Sprawiedliwość jest konceptem społecznym, którym zaczynają interesować się już nawet kilkulatki. Szczególnie, kiedy doświadczają jej przeciwieństwa, czyli dosięga ich… niesprawiedliwość. 

Czy jest możliwe, żeby brak sprawiedliwości przeszkadzał jednak też wtedy, kiedy znajdujemy się w tej ,,uprzywilejowanej” grupie?

Motylki i Mrówki 

Pija Lindenbaum to autorka szwedzkiego pochodzenia, która w duecie z innymi pisarzami, ale też samodzielnie tworzy ważne książki, poruszające istotne tematy z punktu widzenia dzieci i dorosłych. Na mojej stronie znajdziecie recenzje m.in.: 

• Filip i mama, która zapomniała,
• Na zawsze Milena,
• Koniec z Mileną?.

W najnowszej pozycji, Motylki i Mrówki, opierając się na nieco abstrakcyjnym, ale zarazem niezwykle ciekawym koncepcie ,,prawie przedszkola”, pozwala dzieciom lepiej zrozumieć czym jest sprawiedliwość.

Ważne pytanie i niesprawiedliwość z punktu widzenia dzieci

Wyobraźcie sobie maluchy podzielone na dwie grupy. To częsta praktyka w przedszkolach. Tutaj mamy Motylki i Mrówki. Ich nazwa nie jest jednak przypadkowa, jak ma to miejsce zazwyczaj.

Prowadząca ośrodek Kierowniczka faworyzuje Motylki, pozwalając im na zabawę, cieszenie się życiem, smakołyki oraz rozwój. Mrówki są z kolei darmową siłą roboczą, którą pozbawia się nie tylko przyjemności, ale także możliwości bardziej wartościowego spędzania czasu.

W związku jednak z tym, że zasady te wydają się obowiązywać od bardzo dawna, nikt ich nie kwestionuje… aż do pewnego momentu. Jedno z dzieci postanawia zadać Kierowniczce to kluczowe pytanie: dlaczego. A kiedy nie otrzymuje satysfakcjonującej odpowiedzi, stawia wszystko na głowie. 

Jak nauczyć dzieci samodzielnego myślenia?

Motylki i Mrówki to opowieść o umiejętności samodzielnego myślenia, kwestionowania rzeczy, które nie są w zgodzie z naszymi wewnętrznymi przekonaniami oraz poszukiwaniu sprawiedliwości – nawet, jeżeli miałaby być ona kosztem nas samych.

To niezwykle mądra, ale i fantastycznie zrealizowana książka z otwartym zakończeniem, w której najważniejszym przesłaniem wydaje się być to o dążeniu do wolności i lepszego, piękniejszego świata.

Mocno ją polecam wszystkim czytelnikom powyżej 4 lat.

Link do strony wydawnictwa: https://www.zakamarki.pl/produkt/motylki-i-mrowki/

Artykuł Motylki i Mrówki – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Antygona
➜ Seria: Klasyka w powieści graficznej
➜ Autor: Sofokles
➜ Rysunki: Daniel Chmielewski
➜ Tłumaczenie: Kazimierz Morawski
➜ Wydawnictwo: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego
➜ Rok wydania: 2023
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Antygona. Prawdopodobnie jest to imię, które wiele osób przenosi do czasów szkolnej ławki. Jeden z najbardziej znanych dramatów antycznych, napisany w V wieku p.n.e. przez Sofoklesa. Arcydzieło, które łączy w sobie etyczne dylematy z dyskusją na temat sprawiedliwości, emocjami i władzą. 

Klasyka w powieści graficznej

,,Antygona” w 2023 roku była lekturą obowiązkową na maturze, choć ja pamiętam ją przede wszystkim z czasów gimnazjum. Od setek lat towarzyszy kolejnym pokoleniom dorastających ludzi. Nic więc dziwnego, że twórcy często do niej wracają, tworząc nowe, współczesne adaptacje, wystawiając na scenach teatrów czy głęboko się nią inspirując.

Do ,,Antygony” w tej recenzji zaglądam w związku z serią ,,Klasyka w powieści graficznej”, która ukazała się w ramach międzynarodowego projektu trzech europejskich państw – Polski, Słowenii oraz Słowacji. W jej ramach wybrano trzy klasyczne dramaty, które na nowo zostały opowiedziane przez uznanych artystów rysowników:

• Antygona, Sofokles, Daniel Chmielewski,
• Romeo i Julia, Wiliam Szekspir, Juraj Martiska,
• Król Ubu czyli Polacy, Alfred Jarry, Dr Horowitz (Ciril Horjak).

Spektakl w rysunkach

W tej recenzji skupiam się przede wszystkim na ,,Antygonie”, a raczej na jej wizualnej interpretacji Daniela Chmielewskiego. Na pierwszy rzut oka już bowiem widać tutaj ogrom pracy nie tylko artystycznej, ale i konceptualnej, związanej z podziałem tekstu czy wyborem rodzaju wypowiedzi. 

Można ją przyrównać do tworzenia scenariusza sztuki teatralnej, ale i późniejszego obsadzania w niej aktorów czy reżyserowania ich na deskach sceny. 

Antygona w komiksie

Zaadaptowano tutaj tekst w przekładzie Kazimierza Morawskiego z 1898 roku – nie jest więc to żaden powiew współczesności i momentami może nawet sprawiać wrażenie nieco topornego w odbiorze, jednak w połączeniu z rysunkami przyswajalność całości jest bardzo korzystna – szczególnie, że Daniel Chmielewski nie stroni od akcentów z czasów obecnych.

Sama idea ukazania ,,Antygony” w komiksie to pomysł zdecydowanie udany (tym bardziej, że książka ma trafić do nauczycieli oraz szkół). Powieści graficznych wciąż jest za mało w przestrzeni edukacyjnej, dlatego każda kolejna pozycja, która pokazuje jak fantastyczne może być to medium, poszerza horyzonty najmłodszych.

Jak powstawał ten komiks?

A ,,Antygona” w interpretacji Daniela Chmielewskiego jest po prostu… epicka. Śledząc kadr po kadrze można odnieść wrażenie, że doświadcza się połączenia spektaklu z ekranizacją, które wykorzystują najlepsze środki przekazu by w pełni oddać charakter opowieści.

Artysta zdecydował się w swojej pracy na połączenie kilku technik – akwareli, długopisu i tuszu. W ten sposób uzyskał wymiarować postaci oraz przestrzeni, nadając także poszczególnym scenom znaczenie szczególne.

Mało tego, kadry powstawały również na podstawie wykonanych wcześniej i utrwalonych na fotografiach i filmach inscenizacji, dlatego czy to mimika bohaterów czy też ich gestykulacja mogą być wynikiem rzeczywistej gry aktorskiej. 

,,Antygona” w ujęciu Daniela Chmielewskiego nie jest statyczną, nudną historią – ta opowieść porywa czytelników i zachwyca. Mimo setek lat istnienia w świadomości odbiorców (a także dość wymagającego tłumaczenia), udało jej się nadać nową świeżość. 

Link do strony wydawnictwa: https://www.instytut-teatralny.pl/dzialalnosc/publikacje/antygona-klasyka-w-powiesci-graficznej/

Artykuł Antygona w komiksie – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Autor: Jon Klassen

Ilustracje: Jon Klassen

Tłumaczenie: Katarzyna Domańska

Wydawnictwo: Dwie Siostry

Rok wydania: 2016

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją

Ocena ogólna: wybitna

Recenzja:

Dzielenie się przychodzi z dużą łatwością dzieciom bardzo małym, które jeszcze nie pojmują prawa własności. Z przyjemnością obdarowują wszystkich wokół jedzeniem (także tym z własnego talerza), kwiatami lub przedmiotami, które choć na chwilę wywołają uśmiech u obdarowanego (nawet jeżeli będzie to kawałek taśmy klejącej lub kamyk).

Później dzielić się jest już trudniej, szczególnie kiedy mowa o czymś, co trudno się dzieli (w przeciwieństwie do wielkiego ciasta lub garści cukierków).

,,O! Kapelusz!” to jeden z ciekawszych picturebooków, o jakich mam szczęście pisać. Jon Klassen jest kanadyjskim pisarzem oraz ilustratorem, który mimo młodego wieku, ma na swoim koncie już kilka wartościowych książek. Wchodzą one w skład trylogii, której głównym bohaterem jest… czapeczka! Być może kojarzycie z pozostałych również: ,,Gdzie jest moja czapeczka?”.

,,O! Kapelusz!” to opowieść w trzech aktach o dwóch bliskich sobie żółwiach, które znajdują tytułowe nakrycie głowy. Mierzą kapelusz i zgodnie uznają, że obu jest im w nim dobrze. Widać wyraźnie, że każde z nich go pragnie. Żeby jednak uniknąć niesnasek, postanawiają zostawić go w miejscu, w którym go znaleźli.

Jednemu żółwiowi coś nie daje jednak spokoju. Niecierpliwie i tęsknie zerka w stronę porzuconego przedmiotu i kiedy zapada noc, jest bliski złamania obietnicy danej koledze. Dopiero pewna wiadomość przekonuje go, że jest lepszy sposób na sprawiedliwy podział kapelusza. Postanawia z niego skorzystać, a my możemy mieć… szczęśliwe zakończenie!

Żółwie dzięki swojej małej przygodzie poznały znaczenie słowa empatia, kompromis czy solidarność – oczywiście nie w sposób dosłowny. Autor naszkicował jedynie te wartości, które przedstawiane przez książkową opowiastkę zasieją ziarno w umysłach najmłodszych. Będzie im łatwiej zrozumieć jak istotne jest dotrzymywanie słowa czy rezygnowanie z własnych przyjemności na rzecz ważniejszej relacji. 

Polecam ten – pod wieloma względami – wybitny picturebook dzieciom powyżej 2. roku życia.

Link do strony Wydawnictwa: http://www.wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/prod-o_kapelusz.html

Artykuł O! Kapelusz! – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Autor: Elżbieta Zubrzycka

Ilustracje: Monika Pollak

Wydawnictwo: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Rok wydania: 2017

Objętość: chudzina

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją 

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Recenzja:

Elżbieta Zubrzycka ma na swoim koncie wiele udanych publikacji. Jest doktorem nauk humanistycznych, psychologiem i biologiem. Napisała wiele książek, które są pomocne rodzicom w wychowywaniu dzieci.

,,Lew. Bajka o dwóch królach” to cienka pozycja z interesującymi, pełnymi kolorów ilustracjami Moniki Pollak. Opowiada historię spokojnego królestwa zwierząt, w którym rządy sprawuje stary, doświadczony lew. Pewnego dnia jednak pojawia się wędrowiec, który zagraża pokojowi. Młody lew jest nastawiony na władzę i zamierza szybko pozbyć się dotychczasowego króla.

Kusi pozostałe zwierzęta perspektywą wprowadzania innowacyjności oraz pokazem młodzieńczej siły. Rozpoczyna się walka w której stary lew przegrywa, pozostawiony bez wsparcia swoich dotychczasowych poddanych.

Nowy król natychmiast przejmuje władzę i rozpoczyna swoje totalitarne rządy. Polityka, którą narzuca może przypominać czasy średniowiecza. Wiele zwierząt musi pracować na króla i jego wybrańców.

Nastroje stają się coraz gorsze. Mało kto jest zadowolony ze zmian, jakie zostały wprowadzone. Zwierzęta postanawiają się zbuntować przeciwko nowych porządkom. Odszukują starego króla i na jego czele wypowiadają bitwę młodemu lwu. Ten, wystraszony obrotem sprawy, ucieka z podkulonym ogonem.

Najważniejsze w całej historii jest jednak zakończenie i postawa starego króla. Wygłasza przemowę do zwierząt, w której podkreśla, że nie należy winić nikogo za taki obrót sprawy, a raczej szukać pozytywów. Sam wybacza zwierzętom, które jeszcze chwilę temu odwróciły się od niego.

Młody lew słysząc o wielkoduszności króla przechodzi przemianę. Wyciąga dla siebie cenną lekcję z tego wydarzenia. Uświadamia sobie, że nie można sprawować rządów za pomocą siły i zastraszania. Dobry król dba o swoje zwierzęta, jest sprawiedliwy i nigdy nie wysuwa się na piedestał. Zdaje sobie sprawę, że rządzić to nie znaczy mieć, ale dawać.

,,Lew. Bajka o dwóch królach” to pouczająca historia, która uczy dzieci czym jest wybaczenie, rozsądek oraz doświadczenie. Młode osoby, które nie doceniają rad starszych, prawdopodobnie nie wyjdą dobrze na swoich decyzjach.

Ta książeczka jest także przykładem szacunku wobec starszych, nauką pokory oraz ukazaniem zalet bycia dobrym.

Bardzo polecam ją dla wszystkich dzieci powyżej 5-ego roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://www.gwp.pl/lew-bajka-o-dwoch-krolach.html

Artykuł Lew. Bajka o dwóch królach – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.