To historia dla czytelników od 9. roku życia, ale znajdujące się w niej wątki są na tyle uniwersalne, że dobrze będzie się przy niej bawił nawet dorosły odbiorca. Komu ufamy, kiedy świat ogarnia kryzys? Dlaczego tak łatwo wierzymy tym, którzy obiecują nas uratować? I co dzieje się wtedy, gdy technologia, komfort oraz demagogiczne hasła o naprawianiu świata zaczynają zastępować zdrowy rozsądek oraz zwykłą czujność? 

Z przyjemnością daję znać, że objęłam tę pozycję swoim bajkochłonkowym patronatem medialnym.

➜ Tytuł: Złodzieje światła
➜ Autorka: Helena Duggan
➜ Tłumaczenie: Anna Kłosiewicz
➜ Wydawnictwo: Dwukropek
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

O czym są Złodzieje światła?

Już na wstępie Złodziei światła wskakujemy w sam środek akcji. Ziemia przechyliła się względem swojej osi, a na Słońcu pojawiła się tajemnicza ciemna plama. Wszystko wskazuje na to, że światu grozi więc katastrofa i zostało niewiele czasu, żeby odwrócić skutki tego tragicznego, tajemniczego wypadku. Na przysłowiowej scenie społecznej pojawia się jednak miliarder i technologiczny geniusz Howard Hansom, który ogłasza, że ma plan ocalenia planety. 

Gdy siostra głównego bohatera, Griana, nagle znika, chłopiec rusza jej śladem wraz z dwójką przyjaciół, Jeffreyem i Shelli. Trop prowadzi ich do nowoczesnego miasta stworzonego przez Hansoma, ale bardzo szybko okazuje się, że pod hasłami ratowania świata kryje się coś znacznie mroczniejszego. To tak w ekstremalnym skrócie, bo wątków w Złodziejach światła jest znacznie więcej!

Nie warto wierzyć we wszystko, co się widzi

Najciekawsze w tej książce jest to, że nie opiera się ona przede wszystkim na przygodowej, widowiskowej akcji. Owszem, w książce znajdziemy sceny pościgów, tajemnicze przejścia, zagadnienia związane z wiernie strzeżonym sekretem, zaginioną siostrą oraz dziadkiem czy dziwnymi postaciami ukrywającymi się pod pelerynami. Futurystyczne miasto ma jednak do zaoferowania znacznie więcej. 

Pod tym wszystkim kryje się bowiem opowieść o świecie, w którym obraz, narracja i gra pozorów potrafią być skuteczniejsze niż prawda. Howard Hansom nie rządzi przecież tylko dzięki technologii. Jego popularność jest tak znacząca przede wszystkim dzięki temu, że potrafi sprzedać ludziom opowieść o bezpieczeństwie, postępie i wspólnym celu. 

To właśnie dlatego Złodzieje światła tak dobrze czyta się jako książkę o dezinformacji i o niebezpiecznej w skutkach łatwości, z jaką społeczeństwa oddają zaufanie tym, którzy najgłośniej obiecują proste rozwiązania. Sama autorka otwarcie zresztą przyznaje, że w serii (bo Złodzieje światła to dopiero pierwszy tom zapowiadanego cyklu) porusza tematy władzy, chciwości, bogactwa, dezinformacji, technologii, natury czy też wspólnoty. 

Jak wygląda zło? Kiedy pozory mylą

To książka, która bardzo celnie pokazuje, że zło rzadko wysyła jakieś oczywiste sygnały ostrzegawcze. Zwykle pojawia się pod przykrywką sympatii, troski o innych i konieczności działania ,,w dobrej wierze”. Hansom nie mówi przecież otwarcie, że chce kogoś kontrolować czy wykorzystać. On twierdzi, że musi ocalić świat. 

Helena Duggan choć pisze dla młodych czytelników, nie upraszcza mechanizmu manipulacji. Pokazuje, że największe zagrożenia nie zawsze wyglądają groźnie. Czasem przemawiają za pomocą pięknych, poruszających haseł, ukrywają się w nowoczesnych, imponujących rozwiązaniach czy mają twarz człowieka, który wygląda na kogoś, komu można zaufać.

Ufni dorośli i nauka samodzielnego myślenia dla dzieci

No właśnie, bo to, że łatwo dać się zwieść pozorom nie dotyczy tylko dzieci. We współczesnym świecie nawet dorośli – czy to na skutek strachu, wygody czy potrzeby oddania komuś kontroli, wolą często bezrefleksyjnie ufać innym.

Z perspektywy czytelnika Złodzieje światła są więc historią o konieczności odzyskania sprawczości. To bohaterowie-dzieci muszą zacząć zadawać pytania, łączyć fakty, ufać sobie nawzajem i wychodzić poza oficjalną wersję wydarzeń. 

Pod tym względem książka przypomina najlepsze współczesne dystopie dla młodszych czytelników. Nie uczy biernego odbioru świata, tylko podejrzliwości wobec odgórnie narzuconej wersji wydarzeń. Uwrażliwia na zdroworozsądkowe podejście, że: warto sprawdzać, dopytywać, przyglądać się, a nawet kwestionować. Nie warto na pewno wierzyć we wszystko, co się widzi i słyszy – zwłaszcza, jeżeli nie mamy możliwości czegoś zweryfikować w wiarygodnych źródłach.

Technologia jako uzależnienie i narzędzie kontroli

Helena Duggan bardzo wyraźnie podkreśla też temat uzależnienia od elektroniki i ślepego zaufania technologii. W tej powieści nowoczesne rozwiązania organizują codzienność, prowadzą ludzi, podpowiadają decyzje, gromadzą dane i czynią życie wygodniejszym. Właśnie dlatego są tak niebezpieczne. Nie narzucają się, ale skutecznie od siebie uzależniają. 

Nie chodzi jednak o to, żeby demonizować technologię. Problemem jest nasze przyzwyczajenie do tego, że technologia zawsze ma rację, wie lepiej, co dla nas dobre i może podejmować za nas decyzje. Duggan pokazuje, jak łatwo ludzie zaczynają mylić komfort z bezpieczeństwem, a innowację z prawdą. I właśnie dlatego Złodzieje światła są tak aktualne w wymowie. To nie jest opowieść o odległej przyszłości. To książka, która bardzo dobrze wpisuje się w aktualne trendy.

Shelli jako współczesna Pocahontas

Wśród trojga głównych bohaterów, warta wspomnienia jest szczególnie Shelli, którą można uznać za przeciwwagę dla całej opowieści. Znaczące są jej bliskość ze zwierzętami, nieufność wobec nowoczesnej technologii oraz silny związek z naturą. Wprowadza świeżość, oferuje inny punkt widzenia, ale też jest w niej coś ponadczasowego. Być może dlatego – dla mnie – jest kimś w rodzaju współczesnej Pocahontas: dziewczyny, która rozumie więcej, jest bardziej uważna oraz skupiona i ma dar porozumiewania się z przyrodą.

To zresztą bardzo ciekawy kontrapunkt dla całej książki. W świecie zafascynowanym ekranami, systemami i obietnicami wielkich technologicznych rozwiązań Shella wnosi intuicję oraz jakiś element metafizyczny. Jest bohaterką przypominającą, że nie wszystko da się zmierzyć, skatalogować i przeliczyć. Czasem właśnie to, co najbardziej analogowe, okazuje się najlepszą ochroną przed manipulacją.

Czy warto sięgnąć po Złodziei światła?

Złodzieje światła to jedna z tych książek dla dzieci i młodzieży, które trafią do współczesnego odbiorcy skuteczniej, niż niejedna powieść dla dorosłych. Helena Duggan bierze na warsztat dezinformację, techno-utopie, uzależnienie od elektroniki, utratę prywatności i ślepe podążanie za fałszywymi wybawcami, ale nie zamienia tego w toporny manifest. Zamiast tego pisze fascynującą, przygodową historię z tajemnicą, napięciem oraz bohaterami, którym aż chce się kibicować. 

Co po niej zostaje w głowach czytelników? Świadomość, że nie wszystko, co świeci, jest wszystkim, na co powinno się patrzeć. Czasem właśnie to najjaśniej reklamowane rozwiązanie okazuje się dopiero początkiem bardzo mrocznej tajemnicy. I może dlatego Złodzieje światła czyta się nie tylko jako świetny thriller dla młodszych czytelników, ale też jako bardzo współczesną opowieść o konieczności zachowania własnego osądu. Jestem ogromnie ciekawa kontynuacji! Sprawdzajcie dostępność tej książki na stronie wydawnictwa Dwukropek.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedź

O czym są Złodzieje światła Heleny Duggan?

To przygodowa powieść dla młodszych czytelników o świecie zagrożonym katastrofą po tajemniczym przechyleniu Ziemi i ciemnej plamie na Słońcu. Główny bohater, Grian, rusza tropem zaginionej siostry do miasta stworzonego przez technologicznego miliardera Howarda Hansoma, gdzie szybko okazuje się, że nic nie jest tym, czym się wydaje. 

Dla jakiego wieku jest książka Złodzieje światła?

Polecam ją dzieciom powyżej 9. lat jak i nastolatkom oraz dorosłym. 

Czy Złodzieje światła to książka o technologii i dezinformacji?

Tak, i to jeden z jej najmocniejszych współczesnych tematów. Sama autorka mówi o władzy, chciwości, dezinformacji, technologii, naturze i wspólnocie, a dodatkowo warto zwrócić uwagę także na wątki powiązane z dominacją wielkich korporacji, prywatnością i niebezpieczną siłą technologicznych narracji. 

Czy książka porusza temat uzależnienia od elektroniki i ślepego zaufania technologii?

Tak. To historia o sile technologii, ale też o jej ciemniejszych stronach: kontroli, dominacji wielkich firm i wygodzie, która może usypiać czujność ludzi. 

Czy Złodzieje światła to bardziej przygodówka czy książka z przesłaniem?

Jedno i drugie. Znajdziecie w niej intrygę, tajemnicę, szybkie tempo i cliffhangery, ale także pod warstwą przygody ukrytą opowieść o polityce, technologii, środowisku, manipulacji oraz odpowiedzialności. 

Czy warto czytać Złodziei światła?

Tak, bo to książka wyjątkowo celnie dotykająca tematów bardzo współczesnych: dezinformacji, techno-utopii, władzy wielkich firm, prywatności i łatwości, z jaką ludzie ufają pozornie dobrym rozwiązaniom. Właśnie dlatego Złodzieje światła sprawdzą się nie tylko jako przygodowa seria dla dzieci, ale też jako mocna opowieść o świecie, w którym obecnie żyjemy. 

Artykuł Złodzieje światła Heleny Duggan – powieść dla dzieci o dezinformacji i ślepym zaufaniu do technologii pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Od wydarzeń z wyprawy do świata ludzi upłynęły cztery lata. Jefferson studiuje geografię, Gilbert rozwija własną działalność majsterkowicza. Ich życie wydaje się być względnie ułożone oraz spokojne. Na własne jednak życzenie, postanawiają ruszyć tropem koleżanki, która wcale nie prosiła o pomoc.

➜ Tytuł: Jefferson daje z siebie wszystko
➜ Seria: Jefferson
➜ Autor: Jean-Claude Mourlevat
➜ Ilustracje: Antoine Ronzon
➜ Tłumaczenie: Bożena Sęk
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Zniknięcie Simony – nowe śledztwo Jeffersona i Gilberta

Punktem wyjścia fabuły drugiego tomu Jefferson daje z siebie wszystko jest nagłe zniknięcie królicy Simony – nieśmiałej oraz skrytej znajomej bohaterów z poprzedniej wyprawy. Gilbert dostaje wezwanie w sprawie zepsutego ogrzewania, ale zamiast gospodyni zastaje pusty dom i niepokojący list. Natychmiast ściąga Jeffersona, żeby razem znaleźć jakieś rozwiązanie.

Śledztwo ma swoje małe sukcesy, ale też kilka ślepych zaułków. W końcu prowadzi ich do zamkniętej wspólnoty, której przywódcy obiecują „nowe życie” tym, którzy nie tylko będą w stanie sporo oddać, ale także zgodzą się porzucić dawnych siebie. Mourlevat ukazuje mechanizmy działania sekty: począwszy od izolacji, przez stopniowe uzależnianie emocjonalne, aż po podwójne standardy – dostatni styl życia liderów i ascetyczną codzienność zwykłych członków.

Choć tematyka brzmi poważnie, Jefferson daje z siebie wszystko to nadal przygodowy kryminał dla młodych czytelników – pełen akcji, empatii oraz wartościowych treści.

,,Z kłamstwami pewnie jest tak samo jak z Gilbertem i racuchami – pomyślał. – Kiedy raz się zacznie, to już nie można przestać.”

Jean-Claude Mourlevat, Jefferson daje z siebie wszystko, Rozdział nr 4, str. 38

Kryminał dla starszych dzieci – tematy, o których warto rozmawiać

W pierwszym tomie główną linię fabularną stanowiła oś morderstwa oraz niesłusznych oskarżeń. W drugiej części pojawia się wątek depresji Simony, jej osamotnienia i poczucia braku przynależności. To właśnie te emocje sprawiły, że stała się podatna na obietnice charyzmatycznego lidera wspólnoty.

To bardzo ważny punkt wyjścia do rozmowy z dziećmi o tym, dlaczego niektórym osobom tak trudno jest poprosić o pomoc i jak istotne jest, żeby nie zaniedbywać przyjaciół, którzy wyraźnie się wycofują. Jednocześnie książka pokazuje, że wciągnięcie w sektę nie jest „winą ofiary” – odpowiedzialność zawsze spoczywa po stronie tych, którzy świadomie wykorzystują czyjąś wrażliwość lub trudną sytuację dla własnych korzyści.

Siła przyjaźni oraz kwestie priorytetów

Tak jak w Jefferson. Detektyw mimo woli, tak i tutaj kluczowa jest relacja dwójki bohaterów. Obydwaj postanawiają ,,zatrzymać” swoje dotychczasowe życie – kosztem na przykład strat materialnych, żeby ruszyć na pomoc komuś, kto jest im bliski. Są świadomi niebezpieczeństw, które na nie czekają. Mówią wprost o swoim strachu, ograniczeniach oraz niepewności, ale mimo to czują się w obowiązku działać.

Ta relacja, choć w dużej mierze budowana na kontrastach, pokazuje że przyjaźń może narodzić się w różnych okolicznościach, ale jej siła jest w stanie niemal do rzeczy niemożliwych.

Dla kogo jest Jefferson daje z siebie wszystko?

Drugi tom serii o Jeffersonie polecałabym przede wszystkim:

• starszym uczniom szkoły podstawowej (około 10–13 lat), którzy lubią kryminały i są fanami ,,mocniejszych wrażeń”;
• młodym czytelnikom, którym spodobała się pierwsza część – tutaj otrzymają dojrzalszą, bardziej zaangażowaną historię, ale pisaną z tym samym zaangażowaniem oraz wyczuciem;
• nauczycielom i bibliotekarzom szukającym książki do pracy z klasą na tematy: manipulacja, przemoc psychiczna, granice zaufania, lojalność i przyjaźń.

Jefferson. Detektyw mimo woli także jest ilustrowana wspaniałymi, czarno-białymi obrazkami Antoine Ronzona, które doskonale współistnieją z tekstem. Tę książkę znajdziecie na stronie wydawnictwa Dwie Siostry.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest książka Jefferson daje z siebie wszystko?

Jefferson daje z siebie wszystko to drugi tom serii o jeżu Jeffersonie i jego przyjacielu, prosiaku Gilbercie. Tym razem bohaterowie próbują rozwikłać zagadkę zniknięcia królicy Simony – samotnej znajomej z poprzedniej historii. 

Dla jakiego wieku przeznaczona jest książka Jefferson daje z siebie wszystko?

Seria o Jeffersonie jest przeznaczona starszym dzieciom i nastolatkom od 10 do 14 lat. 

Czy trzeba znać pierwszy tom, żeby przeczytać Jefferson daje z siebie wszystko?

Znajomość pierwszej części (Jefferson. Detektyw mimo woli) pozwala lepiej zrozumieć relacje między bohaterami oraz ich wspólną przeszłość, ale fabuła drugiego tomu jest zupełnie nową historią. Można zacząć znajomość serii od drugiego tomu.

Jakie tematy porusza Jefferson daje z siebie wszystko?

Najważniejszym wątkiem książki jest działanie sekty: proces rekrutowania nowych członków, izolowania ich od bliskich, żerowanie trudnej sytuacji i finansowym wykorzystywaniu. 

Czy Jefferson daje z siebie wszystko to dobra książka na zajęcia w szkole?

Tak – to bardzo dobry punkt wyjścia do rozmów z klasą/grupą o manipulacji, presji grupy, toksycznych relacjach i tym, gdzie szukać pomocy. Jednocześnie powieść pozostaje pełnym napięcia kryminałem.

Artykuł Powrót Jeffersona – jak oceniam drugi tom serii? Recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Tytuł: ,,Mały Manipulator”

Autor: Bartosz Sztybor

Ilustracje:  Maciej Łazowski

Wydawnictwo: Tadam

Rok wydania: 2019

Objętość:  chudzina 

Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu

Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Recenzja:

Takiej książki dla dzieci z pewnością jeszcze nie było. Jest nowoczesna, interesująca i jest owocem pracy polskich artystów.

,,Mały Manipulator” to picturebook, który równie dobrze mógłby być kampanią społeczną. Jej autorem jest Bartosz Sztybor, który ma na swoim koncie wiele komiksowych scenariuszy.

Z kolei za ilustracje odpowiada Maciej Łazowski, który jest absolwentem, bardzo dobrze znanej mi uczelni, czyli Wyższej Szkoły Sztuki i Projektowania w Łodzi.

,,Mały Manipulator” to z jednej strony istotne zwrócenie uwagi dzieci na samo pojęcie manipulacji, ale także wiele nawiązań dla dorosłych, którzy także bardzo często dają się złapać w sidła nieprzyjacielskiej perswazji.

W czasach, gdzie telewizja i reklamy są obecne niestety w większości domów, bardzo trudno nauczyć młodego człowieka, jak radzić sobie z wieloma treściami i odróżnianiem tych dobrych od tych złych czy fałszywych.

Powinno się już od pierwszych lat życia mówić dzieciom, jak ważne jest posiadanie własnego zdania, ale także jak istotne jest bycie wyczulonym na próbę sprzedania nam rzeczy, których zupełnie nie potrzebujemy lub nawet takich, które mogą nam zaszkodzić.

W ,,Małym Manipulatorze” na jednej z rozkładówek zmanipulowani ludzie kupują parasole, mimo słonecznej pogody.

Autorzy pokazują sztuczki i metody, jakimi posługują się osoby, które chcą coś zyskać, kosztem niewiedzy kogoś innego. Manipulatorzy często proponują ograniczone rozwiązania, dają ultimatum, proszą o coś dużego, żeby później łatwiej było się zgodzić na jakąś mniejszą przysługę bądź powołują się na priorytety, których rolą jest poprzeć ich zdanie.

Narrator mnoży przykłady jak wiele technik manipulowania istnieje i jak łatwo dać się złapać w ich pułapkę.

Im będzie się bardziej świadomym, tym mniejsze prawdopodobieństwo nabrania się na którąś ze sztuczek.

W książce można odszukać m. in. nawiązania do politycznego +500,  a na jednej z ilustracji pewna postać wygląda podejrzenia podobnie do… Trumpa!

To obrazkowy przewodnik, który w zasadzie wypunktowuje przykłady działania manipulatora. Zawiera niewielką ilość tekstu, który jest jednak esencją zagadnienia.

Polecam tę książkę przedszkolakom oraz czytelnikom z pierwszych klas szkoły podstawowej. Już od małego należy uczyć dzieci, żeby nie poddawały się łatwo sugestiom innym. Powinny zawsze mieć własne zdanie i umieć go obronić.

Link do strony Wydawnictwa: https://wydawnictwo-tadam.pl/publikacje/maly-manipulator/

Artykuł Mały Manipulator – recenzja pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.