➜ Tytuł: AI: czy zastąpią nas maszyny
➜ Autor: Matthieu Dugal
➜ Ilustracje: Owen Davey
➜ Tłumaczenie: Sylwia Sawicka
➜ Wydawnictwo: Polarny Lis
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Książka o sztucznej inteligencji dla dzieci

To popularnonaukowa książka dla młodych czytelników, która prostym językiem wyjaśnia, czym jest sztuczna inteligencja, gdzie ją spotykamy i czego tak naprawdę można się po niej spodziewać. Autor, kanadyjski dziennikarz technologiczny Matthieu Dugal, prowadzi dzieci (ale i dorosłych) przez historię idei dotyczących pierwszych maszyn, aż po autonomiczne, myślące roboty.

Czym właściwie jest AI

AI: czy zastąpią nas maszyny rozpoczyna się od zamierzchłej historii, kiedy ludzie dziesiątki, a nawet setki lat temu zaczynali rozważać możliwość stworzenia kogoś, kto będzie przypominał człowieka. Długi proces doprowadził ludzkość do AI, czyli zestawu metod oraz narzędzi, uczących się z wgranej bazy danych. Szczególnie zapadło mi w pamięć jedno zdanie, które znalazło się w książce:

W sumie nie ma więc nic bardziej ludzkiego niż sztuczna inteligencja.

No właśnie, ale czy to dobrze?

Szachy vs rozróżnianie psa od kota – dlaczego AI się myli

Jednym z powracających motywów jest pokazanie, że AI świetnie sobie radzi w jasno zdefiniowanych zadaniach (jak np. szachy), ale już znacznie gorzej w prostych (z perspektywy człowieka) sytuacjach życiowych. Każde dziecko potrafi rozróżnić psa od kota, ale sztuczna inteligencja potrzebowała wielu lat (i mnóstwa podpisanych zdjęć), żeby się tego nauczyć. 

W książce znajdziecie sporo przykładów i ciekawostek na ten temat, bo właśnie to one stanowią jej trzon. Autorzy postarali się, żeby książka była niezwykle angażująca oraz merytoryczna zarazem, dlatego nie tylko dowiecie się z niej mnóstwa interesujących faktów – ale przy okazji i zostaniecie zachęceni do refleksji, i zabłyśniecie w towarzystwie.

Czy „maszyny nas zastąpią”? Co książka mówi dzieciom i dorosłym

Nawiązania w książce do pytania z tytułu, pojawiają się w kilku miejscach: jest wątek zawodów, który (o czym już wspominałam) spędza niektórym dorosłym sen z powiek; ale też poruszane są obszary, gdzie AI bardzo długo jeszcze się nie sprawdzi. Najważniejszym przesłaniem dla dzieci 7–12 lat pozostaje: niezmiennie się uczyć, starać się samodzielnie wszystko rozumieć i dużo rozmawiać z prawdziwymi ludźmi. Bo choć narzędzia będą coraz lepsze, to zawsze przyda się ktoś, kto będzie musiał je obsłużyć, rozwijać i nadawać im kierunek.

Jak książka oswaja lęki związane z AI

Autor nie bagatelizuje pytań o bezpieczeństwo czy prywatność, ale – nawet podając konkretne, tragiczne w skutkach przykłady z życia – unika katastroficznego tonu. Dzięki temu młody czytelnik dostaje bodziec, że sztuczna inteligencja to nie robot z czerwonymi, świecącymi złowrogo oczami, ale po prostu technologia stworzona przez ludzi… dla ludzi.

Co warto podkreślić

Sięgając po AI: czy zastąpią nas maszyny  dostajecie:

• odpowiedni balans między istotnymi faktami, a rozmaitymi ciekawostkami – krótkie rozdziały nie przeładowują definicjami, poruszają zagadnienia z różnych dziedzin i budują obraz sztucznej inteligencji,
• odmitologizowanie AI – zamiast straszenia nieznanym, mamy rzeczowe przykłady z życia oraz otwartą rozmowę o tym, kiedy AI jest pomocne, a kiedy raczej nie warto na nie liczyć,
• rozwijanie zainteresowań – narracja poprowadzona została w książce w taki sposób, że młody czytelnik ma ochotę zgłębiać kolejne źródła, testować wspomniane w niej rozwiązania i dowiadywać się o aktualizacjach wiedzy na temat sztucznej inteligencji.

Graficzny styl ilustracji Davey’a

AI: czy zastąpią nas maszyny to jednak nie tylko merytoryczny tekst, ale także bardzo estetyczny aspekt wizualny. Davey łączy żywe, jednowymiarowe kształty pełne kolorów z zabawą detalem. Dzieci w wieku szkolnym doceniają powtarzalny układ stron oraz to, że obraz często zapowiada treść rozdziału, zanim jeszcze siądziemy do lektury akapitu.

Dla kogo warto kupić tę książkę

• Dla dzieci w wieku 7–10 lat: czytajcie ją wspólnie, dyskutujcie oraz starajcie się tropić sztuczną inteligencję w codziennym życiu.
• Dla dzieci 10–12 lat: pozwólcie dziecku stać się bardziej świadomym oraz z większą odpowiedzialnością używać narzędzi dostępnych w przeglądarkach czy social mediach.
• Dla nastolatków: książka jest bogatym źrodłem informacji oraz pełną ciekawostek lekturą, która z pewnością trafi w gust każdego dorastającego człowieka.

AI: czy zastąpią nas maszyny dostępna jest na stronie wydawnictwa Polarny Lis.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Od jakiego wieku jest AI: czy zastąpią nas maszyny?

Rekomendacja: 7–12 lat

Kto napisał i kto ilustrował?

Autor: Matthieu Dugal; ilustracje: Owen Davey. 

Ile stron ma książka i jaka oprawa?

56 stron, twarda oprawa. 

Czy książka demonizuje, straszy AI?

Nie. To popularnonaukowe wprowadzenie do zagadnienia sztucznej inteligencji – oswaja temat i podkreśla ograniczenia narzędzi czy technologii.

Czego dziecko się z niej dowie?

Podstaw działania AI (uczenie na danych), przykładów z życia, mocnych i słabych stron rozwiązań; itp.

Artykuł AI: czy zastąpią nas maszyny – recenzja książki pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Tytuł: ,,Świat przyrody”

Autorzy: Amanda Wood, Mike Jolley

Ilustracje: Owen Davey

Tłumaczenie: Grzegorz Rafałowski

Wydawnictwo: Nasza Księgarnia

Rok wydania: 2019

Objętość:  więcej niż sto

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna:  wybitna

Recenzja:

Kompendium to bardzo poważne słowo. Z jednej strony kojarzy się z wieloma trudnymi definicjami i specjalistyczną wiedzą, z drugiej – to esencja jakiegoś zagadnienia, pozwalająca zrozumieć jego złożoną budowę.

,,Świat przyrody” jest niesamowitą książką duetu Amandy Wood i Mike’a Jolley’ego z ilustracjami Owena Davey’a. Mimo, że jej podtytuł brzmi ,,Kompendium cudów natury” to nie ma nic wspólnego z nudnymi encyklopedycznymi opisami. Wręcz przeciwnie – jest przepełniona pięknymi ilustracjami, wiedza podawana w niej jest w bardzo przystępny sposób, a co najważniejsze jej dobór oraz uporządkowanie sprawią, że każdy z przyjemnością zanurzy się w tej lekturze.

Autorzy bardzo sprytnie podzielili książkę na 3 główne kategorie, oznaczone kolorami:

– żółtą, która jest opisem typów środowisk,

– pomarańczową, która prezentuje określonego gatunki zwierząt i roślin,

– niebieską, która omawia zachowania i przystosowania organizmów do życia.

Takie uszeregowanie zagadnień pozwala na różnorodne czytanie. Z jednej strony oczywiście możemy eksplorować ją tradycyjnie – od początku do końca, ale taki układ daje także możliwość podążania za konkretnymi działami tematycznymi.

Każda rozkładówka wyposażona jest w strzałkę, która prowadzi do kolejnej lub poprzedniej tablicy, gdzie czeka na nas jeszcze więcej powiązanej z tematem wiedzy.

,,Świat przyrody” składa się na 67 działów, które poruszają mniej lub bardziej ogólne zagadnienia. Można w niej równie dobrze odnaleźć informacje dotyczące rodzajów środowisk, życia na pustyni, łańcuchów pokarmowych, zwierząt architektów czy stref oceanów, ale znajduje się tu także dość szczegółowa wiedza na temat motyli i ciem, palczaka madagaskarskiego, bardzo niebezpiecznej ośmiornicy czy przedziwnego dziobaka.

Dużym atutem tej książki jest jej aktualność. Została napisana raptem 3 lata temu i zawarto w niej najbardziej aktualne badania na temat flory i fauny. Przykładem mogą być np. kolczugowce, o których jeszcze kilkanaście lat temu nikt nie wspominał w szkołach na lekcjach biologii czy przyrody.

Pozycja jest bardzo przejrzysta, ważniejsze słowa są zaznaczone pogrubioną czcionką, a konsekwentna identyfikacja graficzna sprawia, że zdobywanie wiedzy jest jeszcze łatwiejsze.

,,Świat przyrody” to jednak książka, która oprócz niezaprzeczalnych walorów merytorycznych jest także piękna wizualnie! Realistyczne ilustracje do których wykonania użyto lekko przygaszonych kolorów nadają jej lekkiego stylu vintage.

Będzie doskonałą pozycją na prezent na niemal każdą okazję!

Polecam dla czytelników już od 6. roku życia.

Link do strony wydawnictwa: https://nk.com.pl/swiat-przyrody/2677/ksiazka.html#.XQDef9MzZE4

Artykuł Świat przyrody – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.