Pisanie książki było bardzo uwalniające w porównaniu z filmem. Film ma mnóstwo ograniczeń.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Jesteś współautorem książki Chłopiec na Krańcach Świata. Przebudzenie, jak i współreżyserem filmu Chłopiec na Krańcach Świata. Fabularnie to jednak książka poprzedza film. 

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak, choć książkę i film można poznawać niezależnie. Można najpierw obejrzeć film, potem przeczytać książkę, albo odwrotnie. Tak skonstruowaliśmy również kolejne części (zaplanowane jeszcze do końca 2026 roku). Nie trzeba czytać ich w ścisłej kolejności, żeby mieć pełen obraz świata i rozumieć, o co w nim chodzi.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
To dość ciekawa sytuacja, bo nieczęsto zdarza się, żeby najpierw powstał film, a potem książka. Oczywiście znamy takie przypadki, choćby Labirynt Fauna, ale tam sytuacja była trochę inna, bo chodziło właściwie o tę samą historię.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
U nas wyszło to bardzo naturalnie, nie było zaplanowane od początku. Powodów napisania książek było kilka, ale jednym z głównych były spotkania z dziećmi. Film pokazywaliśmy już od 2025 roku, m.in. na festiwalach i podczas pokazów dla młodych widzów. Dzieci pytały, czy będzie druga część.

W mojej głowie od razu pojawiała się wizja kolejnych dziewięciu lat pracy nad filmem i myślałem sobie: „No nie, chyba jednak nie”. Ale równocześnie zacząłem się zastanawiać, co mogłoby się wydarzyć w fabule później albo wcześniej. Stąd w dużej mierze przyszedł pomysł na książkę.

Szybko pomyślałem też, że jedna książka to może być za mało. Fajnie byłoby pobyć w tym świecie trochę dłużej. Od początku założyłem więc, że napiszemy trzy książki. Mówię „napiszemy”, bo wiedziałem, że będę pracował nad nimi z kimś jeszcze. Najpierw wymyśliłem ogólny kierunek, a później dołączył do mnie Mateusz Marczewski.

Pisanie książki było bardzo uwalniające w porównaniu z filmem. Film ma mnóstwo ograniczeń. Pisząc scenariusz, musiałem cały czas myśleć, żeby nie było zbyt wielu scen zbiorowych, zbyt skomplikowanych lokacji, zbyt dużej liczby bohaterów. To wszystko generuje koszty. A ponieważ jestem również producentem, od razu myślę o tym, jak coś zrealizować.

Przy książce tego nie ma. Można płynąć w stronę, w którą chce się płynąć – oczywiście pamiętając o własnych założeniach i przemyśleniach. Ale ta swoboda jest zupełnie inna.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Wspomniałeś o trzech książkach. Czyli rzeczywiście powstanie trylogia?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak. Napisaliśmy już drugą książkę, która jest przygotowywana do druku, a teraz pracujemy z Mateuszem nad trzecią. Będą więc trzy części. W międzyczasie wymyśliliśmy też Klub Listów na Krańcu Świata. Założenie jest takie, że Omul cały czas przeżywa różne historie i prowadzi pamiętnik, a dzieci mogą otrzymywać listy z tego pamiętnika w formie małych przygód.

Pomysłów na kolejne rzeczy jest więcej, ale to, czy będą powstawały następne części, zależy od zainteresowania czytelników. Na razie robimy trzy książki. Druga ma ukazać się we wrześniu, a trzecia na Święta w grudniu.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Druga książka będzie historią znaną z filmu czy czymś zupełnie innym?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Każda historia jest inna, choć wszystkie należą do tego samego uniwersum. Pojawiają się ci sami bohaterowie, czasem dochodzą nowi, ale trzon pozostaje podobny. Mamy Omula, Mikro, Kimi i świat, w którym rozgrywają się ich przygody.

Druga część nosi tytuł Kamień Wody i jej akcja dzieje się po filmie. Jeśli ułożyć to chronologicznie, najpierw jest Przebudzenie, potem film, a później Kamień Wody. Ale to jest też w taki sposób wymyślone, żeby można było zacząć nawet od drugiej czy trzeciej książki i nie dostać spoilerów, które popsułyby odbiór filmu albo pierwszego tomu. To ten sam świat, ale różne przygody.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Czyli chronologia istnieje, ale nie jest obowiązkowa.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Dokładnie. My ją sobie narzuciliśmy, żeby uporządkować wszystko w głowie i wiedzieć, kiedy co mogło się wydarzyć. Dla czytelnika nie musi to mieć aż takiego znaczenia.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Skoro wspomniałeś, że główną motywacją by poszerzać uniwersum, były spotkania z dziećmi i pytania o dalsze losy bohaterów, to może seria ma potencjał na jeszcze więcej? Jest już film, książki, listy… Czy myśleliście także o grze albo planszówce?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Planszówkę już wymyśliliśmy. To prosta gra oparta na świecie pierwszej książki i filmu. Nie miałem jeszcze czasu zaangażować się w nią na tyle, żeby doprowadzić projekt do produkcji, ale pomysł już istnieje.

Pomysłów jest dużo, tylko one muszą się na końcu zweryfikować. Nie można w nieskończoność produkować kolejnych rzeczy bez odzewu ze strony widzów i czytelników. Mam jednak poczucie, że kiedy to uniwersum będzie bardziej kompletne – trzy książki plus film – może przełożyć się to na większe zainteresowanie całością.

Jeśli dorosły czyta ją dziecku, chciałem, żeby sam też miał poczucie, że obcuje z fajną historią. Żeby nie był to dla niego czas stracony.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Przyznam, że byłam zaskoczona rozmachem kampanii samej animacji. W Polsce z polską animacją bywa różnie, a tutaj miałam poczucie, że wszystko zostało przygotowane na bardzo wysokim poziomie. Ścieżka dźwiękowa z muzyką Bovskiej, której można posłuchać osobno, dedykowana strona https://chlopiecfilm.pl, spójność materiałów – to naprawdę robi wrażenie. Czy ta kompletność wynika z tego, że jesteś jednocześnie reżyserem i producentem? Masz zmysł artystyczny, ale też biznesowy.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Bardzo dziękuję, że zwróciłaś na to uwagę. To dla mnie ogromny komplement, bo rzeczywiście włożyłem w to mnóstwo pracy. Bardzo zależało mi na komplementarności całego projektu.

Oczywiście robimy to wszystko w ramach naszych możliwości. Budżety, którymi dysponują chociażby produkcje Disneya wprowadzane na polski rynek, są w zupełnie innej skali. Tam na samą promocję idą pewnie grube miliony. U nas tego absolutnie nie ma. Robimy to bardziej oddolnie i na tyle, na ile możemy sobie pozwolić.

Jestem przedsiębiorcą od lat, wcześniej zajmowałem się różnymi rzeczami. Mam też wykształcenie graficzne, skończyłem Akademię Sztuk Pięknych, miałem studio graficzne, zajmowaliśmy się brandingiem i budowaniem rozpoznawalności marek. Te doświadczenia na pewno łączą się w tym projekcie.

Od początku miałem pomysł, żeby to wszystko wyglądało spójnie. Miałem nawet więcej koncepcji, ale na część po prostu zabrakło czasu. Bardzo chciałem na przykład, żeby z całym uniwersum łączył się jeden głos lektora: w kinie, w reklamach i w audiobooku. Nie udało się tego dopiąć idealnie, ale cieszę się, że mimo wszystko ta spójność jest zauważalna.

Magda (Bovska), prywatnie moja żona, ma dużą umiejętność pisania piosenek dla dzieci. Pisała już wcześniej piosenki do różnych produkcji, najczęściej pod pseudonimem. W tym przypadku właściwie nie wyobrażaliśmy sobie, żeby mogło być inaczej i żeby to nie ona napisała piosenkę. Chcieliśmy jednak, żeby była bardziej popowa, nośna, atrakcyjna również dla dorosłego widza.

Zależało mi, żeby film był ciekawy także dla dorosłych. Mam wrażenie, że rodzice oglądający go z dziećmi też dużo z niego wynoszą. Mówią mi, że film był również dla nich, że się wzruszali. Oczywiście rzadko zdarza się, żeby dorosły poszedł na taki film sam, choć wśród fanów animacji są takie osoby. Ale jeśli rodzic naprawdę skupi się na seansie, może znaleźć tam coś dla siebie.

Tak samo myślałem o książce. Jeśli dorosły czyta ją dziecku, chciałem, żeby sam też miał poczucie, że obcuje z fajną historią. Żeby nie był to dla niego czas stracony.

Bardzo dbam o spójność tego świata. Mam na tym punkcie trochę fioła. Czasem bywa to nawet szkodliwe, bo wiąże się z potrzebą dopracowania wszystkiego do perfekcji. A niestety nie zawsze starcza czasu i sił, żeby wszystko wyszło dokładnie tak, jak sobie wymarzyłem. Jeśli udaje się zrealizować 80 procent planu, a czasem nawet 60 procent, to i tak traktuję to jako sukces.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
To twoja pierwsza pełnometrażowa animacja.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak, to moja pierwsza pełnometrażowa animacja jako reżysera, współreżysera i scenarzysty. Film dostał Nagrodę Publiczności na 45. Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”. W konkursie było 14 debiutów, w tym 13 pełnometrażowych filmów aktorskich, naprawdę bardzo dobre tytuły.

Dla mnie Nagroda Publiczności była chyba najlepszą możliwą nagrodą, bo uznanie widzów jest najwyższą formą docenienia. Jury i krytycy są ważni, ale reakcja publiczności bardzo mnie zaskoczyła i ucieszyła.

W czerwcu skończyłem 46 lat, a na 45. edycji festiwalu debiutowałem pełnym metrażem. Można by zapytać, czy to późno, ale myślę, że zdarzają się jeszcze późniejsze debiuty. Produkcja filmowa jest bardzo skomplikowana, a produkcja animacji – jeszcze bardziej. Ten film powstawał dziewięć lat. Nie czuję więc, że to było późno.

Jeśli chodzi o książkę, to również jest mój debiut. W tym projekcie połączyło się więc kilka debiutów naraz.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Wspominasz, że praca nad filmem trwała dziewięć lat. Jakie były największe wyzwania z nią związane? Co najbardziej dało Ci w kość?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Do tej pory daje mi w kość biurokracja związana z realizacją takiego filmu. Przy produkcji pełnometrażowej animacji zaangażowanych jest bardzo dużo osób i instytucji finansujących. W Europie produkcja filmowa opiera się często na funduszach i koprodukcjach, czyli współpracy z producentami z innych krajów, którzy pozyskują środki u siebie. Potem łączy się różne elementy pracy w jedno dzieło.

Na pewno trudne jest to, ile czasu taka produkcja trwa. Dlatego mówiłem, że książka była dla mnie uwalniająca. Zabraliśmy się za nią w październiku zeszłego roku, a pierwsza część jest już gotowa, zaraz będzie druga i trzecia. W porównaniu z dziewięcioma latami pracy nad filmem to zupełnie inne tempo.

Dostałem nawet opinię, że zdaniem jednej osoby książka jest lepsza niż film. To było bardzo miłe.

W filmie animowanym trudna jest też zależność od tysięcy elementów. Chciałoby się, żeby pewne fragmenty były jeszcze lepiej zrealizowane: ruch kamery, tempo akcji, detale animacji. Ale to wszystko wiąże się z kosztami, czasem i procesem produkcji. Trzeba uwzględniać mnóstwo kompromisów.

W książce też są kompromisy – umawiamy się, że nie będzie miała 200 czy 400 stron, tylko konkretną objętość, bo wiąże się to z drukiem, liczbą rozdziałów i tak dalej. Ale to nie są kompromisy tego samego rodzaju. Przy filmie jest ich po prostu multum. Finalny efekt zawsze jest wypadkową tych wszystkich decyzji.

Najtrudniejsze jest pogodzenie się z tym, że chciałoby się więcej, a nie można. Jako twórcy wiemy, że coś dałoby się zrobić inaczej, lepiej. Ale na końcu wszystko sprowadza się do czasu, kosztów i pracy. Nie da się robić filmu w nieskończoność.

Pomyślałem, że to dobra okazja, żeby nauczyć się pisać scenariusze. Lubię takie wyzwania. Uczenie się nowych rzeczy bardzo pobudza.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Ale jednak robi się wszystko, żeby go skończyć. W tym przypadku motorem musiała być jednak bardzo silna potrzeba opowiedzenia tej konkretnej historii. Skąd wziął się pomysł na Chłopca na Krańcach Świata?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Pomysł wziął się z ilustracji Szymona Biernackiego, polskiego art designera, który odpowiada za wymyślanie wizualnego świata filmów. Stworzył między innymi wygląd animacji Klaus, dostępnej na Netfliksie.

Ta ilustracja bardzo mnie zachwyciła. Był na niej biegnący chłopiec, z wiatrem we włosach, a w tle chmury przypominające mamuty albo słonie. Jako producent zacząłem szukać kogoś, kto mógłby wymyślić historię do tej ilustracji. Szukałem tak długo, że w końcu sam ją wymyśliłem. A potem byłem już z tą opowieścią bardzo związany.

Nałożyło się to też na moje myślenie o tym, że czytam dużo scenariuszy, ale sam nie stworzyłem jeszcze filmu pełnometrażowego. Pomyślałem, że to dobra okazja, żeby nauczyć się pisać scenariusze. Lubię takie wyzwania. Uczenie się nowych rzeczy bardzo pobudza.

Sama historia jest wypadkową różnych doświadczeń. Mam starszego brata. W dzieciństwie spędzałem dużo czasu w naturze, we wsi Podurzyca pod Warszawą, gdzie moi rodzice mają dom. Jeździłem tam na wakacje z babcią i rodzicami.

Chciałem opowiedzieć o emocjach i relacjach. Zawsze marzyłem też o tym, żeby mieć siostrę, ale jej nie miałem. Marzyłem również o dzieciach, których nie mam. Myślę więc, że w tej historii umieściłem część swoich marzeń. Kinga Krzemińska, z którą pisałem scenariusz, też ma starszego brata. Marta Szymańska, z którą współreżyserowałem film, również ma brata. To wszystko w jakiś sposób złożyło się na tę opowieść.

Nad filmem pracuje się latami, więc robienie produkcji, która jest wyłącznie rozrywką, zupełnie mnie nie interesuje.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Wspominasz relacje między rodzeństwem, ale w książce i filmie bardzo wyraźnie widać też kwestie ekologiczne. Czy to potrzeba wynikająca z naszych czasów? Czy dziś każda ważna historia dla dzieci powinna dotykać tematu natury?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Dla mnie to bardzo ważne. Dużo o tym myślę. Wystarczy spojrzeć na to, co dzieje się wokół nas, choćby na upały w Polsce. To nie bierze się znikąd.

W Animoon angażujemy się przede wszystkim w filmy, które mają w sobie ważne wartości i są czymś więcej niż zwykłą rozrywką. Nad filmem pracuje się latami, więc robienie produkcji, która jest wyłącznie rozrywką, zupełnie mnie nie interesuje. Jeśli już poświęcać temu tyle czasu, to warto zastanowić się, o czym ten film naprawdę jest.

Temat natury, ekologii i współdziałania jest na tyle ważny i tak bardzo wpływa na nasze życie, że w dużej mierze cały świat powinien być mu podporządkowany. W zasadzie każda dziedzina gospodarki i życia powinna uwzględniać relację człowieka z naturą.

Nie mam wpływu na wszystko, ale mam wpływ na to, co sam robię. Staram się więc zaszywać w moich projektach to, co jest dla mnie ważne. Uważam, że powinniśmy poświęcić dużo energii na to, żeby uczynić świat lepszym, zwłaszcza jeśli chodzi o funkcjonowanie z naturą. Człowiek bierze od niej bardzo dużo, a daje niewiele. Często się nad nią pastwi. I ta natura zaczyna się przeciwko nam obracać.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
W filmie pojawia się morska bestia, w książce również mamy tajemniczą, właściwie wszechmocną istotę, która może wpływać na komfort życia całej społeczności. Ten przekaz wydaje się dość czytelny: jeśli nie będziemy dbać o środowisko i przyrodę, różnie może się to skończyć.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak. W drugiej i trzeciej części wątek natury też będzie obecny. Nie lubię jednak moralizatorstwa ekologicznego podanego wprost. Wolę, kiedy takie rzeczy są zaszyte w historii.

Każdy z nas doświadcza dziś tego, jak natura się zmienia i jak reaguje na nasze działania. Zamiast z nią współpracować i traktować ją z szacunkiem, globalnie wciąż robimy za mało.

Nie wierzę, że nawrócę dorosłych, którzy tego nie rozumieją. Ale jeśli w filmie czy książce dla dzieci jest szansa, żeby zaszczepić taką wrażliwość młodemu pokoleniu, to warto. Może ono uratuje nam ten świat, bo z nami bywa różnie.

Brzmi to pesymistycznie, ale nie wierzę w całkowitą zagładę spowodowaną przez człowieka. Zmiany jednak już zachodzą. Widać je. Tylko dobrze byłoby, gdyby działy się szybciej. Młode pokolenie szybko dorasta. Za chwilę to ono będzie kształtować politykę i rzeczywistość. Jeśli można coś w nim zasiać, to warto próbować.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Zasiewasz w tej historii jeszcze coś. Natura jest tu siłą, która poradzi sobie z ludźmi, jeśli będzie trzeba, ale są też nawiązania do dawnych wierzeń i mitów. Szczególnie ciekawy jest dla mnie lis jako przewodnik. Lisy mają ogromne znaczenie kulturowe, pojawiają się w opowieściach od stuleci. Czy wybór lisa był intencjonalny?

Staram się czerpać z miejsca, z którego pochodzimy. Nie chcę być Polakiem opowiadającym o kulturze japońskiej.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Inspiracja słowiańskimi legendami i wierzeniami była obecna od początku. W filmie Lesij jest wzorowany na postaci z mitologii słowiańskiej – Leszym. To było bardzo świadome. Dużo o tym czytam i widzę, jak olbrzymie jest bogactwo tych opowieści.

Staram się czerpać z miejsca, z którego pochodzimy. Nie chcę być Polakiem opowiadającym o kulturze japońskiej. Oczywiście japońska kultura jest fascynująca, ale mam poczucie, że tym, co może przykuć uwagę, jest właśnie nasza perspektywa i opowiadanie o miejscu, z którego jesteśmy.

Sam lis pojawił się na trochę innych zasadach. Od początku chcieliśmy, żeby w książce było zwierzę, tak jak w filmie. Lis pojawia się już w pierwszych scenach filmu. Widzimy, że jest zraniony, ociera się o mamę i łasi do niej. Chciałem pociągnąć ten wątek i wyjaśnić, dlaczego jest ranny. Dlatego zaangażowaliśmy go w pierwszą książkę.

Nie mieliśmy jednak od początku założenia, że będzie przewodnikiem w takim kulturowym sensie. Cieszę się, że tak to odczytujesz, bo rzeczywiście tak wyszło. Można powiedzieć, że był to przypadek, ale przypadek twórczy. Lubię takie sytuacje. One mają znaczenie i często podnoszą jakość końcowego dzieła. Lisek był więc trochę przypadkowy, ale jednak przemyślany.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Wróci w kolejnych tomach?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Pojawią się inne zwierzęta. Nie chcieliśmy cały czas powielać tego samego motywu. W drugiej części, Kamieniu Wody, będzie niebieski ptaszek. W trzeciej pogłębimy historię wieloryba. Tela również dostanie większą rolę.

Będą więc powracać bohaterowie znani wcześniej, nie tylko dziecięcy. Niebieski ptaszek też już pojawił się w filmie. Ale to dobry pomysł, żeby nie zapominać o lisku. Może w trzeciej części warto będzie napomknąć, co się u niego dzieje.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Czyli zrobić taką lisią klamrę kompozycyjną. A teraz pytanie, które zawsze zadaję twórcom: jaka jest twoja ulubiona książka dla dzieci?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Chyba nie mam jednej. Teraz właściwie nie czytam książek dla dzieci. Moje wspomnienia pochodzą głównie z dzieciństwa. Na co dzień, jako producent animacji, czytam bardzo dużo historii i scenariuszy. Mamy kilkadziesiąt projektów rozwijanych równolegle, a każdy z nich to nowa opowieść, nad którą pracuje się często przez wiele lat. To jest literatura, którą czytam zawodowo.

Później czasem mam już przesyt bodźców. Jeśli więc wracam pamięcią do książek dla dzieci, to najmocniej do Dzieci z Bullerbyn i Mikołajka. To takie klasyki.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
A ulubiona animacja? Czy jest jakaś, która jest dla ciebie szczególnie ważna?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Jednej nie mam, ale to chyba nietrudno zauważyć: bardzo inspirują mnie filmy Studia Ghibli. Myślę, że w jakimś stopniu czuć to również w Chłopcu na Krańcach Świata.

To klasyka, do której wracają nie tylko ludzie z animacji, ale filmowcy z całego świata. To przepiękne filmy. W dużej mierze kierowane do dzieci, ale często tak naprawdę są też dla dorosłych. Można do nich wracać wielokrotnie.

Dla wielu twórców to ideał. Nie mam jednego ulubionego filmu z tego studia. Kocham cały ten świat i sposób opowiadania. Te filmy poruszają, są przygodowe, wciągające, angażujące i właściwie dla ludzi w każdym wieku. Do tego są pięknie zrealizowane. To majstersztyki. Trzeba być geniuszem, żeby w taki sposób przekładać swoją twórczość na ekran. To dla mnie ogromna inspiracja i marzenie, żeby chociaż w niewielkim procencie zbliżyć się do takiego poziomu.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
W Polsce widać dziś tendencję do tworzenia filmów animowanych dla najmłodszych na podstawie znanych serii książkowych. Wasz film się z tej tendencji trochę wyłamuje. Co myślisz o takich adaptacjach?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Oglądałem wiele z nich, bo w dużej mierze są to filmy robione przez moich przyjaciół producentów, z którymi często się widuję i którym bardzo kibicuję. Największe hity, o których pewnie mówisz, pochodzą od mojej dobrej koleżanki, producentki Eweliny Gordziejuk z EGoFILM — czyli Kicia Kocia czy Pucio.

To świetnie zrealizowane animacje, bardzo dobrze dostosowane do grupy wiekowej i udane jako ekranizacje książek. My sami też dokonaliśmy adaptacji książki Proszę mnie przytulić Przemka Wechterowicza i Emilii Dziubak. Zrobiliśmy serię 52 odcinków i film pełnometrażowy.

Patrzę na to również od strony producenckiej. Takie filmy przyciągają widzów do kin. To fenomen. W porównaniu z oglądalnością mojego filmu tamte produkcje to naprawdę wielkie hity. Kicie Kocie i Pucia obejrzało bardzo wielu widzów. To ogromne sukcesy.

W Polsce mamy wielką historię animacji krótkometrażowej, znanej na świecie ze swojej eksperymentalności. Jest choćby Tango Zbigniewa Rybczyńskiego, które dostało Oscara.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Albo Jak działa jamniczek.

Patrząc na twórczość polskich autorów, widzę ogromne pole do działania. Ludzie mają mnóstwo świetnych pomysłów, które mogłyby podbijać świat.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak, dokładnie. My jako Animoon też produkujemy dużo takich filmów i zdobyliśmy za nasze produkcje wiele nagród na całym świecie.

Historycznie mieliśmy (jako Polacy) też ogromną tradycję seriali animowanych: Reksio, Bolek i Lolek i wiele innych produkcji powstających w państwowych studiach przed 1989 rokiem. Ale jeśli chodzi o pełnometrażowy film animowany po 1989 roku, nie mieliśmy aż tak dużych doświadczeń. Coraz więcej takich filmów powstaje i uważam, że to bardzo dobry kierunek.

Na razie szukamy widza i sposobu dotarcia do niego. Adaptacje popularnych książek są świetnym przykładem, bo opierają się na polskiej literaturze. Pucio, Kicia Kocia czy Basia to bardzo mocne marki książkowe. To wspaniałe, że takie polskie produkcje trafiają do kin.

Chciałbym jednak, żeby było też więcej miejsca na historie oryginalne – w takim sensie, że scenariusz powstaje od zera, a świat jest wymyślony najpierw dla filmu, a dopiero później może być rozwijany w innych formach. To mogłaby być druga noga polskiej animacji. Patrząc na twórczość polskich autorów, widzę ogromne pole do działania. Ludzie mają mnóstwo świetnych pomysłów, które mogłyby podbijać świat.

Wiedźmin był najpierw literaturą, później został zaadaptowany na grę i stał się globalnym fenomenem. To pokazuje, jak polska twórczość może fascynować odbiorców na całym świecie. Im więcej takich produkcji, tym większa szansa, że nasza kultura będzie bardziej dostrzegana i doceniana za granicą.

Jestem więc absolutnie za adaptacjami. To świetny kierunek. Ale byłoby wspaniale, gdyby równolegle rozwijały się też oryginalne historie animowane.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Trzymam za to kciuki, bo moim zdaniem jest duże zapotrzebowanie na historie dla trochę starszych dzieci, około dziewiątego roku życia. Takich, które mają już większe wymagania niż pięciolatki. Historie pomyślane scenariuszowo, wizualnie, filmowo – jak Chłopiec na Krańcach Świata. Autor powieści nie zawsze myśli kadrami, a tutaj wszystko musi zagrać obrazem. Czy szykujesz już kolejny duży projekt?

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Wiele lat temu zacząłem wymyślać nową historię – o Lei i lodowcu, który umarł.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
Czyli też ekologicznie.

Grzegorz Wacławek (Animoon):
Tak. Pierwsze pomysły mam naprawdę sprzed wielu lat i co jakiś czas do nich wracam. Rozwijałem tę historię, ale teraz wciąż bardzo absorbuje mnie Chłopiec na Krańcach Świata. Dużo dzieje się promocyjnie, cały czas pracuję też przy książkach. Robię ilustracje, mocno uczestniczę w opracowaniu szaty graficznej i w tym, żeby wszystko trafiło do druku.

Ten rok jest więc jeszcze podporządkowany Chłopcu. A film jest skomplikowany. Może kiedyś.

Julita Pasikowska-Klica (Bajkochłonka):
W takim razie trzymam kciuki i życzę powodzenia.

➜ Tytuł książki: Chłopiec na Krańcach Świata. Przebudzenie
➜ Autorzy: Grzegorz Wacławek, Mateusz Marczewski
➜ Ilustracje: Grzegorz Wacławek
➜ Wydawca: Animoon
➜ Rok wydania: 2026

➜ Tytuł filmy: Chłopiec na Krańcach Świata
➜ Reżyseria: Grzegorz Wacławek, Marta Szymańska
➜ Scenariusz: Kinga Krzemińska, Grzegorz Wacławek
➜ Montaż: Przemek Chruścielewski
➜ Muzyka: Mikołaj Stroiński
➜ Piosenki: Bovska, Mikołaj Stroiński, Archie Shevsky
➜ Producent: Grzegorz Wacławek
➜ Produkcja: Animoon Sp. z o.o.

Artykuł Chciałem pobyć w tym świecie trochę dłużej – rozmowa z Grzegorzem Wacławkiem pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Jakie to cudowne uczucie – być sobą!

– pisze autorka Małgorzata Faivre w książce Kos i kameleon z ilustracjami Justyny Szymańskiej. To historia będąca trochę bajką, a trochę baśnią. Znajdziecie w niej zwierzęcych bohaterów, wyraźne przesłanie, symboliczną podróż oraz pewnego rodzaju prostotę, która sprawia, że opowieść staje się ponadczasowa i może trafić do odbiorcy niemal w każdym wieku oraz o różnych doświadczeniach.

➜ Tytuł: Kos i kameleon
➜ Autorka: Małgorzata Faivre
➜ Ilustracje: Justyna Szymańska
➜ Wydawnictwo: Poligraf
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Książka o akceptacji siebie dla dzieci

W Kosie i kameleonie zwierzęta reprezentują typowo ludzkie cechy. Mówią o strachu przed byciem sobą. O poczuciu wykluczenia, niepewności która pojawia się wtedy, gdy zaczynamy wierzyć, że z powodu swojej inności jesteśmy dla pozostałych ciężarem.

Jednym z głównych bohaterów jest kameleon – obecny od pierwszej do ostatniej strony. To właśnie od niego zaczyna się cała historia, a dokładniej: od pewnego nieszczęśliwego wypadku, po którym traci wzrok w jednym oku. Od tej chwili jego miejsce w kameleoniej grupie staje się coraz bardziej niepewne. 

W tym niedługim czasie ktoś, kto wcześniej należał do społeczności, staje się kłopotem, ciężarem. A gdy dodatkowo skrzywdzona zostaje przyjaciółka kameleona i pojawiają się drwiny z jego wyglądu, bohater podejmuje decyzję o odejściu.

Opowieść drogi, czyli gdzie jest prawdziwy dom?

Kos i kameleon został stworzony wokół motywu podróży. Kameleon wyrusza nie tylko w poszukiwaniu nowego domu, ale też miejsca, w którym nie będzie musiał udowadniać swojej wartości. Nie chce być balastem i nie chce zawadzać. A jednak tli się w nim iskierka nadziei, że gdzieś istnieje przestrzeń, w której można być sobą bez lęku przed odrzuceniem.

W trakcie wędrówki spotyka innych bohaterów, w tym tytułowego kosa. On również skrywa tajemnicę dotyczącą swojej przeszłości. Ich podobne doświadczenia – ból niezrozumienia, samotność, potrzeba akceptacji – sprawiają, że zaczynają się do siebie wzajemnie zbliżać. Razem ruszają w stronę miejsca, które ma im dać odpowiedź. Zanim jednak dotrą do celu, staną się świadkami swojej wzajemnej przemiany.

Nie będzie to jednak zmiana wymuszona zachowaniem czy wymaganiami innych. Zmienią swoje podejście oraz inaczej spojrzą na potrzeby.

Bajka o byciu sobą i niedopasowaniu

Najmocniejszą stroną Kosa i kameleona jest pokrzepiające przesłanie. To historia, która przekonuje, że nie trzeba zmieniać się pod dyktando otoczenia. Nie powinno się stawać cichszym, bardziej pokornym czy za wszelką cenę – podobnym do innych. Czasami największą odwagą będzie pozostanie sobą i poszukiwanie takiego miejsca, w którym ta autentyczność nie będzie przeszkodą, lecz darem.

To dobra książka dla dzieci, które czują się inne, mniej pewne siebie albo z jakiegoś powodu odsunięte na bok. Ale także dla tych, które dopiero uczą się zauważać cudzą wrażliwość. Ta historia jest bowiem równie ważna jako fundament rozmowy o akceptacji siebie, ale też – jako cenna lekcja empatii i zrozumienia wobec innych.

Ilustracje Justyny Szymańskiej

Za warstwę wizualną odpowiada Justyna Szymańska. Ilustracje są urocze i dobrze oddają egzotyczne umiejscowienie akcji. Ich kojąca kolorystyka sprawia, że nie konkurują z tekstem, ale towarzyszą mu, budując atmosferę czułej, bezpiecznej opowieści.

Mam jednak poczucie, że w tej historii pod kątem wizualnym, można było pójść o krok dalej. Zwłaszcza że inne prace artystki pokazują większą odwagę formalną. W Kosie i kameleonie rysunki są raczej zachowawcze i dosłowne. Gdyby pojawiło się w nich więcej symboliki, mieszanych technik albo mniej oczywistych rozwiązań kompozycyjnych, książka mogłaby zyskać dodatkową głębię.

Debiut Małgorzaty Faivre

Kos i kameleon to debiut literacki Małgorzaty Faivre. Autorka wybiera prostą konstrukcję, zwierzęcych bohaterów i klasyczny schemat wędrówki, żeby mówić o sprawach bardzo bliskich dzieciom: o przyjaźni, odrzuceniu, niepewności, wstydzie i potrzebie bycia akceptowanym takim, jakim się jest.

To historia ze szczęśliwym zakończeniem, pokrzepiająca oraz dająca nadzieję. Będzie odpowiednia dla dzieci powyżej 6 lat. Sprawdzajcie jej dostępność w księgarniach internetowych oraz na stronie wydawcy.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest książka Kos i kameleon?

Kos i kameleon Małgorzaty Faivre to opowieść dla dzieci o kameleonie, który po nieszczęśliwym wypadku traci wzrok w jednym oku i zaczyna czuć się niepotrzebny w swojej społeczności. Wyrusza w drogę, by znaleźć nowe miejsce dla siebie, a po drodze spotyka bohaterów z podobnymi doświadczeniami.

Kto napisał książkę Kos i kameleon?

Autorką książki Kos i kameleon jest Małgorzata Faivre. To jej debiut literacki.

Dla kogo jest książka Kos i kameleon?

To książka szczególnie dla dzieci, które mierzą się z poczuciem niedopasowania, niepewnością, odrzuceniem albo potrzebą akceptacji. Sprawdzi się także jako lektura do rozmowy o empatii, przyjaźni i odwadze w byciu sobą.

Czy warto przeczytać książkę Kos i kameleon z dzieckiem?

Tak, szczególnie jeśli chcemy porozmawiać z dzieckiem o emocjach, samoakceptacji, wyśmiewaniu innych i potrzebie przynależności. Kos i kameleon może stać się dobrym punktem wyjścia do spokojnej rozmowy o tym, co znaczy naprawdę być sobą.

Artykuł „Kos i kameleon” – recenzja książki o odwadze w byciu sobą pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Opowiadały jej o tym, że mają w swoich ogródkach jednorożce, a ich rodzice pracują jako tajni agenci. Dziewczynka im wierzyła, bo wychowano ją w domu, gdzie żyli dość pragmatyczni ludzie, którzy jej nie okłamywali, ale też nie czytali bajek. Wśród dzieci szybko stała się obiektem kpin i żartów. Dla rówieśników była ,,zbyt dziecinna”, a więc inna, dziwna. Kiedy znudzono się już reakcjami zachwytu lub zdziwienia dziewczynki na wyssane z palca historie, nie było nikogo, kto chciałby po prostu z nią porozmawiać. 

➜ Tytuł: Smok
➜ Autorka: Lidka Iwanowska-Szymańska
➜ Ilustracje: Zofia Zaccaria
➜ Wydawnictwo: Lizacc Studio
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Książka Smok – opowieść o dziewczynce, która zobaczyła smoka

Bohaterka książki Smok Lidki Iwanowskiej-Szymańskiej doświadcza czegoś podobnego. Z tą jednak różnicą, że ona na własne oczy widzi smoka. Ma świadomość, że to nie jest powszechne zjawisko, ale nawet na chwilę nie przyjdzie jej do głowy, że ktoś może wątpić w jej relacje. 

Gdy dzieli się odkryciem z pozostałymi przedszkolakami, nikt jej nie wierzy. Marysia szybko zostaje zaklasyfikowana w grupie jako mitomanka, która tylko szuka atencji. Nazywa się ją kłamczuchą i przestaje z nią bawić.

Ta dziecięca ufność, z której znana była dziewczynka z mojej opowieści, w tej bajce zostaje zastąpiona dorosłą racjonalnością. Przyziemnym pragmatyzmem, który każe nawet przedszkolakom podważać to, co się słyszy. Czy jest w tym coś złego? 

Biorąc pod uwagę, że żyjemy w czasach sztucznej inteligencji, która zdolna jest do halucynowania, wydaje się to właściwe. Przestrzegamy dzieci przed dezinformacją, zwracamy uwagę by nie wierzyli obcym dorosłym oraz zachęcamy do zadawania wielu pytań i weryfikowania tego, co usłyszą. 

Książka dla dzieci o wyobraźni, prawdzie oraz samotności

Książkowa Marysia i jej wyjątkowe doświadczenie nie zdobywają atencji. Początkowy entuzjazm bohaterki oraz poczucie bycia tą wybraną przez smoka, szybko gaśnie w obliczu rzeczywistości niechętnej do fantazjowania oraz nawet dopuszczania do siebie myśli o istnieniu pradawnych, baśniowych gadów. 

Kiedy jednak mija rok i po wakacjach dzieci ponownie wracają do przedszkola, coś się zmienia.

Nie ma jednego smoka w Smoku. To nie jest baśniowa opowiastka, gdzie próbuje się przekonać odbiorcę do istnienia alternatywnych światów. Ta niewielka objętościowo pozycja zawiera w sobie jednak wiele znaczeń. Zachęca do zadawania pytań o otwartość na innych, ufność, umiejętność wybaczania i poszukiwania w innych tego, co samemu się już doświadczyło.

Smok – książka o przyjaźni i zaufaniu

Malarskie, pozbawione dosłowności obrazy Zofii Zaccarii nie starają się podążać za tekstem. Ich rolą nie jest uzupełniać narracji. Mogą funkcjonować w oderwaniu, a jednak wciąż tworzyć nastrój książki. To przede wszystkim zabawa światłem i cieniami, które są niczym wyblakłe miejscami zdjęcia z czasów dzieciństwa, przechowywane w starym, drewnianym pudełku.

Każdy z nas choć raz w życiu widział ,,smoka”. Miał jakąś swoją prawdę, którą mógł się podzielić tylko z kimś, kto był na tyle otwarty, żeby w nią uwierzyć. Nie wszyscy zasługują na naszą otwartość i szczerość. Nie każdy będzie miał na tyle szerokie horyzonty, żeby – wbrew wszelkiej logice – zaufać właśnie naszym słowom. 

Przyjaciele nie będą jednak wątpić. Smok jest potwierdzeniem tego, że dobra książka dla dzieci może stać się równie istotnym przekazem dla czytelnika w każdym wieku.

Książka dostępna jest m.in. na stronie Tu się czyta.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedź

O czym jest książka Smok Lidki Iwanowskiej-Szymańskiej?

Smok to książka obrazkowa dla dzieci o Marysi, która po wakacjach opowiada w przedszkolu, że widziała prawdziwego smoka. Nikt jej jednak nie wierzy, a dziewczynka zostaje odrzucona przez grupę. To opowieść o wyobraźni, samotności, zaufaniu i potrzebie bycia wysłuchanym.

Dla jakiego wieku jest książka Smok?

Smok może być czytany już dzieciom w wieku przedszkolnym, szczególnie podczas wspólnej lektury z dorosłym. Choć fabuła jest prosta, książka porusza tematy ważne także dla starszych dzieci i dorosłych: odrzucenie, przyjaźń, wiarę w drugiego człowieka i prawo do własnej opowieści.

Czy Smok to książka o kłamstwie?

Nie do końca. W książce pojawia się oskarżenie o kłamstwo, ale Smok nie jest prostą historią o mówieniu prawdy. To raczej opowieść o tym, jak łatwo zakwestionować czyjeś doświadczenie tylko dlatego, że nie mieści się ono w naszym obrazie świata.

Czy Smok zdobył nominację do nagrody literackiej?

Tak, Smok Lidki Iwanowskiej-Szymańskiej z ilustracjami Zofii Zaccarii został nominowany do Nagrody Literackiej Warszawy w kategorii literatura dziecięca. 

Dlaczego warto przeczytać dziecku książkę Smok?

Warto przeczytać Smoka, ponieważ to krótka, ale bardzo pojemna książka o emocjach, wyobraźni i relacjach. Może pomóc dziecku nazwać doświadczenie odrzucenia, porozmawiać o zaufaniu i zrozumieć, że czasem najważniejsze jest po prostu wysłuchanie drugiej osoby.

Artykuł Smok – książka dla dzieci o dziewczynce, której nikt nie wierzy pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Wszystkich was kocham najbardziej
➜ Seria: Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham
➜ Autor: Sam McBratney
➜ Ilustracje: Anita Jeram
➜ Tłumaczenie: Natalia Usenko
➜ Wydawnictwo: HarperKids
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Miłość, która musi zostać usłyszana

Zdarza się, że dzieci zadają wielokrotnie te same pytania. Bardzo często znają już na nie odpowiedzi, ale po prostu potrzebują usłyszeć je raz jeszcze. Szczególnie, jeżeli mowa o kwestiach związanych z miłością. Maluchy chcą, żeby potwierdzać je o swoim bezgranicznym do nich uczuciu i przypominać, że są kochane, najlepsze, równie wartościowe co ich rodzeństwo. 

Dla niektórych dorosłych takie wątpliwości mogą wydawać się przesadzone, ale dziecku pomagają budować pewność siebie oraz poczuć się bezpiecznie. Zwłaszcza wtedy, gdy ma ono rodzeństwo i siłą rzeczy zaczyna się z nim porównywać.

Wszystkich was kocham najbardziej opowiada właśnie o trzech małych niedźwiadkach, które żyją w kochającej rodzinie, otoczone troską mamy i taty. A jednak w ich głowach pojawia się niepokój. Skoro każde z nich jest inne, czy każde może być kochane równie mocno? 

To książka o dziecięcych wątpliwościach, które nie zawsze wynikają z braku miłości. Czasem pojawiają się one też w domu, gdzie miłość jest obecna i wyczuwalna, ale dziecko w naturalny sposób zaczyna ją podważać. Potrzebuje dowodów i zapewnień, które pozwolą mu osiągnąć spokój.

Cierpliwe zapewnienia o miłości

Sam McBratney ma ogromny talent do pisania o uczuciach w bardzo subtelny, poetycki sposób. Wystarczy przywołać jego najsłynniejsze: 

• Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham,
• Czy będziesz moim przyjacielem?,
• Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham przez cały rok. Edycja specjalna,
• Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham. Pop-up.

Podobnie jak w Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham, nie potrzebuje skomplikowanej fabuły, żeby poruszyć najważniejsze kwestie. W tej książce wystarczy tylko zarys fabuły, kilka pytań, odpowiedzi oraz ukazanie codzienności bohaterów, żeby stworzyć opowieść, w której wielu rodziców rozpozna sytuacje z własnego domu.

Książka nie próbuje rozwiać dziecięcych wątpliwości za pomocą jakiegoś oczywistego stwierdzenia. Pokazuje jednak, że zapewnianie o miłości jest procesem. Dzieci nie zawsze potrzebują konkretnych argumentów, ale zdecydowanie oczekują cierpliwego powtarzania tego, co chcą usłyszeć. 

Anita Jeram i jej ilustracje

Ilustracje Anity Jeram mają w sobie ponadczasowy urok. Czyste, minimalistyczne tła oraz skupienie na misiowych bohaterach, ich gestach, tuleniu, pojedynczych elementach budujących wrażenie przytulności (jak np. gałązki czy trawa otaczające postaci). To wszystko sprawia, że obrazki doskonale uzupełniają tekst. 

Na uwagę zasługuje także samo wydanie książki. Złote uszlachetnienia na okładce wskazują na prezentowy charakter pozycji. Z kolei papier o lekko podwyższonej gramaturze oraz beżowym zabarwieniu wpływa na przyjemność ze wspólnej lektury.

Książka dla rodzeństwa, ale nie tylko

Najłatwiej polecić Wszystkich was kocham najbardziej rodzinom, w których jest więcej niż jedno dziecko. To dobry wybór dla rodzeństwa, które się porównuje, rywalizuje o uwagę rodziców albo właśnie uczy się, że miłość nie jest zależna od tego, kto jest najstarszy czy najlepiej uczy się w szkole. Może sprawdzić się również wtedy, gdy w domu pojawia się młodsze dziecko i starszak zaczyna czuć się nieco zagrożony.

Błędem byłoby jednak ograniczać tę książkę tylko do kategorii „książek o rodzeństwie”. To przede wszystkim opowieść o potrzebie emocjonalnego bezpieczeństwa. Takiej, którą ma także jedynak. Bo każde dziecko, niezależnie od sytuacji rodzinnej, może czasem zapytać wprost albo pośrednio: „czy jestem dla ciebie ważne?”. I każde powinno usłyszeć twierdzącą odpowiedź nie tylko raz – ale dokładnie tyle razy, ile tego potrzebuje.

Polecam Wszystkich was kocham najbardziej dzieciom powyżej 2 lat. Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Harper Kids.

FAQ, czyli pytanie, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest książka Wszystkich was kocham najbardziej?

Wszystkich was kocham najbardziej Sama McBratneya z ilustracjami Anity Jeram to czuła książka dla dzieci o miłości rodzicielskiej, dziecięcych wątpliwościach i potrzebie ciągłego upewniania się, że jest się ważnym, kochanym oraz wyjątkowym.

Czy Wszystkich was kocham najbardziej to książka o rodzeństwie?

Tak, to bardzo dobra książka o rodzeństwie, ale nie tylko. Opowiada o trzech niedźwiadkach, które zaczynają się zastanawiać, czy każde z nich może być kochane „najbardziej”. Dzięki temu książka pomaga rozmawiać z dziećmi o porównywaniu się, rywalizacji i potrzebie bliskości.

Dla jakiego wieku jest książka Wszystkich was kocham najbardziej?

To książka odpowiednia przede wszystkim dla przedszkolaków i młodszych dzieci w wieku około 2–6 lat. Sprawdzi się szczególnie podczas wspólnego czytania przed snem, kiedy dziecko łatwiej otwiera się na rozmowy o emocjach, rodzinie i poczuciu bezpieczeństwa.

Czy książka pomaga przy zazdrości między rodzeństwem?

Tak, Wszystkich was kocham najbardziej może być wsparciem przy dziecięcej zazdrości między rodzeństwem. Nie moralizuje i nie tłumaczy emocji wprost, ale pokazuje, że miłość rodziców nie jest czymś, co trzeba dzielić na części albo zdobywać w rywalizacji z bratem czy siostrą.

Czy ta książka nadaje się dla starszego rodzeństwa przed narodzinami dziecka?

Tak, to dobry wybór dla dziecka, które czeka na narodziny młodszego rodzeństwa. Książka może pomóc oswoić lęk, że pojawienie się nowego członka rodziny nie zmieni miejsca starszaka w sercu rodziców.

Czy Wszystkich was kocham najbardziej to dobra książka na prezent?

Tak, szczególnie ze względu na piękne wydanie ze złotymi uszlachetnieniami na okładce. To książka, która sprawdzi się jako prezent dla dziecka, dla rodzeństwa, na narodziny młodszego brata lub siostry, a także jako uniwersalna lektura do domowej biblioteczki.

Dlaczego warto przeczytać dziecku Wszystkich was kocham najbardziej?

Warto, ponieważ to książka, która pomaga nazwać jedną z najważniejszych dziecięcych potrzeb: potrzebę pewności, że jest się kochanym bezwarunkowo. 

Artykuł Miłości się nie dzieli – recenzja ,,Wszystkich was kocham najbardziej” pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Atlas świata przyszłości
➜ Autor: Enrico Passoni
➜ Ilustracje: Tommaso Vidus Rosin
➜ Tłumaczenie: Anna Gogolin
➜ Wydawnictwo: Jedność dla Dzieci
➜ Rok wydania: 2025 (2050 )
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Przewodnik dla podróżników w czasie

Książka została podzielona na kilka dużych rozdziałów, które rozdzielają transport od komunikacji, posiłków, wyglądu miast czy człowieka, kwestii zawodowych i rozrywek. Autorzy stosują tutaj narrację, która może przywodzić na myśl przewodnik dla kogoś – na przykład podróżnika w czasie – który przenosi się o 25 lat w przyszłość. To tak, jakby dostał broszurę reklamową miejsca, do jakiego właśnie trafił.

Kopalnia technologicznych pomysłów

W przypadku Atlas świata przyszłości mamy do czynienia z pewną utopią. Wizja snuta przez autorów odnosi się do genialnych wynalazków, które już częściowo istnieją lub są właśnie testowane. Szczerze mówiąc, większość przedstawionych koncepcji jest – mniej lub bardziej – realna do wdrożenia. Można więc uznać tę książkę za kopalnię pomysłów dla młodych odkrywców i wynalazców.

Mnie szczególnie przypadł do gustu pomysł na ,,książkę do… przeżycia”, dzięki której dosłownie wchodzimy do akcji i razem z bohaterami przeżywamy opisywane w niej przygody. Brzmi świetnie, prawda?

Optymistyczne spojrzenie na przyszłość

Nie w każdym aspekcie jednak przyszłość maluje się kolorowo. Fani dobrej kuchni pewnie nieco się skrzywią na propozycje futurystycznych posiłków. Zmiana podejścia jednak korzystnie wpłynie na kwestie środowiskowe (według narracji) – wszystko ma być biodegradowalne, uprawy mają być zakładane w morzach, a cała woda poddana zostanie recyklingowi.

Różnorodność tematów w Atlas świata przyszłości jest jednak tak duża, że każdy znajdzie tutaj coś dla siebie. Tym, co jednak charakteryzuje tę książkę jest ogromny, wylewający się z niej optymizm. I to może być ogromny atut. Chętnie bowiem sięgam po lekturę, która zakłada, że świat w przyszłości będzie piękny, bezpieczny oraz niezwykle wygodny. 

Niecodzienna książka popularnonaukowa dla dzieci

Ta książka jest obietnicą. Zbiorem rozmaitych rozwiązań, które świetnie byłoby wdrożyć. Może należy traktować je jak drogowskaz dla młodego pokolenia?

Sięgnijcie po Atlas świata przyszłości, żeby się zainspirować! Bardzo estetyczne wydanie, duży format, mieniące się kolorami uszlachetnienia na okładce oraz przyjemne ilustracje sprawiają, że jest to również ciekawa propozycja prezentowa. Polecam ją czytelnikom powyżej 6 lat.

Książka dostępna jest na stronie wydawnictwa Jedność.

FAQ, czyli pytania na które warto znać odpowiedzi

Dla kogo jest Atlas świata przyszłości?

Dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym i starszaków, ale sprawdzi się też dla ciekawych świata rodziców i nauczycieli.

Jakie tematy porusza książka?

Transport, komunikacja, żywność, miasta, zawody przyszłości, czas wolny, technologie domowe i ekologia.

Czy nadaje się do zajęć szkolnych/STEAM?

Tak – to świetna baza do projektów z technologii, przyrody, plastyki i dyskusji o etyce technologii.

Jakie „kompetencje przyszłości” można omówić z dzieckiem?

Kreatywność, myślenie krytyczne, współpraca, uważność na środowisko i cyfrowa odpowiedzialność.

Czy są rozdziały o zawodach przyszłości?

Tak – pojawia się m.in. miejski rolnik, operator dronów, projektant zielonych budynków.

Czy książka zachęca do krytycznego myślenia?

Tak – każda wizja ma plusy i minusy; warto tworzyć z dzieckiem „mapę konsekwencji”.

Artykuł Atlas świata przyszłości – recenzja książki dla futurofanów pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Ministerstwo Rozwiązań
➜ Autorka: Sanne Rooseboom
➜ Ilustracje: Mark Janssen
➜ Tłumaczenie: Iwona Mączka
➜ Wydawnictwo: Dwie Siostry
➜ Rok wydania: 2025
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

O czym jest Ministerstwo Rozwiązań?

W Jeżycjadzie Musierowicz mieliśmy ESD – Eksperymentalny Sygnał Dobra, w którym to bohaterowie obdarzali się drobnymi aktami życzliwości. W pierwszym tomie holenderskiej, bestsellerowej serii, która właśnie się ukazała w Polsce – mamy do czynienia z czymś na znacznie większą skalę.

Ministerstwo Rozwiązań to tajemna organizacja, o której wiedzą wyłącznie osoby do niej należące. Jej zadaniem jest pomaganie innym, ale w taki sposób, żeby osoby których ta pomoc dotyczy, nawet nie dowiedziały się o działaniu osób trzecich.

Dlaczego dzieci ją pokochają?

Choć sama idea ministerstwa może brzmieć nieco poważnie – warto zaznaczyć, że narracja prowadzona jest z punktu widzenia dwóch dziesięcioletnich dziewczynek Niny oraz Alfy, które postanawiają podążyć tropem zagadkowego listu. Pewien chłopiec opisuje w nim swoje problemy z prześladowaniem przez rówieśników i prosi o pomoc tajną organizację. Nina, której tata jest listonoszem, przejmuje korespondencję i wraz z koleżanką – postanawiają działać na własną rękę.

Książka składa się na wiele krótkich rozdziałów. Fabuła pozbawiona jest dłużących się opisów – skupia się przede wszystkim na dynamicznej akcji oraz dialogach. Dzięki temu Ministerstwo Rozwiązań czyta się jednym tchem.

Choć mowa w nim o tajnej organizacji, całość jest zaskakująco bardzo realistyczna oraz wiarygodna. To opowieść o dzieciach, które angażują się w pomaganie innym i szukają problemów w swoim najbliższym otoczeniu – chcą pomóc smutnej, zamkniętej w sobie dziewczynce, ocalić podwórkowy murek czy znaleźć towarzystwo dla samotnego staruszka.

Rozwiązywanie problemów w książkach dla dzieci

Ministerstwo Rozwiązań pozwala uwierzyć młodym czytelnikom, że w każdej sytuacji znaczenie ma perspektywa i punkt widzenia. Nie ma takich problemów, których nie sposób rozwiązań – wystarczą chęci, trochę kreatywności oraz dużo empatii. Pomaganie jest dobre samo w sobie, ale może także sprawić mnóstwo frajdy tym, którzy poświęcają dla niego swój wolny czas.

Ta wartościowa książka uwrażliwia na innych, daje poczucie sprawczości i sprawiedliwości, a także pozwala wierzyć, że każdy człowiek zasługuje na szczęście. Z ciekawością będą wypatrywać drugiego tomu Ministerstwa Rozwiązań. Mam nadzieję, że nie trzeba będzie na nie długo czekać.

Książka na stronie wydawnictwa: https://wydawnictwodwiesiostry.pl/katalog/ministerstwo-rozwiazan.html

FAQ Ministerstwo Rozwiązań – Wasze potencjalne pytania

Czy Ministerstwo Rozwiązań nadaje się dla 8–12 lat?
Tak. Najlepiej sprawdzi się w przypadku dzieci, które czytają już samodzielnie; od około 8 do 12 lat, a także do głośnego czytania z młodszymi.

O czym jest Ministerstwo Rozwiązań – bez spoilerów?
O grupie dzieci, które chcą dołączyć do tajnej organizacji, opierającej się na pomaganiu innym. Wątki: empatia, odwaga, praca zespołowa, rozwiązywanie realnych problemów.

Jakie tematy do rozmowy z dzieckiem podsuwa ta książka?
Życzliwość a hejt, odpowiedzialność za słowa i czyny, granice pomagania, proszenie o wsparcie dorosłych, etyka.

Czy Ministerstwo Rozwiązań będzie atrakcyjne jako lektura do szkół/bibliotek?
Tak. Świetnie sprawdzi się na lekcjach wychowawczych, w klubach czytelniczych czy w biblioterapii: znajdziecie w niej dużo punktów wyjścia do ćwiczeń z empatii czy współpracy.

Jakie kompetencje rozwija ta książka?
Czytanie ze zrozumieniem, myślenie przyczynowo-skutkowe, praca w grupie, komunikacja bez przemocy, widzenie problemu z różnych perspektyw.

Czy w środku są ilustracje?
Małe, czarno-białe ilustracje Marka Janssena poprzedzają każdy rozdział.

Czy nadaje się na prezent?
Jak najbardziej – dla młodych czytelników lubiących działanie w grupie, łamigłówki i poczucie sprawczości.

Artykuł Ministerstwo Rozwiązań – recenzja nowej serii książek dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Raptem kilka miesięcy wstecz pisałam o pierwszej, mniejszej formatem kartonówce, należącej do bestsellerowej serii Na placu budowy, czyli – Koparka i cyfry.

Nauka kolorów z książką dla dzieci

Skoro jednak liczenie do dziesięciu mamy opanowane do perfekcji, czas sięgnąć po kolejną nowość, która chwilę temu (maj 2025 rok) ukazała się nakładem wydawnictwa Nasza Księgarnia.

Wywrotka i kolory. Snów kolorowych, placu budowy to pozycja od Sherri Duskey Rinker i Ethana Longa, ze świetnym przekładem Joanny Wajs, dzięki której mali odbiorcy lepiej zrozumieją nazwy barw.

Bestsellerowa seria literatury z wierszykami

Wierszowany, melodyjny tekst, charakterystyczne dla tego cyklu ilustracje z mocno nasyconymi kolorami oraz proste zdania, które łączą się w spójną historię – to przepis na sukces w tego typu pozycjach.

Twórcy Wywrotki i kolorów budując mało skomplikowaną narrację, ale wybierając na bohaterów pojazdy wzbogacone o ludzkie cechy, na pewno zdawali sobie sprawę, że dzieci będą nie tylko z nimi sympatyzować, ale także czuć, że sami robią coś ważnego.

W każdej części serii bowiem powstaje jakaś budowla, pojazdy pracują wspólnie i zgodnie. Można też odczuć nieco podniosłą atmosferę – a w finalne, dostrzec wielką satysfakcję oraz dumę, która wypełnia bohaterów tych książek.

Wizualne rozwiązania ułatwiające naukę

Wywrotka i kolory. Snów kolorowych, placu budowy dodatkowo została pomyślana pod kątem wypunktowania kolorów na każdej rozkładówce. Wybrany kolor pojawia się w tekście, jako ramka oraz element fabuły.

Wszystkie kolory-słowa wzięto także w ramki i zmieniono ich font na zgodny z barwą, o której piszą. To spore ułatwienie dla tych dzieci, które wkrótce zaczną uczyć się czytać, a ciągle mają pewne trudności z zapamiętaniem kolorów.

Książkę można więc uznać za bardzo uniwersalną pod kątem małych odbiorców. Zainteresują się nią roczne maluszki, wzbudzi ciekawość u dwulatków oraz ucieszy dzieci trzy i czteroletnie. 

Polecam Wywrotka i kolory. Snów kolorowych, placu budowy jako lekturę do zasypiania lub sięgania po nią o każdej innej porze dnia.

Link do strony wydawnictwa: https://nk.com.pl/wywrotka-i-kolory–snow-kolorowych–placu-budowy/p3671.html

Recenzje pozostałych książek z serii Na placu budowy:

• Na placu budowy dzień robót drogowych,
• Dzień rozbiórkowy na placu budowy,
• Mistrz kieszonkowy z placu budowy,
• Rety! Ktoś nowy na placu budowy!,
• Wieczór gwiazdkowy na placu budowy,
• Na placu budowy… pasą się krowy!,
• To plac budowy… czy pas startowy?,
• Choinkowy plac budowy.

Artykuł Wywrotka i kolory. Snów kolorowych, placu budowy – recenzja pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Nie tylko koty znają potencjał pudełek! Do pudełek można coś włożyć lub z nich wyjąć. Można ustawić je jedno na drugim. Można sprawdzić, które jest większe, a które mniejsze.

Aktywizująca zabawka z książką

Dorośli oraz dzieci bardzo lubią pudełka, bo dają one szerokie możliwości przechowywania, ale przede wszystkim zabawy Zupełnie nie dziwi mnie więc fakt, że nakładem wydawnictwa Jupi Jo! ukazał się taki ciekawy zestaw – 10 pudełek oraz kartonowa książka.

Pudełka bawidełka. Bawię się z Manią i Tyniem. Zestaw 10 pudełek do układania i kartonowa książeczka to aktywizująca zabawka dla maluchów powyżej 1 roku życia, która pozwala zdobyć podstawowe umiejętności z zakresu małej oraz dużej motoryki, liczenia do 10 oraz koncentracji. To tytuł, który oswaja z onomatopejami czy też rozwija mowę pomagając nazywać przedmioty, zjawiska lub zwierzęta.

Bawię się z Manią i Tyniem

Podejrzewam, że Mania oraz Tynio to bohaterowie, których już kojarzycie. Wspominałam o nich na stronie przy okazji świątecznych, wielkoformatowych kartonówek z okienkami: Góralskie święta oraz Wyjątkowe święta.

Można powiedzieć, że przewodzą oni Pudełku bawidełku, pojawiając się nie tylko na ściankach pudełek, ale także w niewielkiej książce kartonowej, dołączonej do zestawu – Bawię się z Manią i Tyniem. 

To poręczna dla maluszków lektura, która zawiera obrazki zwierzaków, dziecięcych bohaterów w różnych scenkach rodzajowych, a także zachęcające pytania, prowadzące do próby opisywania tego, co robią bohaterowie. Pozycja jest pełna kolorów, bardzo solidnie wydana oraz dobrze wymyślona pod kątem edukacyjnym.

Pudełka bawidełka

Pudełka również mają znacznie więcej zastosowań, niż tylko przeznaczenie do zabawy. Dzięki temu, że każda zewnętrzna ścianka 10 pudełek pokryta została ilustracją – w tym szlaczkami do podążania paluszkiem czy obiektami do policzenia, zachęcają one do główkowania od razu po wyjęciu.

Pudełka wykonano z wytrzymałej tekturki, która jednocześnie jest bardzo lekka. Mimo więc, że mogą one utworzyć ponad 105 cm wieżę – po (jakże satysfakcjonującym!) przewróceniu, dalej są bezpieczne i odpowiednie dla najmłodszych.

Najmniejsze pudełko jest zarazem też kostką. Po jej rzuceniu, można wylosować obrazek, który następnie należy odszukać na pozostałych pudełkach. To zadanie pozwala w prosty sposób ćwiczyć spostrzegawczość.

Pudełka bawidełka to świetna propozycja na prezent dla dziecka w wieku: 1, 2 lub 3 lat. Będą bohaterami niezliczonej ilości scenariuszy zabaw – w domu, ale także w przedszkolu czy żłobku. Można dostać je w bardzo atrakcyjnej cenie na stronie wydawnictwa: https://jupijo.pl/1-3/219-pudelka-bawidelka-bawie-sie-z-mania-i-tyniem-zestaw-10-pudelek-do-ukladania-i-kartonowa-ksiazeczka.html

Artykuł Pudełka bawidełka. Bawię się z Manią i Tyniem – recenzja zestawu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Mało które dziecko ma to szczęście, że akurat obydwoje rodziców jest blisko niego przez cały czas. Zazwyczaj, jeżeli nie pracują oni poza domem, to przynajmniej jedno z nich, tata lub mama, musi wyjść na kilka godzin każdego dnia, żeby spędzić je w przestrzeni, gdzie zajmuje się swoimi zawodowymi sprawami.

Seria książek-rymowanek dla dzieci

Bez względu jednak na pracę, budowanie relacji z dziećmi to zadanie wymagające, ale jednocześnie – przynoszące mnóstwo satysfakcji. Bardzo dobrze obrazują to książki z tekstem i ilustracjami Anny Piaszczyńskiej, działającej w przestrzeni internetowej także jako: Jeden Rysunek Dziennie.

Antek i powrót z Krakowa oraz Mańka, Monia i zgubiony tata to duże formatem pozycje, w których minimalistyczna kreska i oszczędność koloru łączą się z rymowanym, wesołym tekstem. Na szczęście, na wesołości się jednak nie kończy, bo pod zimową kurtką humoru kryją się ważne treści oraz bliskościowe relacje.

Mańka, Monia i zgubiony tata

Pierwsza z książek przekazuje historię, w której to z perspektywy 5-latki oraz jej mamy dowiadujemy się, co dziewczynka robiła w trakcie dnia ze swoim tatą. Od razu trzeba zaznaczyć, że nie jest to przeciętny tata.

Tata od Mańki to tata, który potrafi zatracić się w zabawie, robić rzeczy spontaniczne i szalone, żeby tylko uszczęśliwić własne dziecko. Być może jest to tata, którym część rodziców mogłaby się, choć trochę, zainspirować. Czasami ,,wrzucenie na luz” i skupienie się na własnej córce lub synu może być przecież najlepszym, co możemy zrobić.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwopoczekalnia.pl/pl/p/Manka%2C-Monia-i-zgubiony-tata/48

Antek i powrót z Krakowa

Tu z kolei mamy do czynienia ze znajomą wszystkim sytuacją, kiedy to cała rodzina oczekuje na przybycie jednego z rodziców – mamy lub taty. Choć w książce opisany został akurat powrót z dużego miasta pociągiem, co sugeruje jednorazowy wypad – jestem pewna, że spokojnie można odnieść tekst tej książki do codziennych powrotów z pracy.

Najważniejsza jednak w Antku i powrocie z Krakowa jest postawa tytułowego bohatera, który nie tylko nie może doczekać się obecności taty, ale co więcej – wymyśla rozmaite, często abstrakcyjne scenariusze, z obawy że ten jednak nie dotrze na czas.

Przekomarzanie Antka z mamą staje się więc rozmową, w której kobieta nie tylko uspokaja syna, ale także upewnia go o uczuciu wiążącym całą rodzinę ze sobą. To pełna humoru, wyobraźni, ale przede wszystkim bliskości książka, do której aż chce się wielokrotnie wracać.

Książka (też) do kolorowania

Być może wierszyki Anny Piaszczyńskiej trudno przyrównać z dokonaniami Szelburg-Zarembiny czy Brzechwy, ale w tym przypadku warto spojrzeć na książki całościowo. W połączeniu z rysunkami, które składają się na grube kontury i selektywne użycie barw (dzieciaki będą się wyrywać, żeby je kolorować!), trafiają z prostym przesłaniem prosto do uszu oraz oczu małego odbiorcy.

Polecam, zarówno Antek i powrót z Krakowa jak i Mańka, Monia i zgubiony tata wszystkim dzieciom powyżej 4 lat. Przedszkolakom oraz uczniom pierwszych klas szkoły podstawowej łatwo będzie utożsamić się z bohaterami tych książek.

Link do strony wydawnictwa: https://wydawnictwopoczekalnia.pl/pl/p/Antek-i-powrot-z-Krakowa/22

Link do zestawu: https://wydawnictwopoczekalnia.pl/pl/p/ZESTAW-Antek-Manka/23

Artykuł Antek i Mańka, czyli książki z ilustracjami Jeden Rysunek Dziennie pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: Radość
➜ Tekst: Ewa Dahlig
➜ Ilustracje: Marta Dahlig
➜ Wydawnictwo: Tumilu
➜ Rok wydania: 2024
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla najmłodszych , dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

---

W przypadku książek wydawnictwa Tumilu, nie ma co zwlekać z recenzjami. Wystarczy chwila nieuwagi, a nakłady znikają niczym za dotknięciem czarodziejskiej różdżki.

W przypadku ostatniej nowości, która dostępna jest w sprzedaży dosłownie od wczoraj, czytelnicy także będą mieć do czynienia z magią, ale tą najprzyjemniejszego rodzaju, czyli magią rodzącą się wraz z nadchodzącymi Świętami.

Idea przenoszenia pozytywnych wibracji

Bodajże w Kwiecie Kalafiora Małgorzaty Musierowicz, książce, którą czytałam pewnie ze sto lat temu, było coś, co nazywano Eksperymentalnym Sygnałem Dobra. Z kolei w nieco mniej odległych czasach, w Internecie, popularne są reżyserowane filmy, w których widać jak jedna osoba pomaga drugiej i krąg dobra rozszerza się w piorunującym tempie.

Trzeba przyznać, że zarówno ten pierwszy eksperyment jak i te bardziej współczesne realizacje wycisnęły niejedną łzę wzruszenia. Ewa Dahlig oraz Marta Dahlig stworzyły książkę dla najmłodszych, która w pewnym sensie bazuje na tej idei przenoszenia pozytywnych wibracji.

Sposób na odnalezienie radości

Radość to spektakularnie wydana, pięknie ilustrowana pozycja z wierszowanym tekstem, w której tytułowa emocja eskaluje z rozkładówki na rozkładówkę. Jest jak kropelka barwnika, który szary i nijaki świat przykrywa najpiękniejszymi kolorami – dosłownie!

Magia w książce dzieje się bowiem nie tylko w tekście, ale bardzo wyraźnie widać ją również na obrazku. Początkowo monochromatyczni bohaterowie, nabierają barw, bo ich życie wskakuje na właściwy tor i… odnajdują radość.

Gdzie zaczyna się radość?

A wszystko zaczyna się od małej, niepozornej kurki. Bo czasami wystarczy tylko niewielki bodziec, żeby przerwać smutny stan i odmienić czyjś los. Radość pokazuje, że najbardziej liczą się intencje oraz dobre serce. 

Nie trzeba wpłacać wysokich kwot na cele charytatywne – szczególnie, jeżeli nie ma się na to pieniędzy lub jest się jeszcze bardzo małym. Z pozoru zwykła laurka, drobna pomoc czy upieczenie ciasta może sprawić, że ktoś poczuje się lepiej, mniej samotnie i sam zechce zrobić coś dobrego.

Polecam Radość każdemu, dla kogo Święta to czas pełen wsparcia, dostrzegania innych oraz drobnych gestów wypełnionych… radością! Książka będzie odpowiednia dla dzieci już powyżej 2 roku życia.

Książka dostępna tylko tutaj: https://tumilu.pl/products/radosc?variant=49430465053008

Pozostałe książki wydawnictwa Tumilu:

Wiosna w Dolinie Tumilu – finał serii, na który wszyscy czekali

Tumilu dla maluchów – recenzja dwóch nowości

Chłopiec, który zniknął – recenzja książki dla dzieci

Radość – nietypowa książka dla dzieci na Boże Narodzenie

Lato w Dolinie Tumilu – recenzja kontynuacji doskonałej serii

Jesień w Dolinie Tumilu – recenzja czytanki i wyszukiwanki

My – przedpremierowa recenzja książki dla dzieci

Ty – recenzja ważnej książki dla dzieci

Zima w Dolinie Tumilu – recenzja czytanki i wyszukiwanki

Lulu i Urodzinowa Katastrofa – recenzja przedpremierowa!

Artykuł Radość – nietypowa książka dla dzieci na Boże Narodzenie pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.