Każdy tom zawiera trzy historie przygotowane przez różne duety twórców związanych z danym krajem. W tej serii dostajemy więc dziewięć z 27 komiksów, które powstały w ramach projektu BDPALOP.

Czym właściwie jest BDPALOP?

PALOP to skrót od portugalskiego Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa – określenia afrykańskich państw, w których językiem urzędowym jest portugalski. Projekt BDPALOP rozwijano jednocześnie w Angoli, Cabo Verde i Mozambiku.

Inicjatywa, oprócz powstawania komiksów, ma szerszy kontekst. Posiada również charakter twórczy, szkoleniowy i wydawniczy – wspiera scenarzystów oraz rysowników, zapewnia im opiekę mentorską i umożliwia przygotowanie własnych historii graficznych.

Jak już wspomniałam powyżej, po trzech edycjach projektu powstało łącznie 27 historii. Polskie wydania to więc zaledwie fragment znacznie bardziej złożonego przedsięwzięcia, którego jednym z celów jest umożliwienie afrykańskim twórcom dotarcia także do czytelników na rynku europejskim.

Od XVIII wieku aż po przyszłość

Szczególnie interesujące jest podejście z jakim wytypowani twórcy podeszli do swoich zadań oraz jak szeroko odczytywali możliwość opowiadania o własnych krajach.

W Piekielnej zatoce cofamy się do początku XVIII wieku i najazdu francuskiego korsarza Jacques’a Cassarda na Cabo Verde. Bantu na Księżycu rozpoczyna się natomiast w dawnym Królestwie Kongo, ale rezygnuje z historycznego realizmu na rzecz pełnej symboliki podróży.

Na drugim biegunie znajduje się m.in. Niara – dystopia o świecie, w którym ludzie posiadający niezwykłe zdolności stają się celem prześladowań. Z kolei Nowa Wieża to przyziemna historia, w którym równie ważną rolę co główni bohaterowie pełni stary blok, jego mieszkańcy i zmieniająca się miejska rzeczywistość Maputo.

Duchy, przodkowie i bardzo współczesne problemy

W kilku z komiksów silne jest oddziaływanie wierzeń, pamięć przodków oraz szeroko rozumiana duchowość. Mafuta – zapomniana melodia (Opowieści z Angoli) wykorzystuje między innymi motyw Nzambiego i świętego bębna Ngoma, Umbulandi (Opowieści z Mozambiku) opiera swoją tajemnicę na relacji ze światem duchowym, a Jinzumbi Jakulu (Opowieści z Angoli) czerpie z pradawnych mocy oraz idei ubuntu.

PALOP daleki jest jednak od sprowadzania lokalnej kultury tylko do mitów i legend. Trzpiotka (Opowieści z Cabo Verde) mierzy się z przemocą seksualną, traumą oraz myślami samobójczymi. Dracaena Draco (Opowieści z Cabo Verde) łączy natomiast futurystyczną rzeczywistość z pytaniami o tożsamość, korzenie i pamięć o poprzednich pokoleniach.

Fantastyka i rzeczywistość mają więc wiele punktów stycznych i często służą opowiadaniu dokładnie o tych samych problemach, ale na zupełnie inne sposoby.

Nie ma jednej opowieści o Afryce

Afryka jest ogromnym kontynentem. Każdy kraj to inna opowieść. W serii PALOP nie dostajemy komiksowego przewodnika po Afryce, ale dziewięć indywidualnych głosów. Różne style, gatunki, rodzaje narracji i sposoby na ukazanie lokalnej historii czy tradycji. 

Właśnie dlatego PALOP może być bardzo interesującym wprowadzeniem do afrykańskiego komiksu. Pozwala sobie uświadomić, jak różnorodny i trudny do zdefiniowania jest to obszar. Choć poziomy przedstawianych narracji czy rysunków są bardzo nierówne – to zdecydowanie warto zanurzyć się w tych trzech tomach (a może kiedyś więcej?) komiksów z Republiki Zielonego Przylądka, Angoli oraz Mozambiku. 

Polecam dojrzałym odbiorcom. Dostępność serii sprawdzajcie na stronie Wydawnictwa Timof Comics. 

FAQ – PALOP

Czym wyróżnia się współczesny komiks afrykański?

Nie ma jednego stylu, który można byłoby nazwać „afrykańskim komiksem”. Twórcy korzystają z różnych estetyk i gatunków, a w ich historiach mogą pojawiać się zarówno lokalne wierzenia i historia, jak i problemy społeczne, miejska codzienność czy futurystyczne wizje.

Czy w Polsce można kupić komiksy afrykańskich twórców?

Tak, choć nadal jest ich na polskim rynku stosunkowo niewiele. Jednym z przykładów są wydane przez Timof Comics antologie Opowieści z Cabo Verde, Opowieści z Angoli i Opowieści z Mozambiku, zawierające łącznie dziewięć historii lokalnych twórców.

Jak zacząć poznawać afrykański komiks?

Dobrym początkiem są antologie pokazujące kilku twórców i różne style narracji. Polskie wydania historii z Cabo Verde, Angoli i Mozambiku pozwalają od razu dostrzec, jak różnorodny może być komiks tworzony w portugalskojęzycznej Afryce.

Artykuł Trzy kraje, dziewięć historii. Seria PALOP i wprowadzenie do afrykańskiego komiksu pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Weźcie głęboki wdech – zanurzamy się w zupełnie nową powieść, której fabuła rozgrywa się na samym dnie podwodnego świata. Będzie to historia pełna tajemnic, nagłych zwrotów akcji oraz przede wszystkim wielkiego pragnienia odnalezienia niewygodnych odpowiedzi. Zanim jednak poznacie pytania, które stawia przed sobą bohater – kilka słów wprowadzenia.

,,Hydropolis. Uciekaj. Tom 1” to książka Zygmunta Miłoszewskiego, który na swoim koncie oprócz literatury z gatunku horroru, kryminału, sensacji czy thrillera, ma także inną pozycję dla dzieci – ,,Góry Żmijowe”. ,,Hydropolis” jest zapowiadaną trylogią, a to znaczy, że jeszcze dwa tomy pojawiają się na półkach czytelników, zanim poznają oni wszystkie tajemnice ukrytej w toni społeczności.

Perspektywa na podwodny świat

Narracja książki prowadzona jest z perspektywy głównego bohatera Elka. Chłopak jest nastolatkiem i jak większość nastolatków, często kieruje się w swoim postępowaniu bardziej emocjami niż rozumem. Początkowo niejasne jest, dlaczego w ogóle zaczyna pisać pamiętnik. Cierpliwy odbiorca znajdzie jednak odpowiedź na tę zagadkę, jeżeli przeczyta całą książkę.

Elek wprowadza nas w świat misternie zbudowanego przez Miłoszewskiego uniwersum. Dziesiątki bąbli, czyli pomieszczeń w kształcie kopuł połączonych ze sobą za pomocą śluz. Restrykcyjne prawo narzucające wiele ograniczeń i stanowiące jeszcze więcej zakazów. A to wszystko uzasadnione kwestiami bezpieczeństwa i gwarancji spokoju dla mieszkańców. Można powiedzieć, że ta fałszywie budowana idylla, pod pozorem harmonii oraz porządku, bardzo przypomina kontrolującą mechanikę znaną z książek Orwell’a.

W ,,Hydropolis” wszystko wydaje się mieć drugie dno. Prawda, do której próbuje dostać się czytelnik, jest jak woda, która rozmywa wszystko, dając tylko pozorny obraz jakiejś sytuacji.

Kiedy ziarno zostało zasiane

Elka wychowują dwie matki, a on sam należy do dość słynnej drużyny uprawiającej oxy, czyli sport, który został wymyślony specjalnie na potrzeby tej książki. Trudno powstrzymać się przed porównaniem go do quidditcha, choć naturalnie te dyscypliny różnią się od siebie zasadami oraz ,,boiskiem”. 

W związku z tym, że ,,Hydropolis” rozgrywa się pod wodą, zawodnicy muszą ścierać się ze sobą wstrzymując oddech. Jak kluczowe okaże się powietrze w tej historii, dowiecie się sięgając po tom pierwszy. Pewne jest jednak to, że znaczenie w niej ma nie tylko dosłowne łapanie tlenu. Metaforyczne wrażenie duszenia się może dosięgnąć każdego, w kim tylko zasiano poczucie niepewności.

Elek na skutek pewnego wydarzenia zmienia swoją dotychczasową perspektywę. Od tej pory nic już nie będzie takie samo, a każdy kolejny dzień będzie przybliżał go do zmiany swojej sytuacji o 180 stopni.

Smak wolności 

Pierwszy tom ,,Hydropolis” jest książką, która ubrana w maskę fantastycznej opowiastki z pogranicza postapokaliptycznej wizji świata (z nutką kultowych ,,Opowieści o pilocie Pirxie” Stanisława Lema), serwuje nam kawał dobrej literatury młodzieżowej. Są tutaj emocje, nastoletni bunt, a jednocześnie wielka potrzeba poczucia jakiejkolwiek sprawczości.

Elek chciałby wziąć życie we własne ręce i mieć wpływ na swoją przyszłość. Tymczasem kolejne lata jego istnienia są już ściśle zaplanowane. Bez względu na to jak bezwzględną będzie musiał podjąć decyzję, nie zawaha się tego zrobić. Wszystko po to, aby chociaż przez chwilę poczuć – nawet pozorny – smak wolności.

,,Hydropolis. Uciekaj. Tom 1” to dopiero początek przygody. Książka będzie odpowiednia dla dzieci powyżej 9 roku życia, ale sprawdzi się także w przypadku starszych czytelników. Ja z ciekawością oczekuję kontynuacji, a później ekranizacji, bo to tego typu historia, którą świetnie oglądałoby się w sfilmowanej formie!

Link do strony Wydawnictwa: https://www.gwfoksal.pl/uciekaj-hydropolis-tom-1-zygmunt-miloszewski-sku8d6cbbab5359cad720a0.html

Dedykowana strona książki: http://www.uciekajzhydropolis.pl

Artykuł Hydropolis. Uciekaj. Tom 1 – recenzja książki dla dzieci pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.