➜ Tytuł: AI: czy zastąpią nas maszyny
➜ Autor: Matthieu Dugal
➜ Ilustracje: Owen Davey
➜ Tłumaczenie: Sylwia Sawicka
➜ Wydawnictwo: Polarny Lis
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Książka o sztucznej inteligencji dla dzieci

To popularnonaukowa książka dla młodych czytelników, która prostym językiem wyjaśnia, czym jest sztuczna inteligencja, gdzie ją spotykamy i czego tak naprawdę można się po niej spodziewać. Autor, kanadyjski dziennikarz technologiczny Matthieu Dugal, prowadzi dzieci (ale i dorosłych) przez historię idei dotyczących pierwszych maszyn, aż po autonomiczne, myślące roboty.

Czym właściwie jest AI

AI: czy zastąpią nas maszyny rozpoczyna się od zamierzchłej historii, kiedy ludzie dziesiątki, a nawet setki lat temu zaczynali rozważać możliwość stworzenia kogoś, kto będzie przypominał człowieka. Długi proces doprowadził ludzkość do AI, czyli zestawu metod oraz narzędzi, uczących się z wgranej bazy danych. Szczególnie zapadło mi w pamięć jedno zdanie, które znalazło się w książce:

W sumie nie ma więc nic bardziej ludzkiego niż sztuczna inteligencja.

No właśnie, ale czy to dobrze?

Szachy vs rozróżnianie psa od kota – dlaczego AI się myli

Jednym z powracających motywów jest pokazanie, że AI świetnie sobie radzi w jasno zdefiniowanych zadaniach (jak np. szachy), ale już znacznie gorzej w prostych (z perspektywy człowieka) sytuacjach życiowych. Każde dziecko potrafi rozróżnić psa od kota, ale sztuczna inteligencja potrzebowała wielu lat (i mnóstwa podpisanych zdjęć), żeby się tego nauczyć. 

W książce znajdziecie sporo przykładów i ciekawostek na ten temat, bo właśnie to one stanowią jej trzon. Autorzy postarali się, żeby książka była niezwykle angażująca oraz merytoryczna zarazem, dlatego nie tylko dowiecie się z niej mnóstwa interesujących faktów – ale przy okazji i zostaniecie zachęceni do refleksji, i zabłyśniecie w towarzystwie.

Czy „maszyny nas zastąpią”? Co książka mówi dzieciom i dorosłym

Nawiązania w książce do pytania z tytułu, pojawiają się w kilku miejscach: jest wątek zawodów, który (o czym już wspominałam) spędza niektórym dorosłym sen z powiek; ale też poruszane są obszary, gdzie AI bardzo długo jeszcze się nie sprawdzi. Najważniejszym przesłaniem dla dzieci 7–12 lat pozostaje: niezmiennie się uczyć, starać się samodzielnie wszystko rozumieć i dużo rozmawiać z prawdziwymi ludźmi. Bo choć narzędzia będą coraz lepsze, to zawsze przyda się ktoś, kto będzie musiał je obsłużyć, rozwijać i nadawać im kierunek.

Jak książka oswaja lęki związane z AI

Autor nie bagatelizuje pytań o bezpieczeństwo czy prywatność, ale – nawet podając konkretne, tragiczne w skutkach przykłady z życia – unika katastroficznego tonu. Dzięki temu młody czytelnik dostaje bodziec, że sztuczna inteligencja to nie robot z czerwonymi, świecącymi złowrogo oczami, ale po prostu technologia stworzona przez ludzi… dla ludzi.

Co warto podkreślić

Sięgając po AI: czy zastąpią nas maszyny  dostajecie:

• odpowiedni balans między istotnymi faktami, a rozmaitymi ciekawostkami – krótkie rozdziały nie przeładowują definicjami, poruszają zagadnienia z różnych dziedzin i budują obraz sztucznej inteligencji,
• odmitologizowanie AI – zamiast straszenia nieznanym, mamy rzeczowe przykłady z życia oraz otwartą rozmowę o tym, kiedy AI jest pomocne, a kiedy raczej nie warto na nie liczyć,
• rozwijanie zainteresowań – narracja poprowadzona została w książce w taki sposób, że młody czytelnik ma ochotę zgłębiać kolejne źródła, testować wspomniane w niej rozwiązania i dowiadywać się o aktualizacjach wiedzy na temat sztucznej inteligencji.

Graficzny styl ilustracji Davey’a

AI: czy zastąpią nas maszyny to jednak nie tylko merytoryczny tekst, ale także bardzo estetyczny aspekt wizualny. Davey łączy żywe, jednowymiarowe kształty pełne kolorów z zabawą detalem. Dzieci w wieku szkolnym doceniają powtarzalny układ stron oraz to, że obraz często zapowiada treść rozdziału, zanim jeszcze siądziemy do lektury akapitu.

Dla kogo warto kupić tę książkę

• Dla dzieci w wieku 7–10 lat: czytajcie ją wspólnie, dyskutujcie oraz starajcie się tropić sztuczną inteligencję w codziennym życiu.
• Dla dzieci 10–12 lat: pozwólcie dziecku stać się bardziej świadomym oraz z większą odpowiedzialnością używać narzędzi dostępnych w przeglądarkach czy social mediach.
• Dla nastolatków: książka jest bogatym źrodłem informacji oraz pełną ciekawostek lekturą, która z pewnością trafi w gust każdego dorastającego człowieka.

AI: czy zastąpią nas maszyny dostępna jest na stronie wydawnictwa Polarny Lis.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Od jakiego wieku jest AI: czy zastąpią nas maszyny?

Rekomendacja: 7–12 lat

Kto napisał i kto ilustrował?

Autor: Matthieu Dugal; ilustracje: Owen Davey. 

Ile stron ma książka i jaka oprawa?

56 stron, twarda oprawa. 

Czy książka demonizuje, straszy AI?

Nie. To popularnonaukowe wprowadzenie do zagadnienia sztucznej inteligencji – oswaja temat i podkreśla ograniczenia narzędzi czy technologii.

Czego dziecko się z niej dowie?

Podstaw działania AI (uczenie na danych), przykładów z życia, mocnych i słabych stron rozwiązań; itp.

Artykuł AI: czy zastąpią nas maszyny – recenzja książki pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Autor: Agnes Lestrade

Ilustracje: Marie Dorleans

Tłumaczenie: Sylwia Sawicka

Wydawnictwo: Polarny Lis

Rok wydania: 2020

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: wybitna

Recenzja:

Czytałam tę książkę wielokrotnie, odkąd do mnie dotarła i ZA KAŻDYM razem się przy niej wzruszam. 

,,Jak oswoić Rysia?” to nieco humorystyczna, ale przede wszystkim bardzo emocjonalna opowieść obrazkowa o rodzicielskiej miłości. Jej autorką jest wielokrotnie nagradzana francuska pisarka Agnes Lestrade, z kolei doskonałe ilustracje to zasługa uzdolnionej Marie Dorleans.

Historia opowiada o dwójce młodych ludzi – kobiecie i mężczyźnie, którzy pewnego dnia pozwolili sobie na chwile zapomnienia. Dokładnie w tym samym czasie, otworzyli możliwość pewnemu Rysiowi, żeby ten przedostał się do ich mieszkania. 

I choć cała książka, a szczególnie jej początek, mogą brzmieć, jakby ta urocza para z okładki wzbogaciła się o dzikiego lokatora rodem z ogrodu zoologicznego, to w rzeczywistości – chyba nikogo nie zaskoczę jak powiem, że mowa tu oczywiście o… dziecku. 

Szczerze przyznam, że nie wiem czy widziałam bardziej prawdziwą i zarazem pełną uroku książkę o początkach rodzicielstwa! Książkę, która pokazuje dzieciom jak dorośli potrafią być czasem nieporadni i zagubieni, i jak sami muszą nauczyć się ,,instrukcji obsługi” niemowlęcia. 

Wielu młodym czytelnikom może wydawać się, że rodzice rodzą się rodzicami. W rzeczywistości oni się nimi stają i ,,Jak oswoić Rysia?” wyraźnie pokazuje, że wielokrotnie muszą się mierzyć naprawdę z wieloma trudnościami. Robią to jednak, bo kochają swojego Rysia i w pełni świadomie się na niego zdecydowali. 

Doskonały zabieg zastosowała tutaj autorka, która właśnie potraktowała tytułowego Rysia (swoją drogą bardzo dobre tłumaczenie i nawiązanie do rysia kotowatego) jako pewien wzorzec. Narracja wskazuje rzeczywiście jakby wprowadzała w tajniki oswajania konkretnego gatunku, a nie relacjonowała szczegółowe sytuacje z życia malucha. 

Jestem przekonana, że ta książka da i dzieciom i dorosłym mnóstwo okazji do wspólnego śmiechu, ale także i wzruszeń. 

Piękne ilustracje, ekspresyjni bohaterowie oraz szczegółowe tła tworzą zalążki komedii, poezji, farsy i po prostu sztuki. Ta książka to majstersztyk – udana pod każdym względem opowieść do pochłaniania całymi rodzinami/godzinami! 

Polecam ją dla dzieci od 6 roku życia, ale i dla dzieci dorosłych od dziadków, którzy właśnie spodziewają się wnuków!

Link do strony Wydawnictwa: https://polarnylis.pl/ksiazka/38/Jak-oswoi?-Rysia?

Artykuł Jak oswoić Rysia? – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Autor: Claire Lebourg

Ilustracje: Claire Lebourg

Tłumaczenie: Sylwia Sawicka

Wydawnictwo: Polarny Lis

Rok wydania: 2020

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: ma dużo zalet

Recenzja:

Najgorszy rodzaj człowieka to ten, który jest skłonny porzucić psa na pastwę losu, zrzekając się odpowiedzialności za istnienie, które oswoił. Zdziwicie się jednak poznając treść ,,Ptysia”, bo to książka nie do końca na ten temat.

Jej autorką jest Claire Lebourg, francuska ilustratorka, która rozpoczęła swoją karierę samodzielnie wydanym tytułem – La retraite de Nénette.  ,,Ptyś” to jej kolejna książka, która mogła ukazać się w języku polskim dzięki staraniom Wydawnictwa Polarny Lis. 

Fabuła toczy się wokół historii tytułowego Ptysia – niewielkiego pieska, który pewnego dnia orientuje się, że… porzucił swoich właścicieli. Naturalnie całą sytuację poznajemy z jego punktu widzenia, dlatego na początku możemy być zaskoczeni takim obrotem sprawy.

Ptyś nazywa się złym pieskiem po tym jak pewnego dnia traci z oczu swojego pana. Stara się go usilnie odnaleźć, ale niestety bezskutecznie. W końcu trafia do nietypowego miejsca – porzuconego pociągu, który w całości zamieszkiwany jest przez bezpańskie zwierzęta. Mają tam one własne prawa, reguły i… sporo wygód. 

Domyślam się, jakie było zamierzenie autorki ,,Ptysia”. Podejrzewam, że chciała ona dać dzieciom nadzieję, w sytuacji, kiedy ich zwierzątko umiera, a rodzice mówią, że po prostu poszło na długi spacer. Gdyby tytułowy Ptyś rzeczywiście był staruszkiem i pewnego dnia po prostu by odszedł, mogłoby się to nawet udać. Kiedy rozstaje się z właścicielem – trafia do małego raju, w którym obecna jest tęsknota, ale znajduje się ona gdzieś na drugim planie. Poza tym zwierzęta darzą się przyjaźnią, dzielą obowiązki i miło spędzają czas.

Ptyś jednak szuka swojego pana, wraca do miejsca, gdzie się z nim rozstał i w końcu, pewnego dnia uświadamia sobie, że to nie on go porzucił. Pies zdał sobie sprawę, że sam stał się ofiarą człowieka.

Nie ma wątpliwości – w przypadku dorosłego czytelnika, natychmiast wiadomo kto jest w tej książce czarnym charakterem. Nie wszystkie dzieci będą w stanie jednak zrozumieć kontekst tej sytuacji, dlatego ,,Ptyś” może, a nawet powinien być lekturą, która rozpoczyna z młodymi odbiorcami rozmowę. To konwersacja dotycząca odpowiedzialności, empatii i miłości do zwierząt. 

O ile nie jestem przekonana, co do samej narracji i przesłania tej historii, to nie mam absolutnie żadnych wątpliwości co do jej warstwy wizualnej. Ilustracje autorki są tak piękne, że można wpatrywać się w nie godzinami. Delikatne pociągnięcia ołówka i subtelne przenikanie się wodnych farb sprawia, że ten zwierzęcy świat jest jeszcze bardziej niewinny niż w rzeczywistości. 

,,Ptyś” to opowieść o psie, który został porzucony, ale dostał od losu drugą szansę – na prawdziwy dom w gronie przyjaciół. Niewiele czworonogów ma jednak takie szczęście. Zadaniem dorosłych jest w taki sposób wychować dzieci, żeby takich Ptysiów było w przyszłości jak najmniej lub nie było ich wcale.

Książka będzie odpowiednia dla czytelników powyżej 7 roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: https://polarnylis.pl/ksiazka/44/Pty?

Artykuł Ptyś – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.