Pamiętam, że jako dziecko odbierałam je jako książki zaskakująco „dorosłe”, mimo że znajdowałam je na półkach z literaturą młodzieżową. Być może odpowiadał za to język Nienackiego: wyszukany oraz kwiecisty. 

Autor nie uciekał też od tematów, które właśnie częściej kojarzą się z kręgiem zainteresowania dojrzałych ludzi – historią, archeologią, sprawami kryminalnymi czy też opisem wydarzeń, potrafiącym wywołać dreszcz ekscytacji. Do tego głównym bohaterem wcale nie był nastolatek. Pan Tomasz jest dorosłym mężczyzną – co w literaturze młodzieżowej stanowiło dość oryginalne rozwiązanie. 

Z tym zapleczem wspomnień usiadłam do trzytomowej, komiksowej adaptacji Uroczyska Mieczysława Sarny, wydanej przez Wydawnictwo Siedmioróg. Odwołując się raz jeszcze do własnych doświadczeń, miałam wrażenie, że Zbigniew Nienacki bardziej pisze o moich rówieśnikach, a trzeba zaznaczyć, że czytałam go nie dalej, niż w czwartej klasie podstawowej.

Tymczasem, 3-tomowy cykl komiksowy o Uroczysku, opowiada o osobach dorosłych, z których najmłodsi się studentami. Już tłumaczę skąd ta rozbieżność oraz dlaczego lektura tej historii pomaga lepiej zrozumieć fenomen Pana Samochodzika. 

➜ Tytuły: Tajemnice kurhanu. Uroczysko. Tom 1, Diabelskie sprawki. Uroczysko. Tom 2, Skarby i sekrety. Uroczysko. Tom 3
➜ Seria: Pan Samochodzik, Uroczysko
➜ Scenariusz: Mieczysław Sarna (na podstawie prozy Zbigniewa Nienackiego)
➜ Rysunki: Mieczysław Sarna
➜ Wydawnictwo: Siedmioróg
➜ Rok wydania: 2024, 2025, 2026
➜ Objętość: chudzina
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna +

Zanim Pan Samochodzik stał się Panem Samochodzikiem

Zbigniew Nienacki w rzeczywistości wcale Zbigniewiem Nienackim nie był. Urodził się w Łodzi w 1929 roku jako Zbigniew Tomasz Nowicki, a pseudonimu zaczął używać po problemach, które spotkały go w trakcie studiów scenopisarskich w Moskwie. Został stamtąd usunięty, nie pozwolono mu kontynuować nauki w Polsce, a jego przygotowaną do wydania książkę wstrzymano. 

Uroczysko stało się jego debiutem. Powieść ukazała się w 1957 roku. Oficjalnie seria o Panu Samochodziku narodziła się później, ale to właśnie w Uroczysku pierwszy raz poznajemy młodego reportera Tomasza N.N.. 

W pierwotnej wersji bohater jest więc studiującym jeszcze dziennikarzem, a dopiero później autor nieco eksperymentuje z biografią Pana Samochodzika. Nie pojawiają się na tym etapie m.in. wątki związane zarówno ze słynnym samochodem lub posadą w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Główny bohater niezmiennie pozostaje jednak ciekawy świata i zauważalna jest w nim ta charakterystyczna detektywistyczna żyłka, która później przewija się w całej serii. 

Co właściwie dzieje się na Uroczysku?

Tomasz przyjeżdża wraz z ekipą badawczą na tajemnicze Uroczysko, gdzie archeolodzy chcą zbadać prasłowiański kurhan. Szybko okazuje się jednak, że samo stanowisko archeologiczne jest dopiero początkiem znacznie większej zagadki. Niedaleko znajduje się romańska kolegiata, wokół której krążą stare opowieści, a badacze natrafiają na ślady kolejnych tajemnic.

Apetyt naukowców zaostrza się szczególnie, gdy odnajdują tuż obok niej pozostałości po jeszcze jednej budowli. Pracę nad jej odkopaniem co chwila są im jednak przerywane. Z obozowiska giną potrzebne narzędzia, a grupa przyjezdnych zaczyna mieć coraz poważniejsze przypuszczenia, że ktoś bardzo nie chce ich obecności w tym miejscu.

Wraz z kolejnymi częściami – Tajemnicami kurhanu, Diabelskimi sprawkami oraz finałowymi Skarbami i sekretami – atmosfera coraz bardziej się zagęszcza. Trzeci tom domyka całą historię i przynosi odpowiedzi na pytania zasiane we wcześniejszych albumach. 

Kim jest diabeł Kuwasa?

Ogromną rolę odgrywa w tej historii folklorystyczna otoczka, w której centrum znajduje się diabeł Kuwasa. Można powiedzieć, że to spiritus movens całej fabuły. Wzmianki o nim wydają się interesującą, nieco zabawną, miejscową fanaberią, w którą postanowili wierzyć prości, wiejscy ludzie. 

Kiedy jednak kolejne wydarzenia, z którymi łączy się Kuwasę, coraz częściej zaczynają dotykać naukowców oraz badaczy… oni także wydają się dawać wiarę w obecność diabła w swoim życiu. Każdą trudność, podpalenie czy zaginięcie zaczynają wiązać z istnieniem sił nieczystych. 

To zadziwiający obraz wykształconych ludzi, którzy znajdując się w nowym otoczeniu oraz w konkretnych okolicznościach – przyjechali przecież na Uroczysko po to, aby badać przeszłość za pomocą naukowych metod – dają się ponieść temu szaleństwu. 

Nienacki świetnie wykorzystuje mechanizm, w którym odpowiednio podana legenda, izolacja oraz kolejne niewyjaśnione przypadki stopniowo przesuwają granicę między racjonalnością a przesądem.

Kuwasa nie wziął się przy tym znikąd. W prawdziwym Tumie pod Łęczycą podobną funkcję pełni oczywiście słynny diabeł Boruta, z którym związana jest nawet legenda o śladach pazurów pozostawionych na murze kolegiaty. Nienacki otwarcie przyznawał się do wzorowania właśnie na tych opowieściach.

Czy Uroczysko jest oparte na prawdziwej historii?

Opornej i Uroczyska, o których mowa w fabule, nie znajdziecie na mapie, ponieważ autor zlepił miejsce akcji z kilku prawdziwych lokalizacji. Najważniejszą była wspomniana romańska kolegiata w Tumie pod Łęczycą, do której dodał elementy Czartorii w Ręcznie oraz bagnistego krajobrazu i kurhanu inspirowanego innymi regionami Polski. O tych lokacjach pisze sam autor. Fragmenty jego wypowiedzi przytoczone zostały na końcu każdego tomu opowieści graficznych.

Co więcej, we wspomnianych powyżej miejscach rzeczywiście prowadzono wykopaliska archeologiczne. Regularne badania grodziska rozpoczęły się w 1948 roku i trwały przez osiem sezonów do 1956 roku. Odkryto m.in. dwie głębokie studnie, liczne monety, militaria i przedmioty codziennego użytku. W latach 50. badano również samą kolegiatę. 

Prawdziwy był nawet jeden z najważniejszych historycznych tropów powieści. W kolegiacie przez stulecia przechowywano XII-wieczną staurotekę, czyli bogato zdobiony relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego. Zabytek zaginął po 1939 roku i do dziś go nie odnaleziono. Nienacki zainspirował się więc realnie istniejącym miejscem, badaniami, zaginionym skarbem oraz lokalnym legendami – i stworzył na ich kanwie wielowymiarową, wciągającą opowieść, która przetrwała próbę czasu.

Nienacki w kadrach Mieczysława Sarny

Omawianych tutaj przeze mnie trzech tomów Uroczyska zdecydowanie nie należy traktować jako niezależne historie. To jedna opowieść podzielona na albumy i najlepiej czytać ją w kolejności chronologicznej, od: Tajemnic kurhanu, przez Diabelskie sprawki, aż po Skarby i sekrety.

Mieczysław Sarna bardzo świadomie podszedł do prozy Nienackiego. Prowadzi on narrację komiksową z dużą rzetelnością. Widać, że twórcy zależy, żeby jak najwięcej tekstu oraz tego charakterystycznego stylu Nienackiego przemycić do nowej wersji Uroczyska.

I dobrze. Dzięki temu komiks pozostaje niezwykle bliski oryginałowi, ale jest bardziej skondensowany, dynamiczny i łatwiejszy do przyjęcia dla współczesnego młodego czytelnika. Choć sięgniecie po te pozycje wcale nie musi wykluczać zanurzenia się w pierwowzorze. Być może ta seria graficzna zachęci czytelników do tego, by poznawać powieści Zbigniewa Nienackiego w szerszej skali.

Czy warto przeczytać komiks Uroczysko?

Uroczysko pozwoliło „narodzić się” Panu Samochodzikowi. Składowe prawdziwych wydarzeń w połączeniu z fikcją, realnie istniejącymi zabytkami, powtarzanymi od lat legendami, ale także bardzo ciekawymi bohaterami – poskutkowały fenomenalną historią. 

To pełna akcji, emocjonująca opowieść, której zwroty akcji – szczególnie w trzecim tomie – wybitnie zaskoczą każdego czytelnika. Zbigniew Nienacki zdecydowanie wyprzedzał swoją epokę. Widać w nim także dryg do pisania scenariuszy (rozpoczął przecież studia scenopisarskie). Współcześnie jego historie przeniesione na ekran zbierałyby mnóstwo widzów. 

Na szczęście, po latach, doskonale odnalazły się one w kadrach Mieczysława Sarny. Dzięki temu mogą one przyciągnąć zarówno tych, którzy Pana Samochodzika pamiętają z dzieciństwa, jak i młodszych czytelników, dla których będzie to pierwsze spotkanie z Tomaszem N.N.. Mam nadzieję, że to nie ostatnie słowo w kwestii przywracania Pana Samochodzika do świadomości współczesnych odbiorców.

Polecam te komiksy młodzieży powyżej 13 lat. Sprawdzajcie ich dostępność na stronie Wydawnictwa Siedmioróg.

FAQ – Uroczysko w komiksie

Czy Uroczysko należy do serii o Panu Samochodziku?

Uroczysko nie powstało pierwotnie jako część cyklu o Panu Samochodziku, ale później zostało powiązane z jego biografią. Młody Tomasz z tej historii jest dziś traktowany jako wcześniejsze wcielenie bohatera znanego z późniejszych powieści.

O czym jest komiks Uroczysko?

To opowieść o wykopaliskach archeologicznych, dawnych legendach, tajemniczej kolegiacie, znikających przedmiotach i serii zdarzeń, które z tomu na tom coraz trudniej wyjaśnić racjonalnie.

Ile tomów liczy komiksowe Uroczysko?

Komiksowa adaptacja Uroczyska autorstwa Mieczysława Sarny składa się z trzech tomów. Najlepiej czytać je po kolei, ponieważ tworzą jedną zamkniętą historię.

Kto stworzył komiksową adaptację Uroczyska?

Za adaptację prozy Zbigniewa Nienackiego na język komiksu odpowiada Mieczysław Sarna. Serię wydało wydawnictwo Siedmioróg.

Czy komiks Uroczysko nadaje się dla dzieci?

Tak, ale najlepiej sprawdzi się u starszych dzieci i młodzieży, które lubią zagadki, historię, archeologię i bardziej rozbudowane fabuły. To nie jest prosty komiks przygodowy, lecz opowieść z dużą ilością tekstu, tajemnic i odniesień historycznych. Polecam serię czytelnikom powyżej 13 lat.

Czy warto przeczytać komiksowe Uroczysko?

Tak, szczególnie jeśli lubicie historie o Panu Samochodziku, zagadki historyczne i przygody z archeologią w tle. Komiks skraca i dynamizuje prozę Nienackiego, ale zachowuje jej charakterystyczny styl.

Artykuł Jak narodziła się sława Pana Samochodzika? Recenzja komiksowej serii o Uroczysku pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Czego można się spodziewać po serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Każdy z obecnie pięciu wydanych tomów (stan na sierpień 2026 – w tym artykule skupiam się na czterech z nich) jest adaptacją konkretnego klasycznego utworu. Twórcy komiksów zachowując rdzeń oryginału, dostosowują go do zupełnie innego medium. Czasem wiąże się to z przełożeniem języka poezji na obrazy i symbole jak w Przesłaniu Pessoi; innym razem konieczne będzie uwspółcześnienie doboru słownictwa XVI-wiecznej farsy; albo skondensowanie obszernej XIX-wiecznej powieści do raptem kilkudziesięciu plansz. 

Teksty w komiksach zostały przełożone przez wybitnych polskich tłumaczy literatury portugalskojęzycznej – Wojciecha Charchalisa oraz Jakuba Jankowskiego.

Fernando Pessoa – jak pokazać poezję w komiksie?

Pierwszy tom serii Przesłanie, od razu rzuca twórców (Pedro Vieira de Moura, Susa Monteiro) na głęboką wodę. Fernando Pessoa zasłynął tomikiem Mensagem z 1934 roku, który jako jedyny został wydany za życia poety. To zbiór 44 utworów składających się na symboliczną wizję historii Portugalii, jej morskiej potęgi, upadku oraz oczekiwanego odrodzenia.

Vieira de Moura i Monteiro zachowali utwory, ale nie tworzyli wokół nich nowej fabuły. Skupili się na bogatej symbolice oraz skojarzeniach. Komiks jest więc interpretacją wierszy Pessoi – jedną z wielu możliwych. Jestem przekonana, że zachwycicie się różnorodnością oraz przenikaniem czasów, które zostały ukazane w tej pozycji. 

Od średniowiecznej legendy do fantasy

Dama z raciczką zabiera czytelników do jeszcze bardziej zamierzchłych czasów. Alexandre Herculano zdobył uznanie zarówno jako pisarz, jak i portugalski historyk oraz przedstawiciel tamtejszego romantyzmu. Dama z raciczką jest jedną z legend, które znalazły się w jego zbiorze Legendy i opowieści z 1851 roku.

Przedstawiona opowieść o kobiecie z kozią raciczką jest jednak starsza od samego autora. Wywodzi się ze średniowiecznej tradycji związanej z rodem Haro i Livro de Linhagens.  Herculano zaadaptował ją w XIX wieku. Z kolei twórca współczesnego komiksu Manuel Morgado, przekłada tę historię na język współczesnego fantasy. Znajdziecie w niej i rycerzy, i namiętność, zdradę, sekrety oraz magnetyzujący niepokój.

Eça de Queirós – skandal, który stał się klasyką

Posiadającą największe znamiona klasycznej powieści z całej czwórki jest Zbrodnia ojca Amaro. Eça de Queirós należał bowiem do najważniejszych przedstawicieli portugalskiego realizmu, a wydana po raz pierwszy w 1875 roku historia młodego księdza i jego kochanki Amelii stała się bezlitosną krytyką hipokryzji kleru oraz mieszczańskiego społeczeństwa.

Duet André Oliveira i Ricardo Santo stanęli więc przed wyzwaniem diametralnie różniącym się od tego, którego musieli się podjąć twórcy Przesłania. Oliveira i Santo skondensowali kilkusetstronicową powieść do 56-stronicowego albumu. Finalnie, karykaturalna kreska rysownika szczególnie dobrze współgra z przewrotnością prowadzonej narracji przez Queirósa oraz jego przenikliwą obserwacją ludzkich słabości.

Gil Vicente i jego 500-letnie poczucie humoru

Zupełnie czym innym jest też Farsa o Inês Pereirze. Gil Vicente, uznawany za twórcę portugalskiego teatru, napisał ją… w 1523 roku. Według legendy miał w ten sposób odpowiedzieć na oskarżenia oraz utrzeć nosa tym, którzy oskarżali go o korzystanie z cudzych pomysłów. 

Otrzymał więc wyzwanie, którego się podjął. Aby udowodnić własny talent, miał napisać fabułę na kanwie popularnego przysłowia: 

„Mais quero asno que me leve que cavalo que me derrube”, co można przetłumaczyć jako: „Wolę osła, który mnie poniesie, niż konia, który mnie zrzuci”.

Pięć wieków później właśnie ta jego satyra pozostaje tą jedną z jego najbardziej znanych oraz uznanych. Być może dlatego, że jej ogólne przesłanie nie straciło na aktualności. Farsa o Inês Pereirze porusza wciąż aktualną tematykę ambicji, małżeństwa, powierzchownych wyborów oraz odgórnie przypisanych społecznych ról. 

Po co przerabiać klasykę na komiks?

Za sprawą właśnie takich komiksów nie tylko poznajemy lepiej daną kulturę, ale możemy się też przekonać, dlaczego tekst sprzed kilku setek lat wciąż pozostaje zaskakująco aktualny. 

W czterech powyższych albumach prezentowane jest czytelnikom szerokie spektrum stylów oraz gatunków. Dostajemy modernistyczną poezję, romantyczną legendę wyrastającą ze średniowiecza, renesansową farsę oraz realistyczną powieść społeczną. 

Właśnie ze względu na tę różnorodność oraz merytoryczne uzupełnienie pod postacią dossier do każdego tomu, Klasycy literatury portugalskiej w komiksie są warci uwagi. Pozwalają zgłębić portugalskie korzenie i otwierają drzwi do literatury, które dotychczas pozostawały tylko uchylone.

FAQ – Klasycy literatury portugalskiej w komiksie

Czym jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

To kolekcja komiksowych adaptacji ważnych dzieł należących do kanonu literatury portugalskiej. Każdy tom bazuje na konkretnym utworze i przekłada go na język współczesnego komiksu, zachowując najważniejsze motywy, bohaterów oraz sens oryginału.

Czy komiksy z serii są wiernymi adaptacjami klasycznych książek?

Stopień wierności zależy od utworu. Inaczej adaptuje się poezję Fernanda Pessoi, inaczej XVI-wieczną farsę Gila Vicente, a jeszcze inaczej obszerną powieść Eçy de Queirósa. Twórcy czasem kondensują fabułę, uwspółcześniają język albo wykorzystują obraz i symbole tam, gdzie oryginał opierał się przede wszystkim na słowie.

Jakie książki znalazły się w serii Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

W polskim wydaniu ukazują się adaptacje dzieł najważniejszych portugalskich autorów. Wśród nich znalazły się m.in. Przesłanie Fernanda Pessoi, Dama z raciczką Alexandre’a Herculana, Farsa o Inês Pereirze Gila Vicente oraz Zbrodnia ojca Amaro Eçy de Queirósa.

Czy warto poznawać klasykę literatury przez komiks?

Tak, zwłaszcza jeśli komiks traktujemy jako pierwsze spotkanie z dziełem, a nie jego zamiennik. Adaptacja może ułatwić wejście w dawny tekst, przybliżyć jego najważniejsze motywy i zachęcić do późniejszego sięgnięcia po oryginał.

Dla kogo jest seria Klasycy literatury portugalskiej w komiksie?

Seria może zainteresować zarówno czytelników komiksów, jak i osoby chcące poznać literaturę Portugalii. To również ciekawa propozycja dla tych, którzy lubią współczesne adaptacje klasyki i chcą zobaczyć, jak poezja, dramat, legenda czy XIX-wieczna powieść zmieniają się po przełożeniu na język kadrów. Polecam całość osobom powyżej 16 lat.

Artykuł Portugalska klasyka w komiksie. Od Pessoi do Gila Vicente pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Trzy kultowe, zebrane w nowym tomie powieści prowadzą czytelnika od konfliktu między państwami aż do krwawej rewolucji. Świat Dysku chyba jeszcze nigdy w tak wymowny sposób, nie przypominał mi o problemach naszego świata.

➜ Tytuł: Straż Miejska. Tom 2 (barwione brzegi)
➜ Seria: Świat Dysku
➜ Autor: Terry Pratchett
➜ Ilustracje: Paul Kidby
➜ Tłumaczenie: Piotr W. Cholewa
➜ Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Co zawiera Straż Miejska. Tom 2?

Wydanie zbiorcze składa się z trzech powieści: Bogowie, honor, Ankh-Morpork; Piąty Elefant oraz Straż Nocna. To bezpośrednio kontynuacja tomu obejmującego Straż! Straż!, Zbrojnych i Na glinianych nogach. 

W pierwszym omnibusie Straży Miejskiej obserwowaliśmy, jak grupa nieudaczników staje się sprawnie działającą częścią tkanki miejskiej. W drugim – Straż wychodzi poza znane sobie rejony, a Vimes musi się zmierzyć z siłami potężniejszymi niż zwykli przestępcy.

Straż wychodzi poza granice miasta

Bogowie, honor, Ankh-Morpork rozpoczynają się od momentu wynurzenia wyspy, do której prawa zgłaszają Ankh-Morpork i Al-Khali. Wystarcza skrawek ziemi, nie do końca zdrowa ambicja i podsycana złymi intencjami niechęć, żeby dawni sąsiedzi stali się wrogami i zaczęli przygotowania do wojny. Pratchett pokazuje, jak łatwo wykorzystać zbiorowy lęk i nadać przemocy wzniosłe uzasadnienie. Pod charakterystycznym dla tego autora poczuciem humoru skrywa się opowieść o propagandzie, nacjonalizmie i politykach gotowych wysłać innych na śmierć – oczywiście w słusznej sprawie.

W Piątym Elefancie Vimes zostaje ambasadorem w Überwaldzie – krainie wilkołaków, wampirów, krasnoludzkich tradycji oraz cennych zasobów naturalnych. Policjant, który ufa przede wszystkim faktom, musi odnaleźć się w świecie ceremonii oraz niedopowiedzeń. Zamiast prostego śledztwa otrzymujemy więc polityczny thriller o sukcesji, społecznych podziałach oraz walce o wpływy.

Straż Nocna i prawo nieprzyjazne ludziom

Chyba nikogo tutaj nie zaskoczę stwierdzając, że Straż Nocna to najbardziej smakowity kąsek tego omnibusa. Vimes w tej części trafia do przeszłości Ankh-Morpork, w czas krwawej rewolucji, tajnej policji oraz władzy, której lejcami jest przemoc. Spotyka tam młodszą wersję siebie, którą musi nauczyć nie tylko policyjnego fachu, lecz także ogłady i świadomości, w której bezwzględne wykonywanie rozkazów przestaje być moralnie usprawiedliwione.

Właśnie w tym tomie Pratchett stawia nam, czytelnikom jedno z ważniejszych pytań cyklu: czy dobry strażnik powinien bronić prawa, jeżeli prawo broni złych ludzi? Straż Nocna jest opowieścią o pamięci, odpowiedzialności i cenie, jaką zwykli ludzie płacą za wielkie polityczne hasła czy idee, bo rewolucja nigdy nie wiąże się z łatwym zwycięstwem.

Sam Vimes kontra Sam Vimes

Na początku swojej drogi Vimes musiał podnieść się z upadku i zbudować Straż niemal od podstaw. Teraz jest komendantem, diukiem, ambasadorem i człowiekiem należącym do establishmentu, którym sam pogardza. Historia jest więc tym ciekawsze, im bardziej zagłębiamy się w jego psychikę, zastanawiając się jednocześnie – nie kogo pokona w kolejnym starciu, ale czy pójdzie na ustępstwa z samym sobą. 

Vimes nie ufa władzy – również wtedy, gdy sam ją sprawuje. Pamięta czasy ubóstwa i wie, że nie ma właściwego wzoru na zdefiniowanie przestępcy. Dzięki temu Straż Miejska jest czymś więcej niż cyklem kryminalnym w fantastycznej scenerii. To wielowymiarowa powieść, która nie prędko się zestarzeje.

Czy można zacząć od tomu drugiego?

Każda z części opowiada własną historię, ale rozwój Vimesa i Straży wybrzmiewa pełniej po lekturze pierwszego omnibusa. Nowym czytelnikom przyda się więc przewodnik, który opracowałam już jakiś czas temu: od czego zacząć czytanie Świata Dysku.

Najmocniejszy omnibus Terry’ego Pratchetta?

Pierwszy tom jest ekscytującym początkiem, lecz drugi okazuje się dojrzalszy, osnuty mrokiem i bardziej zwarty tematycznie. Wojna, dyplomacja oraz rewolucja tworzą trzy filary jednej opowieści o władzy, która pozbawiona kontroli szybko zaczyna służyć samej sobie.

Barwione brzegi, twarda oprawa i ilustracje Paula Kidby’ego nadają wydaniu kolekcjonerski charakter. Więcej o artyście przeczytacie w recenzji albumu Pokazać Świat Dysku Terry’ego Pratchetta. Największą wartością pozostają trzy powieści udowadniające, że Pratchett doskonale rozumiał politykę i mechanizmy przemocy. Pisał o wymyślonym świecie istniejącym na grzbiecie czterech słoni i żółwia, ale wyjątkowo celnie opisywał ten kulisty, po którym sami chodzimy.

Sprawdzajcie dostępność Straż Miejska. Tom 2 (barwione brzegi) na stronie Wydawnictwa Prószyński i S-ka.

FAQ – Straż Miejska. Tom 2 Terry’ego Pratchetta

Co zawiera książka Straż Miejska. Tom 2 z barwionymi brzegami?

Straż Miejska. Tom 2 to wydanie zbiorcze obejmujące trzy powieści Terry’ego Pratchetta: Bogowie, honor, Ankh-Morpork; Piąty Elefant oraz Straż Nocna. Wszystkie należą do cyklu o Samie Vimesie i Straży Miejskiej z Ankh-Morpork.

Czy przed Strażą Miejską. Tom 2 trzeba przeczytać tom pierwszy?

Każda powieść opowiada odrębną historię, dlatego fabułę można zrozumieć bez znajomości wcześniejszego tomu. Warto jednak zachować kolejność, ponieważ w pierwszej części obserwujemy powstanie Straży oraz rozwój Sama Vimesa od upadłego kapitana do komendanta jednej z najważniejszych instytucji Ankh-Morpork.

W jakiej kolejności czytać powieści ze Straży Miejskiej. Tom 2?

Powieści najlepiej czytać w kolejności, w której znalazły się w wydaniu zbiorczym: Bogowie, honor, Ankh-Morpork, następnie Piąty Elefant, a na końcu Straż Nocna. Pozwala to śledzić rozwój Sama Vimesa i stopniowe rozszerzanie się jego odpowiedzialności poza granice miasta.

Dla kogo jest Straż Miejska. Tom 2?

To propozycja dla dojrzałych czytelników 16+ lubiących inteligentną fantastykę, satyrę społeczną i kryminały osadzone w rozbudowanym świecie. Tom powinien zainteresować również osoby, które cenią książki opowiadające o polityce, mechanizmach władzy i moralnych granicach wykonywania rozkazów.

Czy Straż Miejska. Tom 2 zamyka cykl o Straży?

Nie. Wydanie zbiorcze prowadzi historię Straży do wydarzeń ze Straży Nocnej, ale nie obejmuje wszystkich powieści o Samie Vimesie. Jego dalsze losy oraz kolejne sprawy Straży pojawiają się w późniejszych książkach Terry’ego Pratchetta.

Czy warto kupić Straż Miejską. Tom 2 z barwionymi brzegami?

Wydanie będzie szczególnie atrakcyjne dla kolekcjonerów oraz osób kompletujących nowe edycje Świata Dysku. Łączy trzy obszerne powieści w jednym tomie i wyróżnia się barwionymi brzegami oraz spójną oprawą pasującą do pierwszej części Straży Miejskiej. Najważniejszym argumentem pozostaje jednak sam zestaw powieści – dojrzalszych, bardziej politycznych i wyjątkowo aktualnych.

Artykuł Straż Miejska. Tom 2 – Pratchett o wojnie i rewolucji pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Jedna z najważniejszych w historii literatury

Samo słowo „epicki” wywodzi się z greckiego épos, oznaczającego słowo, opowieść lub pieśń. Początkowo odnosiło się więc do eposów – rozbudowanych utworów opowiadających o losach bohaterów i wydarzeniach ważnych dla całych społeczności. Z czasem zaczęto używać go szerzej, jako określenia dzieł monumentalnych, pełnych rozmachu i uniwersalnych zagadnień. Współczesne znaczenie tego słowa wciąż nosi ślad tamtej tradycji.

Odyseja jest jednym z nielicznych utworów, które można bez wahania nazwać epickimi. Bez względu na to, czy zgadzamy się z motywacjami bohaterów, albo akceptujemy lub nie tamtejszy kodeks moralny, to pozycja która na stałe wpisała się w kanon światowej literatury. 

Odyseja, której nie zdążyłam poznać

Po raz pierwszy spotkałam Odyseusza w szkole – w urywkach, opowieściach o Cyklopie i okrojonych bez wyrzutów sumienia mitach w podręczniku języka polskiego. Zostałam zaznajomiona z koncepcją konia trojańskiego, długą podróżą do Itaki, syrenach o niecnych zamiarach oraz pomysłach na przechytrzenie jednookiego Polifema. 

Była to jednak historia niepełna i przez to niezrozumiała. Na przeczytanie całości nigdy nie było czasu, a sama nie zostałam wystarczająco mocno zmotywowana, żeby później (w czasach szkolnych) sięgnąć po nią z własnej woli.

Z perspektywy dziecka Odyseusz pozostawał więc niemal anonimową postacią z mitu – sprytnym człowiekiem manewrującym między zsyłanymi na niego przez bogów trudnościami. Dopiero dzisiaj widzę w nim bohatera wielowymiarowego. Człowieka zmuszonego do podejmowania trudnych decyzji, który częściej korzysta z rozsądku i przebiegłości niż z brutalnej siły.

A czy Odyseja Nolana jest epicka?

Nic dziwnego, że tyle emocji wzbudziła ekranizacja Christophera Nolana. Reżyser, który z monumentalności uczynił jeden ze znaków rozpoznawczych swojego kina, sięgnął po historię niemal stworzoną dla wielkiego ekranu. Odyseja została nakręcona w całości kamerami na taśmę IMAX – jako pierwszy pełnometrażowy film zrealizowany w ten sposób. 

Rozmach, zdjęcia i muzyka wbijają w fotel. Przez cały seans miałam poczucie emocjonalnego napięcia. Narracja jest gęsta i wyraźnie skondensowana, a mimo to nie odnosiłam wrażenia, że coś istotnego mi umyka. Wiem, że nie wszyscy podzielają mój entuzjazm, ale dla mnie jest to kino epickie i wybitne – takie, którego chętnie doświadczyłabym ponownie.

Ogromne znaczenie ma jednak miejsce seansu. To film domagający się kinowego ekranu, pełnej głośności i niemal całkowitego odcięcia od codziennych rozpraszaczy. Kilka godzin spędzonych na kanapie, z telefonem leżącym obok, mogłoby przynieść zupełnie inne wrażenia.

Nolan opowiedział tę historię językiem współczesnego widza, ale pozostawił nienaruszony jej najważniejszy trzon. Wojna okazuje się jałowym triumfem cudzej ambicji. Lata, które można było przeżyć u boku bliskich, zostają oddane walce o władzę, przemocy i pogoni za chwałą, z której nikt nie wraca niezmieniony.

(Odyseja Homera. Ilustrowany retelling, Barry B. Powell, ilustracje: Joanna Lisowiec, przekład: Jan Kabat, 2026 rok, Wydawnictwo PWN)

Po jaką Odyseję sięgnąć po filmie?

Film wzbudził we mnie tęsknotę za Odyseją Homera. Nie za poznanymi kiedyś fragmentami, lecz za całą historią – z jej niejednoznacznością i ciężarem podróży, która nie kończy się wraz z dopłynięciem do brzegu.

Dobrą drogą dla starszych dzieci i młodzieży może być Odyseja Homera. Ilustrowany retelling Barry’ego B. Powella. Amerykański badacz literatury antycznej nie ograniczył historii do zestawu najbardziej widowiskowych przygód. 

Jego prozatorska adaptacja zachowuje układ 24 ksiąg, a 60 ilustracji Joanny Lisowiec pozwala zobaczyć między innymi Polifema, Kirke, Scyllę, Charybdę i czekającą w Itace Penelopę. To pomost między prostymi opowieściami mitologicznymi a pełnym przekładem eposu – przystępnym, ale nietraktującym młodego czytelnika protekcjonalnie. 

Kod zniżkowy w księgarni PWN

Jeśli planujecie zakup tych lub innych pozycji z Wydawnictwa Naukowego PWN, warto pamiętać o moim kodzie rabatowym: BAJKOCHLONKA ! Obniża on cenę katalogową wszystkich książek papierowych PWN dostępnych na ksiegarnia.pwn.pl aż o 25%. Kod nie łączy się z innymi promocjami i jest ważny do 31.07.2026 r.

(Odyseja. Wersja nie dla dorosłych (2026) + Iliada. Wersja nie dla dorosłych (2025), Rosa Navarro Duran, ilustracje: Francesc Rovira, przekład: Aleksandra Jackiewicz, Wydawnictwo No Bell)

Homer w wersji nie tylko dla dorosłych

Młodszym odbiorcom, mniej więcej od ósmego roku życia, można zaproponować Odyseję. Wersję nie dla dorosłych Rosy Navarro Durán z ilustracjami Francesca Roviry. Autorka prowadzi dzieci przez spotkania z bogami i potworami, lecz nie zapomina o Penelopie, Telemachu ani o najważniejszym celu wędrówki – powrocie do rodziny. Jej adaptacja od lat funkcjonuje w wydaniach hiszpańskojęzycznych, a w Polsce ukazała się w 2026 roku nakładem wydawnictwa No Bell. 

Warto zestawić ją z wcześniejszą Iliadą. Wersją nie dla dorosłych. Czy trzeba poznać Iliadę przed Odyseją? Nie, ale zdecydowanie pomaga ona zrozumieć świat, z którego Odyseusz próbuje wrócić. Pokazuje konflikt napędzany gniewem Achillesa, pychą władców, honorem i zemstą. Sam epos kończy się jeszcze przed upadkiem Troi – na spotkaniu Achillesa z opłakującym syna Priamem – ale pozwala dostrzec, jak wiele cierpienia znajduje się za słowami „wojna trojańska”. 

Chciałabym wprowadzić własne dziecko w ten świat właśnie około ósmego roku życia. Nie tylko nauczyć je rozpoznawania symboliki konia trojańskiego, syren czy Cyklopa, lecz przede wszystkim opowiedzieć tę historię porządnie – inaczej niż w moim szkolnym doświadczeniu, w którym wielki epos został rozbity na garść oderwanych od siebie pojęć.

Sprawdzajcie dostępność tych książek na stronie Wydawnictwa No Bell.

Dlaczego każde pokolenie ma własną Odyseję?

Młodsi czytelnicy zobaczą w niej przede wszystkim epicką przygodę, potwory oraz pokaz odwagi i sprytu. Z wiekiem perspektywa zaczyna się jednak zmieniać. Dorosły odbiorca łatwiej dostrzeże opowieść o konsekwencjach złych decyzji, bezsensownym dążeniu do władzy, potrzebie bezpieczeństwa i tęsknocie za rodziną. O domu nie jako miejscu na mapie, lecz przestrzeni, w której człowiek czuje się spokojny i spełniony.

Nie przeszkadzają mi modyfikacje wprowadzane przez kolejnych twórców. Adaptacja nie musi być kopią oryginału. Jest również sposobem wyrażenia własnego głosu oraz próbą znalezienia języka zrozumiałego dla nowych odbiorców. Najważniejsze, aby pozostał nienaruszony rdzeń opowieści: człowiek powracający z wojny, walczący z losem i próbujący odzyskać życie, które pozostawił za sobą – dokładnie jak w filmie Nolan’a.

Klasyka przetrwa bez względu na kolejne adaptacje. To właśnie dzięki nim wciąż jednak żyje, zamiast jedynie zajmować miejsce w szkolnym kanonie. Po seansie, spektaklu albo przeczytaniu wersji dla dzieci chcemy wrócić do oryginału, porównać, co zostało zmienione, a co przekazano dalej. Każde pokolenie ma więc własną Odyseję. I każde, prędzej czy później, spróbuje odnaleźć drogę do tej pierwszej. 

Choć czy wiemy jaka była pierwsza? Homer nie potrafił pisać więc każda wersja Odysei jest jej adaptacją.

FAQ – Odyseja Homera, film Nolana i książki dla młodszych czytelników

Czy film Christophera Nolana jest wierny Odysei Homera?

Film Christophera Nolana zachowuje najważniejszy trzon eposu: podróż Odyseusza, jego zmagania z losem oraz pozostawioną Itakę. Jak każda ekranizacja wprowadza skróty i własne rozwiązania narracyjne, ale nie odbiera historii jej najbardziej znaczącego przesłania. To współczesna interpretacja Homera, a nie dokładne przeniesienie tekstu na ekran.

Czy warto przeczytać Odyseję po obejrzeniu filmu Nolana?

Tak. Film może stać się dobrym punktem wyjścia do poznania pełniejszej wersji historii. Lektura pozwala lepiej zrozumieć motywacje Odyseusza, rolę bogów, znaczenie poszczególnych prób oraz losy Penelopy i Telemacha. Umożliwia także porównanie, które elementy ekranizacja zachowała, a które zmieniła.

Dla kogo jest adaptacja Odysei Barry’ego B. Powella?

Adaptacja Barry’ego B. Powella sprawdzi się przede wszystkim w przypadku starszych dzieci i młodzieży, którzy chcą poznać całą historię Odyseusza, ale nie są jeszcze gotowi na klasyczny przekład eposu. To przystępny pomost między krótkimi opowieściami mitologicznymi a pełną wersją dzieła Homera.

Czym jest Odyseja. Wersja nie dla dorosłych Rosy Navarro Durán?

To adaptacja przygotowana z myślą o młodszych czytelnikach. Rosa Navarro Durán przedstawia najważniejsze przygody Odyseusza przystępnym językiem, zachowując postacie, wydarzenia i sens opowieści. Książka może pomóc dziecku poznać takie motywy jak syreny, Cyklop, koń trojański czy powrót do Itaki w szerszym kontekście.

Od jakiego wieku można czytać dziecku Odyseję?

Przystępne adaptacje można proponować dzieciom mniej więcej od ósmego roku życia, zależnie od ich doświadczenia czytelniczego i zainteresowania mitologią. W tym wieku opowieść może zachwycać przygodami, ekscytować potworami i sprytem Odyseusza, a jednocześnie stać się początkiem rozmów o wojnie, odpowiedzialności i tęsknocie za rodziną.

Czy przed Odyseją trzeba przeczytać Iliadę?

Nie jest to konieczne, ponieważ Odyseję można zrozumieć jako samodzielną historię. Znajomość Iliady pomaga jednak lepiej poznać świat wojny trojańskiej, jej bohaterów oraz wartości, którymi się kierowali. 

Czym różnią się Iliada i Odyseja?

Iliada skupia się na fragmencie wojny trojańskiej, gniewie Achillesa oraz konflikcie opartym na honorze, ambicji i zemście. Odyseja rozgrywa się po wojnie i opowiada o próbie powrotu do domu. Pierwszy epos dotyczy przede wszystkim wojny, drugi – jej następstw oraz trudności odzyskania dawnego życia.

Artykuł Każde pokolenie ma własną „Odyseję”. Od Homera do Nolana pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

➜ Tytuł: LEGO 43300 Kubuś Puchatek
➜ Ilość elementów: 1399
➜ Ilość minifugurek/minilaleczek: 2
➜ Wydawnictwo: LEGO
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: bardzo przyjemna

Miś o bardzo małym rozumku w całkiem dużym zestawie

Zestaw LEGO 43300 składa się z 1399 elementów i ma oznaczenie na pudełku dla osób od 18. roku życia – choć ja układałam go z moim 3,5-latkiem i bawiliśmy się świetnie. Gotowy model ma 23 cm wysokości. Kubuś siedzi z baryłką miodu między kolanami, ale nie jest zupełnie nieruchomy. Można obracać jego głowę i dłonie, poruszać uszami oraz podnosić ramiona, a nawet zmieniać ustawienia brwi. 

Zakres póz jest jednak ograniczony, bo to miś do podziwiania na regale, a nie do zabawy. Za oficjalną cenę 649,99 zł otrzymujemy przede wszystkim dużą, przestrzenną figurę kolekcjonerską, która ma wywoływać wspomnienia.

Co skrywa LEGO® Kubuś Puchatek 43300?

Projektanci modelu nie poprzestali na zbudowaniu charakterystycznego brzucha i lekko nieobecnego uśmiechu. Górną część głowy można otworzyć, żeby przekonać się, że w środku rzeczywiście niewiele się znajduje – poza żartobliwym nawiązaniem do kubusiowego „myśl, myśl, myśl” i słoiczkami z miodem. Pod zdejmowanym panelem na piersi ukryto z kolei kolejny obrazek z mieszkańcami Stumilowego Lasu, czyli przyjaciółmi Puchatka.

Osobną konstrukcją jest wielki słoik „Hunny”, po którego krawędzi spływa miód, a nad nim krążą dwie pszczoły. Baryłka otwiera się jak niewielka szkatułka i odsłania dwa pomieszczenia. W środku można ustawić minifigurkę Kubusia w nowym stroju z białą serwetką oraz figurkę Kłapouchego. Ten pomysł dodaje modelowi uroku, choć wnętrze tworzą głównie naklejki, a nie rozbudowane scenki z klocków.

Czy warto kupić LEGO® 43300 Disney Kubuś Puchatek?

To propozycja przede wszystkim dla dużych oraz małych fanów Kubusia Puchatka. Jako wielka fanka Disney’a musiałam go dołączyć do kolekcji. Bryła misia jest przyjemna dla oka, a ukryte smaczki to coś, co można pokazać przyjaciołom i trochę się pośmiać. Nie jest to jednak zestaw idealny: liczba naklejek może rozczarować kolekcjonerów oczekujących nadruków, a model w tak intensywnych kolorach przyćmi wszystko inne, co znajduje się w Waszym pokoju.

LEGO® 43300 Kubuś Puchatek najlepiej potraktować jak kolekcjonerski przedmiot do wspólnego budowania. Być może zachęci do powrotu do książkowej lub filmowej wersji najmilszego bohatera bajek pod słońcem. A znacie też zestaw klocków LEGO 21326 Kubuś Puchatek?

FAQ – LEGO® 43300 Disney Kubuś Puchatek

Ile elementów ma LEGO® 43300 Kubuś Puchatek?

Zestaw LEGO® ǀ Disney Kubuś Puchatek 43300 składa się z 1399 elementów. Jest przeznaczony przede wszystkim do budowania i późniejszego eksponowania jako dekoracja.

Dla jakiego wieku przeznaczony jest LEGO® Kubuś Puchatek 43300?

Na pudełku jest oznaczenie 18+, ale polecam dla 9+, nie jest zbyt skomplikowany do składania.

Jaką wysokość ma LEGO® 43300 Kubuś Puchatek?

Gotowa figurka siedzącego Kubusia Puchatka ma ponad 23 cm wysokości. Dzięki temu jest wyraźnie widoczną, ale nadal stosunkowo łatwą do ustawienia dekoracją na półce, komodzie lub biurku.

Jakie postacie znajdują się w zestawie LEGO® 43300?

W zestawie znajduje się duży, zbudowany z klocków Kubuś Puchatek, a także mniejsza minifigurka Kubusia i minifigurka Kłapouchego. Postacie można umieścić we wnętrzu otwieranego słoika z miodem, co jest fajnym, praktycznym rozwiązaniem.

Czy model Kubusia Puchatka ma ruchome elementy?

Tak. W modelu można obracać głowę, poruszać uszami, podnosić ramiona i zmieniać ułożenie dłoni. Ruchome elementy umożliwiają delikatną zmianę pozy podczas jej eksponowania.

Czy baryłka z miodem jest częścią zestawu LEGO® 43300?

Tak. Osobnym elementem modelu jest duży słoik z napisem „Hunny”, ozdobiony dwiema pszczołami. Słoik można otworzyć, odsłaniając ukryte w środku scenki.

Czy LEGO® 43300 Kubuś Puchatek nadaje się do zabawy?

Zestaw ma kilka ruchomych i otwieranych elementów, jednak został zaprojektowany głównie jako model kolekcjonerski, nie do zabawy.

Jaką rocznicę upamiętnia LEGO® 43300 Kubuś Puchatek?

Zestaw został przygotowany z okazji setnych urodzin Kubusia Puchatka. Nawiązuje do bohatera stworzonego przez A.A. Milne’a, ale przedstawia go w charakterystycznej, filmowej wersji Disneya.

Artykuł LEGO® 43300 Kubuś Puchatek. Miś pełen niespodzianek pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Nie trzeba jednak planować dalej podróży, żeby sięgnąć po Księgę lata Tove Jansson. Można zanurzyć się w niej nawet we własnym miejskim fotelu – w akompaniamencie dochodzących zza szyby odgłosów ulicznego ruchu.

To książka, która ponownie ukazała się po ponad 40 latach, od swojego pierwszego polskiego wydania. Dostajemy ją w nowym przekładzie Haliny Thylwe, z posłowiem Sophii Jansson – bratanicą Tove oraz prawdopodobnie bohaterką tej książki.  

➜ Tytuł: Księga lata
➜ Autorka: Tove Jansson
➜ Tłumaczenie: Halina Thylwe
➜ Wydawnictwo: Czarne
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Książka z nowej klasyki*

Księga lata otwiera nowy rozdział również w katalogu Wydawnictwa Czarnego. Ukazuje się w serii nowa klasyka*, pomyślanej jako próba przewartościowania literackiego kanonu. Trafiają do niej książki wybitne, lecz zapomniane, zbyt długo niedostępne, niesłusznie pomijane albo takie, które w chwili premiery znacząco wyprzedzały swój czas.

Księga lata Tove Jansson jest właśnie lekturą, która ma szansę wiele nam powiedzieć dzisiaj, jak i za dziesiątki lat. Ma potencjał do międzypokoleniowej wymiany, ale także czytania wielokrotnie dla siebie, by ciągle odkrywać w niej coś nowego. 

Pierwsze obcowanie z książką koi, wycisza i wprowadza w stan zbliżony do medytacji. Przy kolejnych, coraz bardziej docenia się wątki związane z przemijaniem ukryte w zmianach pogody – oraz ze śmiercią, przeplatającą się z dziecięcymi zabawami. Księga lata jest podszyta jednak przede wszystkim szczęściem, ale bardzo subtelnym, oglądanym jakby z pewnej odległości.

Pomyślała o ptakach wędrownych i o droździe w letni wieczór, i o kukułce, i o dużych zimnolubnych ptakach żeglujących po niebie i wypatrujących, i o tych malutkich, które późnym latem wpadają z krótką wizytą w nieokreślonym towarzystwie, okrąglutkie, głupiutkie i nieulękłe, i o jaskółkach, które zaszczycają tylko ten dom, w którym człowiek jest szczęśliwy.

Tove Jansson, Księga lata, Gagla, str. 15

Nie tylko Dolina Muminków

Nazwisko Tove Jansson większości dorosłym ludziom kojarzy się z Muminkami. Autorka pisała jednak także literaturę dojrzalszą, bardziej przyziemną, a jednocześnie tak samo poetycką i pełną wrażliwości. Księga lata to suma jej własnych doświadczeń z wyspiarskiego życia latem w dzieciństwie, przeżyć bratanicy oraz wyobraźni.

Kilkuletnia Sophia spędza lato z ojcem i babcią na niewielkiej wyspie fińskiego archipelagu. Nie jest to typowe miejsce turystyczne. Raczej ubogie – na pierwszy rzut oka – w różnorodną roślinność, smagane wiatrem i otoczone niebezpiecznym morzem z niemal każdej strony.

Wyspa, która jest domem

Dla bohaterek (wnuczki oraz babci) wyspa jest jednak schronieniem oraz miejscem rodzinnej pamięci. Znają na niej każde zagłębienie, wiedzą, co na niej rośnie, kiedy zmienia się pogoda i kogo mają za sąsiadów. Książka umiejscawiając akcję w tak charakterystycznym miejscu, wykorzystuje w pełni jego potencjał. Opowiada o tym, skąd pochodzimy. O wyspie-domu, która dla innych może być straszna i nieprzyjazna, lecz dla nas pozostaje najważniejsza, ponieważ jest częścią tego, kim jesteśmy.

Świat przedstawiony w Księdze lata jest zupełnie inny od tego, który znamy z polskiej wsi czy małego miasteczka. Mimo to można odnaleźć w nim wspomnienia własnego dzieciństwa: odkrywanie przyrody, budowanie kryjówek, brodzenie w rzece, chodzenie po dzikich plażach i przekonanie, że niewielki kawałek ziemi może pomieścić tak wiele cennych doświadczeń.

Zdumiewająco dużo ludzi nosi w sobie marzenie o wyspie. Czasami świadomie poszukują swojej wyspy i ją zdobywają, a czasami marzenie o wyspie to tylko symbol czegoś, co jest poza zasięgiem.

Tove Jansson, Księga lata, Appendix: Wyspa, str. 137

Wyspa staje się więc tutaj jedną z pierwszoplanowych bohaterek. Buduje nastrój oraz wprowadza jednocześnie wrażenia przytulności, jak i braku przystępności. W tym samym czasie chcielibyśmy ją odwiedzić, ale też mamy świadomość, że tylko za sprawą prozy i perspektywy Tove Jansson jest dla nas czymś wyjątkowym.

Babcia, która uczy przeklinać

Wnuczkę oraz babcię dzieli wiele lat, lecz właściwie niewiele się od siebie różnią. Obie cechuje upartość, bycie bezpośrednimi oraz skupianie na rzeczach, które wydarzają się właśnie w tym konkretnym momencie. 

Babcia nie jest typową przedstawicielką swojego pokolenia. Zdarza się jej przeklinać, skłamać, schować i robić to wszystko, czego ze względu na wiek już jej nie wolno. Przy okazji jednak zachowuje niebywałą bystrość umysłu oraz fizyczną sprawność. Jest babcią, którą pewnie chciałoby mieć każde dziecko.

Zamiast wychowywać Sophię na grzeczną dziewczynkę, traktuje ją jak osobę, która ma prawo do własnych myśli i tajemnic. Babcie uczą przecież nie tylko dobrych manier. Czasami pokazują również, że można powiedzieć coś niewłaściwego, zezłościć się, uciec od rozmowy albo zwyczajnie chcieć mieć święty spokój.

Babcia, żeby ją zrozumieć, usiłowała sobie przypomnieć własne okresy buntu, ale pamiętała tylko tyle, że była wyjątkowo potulnym dzieckiem. Rozsądek jej podpowiedział, że okres buntu można przesunąć w czasie do wieku osiemdziesięciu pięciu lat, i postanowiła wykorzystać okazję.

Tove Jansson, Księga lata, Szlafrok, str. 81

Perspektywa dziewczynki i kobiety

Różni je może tylko rodzaj strachu, którego czasami doświadczają. Sophia boi się, ponieważ dopiero odkrywa, jak wiele może stracić. Babcia jest już częściowo pogodzona ze swoim losem. Dziewczynka potrafi zobaczyć śmierć, przerazić się, a chwilę później wyrzucić ją z pamięci. 

Świat Sophii jest czysty i prosty. Wypełniony dobrymi rzeczami, które można dotknąć albo nazwać. Świat babci zamyka się w pudełku niewielkiej, pełnej melancholii wyspy.

Rozdzialiki-eseje

Księga lata nie składa się na jedną, rozbudowaną fabułę. Stworzona została z małych, zwięzłych rozdziałów, z których każdy zawiera osobną historię. Można myśleć o nich jak o rozdzialikach-esejach poświęconych strachowi, samotności, śmierci, Bogu albo rodzinie. 

Tove Jansson niczego nie objaśnia. Pozwala płynąć swoim opowieściom. Dawać za ich pośrednictwem radość czytelnikom, którzy mogą wszystkimi niemal zmysłami odbierać historie wyrastające pomiędzy skalistym krajobrazem wyspy.

Trudno nie pomyśleć przy Księdze lata o Piaskowym Wilku Åsy Lind. Tam również dziecko prowadzi nad morzem filozoficzne rozmowy o rzeczach zbyt trudnych, aby dorośli potrafili je prosto wyjaśnić. Mam wrażenie, że Lind mogła czytać Księgę (teoretycznie jest to możliwe) i zainspirować się nią, by stworzyć swojego Piaskowego Wilka. To ciekawa teoria, prawda?

O czym jest Księga lata?

O lecie, które nie ma ścisłych ram czasowych. O domu, który dla obcych może być nieprzyjaznym, obcym miejscem, a dla jego mieszkańców staje się schronieniem przed całym światem. O bliskości, która opiera się o szczerą postawę oraz wzajemny szacunek.

Księga lata opowiada także o beztroskim, dziecięcym szczęściu, które zawiera się w krótkich chwilach, nabierających znaczenia właśnie dlatego, że zaraz miną. To książka, do której chce się wracać – na wyspę, na której nic nie trzeba i wszystko wolno.

Bardzo polecam nastolatkom oraz dorosłym. Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Czarne.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest Księga lata Tove Jansson?

Księga lata opowiada o Sophii, jej ojcu i babci, którzy spędzają lato na niewielkiej wyspie fińskiego archipelagu. Z pozoru niewiele się tu dzieje, ale codzienne wyprawy, rozmowy i obserwacje przyrody stają się pretekstem do opowieści o bliskości, strachu, śmierci, starości oraz przemijaniu.

Czy Księga lata jest książką dla dzieci?

Nie jest to typowa książka dla dzieci, mimo że jedną z jej głównych bohaterek jest kilkuletnia dziewczynka. Powieść została napisana przede wszystkim z myślą o dorosłych czytelnikach. Ma spokojne tempo, opiera się na niedopowiedzeniach i porusza takie tematy jak żałoba, samotność oraz starzenie się. Będzie odpowiednia dla osób powyżej 13. lat.

Czy Księga lata ma związek z Muminkami?

W książce nie pojawiają się Muminki, ale łatwo rozpoznać w niej charakterystyczną wrażliwość Tove Jansson. Powracają tu motywy znane z jej pozostałej twórczości: surowa przyroda, potrzeba wolności, tolerancja wobec cudzych dziwactw oraz przekonanie, że bliskość nie oznacza odbierania drugiej osobie prawa do samotności.

Czy Księga lata jest oparta na prawdziwej historii?

Powieść zawiera liczne wątki autobiograficzne. Literacka Sophia została częściowo zainspirowana bratanicą Tove Jansson, a postać babci – matką pisarki, Signe Hammarsten-Jansson. Nie jest to jednak rodzinny pamiętnik, lecz połączenie wspomnień, obserwacji oraz fikcji literackiej.

Dlaczego warto przeczytać Księgę lata?

To książka, która koi, wycisza i skłania do uważniejszego patrzenia na świat. Nie narzuca czytelnikowi jednej interpretacji, dlatego ma potencjał do więcej niż jednego czytania. Za każdym razem można odnaleźć w niej inne znaczenia: od opowieści o relacji babci i wnuczki po dyskretną historię o żałobie.

Artykuł „Księga lata” Tove Jansson – recenzja książki autorki Muminków pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Maud Begon udowadnia jednak, że komiks nie musi być jedynie skróconą wersją znanej opowieści. Potrafi opowiedzieć ją własnym językiem – językiem obrazów.

➜ Tytuł: Adaptacje literatury. Tajemniczy ogród
➜ Scenariusz: Maud Begon
➜ Rysunki: Maud Begon
➜ Tłumaczenie: Marek Puszczewicz
➜ Wydawnictwo: Egmont Polska
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Mary rozkwita niczym kwiat

Moim zdaniem ta książka opiera swój ponadczasowy charakter oraz ogromną wartość na przemianie głównych bohaterów. Czytelnicy uwielbiają śledzić jak postać której kibicują, zaczyna dostrzegać to, co wcześniej jej umykało. Jak staje się silniejsza, lepsza, zdrowieje i nabiera chęci do życia.

Mary Lennox od pierwszych stron przypomina zapomnianą roślinkę, którą pozostawiono samej sobie. Jest wychudzona, zamknięta we własnej skorupce, opryskliwa i pozbawiona jakiegokolwiek płomyka empatii. Maud Begon prowadzi czytelnika w sposób wizualny przez proces jej odradzania. Z każdą kolejną planszą dziewczynka nabiera kolorów i energii.

To nie jest wyłącznie przemiana charakteru. Odnosi się wrażenie, że autorka rysuje Mary dokładnie tak, jak rysowałaby kwiat przesadzony do żyznej ziemi i wystawiony na słońce. Początkowo zmizerniały, później coraz silniejszy, aż wreszcie rozkwitający pełnią barw.

Obrazy robią to, czego słowa nie potrafią

Największą przewagą komiksu nad klasyczną powieścią okazuje się możliwość wizualizowania wyobraźni bohaterów. Kiedy Mary, Dick czy Colin opowiadają o kwiatach, gałęziach i budzącej się do życia przyrodzie, Maud Begon dosłownie pokazuje ich opowieści czy fantazje. Rośliny zaczynają oplatać kadry, liście wychodzą poza ramki, a śpiew rudzika zostaje dosłownie narysowany w formie zapisu nutowego. 

Takie rozwiązania sprawiają, że komiks staje się doświadczeniem znacznie bardziej zmysłowym niż klasyczna adaptacja. Ta subtelna kreska, lekka kompozycja plansz i umiejętność wykorzystania natury jako aktywnego elementu narracji, a nie wyłącznie tła wydarzeń – pozwala odbierać Tajemniczy ogród na zupełnie nowym, nieznanym nawet z filmu czy serialu poziomie.

To adaptacja, która świadomie wybiera najważniejsze sceny

Czy komiks może jednak w pełni zastąpić powieść? Nie do końca. Osoby dobrze znające oryginał prawdopodobnie odczują, że niektóre wątki zostały skrócone lub uproszczone. To naturalna konsekwencja zmiany medium. Ponad dwustustronicowy album nie jest w stanie pomieścić wszystkich niuansów wielowątkowej książki Burnett.

Co ważne, nie odnosi się jednocześnie wrażenia, że historia została poszatkowana. Wręcz przeciwnie – komiks pozostaje opowieścią kompletną, z wyraźnym początkiem, rozwinięciem oraz satysfakcjonującym zakończeniem.

Dlatego znakomicie sprawdzi się zarówno dla młodszych czytelników poznających Tajemniczy ogród po raz pierwszy, jak i dla tych, którzy chcą ponownie odwiedzić wiekową oraz pełną tajemnic posiadłość wśród wrzosowisk.

Najmocniejsza scena całej historii

Maud Begon znakomicie rozumie emocjonalne fundamenty tej opowieści. Najlepiej widać to podczas kłótni Mary i Colina. To jedna z najważniejszych scen całej historii. Dziewczynka jako jedyna ma odwagę przeciwstawić się chłopcu, którego wszyscy traktują jak osobę odgórnie skazaną na śmierć. Nie ulega jego złości ani histerii. Nie wierzy, że Colin musi umrzeć.

Mary, mimo młodego wieku, zdążyła doświadczyć samotności, utraty rodziców oraz życia pozbawionego miłości. Wie, że człowieka potrafi zniszczyć nie tylko choroba, ale również przekonanie, że nic już nie ma sensu. W komiksie emocjonalny ciężar tej sceny wybrzmiewa wyjątkowo mocno przede wszystkim dzięki mimice postaci oraz kompozycji kadrów. Czytając tę scenę, można usłyszeć krzyk głównych bohaterów, serio. 

Dlaczego Tajemniczy ogród to książka ponadczasowa?

Powieść Frances Hodgson Burnett ukazała się w 1911 roku, a mimo to nadal przemawia do kolejnych pokoleń czytelników. Tytułowy tajemniczy ogród, choć wokół niego kręci się cała historia, wcale nie jest głównym powodem jej ponadczasowości. Bo tajemnica, choć ważna, nie dorównuje opowieści o samotności, żałobie, przyjaźni oraz uzdrawiającej sile relacji i kontaktu z naturą.

To właśnie ten ponadczasowy wymiar sprawia, że kolejne adaptacje – filmowe, teatralne i komiksowe – wciąż znajdują swoich odbiorców. Maud Begon nie próbuje tego przesłania modernizować ani zmieniać. Podkreśla je obrazem oraz pozwala cieszyć się sentymentalną, klasyczną historią bez udziwnień i uwspółcześniania jej na siłę.

Czy warto przeczytać komiks Tajemniczy ogród?

Zdecydowanie tak. To jedna z tych adaptacji, które nie konkurują z literackim oryginałem, lecz go uzupełniają. Pozwalają spojrzeć na znaną historię z nowej perspektywy i zauważyć szczegóły, które wcześniej mogły nam umknąć.

Ta opowieść zawsze była piękna. Dzięki ilustracjom Maud Begon stała się po prostu zachwycająca. I chyba najbardziej szkoda mi tych wszystkich osób, które nigdy nie zdecydują się sięgnąć po ten album. Stracą okazję, żeby zobaczyć, jak w komiksie można narysować zapach kwiatów, śpiew ptaków i decydujący dla opowieści moment, w którym bohaterowie – podobnie jak ogród – zaczynają na nowo rozkwitać.

Sprawdzajcie dostępność tej pozycji na stronie Wydawnictwa Egmont.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym opowiada komiks Tajemniczy ogród?

Komiks Maud Begon jest adaptacją klasycznej powieści Frances Hodgson Burnett. Opowiada historię Mary Lennox – osamotnionej dziewczynki, która po przeprowadzce do posiadłości wuja odkrywa zapomniany ogród. Wraz z jego odradzaniem się, zmieniają się również bohaterowie, ucząc się przyjaźni, empatii i wiary we własne możliwości.

Czy komiks Tajemniczy ogród jest wierny książce?

Tak, adaptacja zachowuje najważniejsze wydarzenia i przesłanie powieści, choć – jak większość komiksowych adaptacji – upraszcza lub skraca część wątków. Dzięki temu historia jest bardziej przystępna dla młodszych czytelników, jednocześnie pozostając wierną duchowi oryginału.

Kim jest Maud Begon?

Maud Begon to francuska ilustratorka i autorka komiksów, ceniona za subtelny, malarski styl oraz umiejętność przekładania klasycznej literatury na język komiksu. W adaptacji Tajemniczego ogrodu szczególną uwagę poświęca emocjom bohaterów i pięknu przyrody.

Dla jakiego wieku przeznaczony jest komiks Tajemniczy ogród?

To propozycja dla dzieci od około 7-9 roku życia, ale także dla nastolatków i dorosłych. Młodsi czytelnicy poznają dzięki niemu klasyczną historię w bardziej przystępnej formie, natomiast starsi mogą odkryć ją na nowo dzięki wyjątkowej oprawie graficznej.

Czy warto przeczytać komiks zamiast powieści Tajemniczy ogród?

Najlepiej potraktować komiks jako uzupełnienie, a nie zastępstwo powieści. Adaptacja pozwala szybko zanurzyć się w historii i zachwyca warstwą wizualną, jednak osoby chcące poznać wszystkie wątki i bohaterów powinny sięgnąć również po oryginalną książkę Frances Hodgson Burnett.

Artykuł Tajemniczy ogród w komiksie. Historia, która rozkwita na naszych oczach pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

W 2026 roku, kiedy oczy kibiców zwrócone są w stronę mistrzostw świata, Egmont wypuścił dwie szybkie piłki do młodych czytelników: Gra o wszystko. Gigant Poleca Extra nr 3/2026 oraz Dawaj, Donald, dawaj! Gigant Poleca tom CCLXIX (269). To duet dla tych, którzy doceniają sportowe emocje, ale zamiast murawy zdecydowanie wolą kanapę, zimną lemoniadę i dobry komiks.

Mundial w Kaczogrodzie

Gra o wszystko z efektywnymi srebrnymi uszlachetnieniami na okładce, reprezentuje bardziej rywalizacyjną stronę uniwersum. Donald i jego przyjaciele ruszają tu na mistrzostwa świata. Czytelnik towarzyszy im więc na wielkich stadionach, obserwuje potyczki z potężnymi rywalami i z napięciem śledzi drogę do realizacji marzeń o złotym pucharze. 

Brzmi poważnie? Tylko do pierwszego gwizdka. W Kaczogrodzie nawet najważniejszy mecz potrafi zamienić się w komedię pomyłek oraz niezręczności, bo sportowa ambicja Donalda daleko przegania jego rozsądek.

To dobry wybór dla dzieci, które lubią piłkę nożną, ale żeby dobrze bawić się w trakcie lektury, potrzebują też dynamicznej akcji oraz bezbłędnego poczucia humoru. Tutaj futbol jest pretekstem do żartów, przygód i klasycznego disneyowskiego komiksu. 

W Grze o wszystko ważne rzeczy rozgrywają się nie tylko na murawie. Autorzy przybliżają tematykę tremy, przesadnej pewności siebie, zazdrości, nadziei i uporu, który może równie dobrze skutkować golem, jak i… ławką rezerwowych.

Sprawdzajcie dostępność komiksu na stronie Wydawnictwa Egmont Polska.

Piłkarskie szaleństwo

Dawaj, Donald, dawaj! nieco różni się od poprzedniej pozycji. Zamiast konkretnego, jednego celu, takiego jak mistrzostwa, mamy tutaj szerszą panoramę piłkarskiego szaleństwa. Wątki związane z derbami, treningami, turniejami, a także przekonaniem, że piłka nożna to coś znacznie więcej niż sport – to również święto wspólnego kibicowania oraz próba charakteru. Ten mały, okrągły i zupełnie niepozorny przedmiot staje się zapalnikiem naprawdę ekscytujących przygód!

Ten tom może być bliższy dzieciom, które znają piłkę z podwórka, szkolnego boiska albo rodzinnego oglądania meczów. Nie trzeba w pełni rozumieć wszystkich zasad obowiązujących podczas rozgrywki, żeby dobrze zrozumieć fabułę tej lektury. 

Wystarczy wiedzieć, że Donald nie przestaje chodzić z głową w chmurach. Zderzenie jego marzeń z rzeczywistością może być bolesne, ale przy okazji tradycjnie trochę nas rozbawi swoją nieporadnością – bo taki już jest. Szukajcie Dawaj, Donald, dawaj! na stronie Wydawnictwa Egmont Polska.

Komiksy sportowo-piłkarskie dla dzieci

W czasie, gdy mundial 2026 rozgrywa się na prawdziwych stadionach, Gigant Poleca przenosi podobny zestaw emocji do świata komiksu. Dzięki temu dzieci, które żyją meczami lub obserwują jak ekscytują się nimi dorośli – otrzymują dodatkową porcję futbolu. Z kolei dla tych, którzy nie są fanami sportu – Giganty zachęcą do lektury humorem, znanymi bohaterami oraz krótkimi, wciągającymi historiami.

Oba tomy sprawdzą się jako wakacyjna lektura: do plecaka, w podróż, na przerwę między meczami albo jako czytelnicza „dogrywka” po wspólnym kibicowaniu. 

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

O czym jest Gra o wszystko. Gigant Poleca Extra nr 3/2026?

Gra o wszystko to piłkarski tom specjalny z serii Gigant Poleca Extra, w którym Donald i bohaterowie Kaczogrodu trafiają w sam środek futbolowej gorączki. Komiks nawiązuje do atmosfery mistrzostw świata, wielkich turniejów, kibicowania i walki o zwycięstwo.

O czym jest Dawaj, Donald, dawaj! Gigant Poleca tom CCLXIX (269)?

Dawaj, Donald, dawaj! to tom z serii Gigant Poleca, w którym piłka nożna staje się pretekstem do zabawnych przygód Donalda, treningów, derbów, turniejów i sportowych nieporozumień. To komiks pełen humoru oraz pełnej chaosu rywalizacji.

Czy te komiksy są związane z mundialem 2026?

Tak, oba tomy bardzo dobrze wpisują się w klimat mundialu 2026. Gra o wszystko mocniej wykorzystuje atmosferę wielkiego turnieju, a Dawaj, Donald, dawaj! rozwija piłkarski temat przez humorystyczne historie o meczach, treningach i kibicowaniu.

Dla kogo są piłkarskie tomy Giganta?

To propozycje dla dzieci od 7 lat, które lubią komiksy Disneya, Kaczora Donalda, piłkę nożną i krótkie, dynamiczne historie. Sprawdzą się także u młodych czytelników, którzy nie są wielkimi fanami sportu, ale lubią humor i bohaterów z Kaczogrodu.

Czy trzeba znać wcześniejsze tomy Giganta, żeby czytać Grę o wszystko i Dawaj, Donald, dawaj!?

Nie, po oba komiksy można sięgnąć niezależnie od wcześniejszych tomów. Historie w Gigancie są krótkie i zamknięte, dlatego dobrze nadają się zarówno dla stałych czytelników serii, jak i dla dzieci, które dopiero zaczynają przygodę z Donaldem.

Czy Gigant Poleca to dobre komiksy dla dzieci na wakacje?

Tak, seria Gigant Poleca dobrze sprawdza się jako wakacyjna lektura. Tomy są lekkie, humorystyczne, poręczne i można je czytać fragmentami – w podróży, między meczami albo podczas odpoczynku po aktywnym dniu.

Czy piłkarskie komiksy z Donaldem mogą zachęcić dziecko do czytania?

Tak, szczególnie jeśli dziecko interesuje się piłką nożną lub kibicuje podczas mundialu. Znani bohaterowie, sportowy temat i krótkie historie mogą być dobrym sposobem na połączenie emocji związanych z meczami z codziennym czytaniem.

Artykuł Dawaj, Donald, dawaj! Sportowe komiksy GIGANT idealne na mundial pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Filmowy obraz Scarlett i Rhetta tak skutecznie utrwalił się w popkulturze, że trudno dziś wracać do tej historii bez wspominania Vivien Leigh oraz Clarka Gable’a.

➜ Tytuł: Przeminęło z wiatrem
➜ Scenariusz: Pierre Alary (na podstawie powieści autorki Margaret Mitchell)
➜ Rysunki: Pierre Alary
➜ Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
➜ Wydawnictwo: Timof Comics
➜ Rok wydania: 2026
➜ Objętość: prawie jak encyklopedia!
➜ Dla kogo: dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Komiksowy powrót do wielkiej klasyki

Wydawnictwo Timof Comics daje nam jednak szansę powrotu do jednej z najsłynniejszych powieści minionego stulecia, ale w jeszcze innym wydaniu. Powieści za którą Margaret Mitchell otrzymała Nagrodę Pulitzera. 

Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to komiksowa adaptacja amerykańskiego melodramatu, którego akcja toczy się w czasach wojny secesyjnej, czyli w jednym z najważniejszych i najbardziej bolesnych momentów w historii USA.

Nie jest to wyłącznie historia wielkiej miłości. To opowieść o końcu pewnego świata, o przemocy, klasowości, pieniądzu, głodzie, odbudowie i kobiecie, która znacząco wyprzedzała swoją epokę. Scarlett O’Hara jest zagubiona, próżna, egoistyczna i okrutna – a jednocześnie niebywale silna. 

Pierre Alary między powieścią a filmem

Pierre Alary pozostaje blisko oryginału, ale nadaje całości bardziej finezyjnego, artystycznego wyrazu. W kadrach jego komiksu można znaleźć kwestie bohaterów przeniesione z kart powieści, jak i odniesienia wizualne do filmowych klatek. Niektóre postaci w interpretacji Alary’ego, a nawet konkretne sceny wyglądają kropka w kropkę jak aktorzy czy scenografia z ekranizacji.

Czy to zarzut? Moim zdaniem nie. Miłośnicy filmu odnajdą w komiksowej wersji smaczki, które bronią się również bez znajomości kinowego hitu. Historia została przedstawiona z ogromnym rozmachem. Wspaniałe operowanie światłem, oszczędność kolorystyczna, ekspresyjne zbliżenia twarzy i bogatsze niż w filmie kadrowanie sprawiają, że komiks jest bardziej współczesny w sposobie opowiadania.\

Scarlett, Rhett i Melania, czyli bohaterowie niejednoznaczni

Alary’emu udało się pokazać to, co składa się na fenomen Przeminęło z wiatrem: bardzo niejednoznacznych bohaterów. Scarlett nie jest tu jedyną postacią wielowymiarową. Na wzmiankę zasługuje Rhett Butler, pragmatyk goniący za pieniądzem, cynik i oportunista, który po bliższym poznaniu ma znacznie więcej do zaoferowania. Jest też Melania, tak dobra, łagodna i niewinna, że niemal nierealna.

Bohaterów łączą więzy romantyczne, rodzinne czy społeczne, ale powieść Mitchell – a za nią również komiks Alary’ego, nie zamykają się wyłącznie w kategorii prostego romansu. Ścierają się tu świat starego Południa, narodziny nowego kapitalizmu, przemoc historii, klasowość, wykorzystywanie okazji i umiejętność patrzenia w przyszłość. To historia o ludziach, którzy dostrzegli możliwości w upadku cywilizacji i postanowili wziąć dla siebie, to co najlepsze.

Klasyka, która porusza trudne tematy

Współczesna lektura Przeminęło z wiatrem musi jednak uwzględniać także to, co w tej historii problematyczne: rasizm, niewolnictwo, mitologizację Konfederacji i sentymentalne spojrzenie na świat plantacji. Alary nie unieważnia tych wątków, ale też nie zamienia adaptacji w publicystyczny manifest. Pokazuje świat, który właśnie się rozpada, i ludzi próbujących ocalić z niego swój majątek jak i pewne złudzenia.

Dzięki temu komiks można czytać na więcej niż jednym poziomie. Z jednej strony jako wielką, emocjonalną opowieść o głównych bohaterach. Z drugiej – jako historię o świecie opartym na krzywdzie, który nie zasługuje na nostalgię, nawet jeśli został opowiedziany z ogromną wizualną urodą. Bez tego dualizmu Przeminęło z wiatrem byłoby tylko pięknie narysowaną klasyką, a tak pokazuje fragment (słusznie) minionego świata, którego już nie ma. I za którym nie warto tęsknić.

Kobieta wyprzedzająca swoją epokę

Scarlett O’Hara nie jest bohaterką, z którą można bezrefleksyjnie sympatyzować. Alary umiejscawia ją jednak w konkretnym czasie i sytuacjach. Umiejętnie zarysowuje jej obawy, potrzeby i obsesje. To kobieta z jednej strony próżna, skupiona na sobie oraz ograniczona żądzą zdobycia względów jednego mężczyzny. Z drugiej strony to postać o niezwykłej sile, która po doświadczeniu wojny, głodu i straty nie chce już nigdy zostać bezradna.

Artysta pokazuje ją w sposób znakomity. Jej mimika, didaskalia towarzyszące wybranym scenom, intymne dialogi oraz ciasne kadrowanie na przemian z pejzażami zmieniającego się świata – przemawiają momentami lepiej niż sam film. Rysuje przed czytelnikiem bohaterkę, która czasami irytuje, ale od której ciężko oderwać spojrzenie.

Esencja powieści w pięknym wydaniu

Jeżeli trudno więc przebrnąć Wam przez około tysiąc stron oryginalnej powieści Mitchell – w dziele Alary’ego otrzymujecie esencję tej przejmującej, pięknej i zarazem wielowymiarowej historii. I to jeszcze w jakim wydaniu! Duży format, płócienny grzbiet oraz złote uszlachetnienia sprawiają, że Przeminęło z wiatrem wygląda jak kolekcjonerski album. 

Jeżeli nie zamierzacie kupować go dla siebie, to – na wszystkie komiksowe świętości – rozważcie tę pozycję na prezent dla kogoś bliskiego. Polecam ją odbiorcom powyżej 16 lat. 

Sprawdzajcie jej dostępność na stronie Wydawnictwa Timof Comics.

FAQ, czyli pytania, na które warto znać odpowiedzi

Czy Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to adaptacja powieści Margaret Mitchell?

Tak, Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego to komiksowa adaptacja słynnej powieści Margaret Mitchell. Autor kondensuje rozbudowaną historię Scarlett O’Hary, Rhetta Butlera, wojny secesyjnej i przemian społecznych w formę komiksowego albumu, zachowując najważniejsze emocje oraz konflikty oryginału.

Kto jest autorem komiksu Przeminęło z wiatrem?

Autorem komiksowej adaptacji Przeminęło z wiatrem jest Pierre Alary, francuski rysownik i scenarzysta komiksowy. W Polsce album ukazał się nakładem wydawnictwa Timof Comics.

O czym jest komiks Przeminęło z wiatrem?

Komiks Przeminęło z wiatrem opowiada o Scarlett O’Harze, młodej kobiecie dorastającej w czasie wojny secesyjnej i rozpadu dawnego świata amerykańskiego Południa. To historia o miłości, przetrwaniu, głodzie, pieniądzu, klasowości, przemocy historii oraz kobiecie, która za wszelką cenę nie chce być bezbronna.

Czy trzeba znać powieść albo film, żeby przeczytać komiks Przeminęło z wiatrem?

Nie, znajomość powieści Margaret Mitchell ani filmu z 1939 roku nie jest konieczna. Komiks Pierre’a Alary’ego funkcjonuje jako samodzielna opowieść. Czytelnicy znający film mogą jednak odnaleźć w albumie dodatkowe smaczki, podobieństwa scen i wizualne echa kultowej ekranizacji.

Czy komiks Przeminęło z wiatrem jest podobny do filmu?

Komiks częściowo przywołuje filmowe wyobrażenia o Scarlett O’Harze i Rhettcie Butlerze, ale nie jest prostym przerysowaniem ekranizacji. Pierre Alary korzysta z własnego języka graficznego: mocnych zbliżeń, ekspresyjnej mimiki, oszczędnej kolorystyki, światła i szerokich pejzaży pokazujących zmieniający się świat.

Dla kogo jest komiks Przeminęło z wiatrem?

Komiks Przeminęło z wiatrem najlepiej sprawdzi się u starszych nastolatków i dorosłych czytelników. To propozycja dla osób, które lubią adaptacje literatury klasycznej, komiksy historyczne, niejednoznacznych bohaterów, mocne kobiece postaci oraz elegancko wydane albumy kolekcjonerskie.

Od jakiego wieku można czytać Przeminęło z wiatrem Pierre’a Alary’ego?

Najbezpieczniej polecić komiks odbiorcom od około 16 roku życia. Wynika to z tematyki wojny, przemocy, rasizmu, relacji społecznych oraz złożoności moralnej bohaterów.

Czy warto przeczytać komiks Przeminęło z wiatrem?

Tak, szczególnie jeśli chcecie wrócić do klasyki w bardziej przystępnej, wizualnie zachwycającej formie. Komiks Pierre’a Alary’ego wydobywa z powieści Margaret Mitchell esencję: dramat Scarlett, wielką historię w tle, emocjonalne napięcie oraz niewygodną świadomość świata, którego już nie ma.

Artykuł Przeminęło z wiatrem – jaka jest komiksowa Scarlett O’Hara pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.

Nie spodziewajcie się więc z mojej strony kolejnej recenzji przygód najsilniejszej dziewczynki świata – o samej Pippi, jej fenomenie i o tym, od czego zacząć czytanie książek Astrid Lindgren, pisałam już wcześniej. Tym razem przyglądam się dwóm wydaniom zbiorczym Przygód Pippi: edycji z 2023 roku i nowszej, tej z 2026.

➜ Tytuł: Przygody Pippi
➜ Autorka: Astrid Lindgren
➜ Ilustracje: Ingrid Vang-Nyman
➜ Tłumaczenie: Irena Szuch-Wyszomirska, Teresa Chłapowska
➜ Wydawnictwo: Nasza Księgarnia
➜ Rok wydania: 2026, 2023
➜ Objętość: więcej niż sto
➜ Dla kogo: dla tych co sami jeszcze nie czytają, ale dużo już rozumieją , dla samodzielnych w czytaniu
➜ Ocena ogólna: wybitna

Co zawierają Przygody Pippi?

Przygody Pippi to wydanie zbiorcze, w którym znalazły się trzy klasyczne książki Astrid Lindgren: Pippi Pończoszanka, Pippi wchodzi na pokład oraz Pippi na Południowym Pacyfiku. To duża formatem książka w twardej oprawie, z oryginalnymi ilustracjami Ingrid Vang-Nyman.

Niezależnie od tego, czy wybierzecie wydanie z 2023, czy z 2026 roku, środek pozostaje dokładnie ten sam – kropka w kropkę. Czytelnik otrzymuje tę samą, kultową opowieść o dziewczynce, która mieszka w Willi Śmiesznotce, opiekuje się małpką, koniem w kropki, ma walizkę pełną złotych monet i bardzo oryginalne spojrzenie na świat.

Przygody Pippi 2023 i 2026 – co jest takie samo?

Co warto zaznaczyć: sięgając po Przygody Pippi otrzymujecie pełną wersję książki z oryginalnym przekładem Ireny Szuch-Wyszomirskiej oraz Teresy Chłapowskiej. Oba wydania mają tę samą liczbę stron, ten sam format, tę samą twardą oprawę, tych samych tłumaczy oraz ilustracje Ingrid Vang-Nyman.

Jeżeli więc zastanawiacie się, czy nowsze wydanie modyfikuje w jakiś sposób treść, układ książki albo ingeruje w sposób opowiedzenia historii – to zapewniam, że nie. Różnice dotyczą przede wszystkim strony wizualnej i edytorskiej. Nie trzeba więc wybierać pomiędzy wersjami tekstu, a decyzja ogranicza się raczej do kwestii gustu. 

Co zmieniło się w wydaniu z 2026 roku?

Najbardziej zauważalną zmianą są barwione brzegi. Mam wrażenie, że od pewnego czasu farbowany blok książki to punkt obowiązkowy w wydaniach kolekcjonerskich czy prezentowych.

Nowe Przygody Pippi mają też inną okładkę. Jest bardziej współczesna, kontrastowa, z rzucającym się w oczy fontem w kolorze czerwonym w imieniu Pippi. Wydanie z 2023 roku miało z kolei kolorową wyklejkę, której w nowszej wersji już nie ma (szkoda). Mam też wrażenie, że papier w edycji 2026 może mieć nieco niższą gramaturę, choć traktowałabym to raczej jako subiektywne odczucie przy porównywaniu obu egzemplarzy.

Które wydanie Przygód Pippi wybrać?

Wszystko zależy od tego, co bardziej lubicie w książkach. Jeżeli podobają Wam się barwione brzegi (choć tutaj mówimy tylko o kolorze niebieskim) czy akurat ta konkretna wersja okładki – nowsze Przygody Pippi z 2026 roku będą dobrym wyborem. To wydanie jest może ciut bardziej kolekcjonerskie i prezentowe, choć nie upierałabym się przy tym stwierdzeniu.

Jeżeli jednak macie już poprzednie wydanie z 2023 roku Przygód Pippi Naszej Księgarni, to spokojnie możecie przy nim zostać. Wciąż jest ono łatwo dostępne (stan na: czerwiec 2026), więc nie trzeba podejmować trudnych decyzji.

Dla fanów klasyki i domowych biblioteczek

Nowe wydanie Przygód Pippi nie zaskoczy czytelników, ale z pewnością pozwoli dobitniej uświadomić, że klasyka dziecięca żyje także dzięki kolejnym edycjom. Jedni czytelnicy wracają do Pippi z sentymentu, inni dopiero przedstawiają ją swoim dzieciom, a jeszcze kolejni po prostu lubią mieć w domu książki, które pięknie prezentują się na półce.

Dlatego wydanie z 2026 roku traktowałabym przede wszystkim jako istotna wiadomość dla fanów Astrid Lindgren, kolekcjonerów ładnych wydań oraz osób szukających ponadczasowego upominku. Nie trzeba wymieniać starszego egzemplarza na nowszy, jeśli poprzedni Wam odpowiada. Ale jeżeli dopiero planujecie kupić Przygody Pippi, warto obejrzeć obie wersje i zdecydować, która okładka, wyklejka oraz ogólna oprawa bardziej do Was przemawia.

Sprawdzajcie ich dostępność na stronie Wydawnictwa Nasza Księgarnia.

FAQ o wydaniach Przygód Pippi

Czym różni się nowe wydanie Przygód Pippi z 2026 roku od wydania z 2023 roku?

Nowe wydanie Przygód Pippi z 2026 roku różni się przede wszystkim oprawą estetyczną. Ma nową okładkę oraz barwione brzegi. Wydanie z 2023 roku ma natomiast inną szatę graficzną i kolorową wyklejkę, której nie ma w nowszej edycji.

Czy Przygody Pippi 2026 mają nową treść?

Nie, nowe wydanie z 2026 roku nie zmienia treści książki. Środek pozostaje taki sam jak w wydaniu z 2023 roku. To nadal zbiorcze wydanie trzech klasycznych historii Astrid Lindgren o Pippi Pończoszance.

Jakie książki znajdują się w tomie Przygody Pippi?

W tomie Przygody Pippi znajdują się trzy książki Astrid Lindgren: Pippi Pończoszanka, Pippi wchodzi na pokład oraz Pippi na Południowym Pacyfiku. To dobre wydanie dla osób, które chcą mieć najważniejsze przygody Pippi w jednej pozycji.

Czy w wydaniu Przygód Pippi z 2026 roku są te same ilustracje?

Tak, w wydaniu z 2026 roku pozostają klasyczne ilustracje Ingrid Vang-Nyman. To ważne dla czytelników, którzy szukają wydania bliskiego oryginalnej estetyce Pippi i chcą zachować charakterystyczny wygląd bohaterki.

Czy nowe wydanie Przygód Pippi ma barwione brzegi?

Tak, wydanie Przygód Pippi z 2026 roku ma barwione brzegi. To jedna z najbardziej widocznych zmian względem wcześniejszej edycji i detal, który może spodobać się kolekcjonerom oraz fanom ładnych wydań klasyki dziecięcej.

Które wydanie Przygód Pippi wybrać – 2023 czy 2026?

To przede wszystkim kwestia gustu. Wydanie z 2026 roku warto wybrać, jeśli podobają się Wam barwione brzegi i nowa okładka. Wydanie z 2023 roku może bardziej przypaść do gustu osobom, które cenią kolorową wyklejkę i wcześniejszą oprawę graficzną.

Czy warto kupić nowe wydanie Przygód Pippi, jeśli ma się wydanie z 2023 roku?

Jeśli macie już wydanie z 2023 roku i zależy Wam głównie na tekście, nie trzeba kupować nowszej edycji. Jeśli jednak kolekcjonujecie książki Astrid Lindgren, lubicie barwione brzegi albo po prostu bardziej podoba Wam się nowa okładka, wydanie z 2026 roku może być ciekawym uzupełnieniem biblioteczki.

Czy Przygody Pippi to dobry prezent dla dziecka?

Tak, Przygody Pippi to bardzo dobry prezent dla dziecka, szczególnie jeśli w domowej biblioteczce brakuje klasyki Astrid Lindgren. To książka pełna humoru, niezależności, dziecięcej wyobraźni i odwagi, a wydanie z barwionymi brzegami dodatkowo dobrze prezentuje się jako upominek.

Czy nowe wydanie Przygód Pippi z 2026 roku jest wydaniem kolekcjonerskim?

Nie musi być formalnie oznaczone jako kolekcjonerskie, ale dzięki barwionym brzegom, nowej okładce i klasycznemu charakterowi samej książki może zainteresować osoby, które zbierają wyjątkowe wydania literatury dziecięcej.

Artykuł Przygody Pippi 2026 – nowe wydanie z barwionymi brzegami. Porównanie z wydaniem 2023 pochodzi z serwisu Recenzje książek dla dzieci i młodzieży | Bajkochłonka.