Jakby odór diabła Laurenta Lefeuvre’a to komiks grozy utkany z dawnych francuskich podań. Najlepiej czytać go przy zapalonym świetle.

➜ Tytuł: Jakby odór diabła
➜ Scenariusz: Laurent Lefeuvre na podstawie prozy Claude’a Seignolle
➜ Rysunki: Laurent Lefeuvre
➜ Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Od człowieka-legendy do artysty

Album otwiera nietypowa przedmowa Pierre’a Dubois. Francuski znawca baśni składa w niej hołd swojemu mistrzowi, Claude’owi Seignolle’owi, a zarazem łączy człowieka-legendę z twórcą, który przełożył jego prozę na komiks. 

Seignolle przez lata zbierał na francuskiej prowincji wierzenia, przesądy i ustne opowieści. Lefeuvre odkrył jego teksty jako nastolatek, a dwadzieścia lat później dzięki Dubois nawiązał kontakt z pisarzem. Przedmowa pokazuje więc, jak przypadek – a właściwie bardzo konkretne decyzje – potrafią poprowadzić człowieka ku własnemu przeznaczeniu.

Pięć opowieści do snucia przy ognisku

Jakby odór diabła zawiera pięć krótkich historii. Każdą poprzedza komentarz narratora-opowiadacza, który wprowadza czytelnika w świat wiejskich strachów. To nawiązanie do dawnych gawęd, ale również amerykańskich magazynów grozy, w których makabryczny gospodarz zapowiadał kolejne opowieści. Sam Seignolle zostaje przez Lefeuvre’a obsadzony w roli przewodnika podobnego do gospodarzy znanych z Opowieści z krypty, Creepy czy Eerie.

Historie Seignolle’a są odpowiednie do snucia przy kominku albo ognisku. Rozgrywają się na francuskiej prowincji, lecz równie dobrze ich akcja mogłaby wydarzyć się w każdej wsi, gdzie pamięta się o przeklętych przedmiotach, czarownicach i karach spadających na ludzi zbyt ciekawskich lub mało bogobojnych. Bohaterowie zaglądają tam, gdzie nie powinni, próbują przechytrzyć los albo sprawdzić, czy dawne przesądy mają prawo bytu. Odpowiedź okazuje się zazwyczaj bolesna.

Strach przed tym, co nieuniknione

Bardzo duże wrażenie wywarła na mnie opowieść „Człowiek, co wiedział z góry”. Bohater przewiduje śmierć innych, lecz dar nie daje mu władzy nad przeznaczeniem. Kiedy przeczuwa śmierć własnego syna, próby ratunku prowadzą do finału, którego właśnie chciał uniknąć. To esencja grozy całego zbioru: strach przed tym, co zapisane, oraz bezradność wobec konsekwencji własnych decyzji.

W żadnej z opowieści nie pojawia się fizyczny diabeł (choć w niektórych tradycjach wampirom przypisywano również rolę diabła). Ludzie tylko czują jego obecność, przypisują mu nieszczęścia i tłumaczą nim to, czego sami nie chcą lub nie potrafią zrozumieć. 

Zło nie przychodzi więc z zewnątrz. Zazwyczaj można upatrywać go w nadmiernej ciekawości, pysze albo przemocy – która nawet powodowana troską o bliskich, jest tylko pokazem siły względem słabszego. Odór diabła to woń czegoś znacznie bliższego – najgorszej części ludzkiej natury.

W pogoni za wiejskimi wierzeniami

Lefeuvre bazując na prozie Seignolle’a, niemal zrezygnował z klasycznych dialogów. Czarno-białe, niezwykle kontrastowe plansze powstałe z plam tuszu, drobnych kresek i faktur przypominających stare drzeworyty głęboko zapisują się w pamięci.

Jakby odór diabła wywołuje ciarki strachu, bo dotyka najczarniejszych, ludzkich emocji: strachu, cierpienia, smutku i ciekawości prowadzącej do rzeczy niewybaczalnych. Polecam go dorosłym odbiorcom. Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Mandioca.

FAQ – Jakby odór diabła

O czym jest komiks Jakby odór diabła?

Jakby odór diabła Laurenta Lefeuvre’a to zbiór pięciu krótkich opowieści grozy inspirowanych prozą Claude’a Seignolle’a oraz dawnymi francuskimi wierzeniami ludowymi. Historie opowiadają o klątwach, przepowiedniach, przesądach i ludziach, którzy próbują przeciwstawić się przeznaczeniu.

Kim był Claude Seignolle?

Claude Seignolle był francuskim pisarzem, folklorystą i zbieraczem ludowych podań. W swojej twórczości wykorzystywał zasłyszane na prowincji opowieści o czarownicach, klątwach, diabłach i niewytłumaczalnych zdarzeniach. To właśnie jego historie Laurent Lefeuvre przeniósł na karty komiksu.

Czy Jakby odór diabła jest strasznym komiksem?

To komiks budujący grozę przede wszystkim atmosferą, poczuciem nieuchronności i bezradnością bohaterów. Nie opiera się na gwałtownych scenach ani dosłownych potworach, lecz na strachu przed przeznaczeniem, klątwą i konsekwencjami podejmowanych decyzji.

Dla kogo jest komiks Jakby odór diabła?

To propozycja dla dorosłych czytelników lubiących folklor, ludowe podania, czarno-białe komiksy oraz horror oparty na atmosferze strachu. Album może zainteresować również osoby, które cenią klasyczne opowieści grozy i historie przypominające dawne gawędy snute przy kominku.

Czy warto przeczytać Jakby odór diabła?

Warto, szczególnie jeśli szuka się komiksu grozy, który zamiast pokazywać fantastyczne potwory, pozostawia czytelnika z niepokojem i pytaniem o źródło zła. Jakby odór diabła łączy folklor, tragiczną nieuchronność i sugestywne czarno-białe ilustracje.

Artykuł Jakby odór diabła – pięć opowieści grozy do czytania przy włączonym świetle pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Choć centrum tej autobiograficznej mangi stanowi relacja dziecka ze staruszką Noncią, jest to tak naprawdę książka o złożonych relacjach oraz narodzinach wyobraźni w miejscu, gdzie często nie ma miejsca na marzenia.

Pozycja ukazała się w języku polskim nakładem Wydawnictwa Mandioca, jako kolejna w cyklu „Mangioka” – podobnie jak Satsuma gishiden tom 1, o której pisałam już wcześniej.

➜ Tytuł: Nonnonba
➜ Scenariusz: Shigeru Mizuki
➜ Rysunki: Shigeru Mizuki
➜ Tłumaczenie: Paweł Dybała
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Babcia Noncia i świat dziwostworów

Noncia nie jest prawdziwą babcią Shigeru. To starsza kobieta z sąsiedztwa – dobra, pracowita i bardzo uboga, która pomaga rodzinie chłopca. Nie ma wykształcenia, ale zadziwia wszystkich swoją ogromną życiową wiedzą. Wszystko tłumaczy obecnością yōkai, w polskim przekładzie Pawła Dybały nazwanych „dziwostworami”. 

Nie jestem pewna, czy tłumaczenie tego konkretnego słowa przekona każdego czytelnika. Jeżeli ktoś choć trochę interesuje się Japonią, ten termin yōkai na pewno już dobrze kojarzy – w tym więc wypadku trudno przekonać się do słowiańsko brzmiących „dziwostworów”. Z drugiej jednak strony decyzja tłumacza dobrze wpisuje się w przyjętą ogólną koncepcję wiejskiego, prostego języka, miejscami przypominającego gwarę.

Japoński folklor w czystej postaci

No właśnie, bo Nonnonba nie jest tylko próbą uchwycenia folkloru, ale przede wszystkim osadzenia w nim prawdziwej historii – wycinka życia samego autora. Dziwostwory pojawiają się w sposób naturalny tam, gdzie ludzie nie potrafią inaczej nazwać strachu: są wytłumaczeniem dla choroby, śmierci, biedy, głodu czy nieszczęścia. Mizuki pokazuje świat prostych, skromnie żyjących ludzi, dla których zjawiska nadprzyrodzone nie są sensacją, ale pewnego rodzaju sposobem porządkowania rzeczywistości.

To także bardzo ciekawy portret rodziny. Ojciec Shigeru jest trochę kobieciarzem, marzycielem, wykształconym, ale raczej życiowo nieporadnym mężczyzną. Wobec synów okazuje się jednak zaskakująco postępowy: nie zmusza ich do nauki, pozwala doświadczać świata i czasem mówi rzeczy naprawdę sensowne. 

Matka z kolei przywiązuje wagę do nazwiska, dawnych tytułów i społecznych aspiracji, a jednocześnie pozostaje łatwowierna i zbyt ufna w stosunku do swojego męża. Dzięki takim sprzecznościom bohaterowie są żywi oraz wielowymiarowi. 

Autobiografia przyszłego mangaki

Nonnonba bywa zabawna, ale przede wszystkim jest to opowieść niezwykle melancholijna i poruszająca. Ze względu na czasy, w których toczy się akcja, obecne są tu przedwczesne śmierci, bieda, dziecięce okrucieństwo czy dziewczynki sprzedawane do domu gejsz. Shigeru fascynuje się duchami, opowieściami i komiksami, ale czytelnik może dostrzec chłopca, który żyjąc wiarą w to, co niewidoczne dla każdego, wyrasta na przyszłego mangakę.

Na końcu książki znajduje się bardzo wartościowe posłowie Pawła Dybały. Tłumacz wyjaśnia swoje decyzje językowe, zbiera informacje o stworach, świętach i elementach japońskiej kultury. Nonnonba jest więc nie tylko ważną mangą autobiograficzną, ale też znakomitą zachętą do zanurzenia się w japoński folklor. Jeżeli chcecie nauczyć się o Japonii czegoś prawdziwego i autentycznego – ta pozycja będzie obowiązkową.

Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Mandioca.

FAQ – Nonnonba Shigeru Mizuki

O czym jest manga Nonnonba?

Nonnonba to autobiograficzna manga Shigeru Mizukiego, w której autor wraca do swojego dzieciństwa w wiejskiej Japonii lat 30. XX wieku. Opowiada o relacji kilkuletniego chłopca ze starszą kobietą nazywaną Noncią oraz o fascynacji japońskim folklorem, yōkai i opowieściami o świecie niewidzialnym.

Czy Nonnonba to manga dla fanów japońskiego folkloru?

Tak, Nonnonba to jedna z najciekawszych mang dla osób zainteresowanych japońskim folklorem. Książka pokazuje yōkai jako część codziennego życia, wierzeń i sposobu tłumaczenia świata.

Dla kogo jest manga Nonnonba?

Nonnonba będzie dobrym wyborem dla czytelników mangi autobiograficznej, fanów japońskiego folkloru, osób zainteresowanych kulturą Japonii oraz tych, którzy lubią opowieści o dzieciństwie, pamięci, dorastaniu i świecie dawnych wierzeń.

Dlaczego warto przeczytać Nonnonbę?

Warto sięgnąć po Nonnonbę, ponieważ to manga intymna, mądra oraz zadziwiająco autentyczna. Pozwala lepiej zrozumieć źródła twórczości Shigeru Mizukiego, a jednocześnie pokazuje Japonię daleką od turystycznych wyobrażeń: biedną, wiejską, przesądną, ale pełną opowieści.

Czy Nonnonba pomaga zrozumieć kulturę Japonii?

Tak, szczególnie jej ludowy, lokalny i mniej oczywisty wymiar. Manga pokazuje, jak dawniej tłumaczono choroby, śmierć, strach, głód czy nieszczęście za pomocą wierzeń i opowieści o yōkai.

Czy polskie wydanie Nonnonby zawiera dodatkowe objaśnienia?

Tak, na końcu książki znajduje się posłowie tłumacza Pawła Dybały, w którym wyjaśnia on swoje decyzje językowe oraz przybliża japońskie stwory, święta i elementy kultury pojawiające się w mandze.

Artykuł Prawdziwy japoński folklor – recenzja mangi Nonnonba Shigeru Mizukiego pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Satsuma gishiden t.1, Legenda o wiernych wasalach Satsumy
➜ Scenariusz: Hiroshi Hirata
➜ Rysunki: Hiroshi Hirata
➜ Tłumaczenie: Dominika Krupczak
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Japonia okresu Edu

Legenda o wiernych wasalach Satsumy Hiroshiego Hiraty otwiera się hiemontori, okrutnym rytuałem, podczas którego samuraje w widowiskowy, ale i bestialski sposób rozprawiają się ze skazańcami. Te pełne dynamicznej akcji kadry wprowadzają czytelnika na kilkunastu pierwszych rozkładówkach do świata Japonii epoki Tokugawa: świata hierarchii, przemocy, lojalności i zasad tak wysoce rygorystycznych, że potrafią zniszczyć nawet tych, którzy z oddaniem im służą.

Już sam ten początek pokazuje, że nie mamy do czynienia z melancholijną opowieścią o samurajskim honorze. Hirata, jeden z najważniejszych twórców mangi przedstawiającej zamierzchłe czasy, opowiada o prawdziwym obliczu bohaterów legend. O tym, jaka była cena posłuszeństwa, ale także jak należało się pozbyć oznak wszelkiego człowieczeństwa, by zdobyć się na okrucieństwo oraz przestrzeganie zasad często pozbawionych głębszego sensu. 

Jego Satsuma Gishiden ukazywała się w Japonii w latach 1977-1982. Historyczne tło tej mangi prowadzi m.in. do wydarzeń związanych z pracami przeciwpowodziowymi ery Hōreki z 1754 roku, kiedy Satsuma została zmuszona do kosztownego i wyniszczającego przedsięwzięcia przy rzekach Kiso, Nagara i Ibi. 

Opowieść o samurajach

Największym wyróżnikiem tego komiksu jest rozmach połączony z niezwykłą wręcz szczegółowością. Hirata tworzy w taki sposób, jakby każdy gest dłoni, mimika, najmniejsze napięcie mięśni było odrysowywane od pierwowzoru. W Legendzie o wiernych wasalach Satsumy nie chodzi jednak wyłącznie o realizm. Plansze są gęste od kotłujących się ciał, a sceny walki mają w sobie gwałtowność, która w dobitny sposób ukazuje bezsilność i zarazem złość bohaterów. 

To właśnie dlatego komiks ten odbiera się niczym wycinek historii. Epopeję w ramach której otwarcie się mówi o beznadziejnym położeniu wiejskich samurajów, pokazu siły tych uprzywilejowanych, a także dyscyplinie, która tworzy i niszczy zarazem. Hirata pokazuje społeczeństwo, w którym honor bywa wyświechtanym frazesem maskującym przemoc, a wierność nie zawsze wynika z wyboru, ale często jest jedyną możliwością, by zachować resztki godności.

Dla kogo jest to komiks?

Autor Legendy nie próbuje oczarować odbiorcy dawną Japonią. Zależy mu, aby przekazać prawdziwy obraz świata, który wielu współczesnym odbiorcom jawi się w krzywym zwierciadle chwały nieustraszonych wojowników.  Legenda o wiernych wasalach Satsumy to fascynująca lektura, zmieniająca perspektywę oraz wciągająca w wir akcji. To manga dla dorosłego odbiorcy. Brutalna, gęsta, znakomicie narysowana i imponująco osadzona w realiach. Z ciekawością wypatruję jej kontynuacji.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Mandioca.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest komiks Legenda o wiernych wasalach Satsumy?

Legenda o wiernych wasalach Satsumy to historyczna manga Hiroshiego Hiraty, znana także jako Satsuma Gishiden. Opowiada o samurajach Satsumy, ich kodeksie lojalności, przemocy systemowej oraz cenie honoru w Japonii okresu Edo.

Kto jest autorem komiksu Legenda o wiernych wasalach Satsumy?

Autorem mangi jest Hiroshi Hirata, japoński twórca specjalizujący się w komiksach historycznych, szczególnie opowieściach o samurajach, feudalnej Japonii i społecznych konsekwencjach życia w świecie sztywnych hierarchii.

Czy Legenda o wiernych wasalach Satsumy jest komiksem dla dzieci?

Nie. To manga zdecydowanie dla dorosłych czytelników. Zawiera brutalne sceny przemocy, egzekucje, pojedynki oraz bardzo surowy obraz samurajskiego świata, pozbawiony romantyzowania wojowników.

W jakich czasach rozgrywa się Legenda o wiernych wasalach Satsumy?

Akcja komiksu osadzona jest w Japonii okresu Edo, czyli w czasach rządów siogunatu Tokugawa. To epoka silnej hierarchii społecznej, kontroli politycznej i rygorystycznych zasad regulujących życie poszczególnych warstw społeczeństwa.

Dla kogo jest Legenda o wiernych wasalach Satsumy?

To propozycja dla czytelników dorosłych, którzy lubią ambitne komiksy historyczne, japońską kulturę, mangę samurajską oraz opowieści o moralnych konfliktach. Spodoba się osobom szukającym lektury bardziej złożonej, brutalnej i mocno osadzonej w realiach epoki.

Czy warto przeczytać Legendę o wiernych wasalach Satsumy?

Tak, jeśli szukasz komiksu, który nie idealizuje samurajów, lecz pokazuje ich świat jako brutalny system oparty na lojalności, przemocy i społecznym przymusie. To manga wymagająca, ale imponująca wizualnie i tematycznie.

Artykuł Legenda o wiernych wasalach Satsumy – recenzja komiksu o Samurajach pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Jednym ludziom wszystko przychodzi z łatwością – inni muszą wkładać w każdy aspekt swojego życia niewyobrażalną ilość pracy oraz samozaparcia. Mam wrażenie, że Emmanuel Larcenet, znany po prostu jako Manu, postawą jest znacznie bliższy do tego drugiego rodzaju człowieka – przynajmniej tak wynika z biografii jego literackich alter ego.

Codzienna walka to ceniony, francuski komiks obyczajowo-psychologiczny w czterech rozdziałach, który opowiada o fotografie pogrążonym w kryzysie, próbującym odnaleźć sens życia po zawodowym wypaleniu, atakach paniki i zderzeniu z własnym lękiem przed zmianami oraz bliskością.

To historia o autorze, o czytelnikach, o ludziach ogólnie, w której Larcenet mówi o strachu przed śmiercią, pożegnaniem, odpowiedzialnością, ale i przyszłością, która przychodzi niezależnie od tego, czy jesteśmy na nią gotowi. Ukazuje te wątki z takim wyczuciem, że nieważne, kim się jest – bardzo łatwo człowiek utożsamia się z bohaterami Codziennej walki.

➜ Tytuł: Codzienna walka
➜ Scenariusz: Manu Larcenet
➜ Rysunki: Manu Larcenet
➜ Tłumaczenie: Paweł Łapiński
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

O oswajaniu strachu

Nie da się uciec od strachu. Może to niezbyt pocieszające stwierdzenie na początek, ale też nie ma w nim ani grama fałszu. Codzienna walka pokazuje bohaterów, dla których każdy dzień tożsamy jest z jakiegoś rodzaju lękiem. Marco jest pełen obaw, przeraża go wiele rzeczy. A jednak nie poddaje się, bo wie, że w tej walce (często z samym sobą) jest jedyna metoda, żeby istnieć.

Boimy się śmierci, więc kurczowo trzymamy się bliskich. Boimy się bliskości, więc uciekamy od zobowiązań. Boimy się zmian, więc stoimy w miejscu – choć często ograniczamy się w ten sposób i pozbawiamy mnóstwa możliwości. Ten komiks pokazuje, że jeśli człowiek przestaje się bać całkowicie, to nie dlatego, że osiągnął jakiegoś rodzaju spokój absolutny, ale dlatego, że wycofał się z życia – poddał się. Marco stale odczuwa strach, ale w jego lęku jest przecież pulsująca obecność świata, powód dla którego warto próbować. 

Jaki jest Marco?

Nasz fotograf, główny bohater, nie jest postacią nieustraszoną czy pewną siebie. Jest przepełniony wątpliwościami, ale być może to jeden z głównych powodów, dla którego czytelnikom wydaje się tak bliski. 

Jako artysta znalazł się w momencie, w którym nie potrafi już jasno odpowiedzieć ani na pytanie o własną tożsamość, ani na pytanie o sens swojej pracy (trochę tu mamy nawiązanie do innego komiksu Larceneta, czyli Terapii grupowej). Choć porzucił fotografię wojenną, mając nadzieję uwolnić się od obrazów z tamtych dni, to jednak doświadczenia, których stał się częścią, nie chcą tak łatwo wyblaknąć – nawet pod wpływem czasu.

Lęk przed ojcostwem, czyli strach przed zmianą

Marco zamieszkał gdzieś na odludziu, z dala od rodziny. Jego jedynym towarzyszem stał się kot Adolf – dzięki któremu zresztą poznał Émilie. Dobrze mu się z nią układało, ale kobieta wkrótce zapragnęła zrobić krok naprzód i wejść w kolejny etap życia. Marca taka perspektywa przerażała – i to nie tylko ze względu na kwestię potencjalnego ojcostwa. Tak naprawdę chodziło o coś jeszcze bardziej elementarnego: o lęk przed nieodwracalnym. 

Dziecko w tym komiksie jest pewnego rodzaju symbolem zmiany perspektywy oraz motywacją dla bohaterów do określenia się, zajęcia jakiegoś stanowiska. Napięcie wokół ojcostwa oraz zobowiązań to jeden z ważniejszych tematów tej historii. W pewnym momencie staje się on jeszcze bardziej istotny ze względu na żałobę po ojcu oraz rodzinne zawirowania. 

Codzienna walka nie powie jasno czytelnikowi po jakiej stronie rodzicielstwa stanąć. Nie obieca, że bycie rodzicem naprawi wszystkie problemy lub wręcz przeciwnie – sprawi, że świat się komuś zawali. Ta historia pokazuje jednak, że strach przed rodzicielstwem wynika przede wszystkim ze strachu przed samym sobą w nowej sytuacji. To efekt braku zaufania oraz zagłębiania się we własne lęki.  

Między śmiercią a nowym życiem

No właśnie, bo w Codziennej walce Larcenet ustawia na przeciw siebie doświadczenia pozornie skrajne, a jednak w ludzkim życiu bardzo bliskie. Czasem ze strachu ktoś odbiera sobie życie, a innym razem ktoś doświadcza bycia ojcem. Między tymi dwoma wydarzeniami rozciąga się cała skala ludzkiego jestestwa. 

Larcenet pokazuje, że życie nie układa się liniowo i nie gwarantuje kolejno następujących po sobie etapów. Często wszystko dzieje się naraz: strata, lęk, pragnienie bliskości, ucieczka i konieczność podjęcia trudnej decyzji. To od konkretnego przypadku zależy, jak sobie z tym poradzi (dobrze to zresztą widać w samym komiksie).

Dlatego tak trudno czytać tę pozycję wyłącznie jako opowieść o jednostkowym kryzysie. To znacznie głębsza historia o kondycji człowieka, który nie dojrzewa w romantycznym świetle wielkich olśnień, lecz w chaosie zwykłej codzienności. To nie batalia o spektakularne zwycięstwo, ale próba przeżycia dnia, spotkania, związku i przyszłości bez całkowitego poniesienia klęski. Larcenet opowiadając więc o tym, co małe i zwyczajne, doskonale trafia w sedno tego, czym ogólnie jest życie.

Komiks, który jest o istocie człowieczeństwa

Wybitność Codziennej walki opiera się w dużej mierze właśnie na jej autentyczności. Nawet jeśli czytelnik nie jest fotografem, nie mieszka na francuskiej prowincji, nie przeżywa dokładnie tych samych kryzysów oraz nie stoi przed decyzją o zostaniu rodzicem – to i tak może przejrzeć się w postaci Marco jak w lustrze. 

Dzięki temu, że artysta bazuje na emocjach bezradności, wstydu, ale i nadziei czy braterstwa – komiks staje się opowieścią o dużo większym znaczeniu – o tym, jak trudno jest czasami dorosnąć do własnego życia. 

Pomaga w tym również warstwa graficzna. Larcenet nie rysuje w sposób realistyczny, wydumany. On używa wielu kolorów, przerysowuje postaci, ale jednocześnie jest bardzo uporządkowany. Jego rysunki są szalenie przystępne i bardzo czytelne, pozwalają więc skupić się w pełni na historii.

Czy warto sięgnąć po Codzienną walkę?

Nieprzypadkowo komiks ten uchodzi za jeden z najważniejszych w dorobku Larceneta i został nagrodzony m.in. na festiwalu w Angoulême. To opowieść o rodzinnych tajemnicach, o lęku, pracy twórczej, żałobie, o dojrzewaniu do bliskości i o tym, że codzienność bywa trudniejsza niż można to sobie wyobrazić. 

Codzienna walka jest dziełem wybitnym. Serwuje czytelnikom emocjonalny rollercoaster. Bawi się koncepcją strachu. Jednocześnie jest przewodnikiem po meandrach życia, doświadczonym obserwatorem – kimś, kogo warto wysłuchać. Bardzo polecam tą opowieść dojrzałym czytelnikom.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Mandioca.

FAQ

O czym jest komiks Codzienna walka Manu Larceneta?

Codzienna walka to komiks obyczajowo-psychologiczny o fotografie, który po zawodowym i emocjonalnym kryzysie próbuje na nowo ułożyć sobie życie. To opowieść o lęku, zmianie, relacjach, dojrzewaniu do bliskości i o codziennych zmaganiach, które bywają znacznie trudniejsze, niż można byłoby zakładać.

Kim jest główny bohater Codziennej walki?

Głównym bohaterem komiksu jest Marco, fotograf zmagający się z atakami paniki, wypaleniem i poczuciem zagubienia. To postać bardzo ludzka, zupełnie nieheroiczna, pełna wątpliwości oraz emocjonalnych wątpliwości, dlatego tak łatwo się z nią utożsamić.

Czy Codzienna walka to komiks o depresji i lęku?

Tak, ale nie wyłącznie. To komiks, który porusza temat lęku, kryzysu psychicznego i trudności w odnalezieniu sensu, ale równie mocno opowiada o miłości, rodzinie, pracy twórczej, dojrzewaniu i odpowiedzialności za własne życie.

Dlaczego Codzienna walka jest uznawana za ważny komiks?

Ten tytuł uchodzi za jedną z najważniejszych francuskich powieści graficznych XXI wieku, ponieważ pokazuje, jak dojrzale komiks może opowiadać o psychice, codzienności, żałobie, relacjach i lęku przed zmianą. To dzieło cenione zarówno za warstwę emocjonalną, jak i artystyczną.

Dlaczego warto przeczytać Codzienną walkę?

Bo to komiks, który nie bazuje na wielkich wydarzeniach, a mimo to mówi o życiu w wyjątkowo przejmujący sposób. Jeśli ktoś szuka historii dojrzałej, poruszającej i prawdziwej emocjonalnie, Codzienna walka może okazać się jedną z najważniejszych lektur komiksowych.

Artykuł Codzienna walka Manu Larceneta – o strachu przed śmiercią, ojcostwem i samym sobą pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

McPhail, znany szerokiej publiczności z rysunków publikowanych w New Yorkerze, buduje historię pozornie kameralną, ale w istocie wielopoziomowo społeczną: o człowieku, który nieustannie coś odgrywa, bo nie potrafi być po prostu sobą.

➜ Tytuł: Tu.
➜ Scenariusz: Will McPhail
➜ Rysunki: Will McPhail
➜ Tłumaczenie: Łukasz Witczak
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Bohater na scenie

Główny bohater Tu. funkcjonuje w świecie, który sam nieustannie teatralizuje. Ma skłonność do fantazjowania, dopisywania znaczeń, projektowania scenariuszy, w których to on jest centralną postacią. Scenografia – miasto, ludzie, odwiedzane bary i kawiarnie, codzienne sytuacje – istnieją głównie tylko po to, żeby potwierdzać jego własną narrację o sobie. To sposób przeżywania rzeczywistości, który z zewnątrz może wyglądać jak kreatywność lub wrażliwość, ale szybko ujawnia swoją ciemniejszą stronę: emocjonalny egocentryzm.

McPhail nie ocenia swojego bohatera wprost, ale konsekwentnie pokazuje, jak bardzo taka postawa utrudnia realny kontakt z innymi. Fantazja nie jest tu ucieczką w sztukę, lecz mechanizmem obronnym – próbą nadania sensu światu, który wymyka się kontroli.

O co chodzi z odgrywaniem emocji?

Jednym z najmocniejszych wątków Tu. jest pytanie o autentyczność. Dlaczego czasem robimy rzeczy, których sami nie rozumiemy? Dlaczego reagujemy przesadnie, histerycznie, analizujemy każde słowo i gest, zamiast po prostu dopuścić do siebie emocje?

Bohater McPhaila Nick sprawia wrażenie osoby permanentnie analizującej oraz interpretującej. Jego emocje nie są przeżywane, lecz odgrywane: dla siebie, dla innych. To właśnie w tej nadmiarowej autoanalizie rodzi się jego samotność, ale też bezradność.

Spotkanie z „inną perspektywą”

Na tym tle pojawia się ona – kobieta, która okazuje się zaskakująco przyziemna, twardo stąpająca po ziemi. Lekarka, onkolożka. Wydawałoby się: całkowite przeciwieństwo bohatera. A jednak autor znajduje im wspólny mianownik, będący jednocześnie zwrotem akcji także dla Nicka. 

To jeden z najbardziej przejmujących oraz znaczących momentów książki: zderzenie człowieka oderwanego od rzeczywistości, z kimś, kto na co dzień obcuje z czymś absolutnie ostatecznym. 

Matka i rozmowa, której nie widzimy

W Tu. jest jednak więcej kobiet, które tworzą świat głównego bohatera. Szczególnie mocno wybrzmiewa wątek relacji z matką. Bohater jawi się chwilami jako emocjonalnie zamknięty egoista, wręcz socjopata – skoncentrowany wyłącznie na własnych potrzebach. Kiedy jednak przełamuje się i postanawia porozmawiać z matką, ta mówi mu o czymś, co zmienia jego dotychczasową perspektywę. McPhail nie pokazuje nam, czytelnikom, tej rozmowy wprost, ale czyni z jej przesłania tragiczny spektakl – symbol, który powróci jeszcze na końcu komiksu.

Kolor jako język emocji

Formalnie Tu. to majstersztyk narracji wizualnej. Przez znaczną część komiksu dominuje oszczędna, stonowana paleta barw. Ale w momentach, gdy bohater zaczyna się przed kimś otwierać – lub gdy ktoś otwiera się przed nim – na planszach początkowo nieśmiało akcentowany jest kolor, żeby za chwilę barwy przejęły rozkładówki. Ten zabieg staje się bardzo czytelnym językiem emocji, do których dąży sam bohater.

Autor bardzo konsekwentnie używa kolorów jako sygnału bliskości, szczerości i autentycznego kontaktu. Tam, gdzie pojawia się rozmowa, empatia i prawda, świat nagle przestaje być monochromatyczny.

Półautobiografia i pytanie o prawdę

Nieustannie podczas lektury zastanawiałam się czy Tu. jest historią półautobiograficzną, a jeśli tak – to w jakiej jej części. Im dalej angażujemy się w lekturę, tym trudniej oprzeć się wrażeniu, że McPhail opowiada nie tylko o fikcyjnym bohaterze, ale również o własnych lękach, mechanizmach obronnych i emocjonalnych ślepych zaułkach.

I być może właśnie dlatego – ze względu na wspominaną już wcześniej autentyczność – czujemy, że autor nie próbuje się wybielić ani usprawiedliwić. To komiks o tym, jak bardzo potrafimy być trudni – dla innych oraz dla siebie – zanim nauczymy się naprawdę słuchać. Sprawdzajcie dostępność Tu. na stronie wydawnictwa Mandioca.

FAQ – czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest komiks Tu.?

Tu. to społeczna historia komiksowa o emocjonalnym wycofaniu, potrzebie kontroli nad własną narracją oraz trudności w autentycznym przeżywaniu relacji. Bohater żyje w świecie wewnętrznych monologów i wyobrażonych scenariuszy, które zastępują mu realny kontakt z innymi ludźmi.

Czy Tu. jest komiksem autobiograficznym?

Komiks ma wyraźny rys półautobiograficzny. To jednak raczej świadomie skonstruowana opowieść o doświadczeniu emocjonalnym, w której osobiste obserwacje autora zostają przefiltrowane przez formę oraz metaforę.

Jaką rolę odgrywa w komiksie motyw choroby nowotworowej?

Choroba nie jest tu pretekstem fabularnym ani elementem dramatyzującym. Stanowi wspólny mianownik relacji i jest katalizatorem emocji, których bohater nie potrafi nazwać ani udźwignąć. Rak staje się momentem, w którym iluzje przestają mu wystarczać.

Dla kogo jest ten komiks?

Tu. jest przeznaczone dla dorosłych czytelników zainteresowanych komiksem społecznym, psychologicznym i obyczajowym. Szczególnie dobrze sprawdzi się u osób, które cenią narracje introspektywne i nieoczywiste portrety emocjonalne.

Artykuł Tu. – recenzja społecznej historii komiksowej pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Zamiast bajki dostajemy więc historię o depresji, samotności, tajemnicach których nie wyjawia się nawet najbliższym – oraz o tym, jak bardzo nie jesteśmy gotowi na spełnianie swoich własnych pragnień. To jeden z tych komiksów, dla których czyta się dziesiątki innych – żeby raz na jakiś czas trafić na odkrycie, które daje prawdziwą, dziką satysfakcję.

➜ Tytuł: Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem
➜ Scenariusz: Dina Muhammad (Deena Mohamed)
➜ Rysunki: Dina Muhammad (Deena Mohamed)
➜ Tłumaczenie: Agnieszka Piotrowska
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Gdzie można spotkać dżina?

Dżiny (arab. dżinn) wywodzą się z kultury i religii Bliskiego Wschodu. W tradycji islamskiej są istotami stworzonymi z „bezdymnego ognia”, obdarzonymi wolną wolą, zdolnymi zarówno do dobra, jak i do zła. Od wieków funkcjonują również w folklorze arabskim, perskim i tureckim. Na Zachodzie oraz w innych rejonach świata zyskały popularność dzięki Księdze tysiąca i jednej nocy.

To właśnie tam utrwalił się motyw „dżina w butelce” i życzeń, które zawsze związane są z jakimiś trudnymi do przewidzenia konsekwencjami. Mohamed bazuje na tym archetypie, ale przenosi go do współczesnej i realnej rzeczywistości – choć niepozbawionej elementów fantastycznych.

Życzenia w roli towaru – cud jako produkt

Świat przedstawiony w Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem opiera się na genialnym i właściwie dość prostym pomyśle: życzenia można kupić. Są zabutelkowane lub zapuszkowane, licencjonowane i sprzedawane nie do końca legalnie. Występują w trzech klasach:

• Pierwsza klasa to życzenia najdroższe i zarazem najbardziej skuteczne.
• Druga jest kompromisem pomiędzy ceną a przewidywalnością. Nie obejmuje także tych najtrudniejszych, najbardziej skomplikowanych życzeń, a odnosi się zazwyczaj do rzeczy materialnych.
• Trzecia – najtańsza i najbardziej ryzykowna. Życzenia tej kategorii są zdecydowanie najbardziej nieprzewidywalne, jeśli nie powiedzieć – szkodliwe.

Już sam ten koncept brzmi jak satyra na kapitalizm, ale Mohamed idzie znowu krok dalej.

Kioskarz oraz jego trzy życzenia pierwszej klasy

Głównym bohaterem komiksu jest starszy kioskarz, który odziedziczył po ojcu trzy życzenia pierwszej klasy – najcenniejsze, jakie można dostać. Jego religia nie pozwala mu jednak ich użyć. Postanawia więc sprzedać je w swoim kiosku, w bardzo korzystnej cenie.

Życzenia stają się więc pretekstem do opowiedzenia kilku historii różnych osób. Każde z nich trafia bowiem do innego bohatera. Do ludzi z różnymi problemami, tajemnicami i obawami – do biednych lub zamożnych. Otrzymujemy więc mozaikę opowieści, które zaskakują, poruszają i dostarczają czytelnikowi ogromnej, fabularnej satysfakcji.

Depresja, szczerość, niewypowiedziane słowa

Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem nie jest opowieścią o cudach. To wielowymiarowa historia o ludziach. Mohamed dotyka szerokiej gamy tematów: depresji, emocjonalnego wypalenia, niemożności powiedzenia prawdy bliskim, sekretów noszonych przez całe życie. Życzenia stają się tu tylko pretekstem – katalizatorem zmian, które i tak już w bohaterach dojrzewały. Są powodem, dzięki którym można się zastanowić, czym tak naprawdę jest szczęście, co wnoszą pieniądze w naszą codzienność czy jak reagować na choroby i śmierć.

Czytanie od prawej do lewej

To komiks egipskiej autorki, czytany od prawej do lewej strony (włącznie z konkretnymi kadrami), czyli odwrotnie niż zazwyczaj – zgodnie z kierunkiem pisma arabskiego. Początkowo wymaga to chwili przyzwyczajenia, ale bardzo szybko przestaje mieć znaczenie. Treść jest tak angażująca, że po kilku stronach zapomina się o tej formalnej, drobnej zmianie.

Czerń, biel i kolor

Warstwa graficzna jest równie przemyślana, co sam scenariusz. Plansze potraktowane czernią i bielą, zostają przełamane kolorowymi sekwencjami. To rozróżnienie porządkuje chronologię i zwraca uwagę na przeplatające się osie czasu akcji.

Dlaczego jest to komiks wybitny

Jest takie powiedzenie: uważaj czego sobie życzysz. Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem wydaje się prześwietlać ludzką naturę, stawiając pytanie o to, czego najbardziej pragniemy. Często bowiem wydaje nam się, że do szczęścia potrzebne jest nam zdrowie, trochę farta czy pieniędzy. Ten komiks uświadamia, że nie powinniśmy myśleć o tym, czego nie mamy, ale skupić się na tym, gdzie i kim jesteśmy. 

To wybitny przykład wartościowej literatury, który nie przytłacza treścią, a którą czyta się i ogląda z wielką przyjemnością. Polecam ją odbiorcom powyżej 15 lat. Sprawdzajcie jej dostępność na stronie wydawnictwa Mandioca.

FAQ – Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem

O czym jest komiks Twoje życzenie jest dla mnie rozkazem?

To opowieść o świecie, w którym życzenia można kupić i sprzedawać. Głównym bohaterem jest kioskarz posiadający trzy licencjonowane życzenia pierwszej klasy, które trafiają do różnych osób i stają się początkiem niezwykłych historii.

Kim są dżiny i skąd pochodzi motyw życzeń?

Dżiny wywodzą się z tradycji Bliskiego Wschodu i islamu. Są istotami obdarzonymi wolną wolą, a motyw spełniania życzeń utrwalił się w kulturze Zachodu dzięki Księdze tysiąca i jednej nocy.

Czy to jest komiks fantasy?

Tak, ale z bardzo silnym nurtem obyczajowym. Wątki fantastyczne są tu jedynie pretekstem do opowiedzenia historii o depresji, relacjach, tajemnicach i emocjach.

Dla kogo jest ten komiks?

To lektura przede wszystkim dla dorosłych i starszej młodzieży. Porusza trudne, emocjonalne tematy i jest skierowana do czytelników, którzy szukają komiksów głębokich i refleksyjnych, ale zarazem przystępnych oraz angażujących.

Czy to dobra propozycja na prezent?

Tak. To oryginalny, artystycznie dopracowany komiks, który będzie świetnym wyborem dla osób ceniących ambitne historie.

Artykuł Co byś zrobił, gdybyś mógł kupić życzenie? Recenzja wybitnego komiksu Deeny Mohamed pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

Trójwymiar nie jest komiksem, który prowadzi czytelnika za rękę. Nie dopowiada znaczeń i zdecydowanie nie oferuje prostych puent. To tryptyk trzech opowieści graficznych, w których obraz, rytm i czasami niemal puste plansze znaczą więcej niż słowa. Z kolei emocje rodzą się pomiędzy kadrami, a nie bezpośrednio w wyniku prowadzonych dialogów.

To antologia trzech opowiadań graficznych (Sonia, Unóżany i Jak Bóg?) – tworzonych w różnych duetach/składach autorskich – w której każda historia mówi innym językiem, ale wszystkie dotykają podobnych problemów: dorastania, pamięci, przemijania i straty. A przede wszystkim pokazują, jak wiele można opowiedzieć obrazem, kiedy strona wizualna nie jest tylko metodą, ale staje się formą wypowiedzi.

➜ Tytuł: Trójwymiar
➜ Scenariusz: Magdalena Łabaziewicz, Paweł Rzodkiewicz, Małgorzata Kozłowska
➜ Rysunki: Paweł Garwol, Jakub Kwiatkowski, Marta Szulc
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Trójwymiar jako projekt artystyczny, a nie zbiór historii

Trójwymiar nie jest klasyczną antologią komiksową. To świadomie skomponowany tryptyk, w którym każda opowieść operuje innym językiem wizualnym i innym ładunkiem emocjonalnym, ale wszystkie łączy odejście od dosłowności. To komiks, który bardziej się ogląda i odczuwa, niż „czyta” w tradycyjnym rozumieniu tego słowa.

W tym tomie narracja nie służy wyjaśnianiu świata. Przeciwnie – zostawia w nim pęknięcia, niedopowiedzenia i miejsca na interpretację. Trudność mierzenia się z tą lekturą nie wynika jednak z lapidarności narracji, ale wręcz z przeładowania emocjonalnego – i to tych emocji trudnych, nieprzyjemnych, takich, które zazwyczaj od siebie odsuwamy.

Trzy opowieści, trzy sposoby myślenia obrazem

Sonia – dorastanie z traumą (rysunki: Paweł Garwol, scenariusz: Magdalena Łabaziewicz, Paweł Rzodkiewicz)  

Pierwsza część tryptyku operuje obrazem jako metaforą. Przestrzeń – pegeerowska niezdefiniowana do końca wieś – nie pełni tu funkcji realistycznego tła, lecz staje się psychologicznym krajobrazem. To komiks o przejściu, o balansowaniu pomiędzy bezpieczeństwem a ryzykiem, pomiędzy dziecięcą ciekawością a intuicyjnym lękiem.

To historia dziewczynki i jej ukochanej suczki Soni. Zdarzenie, które postrzegane z dwóch punktów widzenia, można odbierać zupełnie inaczej. Dla niewinnego dziecka, dla którego ten pies jest całym światem, to sytuacja traumatyczna. Moment, w którym skutki jej niewinnej decyzji o przedłużeniu spaceru, są symbolicznym momentem wejścia w dorosłość. Hiperrealizm Soni bywa odrzucający i z pewnością niekomfortowy, ale trudno nie odmówić mu ukazanej prawdy oraz przygniecenia refleksją.

Unóżany – cisza jako pełnoprawny język narracji (rysunki: Jakub Kwiatkowski, scenariusz: Paweł Rzodkiewicz)

Druga opowieść jest najbardziej radykalna pod kątem formy. To historia, która rezygnuje ze słów, oddając całą odpowiedzialność za sens obrazowi. Cisza nie jest tu jednak kojącym elementem, który ma działać relaksacyjnie czy wyciszająco – to narzędzie, jakiego używa się w sytuacji, gdy słowa nie są w stanie oddać ciężaru emocjonalnego doświadczanego przez bohatera.

Unóżany to opowieść o relacji syna i ojca. Kiedy mężczyzna opuszcza rodzinę i udaje się na front, jego brak obecności kiełkuje w dziecku, wyrastając na skrawkach wspomnień i zniekształconych wyobrażeń. Komiks stopniowo zaczyna przypominać wędrówkę przez kolejne warstwy rzeczywistości, jakby każdy następny fragment prowadził głębiej – w coraz bardziej zdeformowaną przestrzeń. 

Ten rytm przywodzi na myśl dantejskie zejście, nie jako literalne nawiązanie, lecz jako strukturalny gest: przechodzenie przez kolejne „kręgi”, w których zmienia się nie tyle miejsce, co stan świadomości bohatera. Ostatnia plansza sugeruje jednak oczyszczenie, a nie piekło. Być może ta próba wybaczenia ojcu, za jego nieobecność.

Jak Bóg? – intymność zapisana w obrazie (rysunki: Marta Szulc, scenariusz: Małgorzata Kozłowska, Paweł Rzodkiewicz)

Zamykająca tom opowieść wydaje się mieć najbardziej osobisty charakter. To komiks, który balansuje na granicy wspomnienia i wizualnego eseju. Nie próbuje porządkować emocji ani ich racjonalizować. Zamiast tego pozwala im wybrzmieć poprzez obraz – czasem delikatny, czasem bolesny.

Symbolika cielesności, pamięci i relacji rodzinnych sprawia, że Jak Bóg? czyta się jak intymne doświadczenie. To finał, który nie zamyka tryptyku jednoznaczną puentą, lecz pozostawia czytelnika w stanie cichej refleksji.

Artyzm zamiast narracyjnego komfortu

Największą siłą Trójwymiaru jest konsekwencja formalna. Każda z historii rezygnuje z prostych rozwiązań narracyjnych. Brak dosłowności, symboliczne skróty i operowanie ciszą oraz niedopowiedzeniami sprawiają, że albumowi bliżej jest do sztuki wizualnej niż do klasycznego komiksu fabularnego.

To propozycja dla czytelników, którzy akceptują niepewność interpretacji i lubią, gdy medium stawia im wyzwanie – zmusza do zatrzymania się, cofnięcia strony, ponownego spojrzenia.

Czy Trójwymiar jest dla każdego?

To nie jest komiks rozrywkowy ani „lekki w odbiorze”. Trójwymiar najlepiej odnajdzie się u czytelników zainteresowanych komiksem artystycznym, narracją wizualną i formą jako nośnikiem znaczeń. Polecam go dorosłym odbiorcom. Dostępność Trójwymiaru sprawdzajcie na stronie wydawnictwa Mandioca.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czym jest komiks Trójwymiar?

To artystyczny tryptyk trzech opowieści graficznych, skupionych na symbolice, obrazie i niedosłowności.

Czy Trójwymiar zawiera historie bez dialogów?

Tak, jedna z opowieści opiera się wyłącznie na narracji wizualnej.

Dla jakiego czytelnika kierowany jest Trójwymiar?

Dla osób zainteresowanych współczesnym, artystycznym polskim komiksem i narracją obrazem.

Artykuł Trójwymiar – recenzja tryptyku polskiego komiksu pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Spleen
➜ Scenariusz: Marta Szulc
➜ Rysunki: Marta Szulc
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

W zalewie literatury graficznej młodych autorów, Spleen debiutującej Marty Szulc wyróżnia się niepokojącą konsekwencją formalną oraz tematycznym wyczuciem tego, co dziś dość trudne do opowiedzenia: własnej niemocy. Ten czarno-biały, surowy w kresce komiks autobiograficzny to nie tylko intymny autoportret psychiczny, ale też rodzaj emocjonalnej topografii – mapy wewnętrznego rozkładu.

Co oznacza tytuł?

Nieprzypadkowo Szulc sięga po słowo „spleen” – termin o głęboko zakorzenionej tradycji literackiej i medycznej. W kulturze anglosaskiej oraz francuskiej spleen symbolizuje nie tyle zwykłą chandrę, co egzystencjalną inercję – stan zawieszenia, melancholii, a nawet gniewu narodzonego z bezsilności. Artystka przekłada ten nastrojowy konstrukt na język wizualny z imponującą samoświadomością.

W tym powyższym kontekście, mamy więc do czynienia z bardzo dosłowną okładką, która dopiero w sytuacji rozumienia tego terminu, staje się czytelna. Po dokładniejszym jej się przyjrzeniu, można odkryć także oznaczone żółtym, bardzo subtelnym fontem łacińskie wyrażenia związane z anatomią.

Biało-czarny debiut komiksowy Marty Szulc

Dominującym motywem w Spleenie jest powracający – niczym refren – obraz blatu stołu przykrego obrusem w kratę (mam wrażenie, że czerwoną, chociaż komiks jest pozbawiony koloru). To właśnie przy tym stole oraz przy filiżance kawy artystka się otwiera. Czy to nawiązanie do Jarmuscha? Być może. Jest kawa, ale nie ma papierosów. Jest dużo cukru, chociaż to gorzka historia.

Szulc także z formalnego punktu widzenia świadomie ogranicza paletę kolorystyczną. Ciekawym wyborem jest tu ta czerń i biel, a jeszcze ciekawszym – dobór konkretnych kadrów do narysowania. Można byłoby się bowiem zastanawiać, po co ktoś rysuje rafę koralową, jeżeli nie chce pokazać jej kolorów. 

Okazuje się, że pozbawiona barw rafa koralowa może jeszcze mocniej oddziaływać na odbiorcę, niż jej standardowa wersja. To wizualna metafora psychicznego wybielenia, blaknięcia emocji, które nie mieszczą się w żadnym znanym modelu ekspresji.

Komiks jako katharsis? O sztuce wyznania i refleksji

W Spleenie odnajdujemy subtelne odwołanie do arystotelesowskiego katharsis – procesu oczyszczenia, który dokonuje się przez sztukę. Komiks nie epatuje dramatem, lecz prowokuje u czytelnika litość i trwogę, dając wgląd w mechanizmy emocjonalnej destrukcji i potrzeby redefinicji siebie. To forma współczesnej autoterapii – sztuki wyznania, ale bez patosu. Raczej z szorstką szczerością i nutą autoironii.

Autorka nie dochodzi do rewolucyjnych wniosków, a raczej stawia tezę, która może być zarówno niepokojąca jak i kojąca. Składamy się na sprzeczności, ale zmierzanie do ostatecznej samodestrukcji, może być równie dobrze sposobem na powolny reset – i jednocześnie na powrót do normalności.

Zwierciadło statystycznego człowieka XXI wieku

Spleen Marty Szulc to udany debiut, z pewnością wyróżniający się wśród innych – osobisty i niezwykle aktualny. W erze przebodźcowania, wypalenia i rozmycia granic między tym, co osobiste, a tym, co publiczne, komiks może być zwierciadłem statystycznego człowieka XXI wieku. 

W Spleen rysowanie fizycznego bólu, może dać ulgę rzeczywistemu ciału. To pozycja, która pokazuje, jak sztuka może stać się intrygującym narzędziem autoterapii. Polecam dojrzałym czytelnikom.

Strona wydawnictwa: https://mandioca.pl/pl/p/SPLEEN/967

Artykuł Spleen – recenzja debiutu komiksu Marty Szulc pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Ostatni Mohikanin
➜ Swobodna adaptacja powieści Jamesa Fenimore’a Coopera
➜ Scenariusz: Catamalou, Cromwell
➜ Rysunki: Cromwell
➜ Tłumaczenie: Monika Motkowicz
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Znacie historię Nowego Jorku? Jedno z najsłynniejszych miast świata wyrosło na ziemiach indiańskiego plemienia Delawarów. Holendrzy z Francuzami i Anglikami bili się o te tereny, przy okazji dziesiątkując miejscową ludność – intencjonalnie lub za sprawą przywiezionych z Europy chorób.

Zanim powstał Nowy Jork

Przez setki lat okolice rzeki Hudson drastycznie się zmieniły. Przenieśmy się do czasów, kiedy zamiast drapaczy chmur, pejzaż składał się przede wszystkim z gęstej roślinności. Dawała ona rdzennym mieszkańcom schronienie oraz ukrywała ich największe tajemnice.

Jest druga połowa XVIII wieku. W Forcie Williama Henry’ego dochodzi do znaczących przetasowań. Wojna francusko-brytyjska zbiera swoje żniwo, a indiańskie plemiona dzielą się pod względem sojuszy. 

Czy to jeszcze komiks?

Opisywany tutaj Ostatni Mohikanin jest książką, która powstała jako swobodna adaptacja powieści Jamesa Fenimore’a Coopera o tym samym tytule. Trudno jednak włożyć go w jakiejś konkretne ramy.

Twórcy, czyli Cromwell oraz Catamalou podjęli się szalenie trudnego zdania, skondensowania kilkusetstronicowej powieści na kilkudziesięciu rozkładówkach wypełnionych intensywnymi obrazami, które hipnotyzują i wzbudzają emocje. 

W tym wydaniu Ostatniego Mohikanina nie znajdziecie komiksowych dymków czy dzielenia strony na równe kadry. Tekst pełni tu, w prawie równym stopniu, co narracyjną, także funkcję wizualną. Nie trzyma się ram; dopowiada, ale nie tłumaczy. 

Ostatni Mohikanin w wersji graficznej

Tym, co jednak zdecydowanie wysuwa się na pierwszy plan tej powieści graficznej, jest malarska interpretacja dzieła Coopera. Cromwell przedstawił w niej Indian wtapiających się w tło, stających się nieoderwalną częścią krajobrazu – jakby przyroda na tle której się ich maluje, przyjmowała do siebie ważny fragment swojego jestestwa.

Zarówno wojska angielskie jak i francuskie stoją do nich w opozycji, jako toporne, mdłe, niepasujące krzykliwymi strojami i wykrzywionymi twarzami. Rdzenne plemiona są cieniami, są ruchem – niemal nie przypominają żywych istot. To bardziej stare drzewa, które należą do tego miejsca.

Adaptacja klasyki w zachwycającej interpretacji malarskiej

Książka w pewien sposób wydaje się być zwiastunem powieści; jej najsmaczniejszymi momentami. Ma poszatkowaną fabułę, ale wyraźnie głównych bohaterów – Sokole Olo, Unkasa i Chingachgooka. 

Jeżeli nie czytałeś wcześniej powieści, lub nie oglądałeś żadnej z 11 adaptacji filmowych, możliwe że będzie ci nieco trudniej odnaleźć się w fabule podczas pierwszego czytania. Równocześnie, podejrzewam że na pojedynczej lekturze się nie skończy. Ostatni Mohikanin to zdecydowanie pozycja do której chce się wracać.

Jeżeli macie ochotę odkryć kultową powieść na nowo – sięgnijcie po nią bez wahania. Choć oferowana w nieco zmodyfikowanej wersji, wciąż zawiera elementy podwójnej gry, zdrady czy ojcowskiej miłości do córek, która jest w stanie zakończyć wojnę, ale nie daje gwarancji uniknięcia dawnej zemsty.

Polecam dorosłym czytelnikom. To pozycja idealna na prezent.

Link do strony wydanictwa: https://mandioca.pl/pl/p/Ostatni-Mohikanin/962

Artykuł Ostatni Mohikanin – recenzja powieści graficznej pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.

➜ Tytuł: Kiliana song
➜ Scenariusz: Benjamin Flao
➜ Rysunki: Benjamin Flao
➜ Tłumaczenie: Paweł Łapiński
➜ Wydawnictwo: Mandioca
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Okładka tego komiksu nie zrobiła na mnie wrażenia. Nie pomaga tej książce także zagadkowy tytuł. Wydaje się zbyt enigmatyczny, by wyciągnąć po niego rękę i czytać. 

Wystarczą jednak pierwsze kadry oraz rozkładówki, żeby przekonać się, z jak wybitnym dziełem ma się do czynienia. Przejmującym, aktualnym w wymowie oraz autentycznym – choć jednocześnie wypełnionym wątkami dawnych wierzeń.

Największe atrakcje Kenii – Lamu

Autorem Kiliana song jest Benjamin Flao, o którym prawdopodobnie jeszcze nie słyszeliście, bo na polskim rynku komiksu pojawia się dopiero właśnie z tą premierą wydawnictwa Mandioca.

Jak wpiszecie w dowolną przeglądarkę hasło ,,Lamu Kenia” – zobaczycie kadry z komiksu. Artysta nie tylko doskonale je odwzorował, ale również oddał ducha tamtego miejsca.

Właśnie tam toczy się akcja, na wschodzie kontynentu. ,,Niezwykłe kamienne miasto, największe atrakcje Kenii” – wyświetlają się artykuły na górze strony. Kiliana song nie jest jednak opowieścią o turystycznym wypoczynku, chociaż znajdziecie w tym komiksie również turystów.

Świat kontrastów – komiksowa historia o jedenastolatku

To historia jedenastoletniego Naima, który unikając szkoły jak ognia, odnajduje swoje przeznaczenie, doświadcza tego, co wydaje się niemożliwe i przechodzi najlepszą szkołę życia, jaka mogła mu się trafić.

Wracam jednak do konkretów, bo mam wrażenie, że zamiast pisać wprost, zaczynam być podobnie enigmatyczna, co sam tytuł tej pozycji. 

Kiliana song to próba – od razu warto zaznaczyć, że udana – przeniesienia na medium komiksu wypierania przez popularne religie tych miejscowych, prastarych wierzeń, związanych z bliskością natury oraz oddaniu ziemi. To historia młodzieńczego buntu oraz sprzeciwu ze starczym pogodzeniem się ze śmiercią.

To pokaz walki o ideały, próba utrzymania się na powierzchni, zadziorność nabyta wraz z doświadczeniem – zestawiona z bezwzględnym komercjalizmem, upadkiem moralności i uzależnieniami.

Usłysz pradawną pieśń

Komiks łączy w sobie bardzo mocną, świetnie przemyślaną fabułę, z epickimi, zachwycającymi rysunkami oraz autentycznymi bohaterami – co poniektórych można nawet obejrzeć na zdjęciach na końcu książki. 

Choć nie jest to historia pisana na faktach, to autor inspirował się ludźmi, których spotkał podczas swojej podróży do Lamu.

Dajcie szansę Kiliana song, a być może, na samym końcu, usłyszecie pieśń, która podniesie Was na duchu. Bardzo polecam ten komiks dorosłym odbiorcom.

Link do strony wydawnictwa: https://mandioca.pl/pl/p/Kililana-song/960

Artykuł Kiliana song – recenzja epickiego komiksu Banjamina Flao pochodzi z serwisu Bajkochłonka - książki dla dzieci i gry planszowe. Recenzje.