a nie tylko jako efektowny gadżet przyszłości (bez względu na to jak bliskiej czy dalekiej).

AI wyczerpująco

W ostatnich latach pojęcie „AI” lub w polskiej rzeczywistości – ,,SI” stało się wszechobecne. Jedni widzą w nim niemal wszechmocny potencjał, inni – zagrożenia dla rynku pracy, prywatności oraz kreatywności. Paul Virr proponuje znacznie bardziej stonowane i rzeczowe podejście.

Autor w Roboty i AI pokazuje, że sztuczna inteligencja nie jest magicznym bytem. To zestaw metod oraz algorytmów, które analizują dane, wyszukują wzorce i uczą się na podstawie próbek. Dzięki licznym przykładom czytelnik zaczyna rozumieć, że AI nie „myśli” jak człowiek, lecz operuje w określonych ramach matematycznych i logicznych.

Tego rodzaju narracja nie demonizuje zjawiska, ale pozwala łatwiej go pojąć. Dziecko, które przeczyta tę książkę, nie będzie traktowało sztucznej inteligencji jako magicznej maszyny czy cudownego zjawiska, ale bardziej jako coś pragmatycznego, będącego naturalnym etapem postępu.

Technologiczne ciekawostki dla młodych geeków

Książka nie ogranicza się do ogólnych definicji. Autor wprowadza czytelnika w świat konkretnych rozwiązań technicznych. Opisuje różne rodzaje napędów stosowanych w dawnych i nowoczesnych urządzeniach; tłumaczy, jak działają czujniki lub w jaki sposób maszyny odbierają informacje z otoczenia i jak przekładają je na ruch.

Takie fragmenty czyta się z dużą satysfakcją, ponieważ pokazują, że za każdym „sprytnym” urządzeniem stoi precyzyjna inżynieria oraz często prosty koncept początkowy. Zamiast ogólników dostajemy konkretne przykłady i krótkie, klarowne wyjaśnienia.

Ważny aspekt aktywizujący książki

Ogromną zaletą tej pozycji są elementy aktywizujące. Zadania takie jak „Zrób skaczącą żabę” czy „Zbuduj cyber-łapę” nie są jedynie wymyślonym ,,na siłę” dodatkiem. Stanowią integralną część koncepcji edukacyjnej.

Dzięki nim młody czytelnik doświadcza mechaniki w praktyce. Ruch, napięcie, sprężystość – to pojęcia, które przestają być abstrakcją i stają się czymś uchwytnym. W ten sposób Roboty i AI łączy teorię z praktyką, co szczególnie dobrze sprawdza się m.in. w edukacji STEM.

Kod zniżkowy w księgarni PWN

Jeśli planujecie zakup tej lub innych pozycji z Wydawnictwa Naukowego PWN, warto pamiętać o moim kodzie rabatowym: BAJKOCHLONKA ! Obniża on cenę katalogową wszystkich książek papierowych PWN dostępnych na ksiegarnia.pwn.pl aż o 25%. Kod nie łączy się z innymi promocjami i jest ważny do 30.04.2026 r.

Struktura i ilustracje, które ułatwiają samodzielne myślenie

Harriet Russell stworzyła warstwę wizualną, która nie tylko jest miłym urozmaiceniem dla oka, ale przy okazji – porządkuje całą treść. Przemyślany podział rozkładówek, wyraźne sekcje tematyczne i czytelne grafiki sprawiają, że książka nie jest przytłaczająca.

Zdjęcia i schematy pozwalają dodatkowo zatrzymać wzrok i unaocznić przykłady z ,,prawdziwego życia”. Czytelnik nie musi przedzierać się przez gęste bloki tekstu., informacje zostały złożone w sposób sprzyjający koncentracji.

Dlaczego ta książka pozostaje aktualna?

W świecie, w którym nowe narzędzia AI pojawiają się niemal codziennie, łatwo ulec wrażeniu, że każda publikacja o technologii szybko się zestarzeje. Roboty i AI unika tego problemu, ponieważ koncentruje się na mechanizmach i zasadach, a nie na chwilowych trendach.

Dzięki temu książka nie traci wartości po kilku miesiącach. Wręcz przeciwnie – może stać się punktem odniesienia, do którego warto powracać, gdy pojawiają się nowe narzędzia czy aplikacje.

Czy warto?

Zdecydowanie tak. Roboty i AI. Wielka Księga Zdolniachów to publikacja, która porządkuje wiedzę, rozwiewa mity i pokazuje technologię z różnych perspektyw: inżynieryjnej, medycznej czy społecznej. To nie jest lektura, która specjalnie zachwyca się nad maszynami, ale też nie pokazuje techniki w krzywym zwierciadle. Pozwala lepiej zrozumieć konkretne zagadnienia i być bardziej świadomym ich odbiorcą. Polecam ją czytelnikom powyżej 7 lat.

Sprawdzajcie dostępność Roboty i AI na stronie wydawnictwa PWN.

FAQ – Roboty i AI. Wielka Księga Zdolniachów (PWN)

O czym jest książka Roboty i AI. Wielka Księga Zdolniachów?

To popularnonaukowa książka dla młodszych czytelników, która wyjaśnia, czym są roboty i jak działa sztuczna inteligencja. Autor tłumaczy mechanizmy stojące za nowoczesnymi technologiami: od napędów i czujników, po algorytmy uczące się na danych. Publikacja nie skupia się na futurystycznych wizjach, lecz na rozwiązaniach, które już dziś funkcjonują w medycynie, przemyśle i nauce.

Dla jakiego wieku przeznaczona jest książka?

Książka sprawdzi się u dzieci od około 7-9 roku życia, ale jej treść docenią także starsi czytelnicy. Dzięki przystępnemu językowi i klarownej strukturze może być dobrym wprowadzeniem do tematu AI zarówno dla uczniów, jak i dla dorosłych, którzy chcą uporządkować podstawową wiedzę.

Czy książka jest aktualna w kontekście dynamicznego rozwoju AI?

Choć została napisana w 2023 roku, a wydana w Polsce w 2024, pozostaje zaskakująco aktualna. Autor koncentruje się na fundamentach – zasadach działania algorytmów, mechanice robotów i praktycznych zastosowaniach technologii. Dzięki temu publikacja nie traci wartości mimo szybkich zmian w branży.

Czy w książce znajdują się zadania lub elementy aktywizujące?

Tak. Czytelnik znajdzie tu propozycje działań, takich jak budowa prostych modeli mechanicznych czy eksperymenty wyjaśniające zasady ruchu. Zadania w stylu: „Zrób skaczącą żabę” czy „Zbuduj cyber-łapę” pomagają zrozumieć mechanikę poprzez praktykę.

Czy książka porusza temat programowania?

Publikacja wprowadza czytelnika w podstawy myślenia algorytmicznego. Nie uczy konkretnego języka kodowania, ale pokazuje logikę programowania – zależność między instrukcją a rezultatem oraz sposób, w jaki systemy cyfrowe przetwarzają dane.

Czy to część serii?

Tak, książka należy do cyklu Wielka Księga Zdolniachów, który popularyzuje różne dziedziny wiedzy w przystępny i atrakcyjny wizualnie sposób.

Artykuł Jak działa AI i co potrafią roboty? Recenzja Roboty i AI (PWN) + KOD RABATOWY pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: AI: czy zastąpią nas maszyny
➜ Autor: Matthieu Dugal
➜ Ilustracje: Owen Davey
➜ Tłumaczenie: Sylwia Sawicka
➜ Wydawnictwo: Polarny Lis
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Książka o sztucznej inteligencji dla dzieci

To popularnonaukowa książka dla młodych czytelników, która prostym językiem wyjaśnia, czym jest sztuczna inteligencja, gdzie ją spotykamy i czego tak naprawdę można się po niej spodziewać. Autor, kanadyjski dziennikarz technologiczny Matthieu Dugal, prowadzi dzieci (ale i dorosłych) przez historię idei dotyczących pierwszych maszyn, aż po autonomiczne, myślące roboty.

Czym właściwie jest AI

AI: czy zastąpią nas maszyny rozpoczyna się od zamierzchłej historii, kiedy ludzie dziesiątki, a nawet setki lat temu zaczynali rozważać możliwość stworzenia kogoś, kto będzie przypominał człowieka. Długi proces doprowadził ludzkość do AI, czyli zestawu metod oraz narzędzi, uczących się z wgranej bazy danych. Szczególnie zapadło mi w pamięć jedno zdanie, które znalazło się w książce:

W sumie nie ma więc nic bardziej ludzkiego niż sztuczna inteligencja.

No właśnie, ale czy to dobrze?

Szachy vs rozróżnianie psa od kota – dlaczego AI się myli

Jednym z powracających motywów jest pokazanie, że AI świetnie sobie radzi w jasno zdefiniowanych zadaniach (jak np. szachy), ale już znacznie gorzej w prostych (z perspektywy człowieka) sytuacjach życiowych. Każde dziecko potrafi rozróżnić psa od kota, ale sztuczna inteligencja potrzebowała wielu lat (i mnóstwa podpisanych zdjęć), żeby się tego nauczyć. 

W książce znajdziecie sporo przykładów i ciekawostek na ten temat, bo właśnie to one stanowią jej trzon. Autorzy postarali się, żeby książka była niezwykle angażująca oraz merytoryczna zarazem, dlatego nie tylko dowiecie się z niej mnóstwa interesujących faktów – ale przy okazji i zostaniecie zachęceni do refleksji, i zabłyśniecie w towarzystwie.

Czy „maszyny nas zastąpią”? Co książka mówi dzieciom i dorosłym

Nawiązania w książce do pytania z tytułu, pojawiają się w kilku miejscach: jest wątek zawodów, który (o czym już wspominałam) spędza niektórym dorosłym sen z powiek; ale też poruszane są obszary, gdzie AI bardzo długo jeszcze się nie sprawdzi. Najważniejszym przesłaniem dla dzieci 7–12 lat pozostaje: niezmiennie się uczyć, starać się samodzielnie wszystko rozumieć i dużo rozmawiać z prawdziwymi ludźmi. Bo choć narzędzia będą coraz lepsze, to zawsze przyda się ktoś, kto będzie musiał je obsłużyć, rozwijać i nadawać im kierunek.

Jak książka oswaja lęki związane z AI

Autor nie bagatelizuje pytań o bezpieczeństwo czy prywatność, ale – nawet podając konkretne, tragiczne w skutkach przykłady z życia – unika katastroficznego tonu. Dzięki temu młody czytelnik dostaje bodziec, że sztuczna inteligencja to nie robot z czerwonymi, świecącymi złowrogo oczami, ale po prostu technologia stworzona przez ludzi… dla ludzi.

Co warto podkreślić

Sięgając po AI: czy zastąpią nas maszyny  dostajecie:

• odpowiedni balans między istotnymi faktami, a rozmaitymi ciekawostkami – krótkie rozdziały nie przeładowują definicjami, poruszają zagadnienia z różnych dziedzin i budują obraz sztucznej inteligencji,
• odmitologizowanie AI – zamiast straszenia nieznanym, mamy rzeczowe przykłady z życia oraz otwartą rozmowę o tym, kiedy AI jest pomocne, a kiedy raczej nie warto na nie liczyć,
• rozwijanie zainteresowań – narracja poprowadzona została w książce w taki sposób, że młody czytelnik ma ochotę zgłębiać kolejne źródła, testować wspomniane w niej rozwiązania i dowiadywać się o aktualizacjach wiedzy na temat sztucznej inteligencji.

Graficzny styl ilustracji Davey’a

AI: czy zastąpią nas maszyny to jednak nie tylko merytoryczny tekst, ale także bardzo estetyczny aspekt wizualny. Davey łączy żywe, jednowymiarowe kształty pełne kolorów z zabawą detalem. Dzieci w wieku szkolnym doceniają powtarzalny układ stron oraz to, że obraz często zapowiada treść rozdziału, zanim jeszcze siądziemy do lektury akapitu.

Dla kogo warto kupić tę książkę

• Dla dzieci w wieku 7–10 lat: czytajcie ją wspólnie, dyskutujcie oraz starajcie się tropić sztuczną inteligencję w codziennym życiu.
• Dla dzieci 10–12 lat: pozwólcie dziecku stać się bardziej świadomym oraz z większą odpowiedzialnością używać narzędzi dostępnych w przeglądarkach czy social mediach.
• Dla nastolatków: książka jest bogatym źrodłem informacji oraz pełną ciekawostek lekturą, która z pewnością trafi w gust każdego dorastającego człowieka.

AI: czy zastąpią nas maszyny dostępna jest na stronie wydawnictwa Polarny Lis.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Od jakiego wieku jest AI: czy zastąpią nas maszyny?

Rekomendacja: 7–12 lat

Kto napisał i kto ilustrował?

Autor: Matthieu Dugal; ilustracje: Owen Davey. 

Ile stron ma książka i jaka oprawa?

56 stron, twarda oprawa. 

Czy książka demonizuje, straszy AI?

Nie. To popularnonaukowe wprowadzenie do zagadnienia sztucznej inteligencji – oswaja temat i podkreśla ograniczenia narzędzi czy technologii.

Czego dziecko się z niej dowie?

Podstaw działania AI (uczenie na danych), przykładów z życia, mocnych i słabych stron rozwiązań; itp.

Artykuł AI: czy zastąpią nas maszyny – recenzja książki pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Dogman. Szkarłatna obroża
➜ Seria: Dogman
➜ Scenariusz: Dav Pilkey
➜ Rysunki: Dav Pilkey
➜ Tłumaczenie: Stanisław Kroszczyński
➜ Wydawnictwo: Jaguar
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

W drugiej klasie nauczyciel Dava podarł jego komiks i oznajmił, że chłopak nie może przecież przez resztę życia układać niemądrych książeczek. Na szczęście Dav mało się przejmował tym, co mówią nauczyciele.

Dav Pilkey, Dogman. Szkarłatna obroża, ostatnia strona

Książki dla dzieci, które nie lubią czytać

Ta mała biograficzna wzmianka o autorze jest niezwykle zabawna… z tym, że nie mogę się z nią do końca zgodzić. Daj Pilkey choć tworzy komiksy humorystyczne i czasami dość bezpośrednie – ma niezwykły talent do opowiadania mądrych historyjek, w bardzo lekkiej formie.

W kolejnej już książce, która jest jednocześnie dwunastym tomem serii o Dogmanie – niemym stróżu prawu z zamiłowaniem do szczekania, Pilkey udowadnia, że można stworzyć ciekawą opowiastkę, która zainteresuje nawet najbardziej opornych czytelników.

Przenikanie się uniwersów

Piszę o tym właściwie za każdym razem, przy okazji wszystkich części Dogmana:

• Dogman. Wichrowe Bzdurza,

czy innym fenomenalnym cyklu komiksowym tego autora:

• Superkot. Klub komiksowy. Perspektywy,
• Superkot. Klub komiksowy. Na przekór,
• Superkot. Klub komiksowy. Kolaboracje.

Bez względu po którą z tych książek byście nie sięgnęli – czekają na Was wartościowe przygody, potyczki dobra ze złem, a nawet ci sami bohaterowie – bo uniwersa tych światów lubią się przenikać.

Dogman. Szkarłatna obroża

W świeżutkim Dogman. Szkarłatna obroża zaczynamy od bardzo ważnego wydarzenia – szef Dogmana żeni się! Po uroczystości wyrusza ze swoją świeżo upieczoną małżonką na wakacje i przekazuje władze w ręce… arcywroga Dogmana, czyli jego antypatycznej koleżanki z pracy.

To początek nieszczęśliwych wypadków. Jednocześnie bowiem pewien czarny charakter knuje plan zapanowania nad światem i postanawia użyć do tego… sztucznej inteligencji. Nie docenia jednak robotów oraz AI, które w kluczowym momencie decydują… przejąć władzę nad ludźmi!

Element interaktywny w komiksie

Żeby było jeszcze bardziej ekscytująco, Dav Pilkey postanawia kwestie robotów stworzyć za pomocą prawdziwej sztucznej inteligencji. Tego wątku używa w komiksie także dlatego, aby pokazać jak zgubna może być technologia, jeżeli będziemy jej w niewłaściwy sposób używać.

Poza tym, autor ma dla czytelników kilka bardzo fajnych niespodzianek. Dzięki prostemu rozwiązaniu, w Dogman. Szkarłatna obroża możemy sobie obejrzeć kilka prostych, ale efektywnych ,,animacji poklatkowych”. Jestem pewna, że dzieciakom bardzo spodoba się taki interaktywny element historii, ale także i sama fabuła zachwyci ich bez reszty.

Bardzo polecam Dogman. Szkarłatna obroża czytelnikom powyżej 9 roku życia. To opowieść o dobrych wyborach, przyjaźni, oddaniu i oczywiście – walce dobra ze złem. Do pośmiania się i pomyślenia.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwo-jaguar.pl/sklep/produkt/1119/dogman-szkarlatna-obroza

Artykuł Dogman. Szkarłatna obroża – recenzja komiksu dla dzieci pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Niespodziewana to premiera w samym środku wakacji! Dlaczego? Bo akcja książki, o której opowiadam w tej recenzji, toczy się zaledwie na kilka dni przed Wigilią. Czy ma jednak coś wspólnego ze świętami? Nie bardzo. W ,,Dinksie” spełnia się za to najczarniejszy scenariusz fanów science fiction – robotom udaje się zawładnąć ludzkością!

No dobrze, może nie robotom, tylko małemu robocikowi o imieniu Dinks. I nie ludzkością, a dwójką braci – Walterowi oraz Rutgerowi. Zacznijmy jednak po kolei.

Nowa książka Martina Widmarka i Emilii Dziubak

,,Dinks” należy do serii książek, które już od kilku lat ukazują się nakładem wydawnictwa Mamania. Do tego cyklu można zaliczyć także:

• Tyczka w Krainie Szczęścia,
• Dom, który się przebudził,
• Długa wędrówka,
• Biblioteka Astrid.

Ich autorem jest znany szwedzki pisarz Martin Widmark, który w Polsce kojarzony jest przede wszystkim z serią:

• Biuro detektywistyczne Lassego i Mai,
• Nelly Rapp,
• Dawid & Larisa.

Z kolei ilustracje stworzyła jedna z najbardziej znanych ilustratorek w polskiej literaturze dziecięcej – Emilia Dziubak.

Czym jest Dinks?

Z książki o tym samym tytule wynika, że Dinks to mały robot, którego pierwotnym celem było pomaganie przy porządkach i gotowaniu. Nieopacznie jednak Dinksa obdarzono inteligencją, co sprawiło, że nie tylko zaczął się szybko uczyć, ale i wprowadził w domu braci pewne własne zasady.

Niektórzy mogliby stwierdzić (np. narracja w książce zmierza w tym kierunku), że Dinks się rządzi. Robocik zadecydował, że Walter oraz Rutger będą jeść tylko zdrowe jedzenie, nie będą kupować niepotrzebnych rzeczy i… obchodzić Bożego Narodzenia (bo Mikołaj nie istnieje!).

Nie całkiem niewydarzony wynalazek

Dinks jest w książce bardzo demonizowany. Bracia czują się przez niego nieszczęśliwi, bo choć narzekali na swoje obowiązki, to jednak niezdrowe nawyki sprawiały im dużo frajdy. Z punktu widzenia rodzica, Dinks wcale nie jest takim niewydarzonym wynalazkiem. Jasne, ma swoje wady, ale czy – mimo wszystko – nie warto byłoby mieć takiego urządzenia we własnym domu?

Książka ,,Dinks” to nietypowa propozycja czarnego humoru, a nawet momentami historia nawiązująca do opowieści grozy (szczególnie podczas finału), która każe się zastanowić jaki udział w naszym życiu ma technologia.

Jestem przekonana, że ta niebanalna historyjka znajdzie swoich fanów – szczególnie, że została fantastycznie zilustrowana. 

Polecam ją czytelnikom już powyżej 6 roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://mamania.pl

[Robocik na zdjęciu głównym dodany, a jakże!, przez AI]

Artykuł Dinks – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Seria: To, o czym dorośli ci nie mówią

Autor: Boguś Janiszewski

Ilustracje: Max Skorwider

Wydawnictwo: Publicat

Rok wydania: 2020

Objętość: więcej niż sto

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Recenzja:

Jak wygodnie byłoby mieć przy boku pracowitego robota, który czytałby w naszych myślach! Zanim jeszcze zdążylibyśmy sobie uświadomić, że mamy ochotę na kawę, gorący napój już byłby nam serwowany – w dodatku z pysznym ciastem i świeżymi owocami. 

Pragnienie konstruowania maszyn ułatwiających codzienne życie pojawiło się w ludziach już bardzo dawno temu. Znany nam duet – Boguś Janiszewski oraz Max Skorwider zabrali się za kolejny temat i w ten sposób powstała doskonała ,,Sztuczna inteligencja”. 

To jedna z kilku książek z serii ,,To, o czym dorośli ci nie mówią”, w której bez ogródek i tematów tabu twórcy w sposób niezwykle intrygujący i ciekawy omawiają wybrane przez siebie zagadnienie. W ramach tego cyklu pisałam także o ,,Ekonomii”. Poza tym warto sprawdzić, co mieli na myśli tworząc ,,Mury”. 

W ,,Sztucznej inteligencji” czytelnicy już na początku postawieni są przed interesującym stwierdzeniem. W 2051 roku (według przewidywań autorów) albo będzie nam się żyło dużo łatwiej i przyjemniej dzięki pomocy robotów, albo… to one przejmą nad nami kontrolę i będziemy musieli im służyć!

Na szczęście ten ostatni scenariusz to znane już z poprzednich części poczucie humoru autora oraz ilustratora. W dalszej części książki dowiadujemy się jak trudno uzyskać pełną autonomię robotów, choć jesteśmy coraz bliżej tego, żeby były one w większości samodzielne. 

Kolejne rozdziały to rozważania m.in. na temat asystentów wirtualnych, aplikacji, oprogramowania, które jest kluczowe by pójść naprzód czy sposobu w jaki maszyny rozpoznają obrazy. 

Co kilka stron pojawiają się eksperymenty myślowe, gdzie czytelnikom przytacza się przykłady z codziennego życia, żeby odnieść je do kwestii sztucznej inteligencji. W ten sposób mamy szansą samodzielnie zastanowić się nad ważnymi sprawami i ocenić jak istotne są one w rozwoju technologii.

Oprócz tego tłumaczy się nam trudniejsze słowa lub sformułowania, np. algorytm heurystyczny, przepustowość, kodowanie czy kod binarny.

Z drugiej strony dzięki grom słownym dodającym humoru i lekkości książce, lektura jest niezwykle przyjemna i  czas z nią mija niezwykle szybko!

Czy czeka nas kolejna wielka rewolucja przemysłowa, jak ta z czasów wynalezienia maszyny parowej? Na pewno tak! Jedyną niewiadomą w tym równaniu jest kwestia kiedy dokładnie się to wydarzy. Obserwowanie postępu może sprawić ogromną frajdę, a możliwość orientowania się w kwestiach robotyki jest niezwykle istotna!

Polecam ,,Sztuczną inteligencję” jako obowiązkową dla dzieci interesujących się technologią. To gwarancja udanego prezentu i mile spędzonego czasu. Książka odpowiednia dla czytelników powyżej 8. roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: https://publicat.pl/ksiazki/sztuczna-inteligencja-to-o-czym-dorosli-ci-nie-mowia/

Artykuł Sztuczna inteligencja – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.