Trójwymiar nie jest komiksem, który prowadzi czytelnika za rękę. Nie dopowiada znaczeń i zdecydowanie nie oferuje prostych puent. To tryptyk trzech opowieści graficznych, w których obraz, rytm i czasami niemal puste plansze znaczą więcej niż słowa. Z kolei emocje rodzą się pomiędzy kadrami, a nie bezpośrednio w wyniku prowadzonych dialogów.

To antologia trzech opowiadań graficznych (Sonia, Unóżany i Jak Bóg?) – tworzonych w różnych duetach/składach autorskich – w której każda historia mówi innym językiem, ale wszystkie dotykają podobnych problemów: dorastania, pamięci, przemijania i straty. A przede wszystkim pokazują, jak wiele można opowiedzieć obrazem, kiedy strona wizualna nie jest tylko metodą, ale staje się formą wypowiedzi.

➜ Tytuł: Trójwymiar
➜ Scenariusz: Magdalena Łabaziewicz, Paweł Rzodkiewicz, Małgorzata Kozłowska
➜ Rysunki: Paweł Garwol, Jakub Kwiatkowski, Marta Szulc
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Trójwymiar jako projekt artystyczny, a nie zbiór historii

Trójwymiar nie jest klasyczną antologią komiksową. To świadomie skomponowany tryptyk, w którym każda opowieść operuje innym językiem wizualnym i innym ładunkiem emocjonalnym, ale wszystkie łączy odejście od dosłowności. To komiks, który bardziej się ogląda i odczuwa, niż „czyta” w tradycyjnym rozumieniu tego słowa.

W tym tomie narracja nie służy wyjaśnianiu świata. Przeciwnie – zostawia w nim pęknięcia, niedopowiedzenia i miejsca na interpretację. Trudność mierzenia się z tą lekturą nie wynika jednak z lapidarności narracji, ale wręcz z przeładowania emocjonalnego – i to tych emocji trudnych, nieprzyjemnych, takich, które zazwyczaj od siebie odsuwamy.

Trzy opowieści, trzy sposoby myślenia obrazem

Sonia – dorastanie z traumą (rysunki: Paweł Garwol, scenariusz: Magdalena Łabaziewicz, Paweł Rzodkiewicz)  

Pierwsza część tryptyku operuje obrazem jako metaforą. Przestrzeń – pegeerowska niezdefiniowana do końca wieś – nie pełni tu funkcji realistycznego tła, lecz staje się psychologicznym krajobrazem. To komiks o przejściu, o balansowaniu pomiędzy bezpieczeństwem a ryzykiem, pomiędzy dziecięcą ciekawością a intuicyjnym lękiem.

To historia dziewczynki i jej ukochanej suczki Soni. Zdarzenie, które postrzegane z dwóch punktów widzenia, można odbierać zupełnie inaczej. Dla niewinnego dziecka, dla którego ten pies jest całym światem, to sytuacja traumatyczna. Moment, w którym skutki jej niewinnej decyzji o przedłużeniu spaceru, są symbolicznym momentem wejścia w dorosłość. Hiperrealizm Soni bywa odrzucający i z pewnością niekomfortowy, ale trudno nie odmówić mu ukazanej prawdy oraz przygniecenia refleksją.

Unóżany – cisza jako pełnoprawny język narracji (rysunki: Jakub Kwiatkowski, scenariusz: Paweł Rzodkiewicz)

Druga opowieść jest najbardziej radykalna pod kątem formy. To historia, która rezygnuje ze słów, oddając całą odpowiedzialność za sens obrazowi. Cisza nie jest tu jednak kojącym elementem, który ma działać relaksacyjnie czy wyciszająco – to narzędzie, jakiego używa się w sytuacji, gdy słowa nie są w stanie oddać ciężaru emocjonalnego doświadczanego przez bohatera.

Unóżany to opowieść o relacji syna i ojca. Kiedy mężczyzna opuszcza rodzinę i udaje się na front, jego brak obecności kiełkuje w dziecku, wyrastając na skrawkach wspomnień i zniekształconych wyobrażeń. Komiks stopniowo zaczyna przypominać wędrówkę przez kolejne warstwy rzeczywistości, jakby każdy następny fragment prowadził głębiej – w coraz bardziej zdeformowaną przestrzeń. 

Ten rytm przywodzi na myśl dantejskie zejście, nie jako literalne nawiązanie, lecz jako strukturalny gest: przechodzenie przez kolejne „kręgi”, w których zmienia się nie tyle miejsce, co stan świadomości bohatera. Ostatnia plansza sugeruje jednak oczyszczenie, a nie piekło. Być może ta próba wybaczenia ojcu, za jego nieobecność.

Jak Bóg? – intymność zapisana w obrazie (rysunki: Marta Szulc, scenariusz: Małgorzata Kozłowska, Paweł Rzodkiewicz)

Zamykająca tom opowieść wydaje się mieć najbardziej osobisty charakter. To komiks, który balansuje na granicy wspomnienia i wizualnego eseju. Nie próbuje porządkować emocji ani ich racjonalizować. Zamiast tego pozwala im wybrzmieć poprzez obraz – czasem delikatny, czasem bolesny.

Symbolika cielesności, pamięci i relacji rodzinnych sprawia, że Jak Bóg? czyta się jak intymne doświadczenie. To finał, który nie zamyka tryptyku jednoznaczną puentą, lecz pozostawia czytelnika w stanie cichej refleksji.

Artyzm zamiast narracyjnego komfortu

Największą siłą Trójwymiaru jest konsekwencja formalna. Każda z historii rezygnuje z prostych rozwiązań narracyjnych. Brak dosłowności, symboliczne skróty i operowanie ciszą oraz niedopowiedzeniami sprawiają, że albumowi bliżej jest do sztuki wizualnej niż do klasycznego komiksu fabularnego.

To propozycja dla czytelników, którzy akceptują niepewność interpretacji i lubią, gdy medium stawia im wyzwanie – zmusza do zatrzymania się, cofnięcia strony, ponownego spojrzenia.

Czy Trójwymiar jest dla każdego?

To nie jest komiks rozrywkowy ani „lekki w odbiorze”. Trójwymiar najlepiej odnajdzie się u czytelników zainteresowanych komiksem artystycznym, narracją wizualną i formą jako nośnikiem znaczeń. Polecam go dorosłym odbiorcom. Dostępność Trójwymiaru sprawdzajcie na stronie wydawnictwa Mandioca.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czym jest komiks Trójwymiar?

To artystyczny tryptyk trzech opowieści graficznych, skupionych na symbolice, obrazie i niedosłowności.

Czy Trójwymiar zawiera historie bez dialogów?

Tak, jedna z opowieści opiera się wyłącznie na narracji wizualnej.

Dla jakiego czytelnika kierowany jest Trójwymiar?

Dla osób zainteresowanych współczesnym, artystycznym polskim komiksem i narracją obrazem.

Artykuł Trójwymiar – recenzja tryptyku polskiego komiksu pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Przerysowani. Komiksowe opowieści o narkotykach
➜ Autorzy: Edyta Bystroń, Daniel Chmielewski, Rafał Szłapa, Paweł Garwol, Krzysztof Gawronkiewicz, Łukasz Godlewski, Grzegorz Janusz, Tomasz Niewiadomski, Michał Siromski, Piotr Wojciechowski, Jarosław Wojtasiński, Zvyrke
➜ Wydawnictwo: Stowarzyszenie Gildia Superbohaterów, Fundacja Z Wyboru
➜ Rok wydania: 2023
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Tematyka uzależnień pojawia się w edukacji dziecięcej dość wcześnie. Można odnieść wrażenie, że z każdym rokiem coraz szybciej młodzi ludzie uświadamiani są o niebezpieczeństwach do jakich prowadzą nałogi. Nie ma co się dziwić – zagrożeniem nie jest bowiem tylko hazard czy alkohol, ale bliższe dzieciom i nastolatkom media społecznościowe, gry oraz dopalacze. Często jednak jedno uzależnienie prowadzi do drugiego. Trzeba mieć świadomość jak nałóg może oddziaływać na ludzi i ich życie oraz dlaczego warto trzymać się od niego jak najdalej.

Właśnie dlatego uważam za słuszne powstawanie takich książek jak ,,Przerysowani”. Jest to zbiór dziewięciu komiksowych historii opartych na prawdziwych wydarzeniach, w których można przeczytać o uzależnieniu narkotykami. Wydawcami jest Stowarzyszenie Gildia Superbohaterów oraz Fundacja z Wyboru. W projekt zaangażowali się tacy twórcy jak: Edyta Bystroń, Piotr Wojciechowski, Tomasz Niewiadomski, Michał Siromski, Daniel Chmielewski, Rafał Szłapa, Paweł Garwol, Krzysztof Gawronkiewicz, Łukasz Godlewski, Grzegorz Janusz, Piotr Wojciechowski, Jarosław Wojtasiński oraz Zvyrke.

Album o uzależnieniu od narkotyków

W dziewięciu graficznych opowieściach przytaczane są mniej oraz bardziej złożone historie, które w większości mają to samo przesłanie – zażywanie narkotyków nigdy nie wiąże się z happy endem. Bez względu na to czy autor wybrał bezpośredni sposób komunikacji, a narratorem uczynił swojego bohatera czy może jest to symboliczna opowieść, która ukazuje tylko zarys problemu – każdy z rozdziałów ma na siebie inny pomysł, co czyni cały album ciekawym doświadczeniem dla czytelników w różym wieku.

W ,,Przerysowanych” przeczytacie m.in. o chorobie dziewczyny pozbawionej w domu miłości, zaburzeniach maniakalnych, wzlotach i upadkach bohaterów, poszukujących ukojenia w muzyce czy historiach z podwójnym dnem, gdzie jedna z postaci wyciąga pomocną rękę do drugiej.

Zatracając się w uzależnieniu

Nie wszystkie realizacje można uznać za wybitne, ale z pewnością każda jest na swój sposób wartościowa. Szczególnie zapadła mi w pamięć opowieść o Kacprze – dobrze narysowana i świetnie poprowadzona narracyjnie. Poruszająca i przede wszystkim trafiająca tam, gdzie powinna. Pozwala na moment uwierzyć, że wszystko kończy się dobrze, żeby już za chwilę dać do zrozumienia, że w przypadku narkotyków nie ma pół środków. Wystarczy raz ulec nałogowi, żeby wywrócić całe dotychczasowe życie do góry nogami.

Ciekawym eksperymentem jest także ,,Gra w życie” – komiks w formie kafelków przypominających grę planszową. Przedstawia alternatywne życia głównego bohatera. W zależności od tego czy zdecydujemy się podążać wzrokiem w prawo czy w dół – czeka go inny los. Co więcej, bez względu na to jakie dzieciństwo będzie miała postać, może odnieść finalnie sukces jak i sromotną klęskę, zatracając się w uzależnieniu.

Dla kogo jest to komiks?

,,,Przerysowani” to pozycja, która powinna być tematem rozmów w klasach licealnych oraz starszych klasach w podstawówce. Pokazuje nałóg z perspektywy młodych osób – ciekawych świata i nowych doświadczeń, którzy pewnego dnia po prostu się pogubili i dali wciągnąć w coś, co bardzo prosto może ich pokonać.

Polecam ,,Przerysowanych” czytelnikom powyżej 15 roku życia.

Link do strony projektu: https://www.przerysowani.pl/

Artykuł Przerysowani – recenzja komiksu o uzależnieniu od narkotyków pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.